RIS315451 Notulen van de raad van 30 maart 2023

de bereikbaarheid van MCH Westeinde Ziekenhuis; • het tijdelijk omlaag doen van de pollers (op de Hoefkade en de Parallelweg) er toe kunnen leiden dat de Schilderswijk bereikbaar blijft en er elders in de stad (op de omleidingsroutes) minder drukte zal ontstaan; • een woordvoerder van de gemeente in het AD, zonder enige onderbouwing, stelt dat de gemeente niet van plan is de pollers naar beneden te doen tijdens de werkzaamheden ‘vanwege de leefbaarheid en de verkeersveiligheid’; • er op geen enkele manier rekening wordt gehouden met de wensen en behoeftes van de bewoners. Verzoekt het college: • gedurende de werkzaamheden aan de Vaillantlaan en de Wouwermanstraat de pollers (op de Hoefkade en de Parallelweg) omlaag te doen; • de Hoefkade en de Parallelweg te gebruiken als extra ingang en uitgang van de Schilderswijk, waarbij beide wegen tijdelijk gebruikt worden als eenrichtingsweg (in tegenovergestelde richting van elkaar); • de verkeersveiligheid en leefbaarheid te waarborgen door verkeersbegeleiders gedurende de periode van de werkzaamheden in te zetten bij de pollers. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie H.2 DENK Participatie en inspraak; ook voor Schilderswijkers! De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 30 maart 2023, ter bespreking van het actualiteitendebat m.b.t. aangekondigde wegwerkzaamheden Vaillantlaan en Wouwermanstraat; Constaterende, dat: • de gemeente wegwerkzaamheden aan de Vaillantlaan en de Wouwermanstraat heeft gepland voor de periode 17 april tot en met 27 mei; • veel bewoners van de Schilderswijk vorige week per brief zijn geïnformeerd zijn over de werkzaamheden die uitgevoerd zullen worden aan de Vaillantlaan en Wouwermanstraat; • er sprake is van gebrekkige communicatie richting de bewoners en een deel van de Schilderswijkers helemaal geen informatie heeft ontvangen over de geplande werkzaamheden; • de gemeente stelt dat er volgende week een informatiebijeenkomst zal plaatsvinden in het wijkcentrum de Burcht in de Schilderswijk; 18

•

bewoners niet zijn betrokken in het voortraject noch inspraak heeft plaatsgevonden over de planning van de werkzaamheden.

Overwegende, dat: • een informatiebijeenkomst organiseren een kleine 2 weken voor de start van de geplande werkzaamheden niet getuigt van het serieus nemen van de bewoners en in feite mosterd na de maaltijd is; • bewoners aangeven dat er op geen enkele manier rekening wordt gehouden met hun wensen en behoeftes; • veel bewoners zich niet gehoord voelen door de gemeente en zich niet serieus genomen voelen; • bewoners tijdig moeten kunnen meedenken en meebeslissen, ook over het planningtechnische aspect; • het onduidelijk is waarom bewoners zo laat pas zijn geïnformeerd en waarom het niet gelukt is om bewoners tijdig te informeren of er wat hen en hun wijk te wachten staat. Verzoekt het college: • bewoners niet achteraf te informeren, maar vooraf betrekken bij grootschalige projecten met een grote impact; zoals de wegwerkzaamheden (participatie en vooraf inspraak van mensen in proces); • geen informatieavonden te organiseren net voordat werkzaamheden zullen starten, maar echte inspraakavonden ruim van te voren te organiseren; • te zorgen voor participatie en voldoende inspraakmogelijkheden ruim voordat er besluiten worden genomen; • er voor te zorgen dat bewoners tijdig kunnen meedenken en meebeslissen, ook over het planning-technische aspect. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie H.3 DENK Voorkom chaos en verzet de werkzaamheden naar de zomer De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 30 maart 2023, ter bespreking van het actualiteitendebat m.b.t. aangekondigde wegwerkzaamheden Vaillantlaan en Wouwermanstraat; Constaterende, dat: • de gemeente werkzaamheden aan de Vaillantlaan en de Wouwermanstraat heeft gepland voor de periode 17 april tot en met 27 mei en de gemeente o.a. de rioleringen en het asfalt wil vervangen; • de gemeente zelf waarschuwt dat een groot gedeelte van de Schilderswijk dan slechter bereikbaar zal zijn; • de gemeente omleidingsroutes voorstelt (in een enkele richting ongeveer 7km aan omrijden); • er sprake is van gebrekkige communicatie richting de bewoners en een deel van de Schilderswijkers geen informatie heeft ontvangen over de geplande werkzaamheden; • veel bewoners en ondernemers zijn overvallen door de mededeling en zich ernstig zorgen maken over de verwachte verkeerschaos en zich afvragen hoe zij op hun werk en thuis moeten komen, hun kinderen naar school moeten brengen en ophalen; • de gemeente stelt dat er volgende week een informatiebijeenkomst zal plaatsvinden in het wijkcentrum de Burcht in de Schilderswijk; • bewoners en ondernemers aangeven zich te ergeren dat zij niet zijn betrokken over de planning van de werkzaamheden.

19

Overwegende, dat: • gelet op de reeds bestaande Haagse verkeersproblematiek, verkeersdrukte op de Vaillantaan en slechte bereikbaarheid van de Schilderswijk het onverstandig is dat de Vaillantlaan als belangrijke verkeersader en belangrijkste toegangsweg van de Schilderwijk in april en mei gedurende 6 weken grotendeels wordt afgesloten • het beter zou zijn geweest als de aangekondigde werkzaamheden in een minder drukker periode, zoals de zomervakantie, gepland zouden zijn; • er ook terechte zorgen zijn onder de bewoners over o.a. de bereikbaarheid van MCH Westeinde Ziekenhuis; • veel bewoners zich niet gehoord voelen door de gemeente en zich niet serieus genomen voelen; • het erop lijkt dat het college en de gemeente hardleers zijn en geen lering hebben getrokken uit de eerder ontstane verkeerschaos en onbereikbaar van de Schilderswijk na het afsluiten van ‘de Put’ (main-toegangsweg van de Schilderswijk); • veel bewoners willen dat de werkzaamheden verzet worden naar de zomer. Verzoekt het college: • de zorgen, wensen en behoeftes van de bewoners van de Schilderswijk serieus te nemen en te respecteren; • de geplande werkzaamheden aan de Vaillantlaan en de Wouwermanstraat te verzetten naar de zomer ( juli & augustus 2023) en de andere werkzaamheden in de regio hierop af te stemmen. En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging.

Wethouder Mulder (VVD). Voorzitter. Als in de stad afsluitingen moeten plaatsvinden, is dat altijd vervelend voor mensen die daar last van hebben, waardoor zij moeten omrijden. Dat begrijp ik zeer. Tegelijkertijd zijn er soms werkzaamheden nodig in de stad; dat weet je. Dat geldt in dit geval ook voor de Wouwermanstraat - daar is een nieuw riool nodig - en een stuk Vaillantlaan, waar nieuw asfalt nodig is. Dat nieuwe asfalt is ook nodig omdat je juist wil dat je geen ad-hocafsluitingen meer moet doen omdat je last minute asfalt moet vervangen. Deze werkzaamheden vinden plaats van 17 april tot 2 juni. Een inspreekster vroeg: hoe dan wel? Er is een omleidingsroute via de Loosduinseweg, de Loosduinsekade, de Zuiderparklaan, de Soestdijksekade, de Moerweg, de Erasmusweg, het Hildebrandplein en dan naar de Neherkade. Die is er. Er is ook bewust gekozen voor die weg. Adeel Mahmood (DENK). Ik ben benieuwd of de wethouder weet hoelang die omleidingsroute is. Wethouder Mulder (VVD). Die is 7 kilometer; die is behoorlijk lang. Het is heel duidelijk dat die lang is. Adeel Mahmood (DENK). Twee keer 7 kilometer, in en uit, in de ochtend en in de middag, wanneer je weggaat en wanneer je terug wil komen. Dus 14 of 15 kilometer omleiding, terwijl er gewoon alternatieven en betere omleidingsroutes mogelijk zijn. Dat was natuurlijk ook de kern van mijn verhaal.

Waarom doen wij dit de Schilderswijker aan, niet alleen de Schilderswijker maar eigenlijk heel Den Haag? Want heel veel mensen maken gebruik van de Vaillantlaan. En er zijn nu alternatieven. U komt daar ongetwijfeld straks op, maar vindt u 14 of 15 kilometer een omleidingsroute of is dat gewoon de mensen een hele andere kant op sturen? Dat is geen omleiding meer; dat is gewoon een ritje naar Delft. Wethouder Mulder (VVD). Ik kom daarop. Waarom is er voor deze route gekozen? De heer Mahmood had het ook over alternatieven en hij noemde de pollers. Daar hebben we eerder een debat over gevoerd: dat is onveilig en die weg is er ook niet geschikt voor. De Hoefkade is een smalle weg. Daar wil je niet duizenden auto's langs hebben. Dus waarom kiezen we voor deze route? Ik geef gelijk 20

toe dat de route lang is, maar het is wel een S-route met vrijliggende fietspaden, dus een veilige weg voor deze omleiding. De suggestie van de heer Mahmood wordt onveilig, want die straat is gewoon te smal. Dat wil je mensen ook niet aandoen vanuit verkeersveiligheid, ook een belangrijk onderwerp. De voorzitter. De laatste keer, meneer Mahmood. Adeel Mahmood (DENK). U kent mij als iemand die verkeersveiligheid ook hoog in het vaandel heeft staan. Daar sta ik ook altijd voor, maar heeft u enig idee wat die chaos zal betekenen voor de verkeersveiligheid in heel de Schilderswijk? Iedereen gaat op zoek naar elk piepklein straatje waar ze maar terechtkunnen om vervolgens vast te komen te zitten. Alles gaat uiteindelijk op slot. Je hoeft echt niet uit de Schilderswijk te komen om dit te kunnen zien. Ik woon daar en ik maak het dagelijks mee, maar iedereen in Den Haag zou moeten weten dat dit gaat zorgen voor echt menselijk leed. En wat die verkeersveiligheid betreft: die pollers waren vroeger al omlaag. Als je daar verkeersbegeleiders neerzet, kun je het menselijk leed beperken en kun je ook die verkeersveiligheid in de gaten houden. Ik wil echt niet dat daar ongelukken gaan gebeuren. Je kunt daar extra verkeersbegeleiders neerzetten. Is de wethouder daartoe bereid? Wethouder Mulder (VVD). Over de omleiding gaan we natuurlijk wel goed communiceren.

We gaan goed aangeven dat mensen die de Vaillantlaan gebruiken als doorgaande weg, inderdaad die andere Sroute nemen en niet dwars door de wijk gaan. Maar zoals altijd gaan wij natuurlijk monitoren hoe de omleiding uitpakt. Als dat tot ongewenste effecten leidt, gaan we kijken wat we daaraan kunnen doen en gaan we proberen dat op te lossen. De heer Mahmood herhaalt zichzelf en we hebben het hier ook uitgebreid over gehad toen we het over de Neherkade hadden: de Hoefkade is een hele smalle straat. Daar kun je niet duizenden auto's doorheen laten gaan. Dat moet je niet willen voor de verkeersveiligheid, want dat zou pas een chaos worden, zeg ik tegen de heer Mahmood. Ik ben het er dus mee eens dat omleidingen vervelend zijn. Het is nodig, juist om die adhocmaatregelen met asfalt te voorkomen. Dan heb je maar twee dagen om te communiceren dat het gebeurt; nu hebben we daar gelukkig meer tijd voor. Zo voorkom je de ad-hocaanpakken die we zagen bij de Put. Iets helemaal voorkomen doe je nooit, maar je kan wel je best doen om dat te bewerkstelligen. De voorzitter. U bent al drie keer geweest, meneer Mahmood. Of heeft u een punt van orde? Dat kan ik natuurlijk niet ruiken. Wel echt een punt van orde, hè? Adeel Mahmood (DENK). Het punt van orde gaat over de vraag waarom ik geen interrupties meer mag doen.

Ik weet niet of ik de regels verkeerd heb begrepen, maar er zijn meerdere vragen over verschillende onderwerpen. Ik weet dat je per vraag drie keer een interruptie mag hebben, maar dit is weer een andere vraag. Ik weet dus niet waarom mij geen interrupties meer worden toegestaan. De voorzitter. Omdat we anders nooit klaarkomen met deze vergadering. Ik wil het best toestaan, maar drie keer is drie keer. Ik kan me nergens anders op baseren. Adeel Mahmood (DENK). Zoals ik het heb begrepen, is het drie keer per vragenronde. De voorzitter. Nee, niets daarvan. Adeel Mahmood (DENK). Dit is weer een nieuwe vraag. Ik hoop dus dat ik daar de mogelijkheid voor krijg. De voorzitter. Nee, dat doe ik niet. Drie keer, want anders blijven we aan de gang. Adeel Mahmood (DENK). Voorzitter, dit zijn niet de regels zoals we die hebben afgesproken. Dat betekent eigenlijk dat in het vorige actualiteitendebat ook maar drie interrupties hadden mogen worden

21

toegestaan. Ik begrijp niet waarom het nu wel zo is en bij het vorige actualiteitendebat niet. Het is gewoon drie vragen per keer. Zo heb ik het gewoon altijd gedaan. De voorzitter. Dat is niet het geval. Adeel Mahmood (DENK). Het is per vraagonderwerp. Robert Barker (PvdD). Om de heer Mahmood bij te vallen: het is per onderwerp. Als hij twee moties heeft ingediend, kan hij natuurlijk gewoon meerdere keren vragen stellen. De voorzitter. Mijn hemel … Gaat uw gang, meneer Mahmood. Kort en bondig. Adeel Mahmood (DENK). Ik had ook de vraag wat het betekent voor de luchtkwaliteit als we 14 kilometer gaan omrijden, terwijl er uiteindelijk twee omleidingsroutes gemaakt kunnen worden. Wat is de visie van de wethouder daarop? Wethouder Mulder (VVD). Voor de luchtkwaliteit heb je natuurlijk het liefst dat mensen een zo kort mogelijke afstand gebruiken. Maar zoals ik al zei, kan dat in dit geval niet, want we hebben reparaties te doen aan het riool en aan het asfalt. Die pakken we ook tegelijkertijd, zodat je het maar één keer hoeft af te sluiten. Zo maak je werk met werk. Ik ben het dus helemaal met de heer Mahmood eens: het heeft allemaal nadelen voor de luchtkwaliteit en qua omrijden, maar die reparaties moeten wel gebeuren, want je wil geen lekkend riool, je wil geen loslatend asfalt dat je ad hoc moet repareren en je wil ook niet dat je verkeersonveilige situaties krijgt.

Als je een weg en een riool hebt, moet je die nu eenmaal onderhouden. Daar is niks aan te doen. Peter Mekers (D66). Even ter geruststelling van mij en de wijkbewoners: de wijk blijft toch wel gewoon goed bereikbaar voor voetgangers, fietsers en openbaar vervoer? Wethouder Mulder (VVD). Ja, wij doen ons best om de wijk zo goed mogelijk bereikbaar te houden en de omleidingen zo goed mogelijk aan te geven en te communiceren, maar het is nooit bewust beleid om de wijk ontoegankelijk te maken. Dit is in dit geval noodzakelijk en met een goede omleidingsronde. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Ik begrijp dat D66 niet helemaal begrijpt hoe de Schilderswijkers zich vervoeren, maar dat daargelaten. Meneer Mahmood komt met een heleboel voorstellen om sneller weg te rijden. U stelt voor om de bestaande wegen nog drukker te maken. Het gaat daar dus twee keer zo hard vastlopen. Waarom dus niet gewoon luisteren naar de heer Mahmood? Wethouder Mulder (VVD). Als iemand het woordje 'gewoon' gebruikt in een argumentatie, moet je erg opletten. Ik heb er zojuist uitvoerig met de heer Mahmood over gesproken waarom het door hem gesuggereerde alternatief niet wenselijk is en welke nadelen dat heeft. Dat heeft te maken met verkeersveiligheid, want het is een smalle straat. Doe die auto's dan over een andere S-weg met vrijliggende fietspaden. Natuurlijk wordt die weg drukker.

Daar doe je niks aan, maar wij vermoeden dat die omleiding wel gaat werken. Een omleiding is altijd vervelend, maar je kan er niks aan doen. Soms is een omleiding noodzakelijk. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Mocht het nou helemaal vastlopen, heeft u dan een plan B? Wethouder Mulder (VVD). We gaan er niet van uit dat het vastloopt. Er is hierover nagedacht, maar natuurlijk wordt altijd gemonitord hoe een omleiding uitpakt. Dat hebben we ook bij de Neherkade gedaan. Als er aanleiding voor is, gaan we gelijk weer kijken: hé, dit gaat niet goed of niet geheel goed; wat is dan weer het alternatief? Maar het beeld is dat deze omleiding zou moeten werken. De voorzitter. De laatste keer, meneer Meinesz.

22

Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). U gaat achteraf monitoren. Volgens mij moet je dat van tevoren doen. U heeft dus geen plan B, begrijp ik. Wethouder Mulder (VVD). Volgens mij heb ik eerst een plan A. Ik heb net geschetst hoe dat gaat, via de Loosduinseweg en dan naar de Neherkade. Ik heb ook gezegd waarom we denken dat die weg veilig is, met vrijliggende fietspaden. Kavish Partiman (CDA). Ik kom even terug op het punt dat collega Meinesz aanhaalde. De Loosduinsekade is op dit moment al een nogal drukke weg. Ik snap dat er waarschijnlijk geen andere mogelijkheid is. Ik weet dat in de vorige situatie, toen de Neherkade afgesloten was, de wethouder aangaf dat hij in een bepaalde situatie best erover na zou willen denken om naar alternatieven te kijken, waaronder het omlaaghalen van die pollers. Ik snap dat dat niet wenselijk is in het kader van de verkeersveiligheid, maar als het nu echt de spuigaten uitloopt en als de files op de Loosduinsekade zodanig zijn dat je er gewoon niet meer doorheen komt, waar verschillende wijken dan last van krijgen, is de wethouder dan bereid om dit alternatief dan alsnog in overweging te nemen? Wethouder Mulder (VVD). Ik heb dit ook in het eerdere debat over de Neherkade gezegd: als er iets helemaal misgaat met de verkeersafwikkeling, gaan we direct kijken naar alternatieven. Dan ben ik daar heel pragmatisch in: dan kies ik voor wat werkt.

Dat zal dan ook nadelen hebben; die gaan we dan afwegen. Ik sluit dus nooit op voorhand iets uit, maar in dit geval is het niet nodig en het heeft ook nadelen. Alternatieven zijn op dit moment dus niet aan de orde. We gaan dit doen en natuurlijk gaan we steeds kijken hoe dat uitpakt. Kavish Partiman (CDA). Dank aan de wethouder voor het antwoord. Tegelijkertijd zou ik bepaalde dingen toch wat concreter van de wethouder willen horen. Wanneer is het nou echt uit de hand gelopen? Als de reistijd echt door het dak heen schiet en als je echt bijna een halfuur of drie kwartier over een route doet waar je normaal eigenlijk tien minuten over zou moeten doen, kunnen we dat dan bestempelen als 'een onacceptabele situatie' en kunnen we dan gaan kijken naar een alternatief? Kan de wethouder dat voor mij concretiseren? Wethouder Mulder (VVD). Die vraag begrijp ik wel, maar ik kan niet met een schaartje knippen bijvoorbeeld bij 38 minuten en 14 seconden - wanneer we gaan zeggen wat het moment is. Zo kun je daar niet naar kijken. Zo zal ik het ook niet met een schaartje knippen, maar we gaan het wel in de gaten houden en we gaan kijken welke signalen we krijgen als het eventueel niet gaat. Dan gaan we alsdan op dat moment bekijken of er een alternatief nodig is en of dat alternatief beter is dan de omleiding die we hebben. De voorzitter. Meneer Partiman, de laatste keer.

Kavish Partiman (CDA). Wellicht overschat ik de macht van de wethouder, maar volgens mij heeft hij wel degelijk de bevoegdheid om op een bepaald moment te zeggen: dit is mij gewoon te veel en hier moeten we nu naar alternatieven gaan kijken. Wellicht schat ik u machtiger in dan u daadwerkelijk bent, wethouder, maar in elk geval zou ik toch concreet van u willen horen hoe we hier echt die monitoring op gaan doen, want het is voor mijn fractie net iets te weinig om te zeggen dat we dit op deze manier willen blijven aankijken. Er is hier immers geen duidelijkheid over. Wethouder Mulder (VVD). Een wethouder is altijd heel bescheiden. Bij de Neherkade heb ik geprobeerd de bouwplaats te betreden. Je kan wel wethouder zijn, maar je komt er niet op, want ik had geen helm en geen goede schoenen. Dat houdt je altijd nederig. Als mensen zeggen dat ik machtig ben, geef ik dus dit voorbeeld. Maar serieus zeg ik tegen de heer Partiman dat ik nu niet met een schaartje kan knippen op welk precies moment het te veel is. Dat moeten we alsdan zien. We moeten kijken hoe het uitpakt en dan moeten we het ook weer afwegen tegen de alternatieven, maar ik zeg de heer Partiman toe dat gewoon de hele dag wordt bijgehouden - dat doen we ook in onze verkeerscentrale in het stadhuis - hoe het verkeer zich daar op de omleidingsroute ontwikkelt. Als het

23

nodig is, zullen we daarop ingrijpen. Wie wil kan een kijkje nemen in de verkeerscentrale. Dan zie je voor heel Den Haag overal waar files staan et cetera. Dan de participatie. We doen aan participatie als dat zinvol is. Daarmee bedoel ik het volgende. Zo gauw wij een straat of de openbare ruimte gaan herinrichten of een andere functie gaan geven, is dat het moment voor participatie. Dat doen we ook met Centrum-Zuid. Dat gaat over de Mobiliteitsvisie Transvaal en Schilderswijk. Daar vindt heel intensieve participatie plaats. Dat gaat bijvoorbeeld over de herinrichting van het Hobbemaplein, de Zevensprong. Daar doen we participatie. Dit zijn herstelwerkzaamheden. Hier wordt de weg niet veranderd; er wordt hersteld. Daaraan is niet zoveel te veranderen; dat moeten we dan doen. We doen natuurlijk wel ons best om mensen daarover van tevoren te informeren met folders: in deze en deze periode is de opbreking en deze en deze omleiding kan u nemen. Dan kom ik bij de vraag van meneer Mahmood of ik dit kan uitstellen tot in de zomer. De voorzitter. U bent wel door uw tijd heen, drie minuten. Wethouder Mulder (VVD). Ja, maar ik denk dat ik een interruptie krijg van de heer Mahmood als ik die vraag niet beantwoord. En ik weet ook dat u die interruptie toestaat. De voorzitter. Gaat uw gang. Wethouder Mulder (VVD). Sorry, meneer de voorzitter. De voorzitter. Nee, dit is helemaal terecht.

Wethouder Mulder (VVD). Er zitten hier een aantal zaken achter elkaar, waardoor je dit niet kan verschuiven. In de zomer wordt de tramrails op de Lijnbaan vervangen. Dat heeft dus ook invloed op de Vaillantlaan. Je houdt daarbij rekening met de dienstregeling van de HTM, die in de zomer een stuk minder rijdt. Dat is het moment waarop je die rails wil vervangen. We hebben in de buurt ook te maken met WarmtelinQ, die ook in augustus begint. Als je het verschuift, komen dus weer andere zaken in de knel. Plus een financieel argument: het werk is al gegund en gepland. We krijgen dus een financiële claim als we nu gaan schuiven. Dat zijn dus argumenten waarom je dat niet kan doen. Over de pollers heb ik het gehad. Eigenlijk heb ik ook alle moties besproken: over uitstel, over pollers en over participatie. Voor alle drie de moties geldt, wat het college betreft: ontraden. De beraadslaging wordt gesloten. De voorzitter. Over de moties zal aan het eind van de vergadering worden gestemd. We gaan nu naar het eerste onderdeel van de afrondingen van debatten van de commissie, doorgeschoven vanuit de raadsvergadering van 9 maart. -

Afronding debat commissie.

Aan de orde is: I. Nadere informatie over de aanvraag om een omgevingsvergunning voor een woongebouw met stallingsgarage ter plaatse van Treublaan 2 i.h.k.v. de Algemene verklaring van geen bedenkingen (RIS313007). De beraadslaging wordt geopend. Robert Barker (PvdD). Voorzitter. De raad nam in 2020 een motie aan om minder groen te laten verdwijnen, hoewel de motie ontraden was. Jaren gebeurt er niks en uiteindelijk denkt het college dat de raad geen ruggengraat heeft. Zo ga je niet met raadsmoties om. Vandaar een motie met als dictum:

24

verzoekt het college de nodige stappen te zetten om het plan niet in de huidige vorm goed te keuren in lijn met de eerdere opdracht van de raad. De voorzitter. Door de heer Barker wordt de volgende motie (I.1 PvdD) ingediend:

Motie I.1 PvdD Voer groene motie uit! De raad van de gemeente Den Haag in vergadering bijeen op 30 maart 2023, ter bespreking van de commissiebrief: Nadere informatie over de aanvraag om een omgevingsvergunning voor een woongebouw met stallingsgarage ter plaatse van Treublaan 2 in het kader van de Algemene verklaring van geen bedenkingen. Constaterende, dat: • de raad per motie (RIS304181) in 2020 heeft overwogen dat met voorliggend bouwplan aan de Traublaan 528 m2 aan groene ruimte verdwijnt en het groen slechts slechts wordt ‘gecompenseerd’ met groene daken en een waterberging; • daarom de raad per motie (ondanks een ontrading door het college) heeft verzocht ‘slechts medewerking aan dit plan te verlenen als elders daadwerkelijk de groene ruimte wordt gecompenseerd’; • in het PUK stond aangegeven dat het aantal m2 groen op maaiveld zou afnemen van 2362 naar 1834 (-528); • ook in het nieuwe plan het aantal m2 groen op maaiveld nog steeds slechts 1834 m2 is. Overwegende, dat: • in het voorliggende plan het aantal vierkante meters groen op maaiveld nog steeds evenveel is afgenomen zoals in het eerder door de raad bijgestuurde plan; • dit terwijl in de Ruimtelijke verkenning Driehoek Loosduinen het uitgangspunt van vergroening is vastgelegd en het bouwplan zich naast Natura 2000-gebied bevindt.

Van mening, dat: • geen invulling is gegeven aan de opdracht van de raad om groene ruimte te compenseren. Verzoekt het college: • de nodige stappen te zetten om het plan niet in de huidige vorm goed te keuren in lijn met de eerdere opdracht van de raad. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Fatima Faïd (HSP). Voorzitter. Wij hebben de motie Maak de Driehoek Loosduinen groener, met als dictum: verzoekt het college het verlies aan groen aan de Treublaan 2 te compenseren in de Driehoek Loosduinen. Meneer Barker is medeondertekenaar. De voorzitter. Door mevrouw Faïd, daartoe gesteund door de heer Barker, wordt de volgende motie (I.2 HSP) ingediend:

Motie I.2 HSP Maak de Driehoek Loosduinen groener. De raad van de gemeente Den Haag in vergadering bijeen op 30 maart 2023, ter bespreking van de commissiebrief: Nadere informatie over de aanvraag om een omgevingsvergunning voor een

25

woongebouw met stallingsgarage ter plaatse van Treublaan 2 in het kader van de Algemene verklaring van geen bedenkingen. Constaterende, dat: • een waterberging gesandwiched tussen een parkeergarage en een kunstgrasveld geen ecologische meerwaarde heeft; • in de commissievergadering het college aangaf dat de maximale groencompensatie gerealiseerd is. Van mening, dat: • geen invulling is gegeven aan de opdracht van de raad om groene ruimte te compenseren binnen het kavel van het bouwplan; • het groen in de Driehoek Loosduinen al onder druk staat. Verzoekt het college: • het verlies aan groen aan de Treublaan 2 te compenseren in de Driehoek Loosduinen. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Constant Martini (Hart voor Den Haag). Voorzitter. In aansluiting op wat de heer Barker zei, dienen we een motie in die tot uitdrukking wil brengen dat wij bezwaar willen aantekenen tegen de wijze waarop omgegaan wordt met het nakomen van moties.

Vandaar dat wij een motie indienen waarin wij van mening zijn dat de democratische spelregels strikt moeten worden gevolgd, dat niet nakomen daarvan ondemocratisch is, dat wij het vertrouwen moeten kunnen hebben dat moties of andere toezeggingen worden uitgevoerd en dat de handelwijze die gehanteerd is in het kader van het afgeven van de omgevingsvergunning voor Treublaan 2, ongewenst is en derhalve door ons betreurd wordt. De voorzitter. Door de heer Martini, daartoe gesteund door de heer Barker, wordt de volgende motie (I.3 HvDH) ingediend:

Motie I.3 HvDH Herstel democratische besluitvorming De raad van de gemeente Den Haag in vergadering bijeen op 30 maart 2023, ter bespreking van de commissiebrief: Nadere informatie over de aanvraag om een omgevingsvergunning voor een woongebouw met stallingsgarage ter plaatse van Treublaan 2 in het kader van de Algemene verklaring van geen bedenkingen. Constaterende, dat: • de raad per motie (RIS304181) in 2020 heeft overwogen dat met voorliggend bouwplan aan de Treublaan ruim 500 m2 aan groene ruimte op maaiveld niveau verdwijnt en het groen wordt ‘gecompenseerd’ met groene daken en een waterberging; • de raad per motie (tegen het advies van het college in!) heeft verzocht ‘slechts medewerking aan dit plan te verlenen als elders daadwerkelijk de groene ruimte wordt gecompenseerd’. • er meerdere zaaksvoorbeelden zijn van niet uitgevoerde moties zoals b.v. : Gebruik de LER in gehele CID, kom met een Sloopkader, Onderzoeken proceskostenfonds, de motie financiële consequenties grote bouw projecten, de toiletvoorziening Priba van de groep Hoijnck e.a. Overwegende, dat: • in het voorliggende plan het aantal vierkante meters groen op maaiveld nog steeds evenveel is afgenomen zoals in het eerdere door de raad bijgestuurde plan;

26

•

dit terwijl in de Ruimtelijke verkenning Driehoek Loosduinen het uitgangspunt van vergroening is vastgelegd en het bouwplan zich naast Natura 2000-gebied bevindt.

Van mening, dat: • het college de plicht heeft de democratische spelregels en afspraken met de Raad uit te voeren; • bij het afwijken van afspraken met de Raad -inclusief moties- er direct, transparant en ruimhartig informatie aan de Raad ter beschikking moet worden gesteld, • het bewust niet-nakomen van de democratisch tot stand gekomen afspraken, anti-democratisch is en de staat van onze democratie ondermijnt; • in een democratisch stelsel het er juist op aankomt een besluit van de volksvertegenwoordiging uit te voeren ondanks dat het college in de raad te kennen had gegeven het er niet mee eens te zijn; • dat het college door de betoonde handelwijze bij het geval van de omgevingsvergunning Treubstraat 2 ongewenst handelt. Spreekt zijn treurnis uit over het feit dat moties geregeld niet worden uitgevoerd en dat daarmee de democratische besluitvorming op onaanvaardbare wijze wordt uitgekleed. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. De voorzitter. Er zijn verder geen fracties die bij dit agendapunt nog iets willen indienen. Dan gaan we gauw door naar het volgende agendapunt. O nee, de wethouder moet reageren. Iets te snel, veel te voortvarend. Ben je belazerd? Niet doen. Wethouder Van Asten, neem me niet kwalijk. Wethouder Van Asten (D66). Voorzitter. Dit is de derde keer dat ik me op dit debat voorbereid.

Dus als ik even mag, graag, maar ik begrijp uw haast. Er zijn drie moties ingediend. De eerste motie, van de Partij voor de Dieren, is de motie Voer de groene motie uit. We hebben de motie ontraden, zoals de heer Barker zelf al zei. De motie is aangenomen en dan moet je ermee aan de slag gaan. Deze motie lijkt in te houden dat wij er vervolgens niet mee aan de slag zijn gegaan. Dat hebben we wel degelijk gedaan. Er zou oorspronkelijk 595 vierkante meter groen verdwijnen. Doordat wij ermee aan de slag zijn gegaan, verdwijnt er 'maar' 353 vierkante meter groen. Vervolgens proberen wij ook nog te zorgen dat er extra bomen worden geplant en dat er meer groene daken en vleermuizenkasten komen en vervolgens is er ook nog dat extra grote wateropvangreservoir. Letterlijk hebben we misschien niet precies aan de motie kunnen voldoen, zoals we al aangaven toen dit onderwerp van debat was, maar we hebben er het maximale aan gedaan om dit vervolgens te gaan doen. Dan voer je de motie volgens mij gewoon met de beste bedoelingen uit zoals die voorligt. Deze motie, zoals die nu voorligt, ontraden wij dus. Robert Barker (PvdD). Drie jaar geleden zou er 1.834 vierkante meter groen in het plan zijn en nu is het, verbazingwekkend genoeg, nog steeds 1.834 vierkante meter. Waar is dan dat extra groen? Waarom staat dat dan niet in de berekeningen? Wethouder Van Asten (D66).

Volgens mij hebben we het hier uitgebreid over gehad in de commissievergadering, is er een hele rekensom gemaakt en komen we er uiteindelijk op uit dat het nu 353 vierkante meter groen kost. Oorspronkelijk zou dat 595 vierkante meter zijn. Er verdwijnt daar dus minder groen. Naar mij is verteld zijn er ook nog manieren om enkele tientallen meters meer groen in dit plan te zetten, maar dat zal bij de uitvoering zijn. Dat is het verhaal dat hierop ligt. Dat hebben we tijdens de commissievergadering uitgebreid met elkaar gewisseld. Robert Barker (PvdD). Het klopt dat we dat uitgebreid hebben gewisseld, maar het eerlijke verhaal is natuurlijk gewoon dat er evenveel groen op het maaiveld blijft en dat eigenlijk gewoon wat groene

27

daken worden meegeteld die al gepland stonden, waardoor het lijkt alsof er meer groen komt. Maar de berekening is heel duidelijk: 1.834 ervoor en 1.834 erna. Wethouder Van Asten (D66). Nee, dat is feitelijk onjuist. Daar hebben we duidelijk over gesproken. Ik neem dus een beetje afstand van hoe dit nu gepresenteerd wordt. Dan de motie van de Haagse Stadspartij, de motie Maak de Driehoek Loosduinen groener. Deze motie vinden we sympathiek, want die gaat ervan uit dat er op de kavel zelf niet kan worden gecompenseerd en dat we daarom in die Driehoek Loosduinen gaan kijken, waar in het verleden dat mooie participatietraject over is geweest. Volgens mij zijn daar mogelijkheden. Daar gaan we dus graag mee aan de slag. Tot slot ligt er een motie van treurnis, die uit te spreken is door de raad. Toch wil ik daar iets over zeggen, want eerlijk gezegd staan er dingen in de motie die niet kloppen. Dat vind ik dus ten eerste jammer. We hebben, zoals net al in het debat gezegd, onze uiterste best gedaan om zo veel mogelijk groen in dit gebied te krijgen. Vervolgens komen er dan woorden als 'antidemocratisch' en 'bewust niet nakomen'. Ik vind dit eigenlijk hele grote woorden voor een hele grote inzet die hierop gepleegd is. Daar vind ik dus het mijne van en dat vind ik zeker treurig. De beraadslaging wordt gesloten.

Aan de orde is: J.

Stand van zaken Haagse aanpak stikstof en bouwen (RIS314075).

De beraadslaging wordt geopend. Robert Barker (PvdD). Voorzitter. Wat zeker treurig is, is dat de natuur zeer onder druk staat en dat de gemeente en andere overheden de andere kant op kijken en onderzoekjes doen, maar niet in actie komen. Vandaar dat we een aantal moties hebben, allereerst een motie met D66 om een duidelijker beeld van de problemen te krijgen, met als dictum: verzoekt het college voor de zomer in de aangekondigde voortgangsrapportage een analyse aan de raad per Natura 2000-gebied te presenteren en daarbij in te gaan op de effecten van mogelijke maatregelen. Dan een motie over de beloofde aanpak van het Zwarte Pad, met als dictum: verzoekt het college voor de zomer met een invulling van het plan te komen die ervoor zorgt dat de stikstofdepositie door een andere invulling van de parkeerplaatsen op het Zwarte Pad inderdaad plaatselijk afneemt en de natuur wordt versterkt. Tot slot een motie over de milieuzone, die het college verzoekt bij de verdere uitwerking van de zero-emissiekustzone variant C als startpunt te kiezen en daarbij te bezien of het niet gewenst is de Laan van Meerdervoort onderdeel van deze zone te maken. De voorzitter. Door de heer Barker worden de volgende moties (J.1 PvdD en J.3 PvdD) ingediend:

Motie J.1 PvdD Doe wat bij het Zwarte Pad De raad van de gemeente Den Haag in vergadering bijeen op 30 maart 2023, ter bespreking van de Stand van zaken Haagse aanpak en stikstof en bouwen. Constaterende, dat: • in 2020 voormalig wethouder Revis in de commissie Ruimte van 8 juli 2020 heeft toegezegd het opheffen van parkeerplaatsen van het Zwarte Pad nader te onderzoeken; • op 3 februari 2022 het college aangeeft te willen inzetten op een ander parkeerregime en ‘verwacht dat deze aanpak uiteindelijk zal leiden tot een vermindering van de stikstofdepositie met minimaal 2 mol/ha/jaar binnen een beperkt gebied.’; 28

• •

sindsdien niet duidelijk is of er daadwerkelijk wat gaat gebeuren en er in de nieuwste rapportage ook niets meer over wordt vermeld; de wethouder in de commissie niet kon aangeven wanneer er vervolgstappen worden gezet.

Overwegende, dat: • de gemeente al lang treuzelt rond de parkeerplaatsen op het Zwarte Pad, terwijl het van belang is de natuur in Meijendel te versterken; • een ander parkeerregime of het deels opheffen van parkeerplaatsen plaatselijk kan helpen met het versterken van de natuur en het creëren van een robuustere natuur. Verzoekt het college: • voor de zomer met een invulling van het plan te komen die ervoor zorgt dat de stikstofdepositie door een andere invulling van de parkeerplaatsen op het Zwarte Pad inderdaad plaatselijk afneemt en de natuur wordt versterkt. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie J.3 PvdD Wapendal in zero-emissiezone De raad van de gemeente Den Haag in vergadering bijeen op 30 maart 2023, ter bespreking van de Stand van zaken Haagse aanpak en stikstof en bouwen. Constaterende, dat: • in februari 2022 een motie (RIS311597) is aangenomen om per 2023 de milieuzone uit te breiden; • op basis hiervan het voorstel is gekomen om een zero-emissiezone voor de kuststrook verder uit te werken (RIS314088); • het niet duidelijk is welke van de drie varianten verder wordt uitgewerkt en vormgegeven. Overwegende, dat: • de drie varianten van de kuststrook aanzienlijke verschillen kennen; • zo is de maximale en gemiddelde afname van stikstof in Meijendel & Berkheide en Solleveld & Kapittelduinen rond de twee keer zo hoog bij de bredere kustvariant (C) in vergelijking met de smalle variant (A). Voorts overwegende, dat: • in Wapendal de overmaat aan stikstofdepositie voor de helft veroorzaakt wordt binnen 5 km; • alleen in de bredere variant (C) Natura 2000-gebied Wapendal onderdeel uitmaakt van de zero-emissiezone, terwijl dit gebied zwaar overbelast is; • zelfs bij de bredere variant (C) de Laan van Meerdervoort die vlak langs Wapendal (en het Westduinpark) loopt is uitgezonderd van de zero-emissiezone; • aangegeven wordt dat de uiteindelijk te kiezen begrenzing nog nadere uitwerking behoeft.

Verzoekt het college: • als uitgangspunt voor de verdere uitwerking (bijvoorbeeld in de participatie) van de zeroemissie kustzone de variant ‘Kustzone tot aan Laan van Meerdervoort en S200’ (variant C) te kiezen; • daarbij te bezien of het niet gewenst is de Laan van Meerdervoort onderdeel van de zone te maken. En gaat over tot de orde van de dag.

29

De voorzitter. Door de heer Barker, daartoe gesteund door de heer Noorlander, wordt de volgende motie (J.2 PvdD) ingediend:

Motie J.2 PvdD Stikstofaanpak per natuurgebied De raad van de gemeente Den Haag in vergadering bijeen op 30 maart 2023, ter bespreking van de Stand van zaken Haagse aanpak en stikstof en bouwen. Constaterende, dat: • Den Haag verschillende Natura 2000-gebieden kent en de stikstofproblemen tussen en binnen deze gebieden verschillen; • ook de oorsprong van de stikstof per gebied verschilt, in Wapendal is bijvoorbeeld de helft van de uitstoot veroorzaakt binnen 5 km; • er in analyses van het college vaak alle gebieden in één keer worden beschreven en niet per gebied en gericht op de geïdentificeerde sterk overbelaste locaties. Overwegende, dat: • een analyse per Natura 2000-gebied kan helpen bij het vinden van oplossingen die soms niet stadsbreed hoeven zijn; • dit op basis van de analyses van de provincie kan worden gemaakt. Verzoekt het college: • voor de zomer in de aangekondigde voortgangsrapportage een analyse aan de raad per Natura 2000-gebied te presenteren en daarbij in te gaan op de effecten van mogelijke maatregelen. En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Lesley Arp (SP). Voorzitter.

Ik heb één motie op dit onderwerp, met als dictum: verzoekt het college zijn rol als aandeelhouder te gebruiken om Dunea aan te sporen om het autoverkeer richting Meijendel en Berkheide te ontmoedigen, bijvoorbeeld door geen nieuwe speelvoorzieningen in de natuur toe te voegen en recreatieve functies op termijn te verplaatsen naar bufferzones en de raad na de eerstvolgende aandeelhoudersvergadering te informeren over de uitkomsten. De motie is medeondertekend door de heer Barker van de Partij voor de Dieren en mevrouw Klokkenburg van de ChristenUnie/SGP. De voorzitter. Door mevrouw Arp, daartoe gesteund door de heer Barker en mevrouw Klokkenburg, wordt de volgende motie (J.4 SP) ingediend:

Motie J.4 SP Onze natuur is geen pretpark De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op donderdag 30 maart 2023, ter bespreking van Stand van zaken Haagse aanpak stikstof en bouwen (RIS314075). Constaterende, dat: • de status van de natuur in Meijendel en Berkheide als slecht kan worden omschreven; • waterbedrijf Dunea beheerder is van deze natuurgebieden; • het aantal bezoekers van deze natuurgebieden de afgelopen jaren fors is toegenomen en een aanzienlijk aandeel van deze bezoekers met de auto komt;

30

•

uit een brief van Hart voor Meijendel aan de raad blijkt dat Dunea plannen heeft voor een nieuwe waterspeeltuin in natuurgebied ‘grijze duinen’, wat mogelijk nog meer recreanten en autoverkeer zal aantrekken.

Overwegende, dat: • Dunea een verbonden partij is van de gemeente Den Haag; • het de bedoeling is dat verbonden partijen het publieke belang van Den Haag dienen; • de gemeente het publieke belang kan borgen door standpunten uit te dragen in aandeelhoudersvergaderingen van deelnemingen; • het publieke belang dat Dunea voor Den Haag dient niet alleen de voorziening van veilig drinkwater behelst, maar ook het beheer van de natuur in de duinen (zie ook de Evaluatie Verbonden Partijen 2022, RIS313870). Verzoekt het college: • haar rol als aandeelhouder te gebruiken om Dunea aan te sporen om het autoverkeer richting Meijendel en Berkheide te ontmoedigen, bijvoorbeeld door geen nieuwe speelvoorzieningen in de natuur toe te voegen en recreatieve functies op termijn te verplaatsen naar bufferzones; • de raad na de eerstvolgende aandeelhoudersvergadering te informeren over de uitkomsten. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Voorzitter. Allereerst nog dank voor het vertrouwen dat de raad heeft uitgesproken in de nieuwe werkgeverscommissie en de nieuwe voorzitter daarvan. Dan over stikstof. Ik heb twee moties.

De motie Ook de S200 bij onderzoek naar milieu- en zero-emissiezone heeft als dictum: verzoekt het college ook de S200 tussen de Waldeck Pyrmontkade en de Hubertustunnel te laten opnemen in de verdere onderzoeken en verkenningen ter voorbereiding van de introductie van een mogelijke zero-emissiezone en het uitbreiden van de bestaande milieuzone en hierbij nadrukkelijk mee te nemen wat invoering van de zones op deze wegen als uitstralingseffect heeft en wat het effect zou zijn op omrijdbewegingen. Sebastian Kruis (PVV). Die milieuzones dienen uiteindelijk natuurlijk de luchtkwaliteit en ook het overkoepelende verhaal over het klimaat. Hoe vindt de fractievoorzitter van GroenLinks het dan dat een GroenLinks-wethouder naar New York vliegt om daar een beetje belangrijk te lopen doen op een of andere VN-conferentie over slavernij? Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik zie niet wat die interruptie hiermee te maken heeft. Bovendien is het vrij essentieel dat de milieuzones worden ingevoerd om stikstof te reduceren. Ik denk dat u een commissiebespreking heeft gemist. Als dat niet het doel is van de milieuzones, tellen ze straks niet mee en hebben we er niks aan. Sebastian Kruis (PVV). Die milieuzones hadden ook als doel om de uitstoot van CO2 te verminderen, omdat bijvoorbeeld de tweetaktmotoren daar niet meer in mogen. Dat sloeg elke keer terug op dat CO2-verhaal.

Dus nogmaals mijn vraag hoe de GroenLinks-fractievoorzitter het waardeert dat een GroenLinks-wethouder het blijkbaar nodig vindt om het vliegtuig naar de andere kant van de wereld te pakken om ergens anders koffie te gaan drinken. De voorzitter. Volgens mij had meneer De Vuyst daarop geantwoord. Meneer De Vuyst, u kiest uw eigen woorden. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ja, het gaat nog steeds over het punt van die milieuzones. U heeft trouwens gelijk over de milieuzone die in het centrum ligt: dat is een uitvloeisel van het Schone Lucht Akkoord, gesloten met maatschappelijke organisaties. Daaruit is inderdaad de milieuzone gekomen. 31

De uitbreiding van deze milieuzones ligt heel duidelijk in het verlengde van het stikstofbeleid van dit college. De voorzitter. De laatste keer, meneer Kruis. Sebastian Kruis (PVV). Eigenlijk heb ik tot nu toe, ook al probeert u meneer De Vuyst een beetje te helpen, tot twee keer toe geen antwoord gekregen op mijn vraag, want hij snapt natuurlijk zelf ook wel dat het hemeltergend hypocriet is dat een partij die massaal sympathiseert met die figuren die net stonden te zingen hier in de zaal, naar de andere kant van de wereld vliegt om ergens iets te doen wat ook hier online zou kunnen worden gedaan. De voorzitter. We hebben het begrepen. Sebastian Kruis (PVV). Ja, maar als ik elke keer in de rede wordt gevallen … Ik ben iemand die teksten uitspreekt die in mijn hoofd zitten. Dan moet ik niet in de rede worden gevallen. De voorzitter. Als het te lang duurt wel. Sebastian Kruis (PVV). Dan kom ik niet in mijn flow. De voorzitter. Uw punt is duidelijk. Sebastian Kruis (PVV). Maar … De voorzitter. Meneer De Vuyst. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Als ik heel eerlijk ben, vind ik het punt van de fractievoorzitter van de PVV eigenlijk niet zo heel duidelijk. De burgemeester heeft daar zelf ook op gereageerd. De wethouder doet dat in opdracht van het college, heeft een portefeuille Internationale Zaken en heeft daarnaar te handelen.

Zij heeft er goed over nagedacht of de trein ook een mogelijkheid was. Die bleek niet naar New York te rijden. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Een interruptie van enigszins praktische aard: hoe ziet de heer De Vuyst het traject tussen de Waldeck Pyrmontkade en de Hubertustunnel voor zich? Maarten De Vuyst (GroenLinks). Dat is het traject van de S200, dus van de buitenste centrumring; ik weet trouwens niet of dat de officiële term is als de S100 de binnenste centrumring zou zijn. Het is dus dat stukje. Dat is gedeeltelijk het Telderstracé, dat daar zit, en dan de Groot Hertoginnelaan. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Oké, dan is het mij helder. Even praktisch: dus vanaf de Waldeck Pyrmontkade naar de Groot Hertoginnelaan, de Statenlaan en dan de hele S200. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Nee, het gaat eigenlijk om een heel klein stukje. Bij de Hubertustunnel kom je Den Haag ingereden; we pakken 'm even vanaf de andere kant. Dan ga je over wat volgens mij al 'het Telderstracé' heet. Wat komt daarna? De President Kennedylaan. Het gaat om dat stukje van de S200 tot je bij de Waldeck Pyrmontkade komt. De voorzitter. De laatste keer, mevrouw Klokkenburg. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Ik denk dat de heer De Vuyst dan enigszins abuis is, want volgens mij is het daar de Statenlaan.

Als het de Waldeck Pyrmontkade zou zijn, zou je immers toch verder naar de binnenring moeten. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Het is niet helemaal onmogelijk dat ik abuis ben. Ik heb het op de kaart nagekeken. Ik heb zelf dat traject gedaan, want ik wist even niet waar de knip zat. Ik dacht dat de 32

knip bij de Waldeck Pyrmontkade was, maar misschien is het aan de ene kant de Waldeck Pyrmontkade en aan de overkant van … Maar goed, zal ik het nog even nazoeken? De voorzitter. Dat zou ik zeker doen. De wethouder kan er misschien ook op reageren. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik dien deze motie mede namens de heer Barker van de Partij voor de Dieren in. De tweede motie heet 'Een buffer om Meijendel heen' en heeft als dictum: verzoekt het college het gebied binnen de gemeente Den Haag tussen de Raamweg, N44/S101 - dat is dan de tussenring of zo - de N440 en S200, te laten opnemen in de verdere onderzoeken en verkenningen die worden gepleegd ter voorbereiding van een mogelijke zero-emissiezone en het uitbreiden van de bestaande milieuzone. Ook deze motie is mede namens de heer Barker van de Partij voor de Dieren. De voorzitter. Door de heer De Vuyst, daartoe gesteund door de heer Barker, wordt de volgende motie (J.5 GL) ingediend:

Motie J.5 GL Een buffer om Meijendel heen De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 9-03-23, ter bespreking van Stand van zaken Haagse aanpak stikstof en bouwen (RIS314075) Overwegende, dat: • Nederland en dus ook Den Haag zich op dit moment in een stikstofcrisis bevindt, waar per direct maatregelen nodig zijn voor het redden van onze natuur; • niet alleen de rijksoverheid, provincie, maar ook gemeentes maatregelen moeten nemen; • in de gemeente Den Haag verschillende natuurgebieden zijn - zoals Meijendel - die we moeten beschermen. • in het Uitvoeringsprogramma Hollandse Duinen 2021 - 2025 een Binnenduinrandzone wordt ontwikkeld die van de Haagse Bosjes tot Meijendel loopt. Constaterende, dat: • het college verder onderzoek doet voor uitbreiding van de milieuzone en de zero emissiezone, maar dat het gebied binnen gebied tussen de Raamweg, N44/S101, N440 en S200 buiten deze zones valt; • hiermee er een deel van Meijendel niet grenst aan een milieuzone; • wegverkeer de lokale bron is die het meeste stikstof uitstoot. Verzoekt het college: • het gebied binnen de gemeente Den Haag tussen de Raamweg, N44/S101, N440 en S200, te laten opnemen in de verdere onderzoeken en verkenningen die worden gepleegd ter voorbereiding van een mogelijke zero emissiezone en het uitbreiden van de bestaande milieuzone. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter.

Door de heer De Vuyst, daartoe gesteund door de heer Barker, wordt de volgende motie (J.6 GL) ingediend:

Motie J.6 GL Ook de S200 bij onderzoek naar milieu- en zero emissiezone De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 9 maart 2023 , ter bespreking van Gewijzigd voorstel van het college Stand van zaken Haagse aanpak en stikstof en bouwen. 33

Overwegende, dat: • er behalve landelijk en provinciaal op dit moment ook lokaal directe maatregelen nodig zijn in de strijd tegen de stikstofcrisis; • deze maatregelen essentieel zijn om onze natuur te beschermen. Constaterende, dat: • in het onderzoek van het college naar de uitbreiding van de milieuzone en de zero emissiezone niet bij elk scenario de gehele S200 is meegomen in het onderzoek • de S200 grootschalig gebruikt worden door automobilisten die van het zuiden van Den Haag naar het noorden en andersom proberen te komen. Verzoekt het college: • ook de S200 tussen de Waldeck Pyrmontkade en de Hubertustunnel te laten opnemen in de verdere onderzoeken en verkenningen ter voorbereiding van de introductie van een mogelijke zero emissiezone en het uitbreiden van de bestaande milieuzone; • hierbij nadrukkelijk mee te nemen wat invoering van de zones op deze wegen als uitstralingseffect heeft, en wat het effect zou zijn op omrijd bewegingen. En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Constant Martini (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Wij willen een motie indienen die erop neerkomt dat de zero-emissiezone niet in onderzoek wordt genomen. Waarom? We hebben gisteren, natuurlijk weer op het allerlaatste moment, een heel overzicht van het college gekregen met betrekking tot vragen die over dit onderwerp gesteld zijn.

Daar blijkt natuurlijk uit dat het volstrekt niets uitmaakt wat wij hier in onze stad verder aan maatregelen treffen. Sterker nog, het gebrek aan onderbouwing van het stuk in de meegestuurde rapporten, die teruggrijpen op 1977 en 1974, kan de brief van de wethouder volstrekt niet dragen. Joren Noorlander (D66). Op 28 februari heeft u schriftelijke vragen gesteld, samen met de heer Martinez van Andel, met als strekking dat we alles op alles moeten zetten om onze kwetsbare natuur te beschermen. Ik wil graag citeren, want een van de vragen was: 'Is het college het ermee eens dat het redden van de natuur, in het bijzonder in Den Haag, van groot belang is en dat elke maatregel genomen moet worden die de stikstofdepositie doet verlagen?' Hoe rijmt deze motie met deze stevige, door u vorige maand uitgesproken ambitie om de Haagse natuur te beschermen? Constant Martini (Hart voor Den Haag). Ik dank de heer Noorlander voor de opmerkzaamheid. Inderdaad, het woord 'reële' is weggevallen. Dat voegen wij alsnog toe. Dank u wel. Joren Noorlander (D66). Meneer Martini maakt zich er heel makkelijk van af door te zeggen dat er een woordje is weggevallen. Ik vind het vurige betoog van de heer Martini in de schriftelijke vragen voor het beschermen van de natuur juist zó mooi.

Is het niet zo dat hij nu bij ondernemers of bij andere partijen goede sier probeert te maken, terwijl hijzelf weet dat de natuur niet kan wachten en dat we echt maatregelen moeten nemen hier in Den Haag? Constant Martini (Hart voor Den Haag). De natuur is er en die zal altijd blijven, welke maatregelen wij ook nemen. De voorzitter. De laatste keer, meneer Noorlander. Joren Noorlander (D66). Ik kan eigenlijk alleen maar concluderen dat hij de ene maand voor de natuur in Den Haag is en die wil beschermen en dat hij de andere maand eigenlijk niet zo heel goed 34

weet wat hij nou wil. Dat vind ik ontzettend jammer, want ik had eigenlijk gehoopt dat ik de heer Martini aan mijn zijde had staan om de Haagse natuur echt te beschermen en iets aan die stikstofproblematiek te doen. Constant Martini (Hart voor Den Haag). Wij zijn dus voor reële maatregelen om de natuur te beschermen, maar wij zijn er ook voor om maatregelen in te voeren die bijvoorbeeld de bevolking, het bedrijfsleven en het toerisme beschermen. Als de voorgestelde maatregelen geen inhoud hebben of niet gedragen worden door feiten, is dat void en kunnen wij daar niet mee instemmen. Robert Barker (PvdD). De heer Martini heeft het over 'reële maatregelen', maar dit is toch een reële maatregel? Want we zien toch dat in Wapendal de natuur zwaar onder druk staat en dat de helft veroorzaakt wordt door omliggende wegen? Dan is het toch juist heel logisch om een milieuzone in te voeren waarvan we zien dat die een groot effect zal hebben op de stikstofdepositie in Wapendal? Constant Martini (Hart voor Den Haag). Waar het om gaat, is dat je kijkt wat werkelijk realistische maatregelen zijn om te zorgen dat de stikstofdepositie niet in de stad neerslaat. Dat is bijvoorbeeld: zorgen dat er niet meer inwoners in de stad komen.

Dat staat er ook gewoon keurig netjes uitgerekend: als je werkelijk een realistische maatregel wil nemen die een bijdrage levert aan reductie van de stikstofdepositie zonder dat je de mensen op dit ogenblik al probeert te pesten - dat bedoel ik niet zo; ik bedoel: in moeilijkheden te brengen omdat zij hun zaak niet meer kunnen doen of omdat ze niet meer naar hun werk kunnen of omdat dat allemaal bemoeilijkt wordt - dan zeggen wij: neem gewoon een reële maatregel, zorg ervoor dat de stikstofdepositie met grote stappen teruggebracht wordt en zorg ervoor dat wij niet méér inwoners in de stad Den Haag krijgen. Robert Barker (PvdD). Dus de heer Martini kiest eerder voor de maatregel dat je geen kinderen meer mag hebben dan voor de maatregel dat je over vijf of zes jaar je bestelbusje moet ombouwen. Constant Martini (Hart voor Den Haag). Hier heb ik geen antwoord op, meneer Barker. Ik vind het een mooie vergelijking, maar die gaat buiten de realiteit van dit debat. De voorzitter. Door de heer Martini wordt de volgende motie (J.7 HvDH) ingediend:

Motie J.7 HvDH Scheveningen stikt door de zero stikstofzone De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 30 maart 2023, over der Stand van zaken Haagse aanpak stikstof en bouwen (RIS314075). Overwegende, dat: • het college voornemens is een aantal maatregelen te nemen of te onderzoeken, - waaronder de zero emissie strook langs de Boulevard,- die het economisch leven in de Haven en aan de kuststrook ernstig zullen aantasten met als effect een bouw en investeringsstop; • de stad Den Haag geen maatregelen ter beschikking heeft om de stikstofdepositie werkelijk terug te dringen; • dat vast staat dat 80% van de stikstof neerslag in Den Haag van buiten de stad komt; • er grenzen zijn aan de groei van de stad, niet alles kan zoals; meer groen, meer bouw, meer inwoners, meer werkgelegenheid; • de toename van de groei met meer inwoners en tienduizenden woningen zal meer stikstofdepositie doen neerslaan dan er met de voorgestelde maatregelen haalbaar is. Constaterende dat, • uitvoering van alle maatregelen die de steden, provincies en het Rijk hebben voorgesteld volstrekt onvoldoende bijdrage levert aan het terugdringen van de stikstofdepositie omdat deze van buiten onze landsgrenzen geïmporteerd worden. 35

Draagt het college op • lokale stikstofmaatregelen, die het economisch leven in de stad treffen, zoals de zeroemissiezone de horecasector in Scheveningen hard zal raken, niet in uitvoering of behandeling te nemen. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. De voorzitter. Een punt van orde van de heer Sluijs. Ralf Sluijs (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Tijdens de eerste interruptie van de heer Noorlander en de interruptie van meneer Barker liep er bij de heer Martini heel veel tijd weg. Ik denk dat dat komt omdat hij zijn microfoon aan liet staan. Ik weet niet of de griffie dat gezien heeft, maar ik denk dat het zo een seconde of 40 is en dat is zonde. Ik hoor nu zeggen dat je zelf moet opletten, maar niet iedereen is zo scherp. De voorzitter. Ik snap het, hoor. Gideon van Meijeren (FVD). Voorzitter. Het college zet volop in op het terugdringen van de stikstofuitstoot omdat dat noodzakelijk zou zijn om de gezondheid van de Haagse natuurgebieden te waarborgen. Dat roept bij Forum voor Democratie de vraag op hoe het er nu voor staat met de natuurgebieden in Den Haag. Wij prefereren metingen boven modellen. Er is een Nationale Databank Flora en Fauna waarin op basis van waarnemingen precies wordt bijgehouden wat voor soorten er voorkomen in de Haagse natuurgebieden.

Die databank is niet toegankelijk voor het publiek, maar de gemeente, het college, heeft daar wel degelijk toegang toe. Daarom een motie, waarvan ik alleen het dictum zal voorlezen: verzoekt het college om een overzicht te verstrekken van de Haagse natuurgebieden waar soorten voorkomen die nu onder druk zouden staan door te veel stikstofuitstoot en daarbij inzichtelijk te maken hoe de aanwezigheid van die soorten in die gebieden zich sinds het begin van de metingen heeft ontwikkeld. De voorzitter. Door de heer Van Meijeren wordt de volgende motie (J.8 FVD) ingediend:

Motie J.8 FVD Verzoek om openbaarmaking van informatie uit de natuurdatabank De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 30 maart 2023, ter bespreking van Stand van zaken Haagse aanpak stikstof en bouwen (RIS3140 75); constaterende dat het college volop wil inzetten op het terugdringen van de stikstofuitstoot, onder meer door het verkeer verder te beteugelen en milieuzones uit te breiden; constaterende dat het terugdringen van de stikstofuitstoot volgens het college noodzakelijk is om de Haagse natuurgebieden gezond te houden; overwegende dat onduidelijk is waar het college op baseert dat de gezondheid van Haagse natuurgebieden in gevaar is; constaterende dat de Nationale Databank Flora en Fauna op waarnemingen gebaseerde informatie bevat over de aanwezigheid van verschillende soorten in Nederland, dat deze databank niet publiekelijk toegankelijk is, maar dat het college wel toegang heeft tot de informatie uit deze databank; verzoekt het college om een overzicht te verstrekken van de Haagse natuurgebieden waar soorten voorkomen die nu onder druk zouden staan door te veel stikstofuitstoot en daarbij inzichtelijk te

36

maken hoe de aanwezigheid van die soorten in die gebieden zich sinds het begin van de metingen heeft ontwikkeld; en gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. De voorzitter. De wethouder heeft de laatste motie nog niet gezien en heeft vijf minuten nodig. Ik stel voor dat we doorgaan met het volgende agendapunt. Of is dat te wild? Nee, dat kan. De beraadslaging wordt geschorst.

Aan de orde is: K.

Evaluatie Verbonden Partijen 2022 (RIS313870).

De beraadslaging wordt geopend. Robert Barker (PvdD). Voorzitter. Een motie met de SP over het sturen op het publieke belang als aandeelhouder, want uiteindelijk is dat de reden waarom je aandelen hebt. Het dictum luidt: verzoekt het college in te gaan op welke wijze via het aandeelhouderschap het afgelopen jaar is gestuurd op publieke belangen bij verbonden partijen waar de gemeente Den Haag de grootste of een-na-grootste aandeelhouder is en de raad hierover te rapporteren. De voorzitter. Door de heer Barker, daartoe gesteund door mevrouw Arp, wordt de volgende motie (K.1 PvdD) ingediend:

Motie K.1 PvdD Sta voor het publieke belang De raad van de gemeente Den Haag in vergadering bijeen op 30 maart 2023, ter bespreking van de Raadsmededeling evaluatie Verbonden Partijen 2022. Overwegende, dat: • de Evaluatie Verbonden Partijen 2022 de titel ‘sturing werkt’ heeft; • er echter in de evaluatie niet is ingegaan op hoe de gemeente stuurt op publieke belangen; • in de evaluatie slechts wordt ingegaan op welke publieke belangen er zijn; • de gemeente verbonden partijen heeft, omdat zij constateert dat het nodig is om via het aandeelhoudersschap te sturen op publieke belangen. Van mening, dat: • het wenselijk is dat ook een analyse plaatsvindt over of en hoe de gemeente stuurt via het aandeelhoudersschap op publieke belangen; • op die manier in de toekomst de sturing vanuit de aandeelhouder kan worden verbeterd; • dit vooral van belang is voor verbonden partijen waar de gemeente een significant deel van de aandelen heeft. Verzoekt het college: • in te gaan op welke wijze (met voorbeelden) via het aandeelhouders het afgelopen jaar is gestuurd op publieke belangen bij verbonden partijen waar de gemeente Den Haag de grootste of een-na-grootste aandeelhouder is; • de raad hierover dit jaar te rapporteren.