CConstaterende datDen Haag
Koppel je AI →
Document · PDF

RIS314962 Bijlage 2 Investeringsagenda IPP feb 2023

Gemeenteraad 25 mei 2023, gemeente Den HaagBij agendapunt: Voorstel van het college inzake Zienswijzeprocedure Begrotingswijziging 2023 t.b.v. Investeringsagenda IPP Haaglanden februari 2023 (RIS314962)24.562 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 3

49.624 1.842 17.478

35.000

17.478

30.000 25.000

44.166 1.842

15.802

12.876

12.023

12.023

20.000

6.565

15.000 10.000

18.281

18.281

18.281

18.281

18.281

20.000 15.000

15.000

10.000

10.000

5.000

5.000

0

0

2017

2018

2019

2020

2021

5.000

1.842 2017

2018

2019

2020

2021

0

Gemeentelijke ambities

Bereikbaarheid

36.504 29.877 19.984

20.000

17.169

IPP draagt bij aan het realiseren van ambities van de gemeente Den Haag en Rijswijk ten aanzien van bereikbaarheid, groen en duurzaamheid

11.798

1.367

2.926

15.001 13.763 853 385

15.153

15.153

13.763

2017

2018

2019

Groen en duurzaamheid 5.458

2021

2020

Bedrijventerrein

De Rotterdamsebaan vormt een nieuwe verbinding tussen het centrum van Den Haag en het rijkswegennet met een aansluiting op de Laan van Hoornwijck. Door deze aansluiting zal er een betere verbinding tot stand gebracht worden tussen Rijswijk en Den Haag.1

Hoornwijck

Voor het bedrijventerrein Plaspoelpolder ligt de focus op het verbeteren van de verkeersveiligheid, optimaal gebruik maken van de bestaande OV-ontsluiting en inzetten op alternatieve verkeersmogelijkheden.2

Plaspoelpolder

Meer groen toevoegen aan bedrijventerreinen en verduurzaming door onder andere energietransitie: • Groene en schone openbare ruimte • Klimaatadaptief (geen hittestress en wateroverlast) • Natuurverbindingen (leefgebieden) en natuurinclusieve gebouwde omgeving • Duurzame energievoorziening Plaspoelpolder • Circulaire economie: gebruik en hergebruik hulpbronnen en reststoffen.2

Plaspoelpolder

Gerealiseerd door IPP

In ontwikkeling door IPP

De N-kavel (Hoornwijck) wordt momenteel gebruikt voor de bouw van de Rotterdamsebaan.

Na realisatie van de Rotterdamsebaan zal IPP de Nkavel ontwikkelen tot bedrijfslocatie. De N-kavel zal dienen als entree van de Rotterdamsebaan. Daarnaast analyseert IPP de mogelijkheden voor het realiseren van een P+R voor de gemeente Den Haag. In Plaspoelpolder zal een mobiliteitshub worden gerealiseerd zodat bedrijven in Plaspoelpolder op eigen terrein minder parkeergelegenheden hoeven te hebben.

Met het project Harbour village is er optimaal gebruik gemaakt van de bestaande waterstructuren in Plaspoelpolder.

IPP heeft hoge duurzaamheidseisen gesteld voor de ontwikkeling van de Treubstraat. Voor de complexen 2 en 3 (zie ook p. 19) zijn de eisen gesteld vanuit IPP om een bedrijfsgebouw te ontwikkelen dat gasloos, energieneutraal, natuurinclusief en klimaatadaptief is (in 2017 was deze combinatie van eisen nog niet standaard).

Waterings Veld Businesspark Hoornwijck Harbour Village

1 Een oppervlak van 3.128 m2 verhuurd (Handelskade 74 en Broekpolder), de grond uitgegeven in erfpacht betreft doorlopende erfpacht van reeds

Treubstraat

uitgegeven grond (15.153 m2, Cort van der Lindenstraat 8 en 18, Sir Winston Churchilllaan 273 en Verrijn Stuartlaan 40), in 2018 is 23 1.390 m2 omgezet van erfpacht naar eigendom (Frijdstraat 13-15)

Overig/erfpacht1

Impactanalyse Industrieschap De Plaspoelpolder | 5 september 2022 | Eindrapport

© 2022 Deloitte The Netherlands

19

B1. Ontwikkelingen 2017 – 2021 | m2 bedrijfsgebouwen

Sinds 2017 heeft IPP (in samenwerking) in totaal 12.800 m2 bvo bedrijfsgebouw ontwikkeld en in totaal 35.189 m2 bvo bedrijfsgebouw (deels van de zelf ontwikkelde m2) vervreemd en/of geëxploiteerd1

1 Bron: Bestemmingsplan Hoornwijck Broekpolder; 2 Bron: Toekomstvisie Plaspoelpolder 2017 - 2027 met een doorkijk naar 2040, opgesteld door gemeente Rijswijk

Impactanalyse Industrieschap De Plaspoelpolder | 5 september 2022 | Eindrapport

© 2022 Deloitte The Netherlands

B1. Ontwikkelingen 2017 – 2021 | Aantal FTE per bedrijventerrein

De werkgelegenheid op bedrijventerreinen van IPP is in de periode 2017 tot en met 2021 toegenomen met 614 FTE (3%) en het totaal aantal vestigingen is toegenomen met 257 (24%)

Totaal bedrijfsgebouwen in bezit2

Gestichte en ontwikkelde bedrijfsgebouwen

Vervreemde en geëxploiteerde bedrijfsgebouwen

Totaal aantal FTE per bedrijventerrein 2017 – 20211

Totaal aantal vestigingen per bedrijventerrein 2017 – 20211

M2 bvo

M2 bvo

M2 bvo

FTE

Vestigingen

40.000

40.000

40.000

22.000

35.000

35.000

20.000

30.000

30.000

25.000

25.000

20.000

20.000

36.579

35.000 30.000

8.688 25.425

25.000

24.303

24.303

20.000

18.000 16.000

15.000

27.891

10.000

5.000 0

3.640

2017

15.000

2018

2019

2020

2021

8.688 4.112

0

2017

2018

2019

2020

5.000

2021

0

8.688 2.250 2.466 2017

2018

4.000 2.000

1.122 2019

2020

2021

Harbour Village Treubstraat © 2022 Deloitte The Netherlands

48 | Investeringsagenda IPP Haaglanden - feb 2023

3.949

3.824

+614 (+3%)

1.200 1.000

0

1.070 38 139

1.103 39 138

1.188 34

1.218 42

160

171

672

687

1.327 49 186

+257 (+24%)

11.747

11.097

11.400

10.567

10.904

600

758

597

626

143

142

151

157

157

153

158

171

161

177

2017

2018

2019

2020

2021

400

1.684

1.653

1.771

1.751

2.152 2021

1.970

2.030

2.107

2.220

2017

2018

2019

2020

1.808

200 0

Broekpolder

Wateringse Veld3 Businesspark Hoornwijck

19.590 902

6.000

10.000

5.000

2.912

3.735

1.400 19.629 1.142

800

8.000

11.154

10.000

2.488

18.780 1.088

20.096 1.083

12.000 10.000

15.000

18.976 1.087

14.000 20.663

21

Hoornwijck 1 Sinds 2017 heeft IPP geen nieuwe bedrijfsgebouwen verworven; 2 In 2019 zijn complex 2 en 3 in het project Treubstraat gesloopt. Dit verklaart de daling in

het totaal aan bedrijfsgebouwen in bezit (m2 bvo) in vergelijking met 2018; 3 Data over de m2 bedrijfsgebouwen van het project Bedrijventerrein Wateringse Veld is niet aangeleverd en derhalve niet opgenomen in deze rapportage

Impactanalyse Industrieschap De Plaspoelpolder | 5 september 2022 | Eindrapport

20

Plaspoelpolder Wateringse Veld Ypenburg © 2022 Deloitte The Netherlands

1 Bron: LISA-gegevens per 1 januari 2021 (gedeeld door de gemeente Den Haag)

Impactanalyse Industrieschap De Plaspoelpolder | 5 september 2022 | Eindrapport

22

Investeringsagenda IPP Haaglanden - feb 2023 | 49

B2. Economische waarde 2021| Economische effectenanalyse methodiek

Cijfers over de directe werkgelegenheid zijn het vertrekpunt van de economische effectanalyse, de overige effecten zijn inzichtelijk gemaakt op basis van onafhankelijk onderbouwde ratio’s en multipliers Aanpak voor de analyse van economische effectenanalyse in stappen

Bijlage 1 | Analyse verleden – ontwikkelingen sinds 2017

De analyse start met het inzichtelijk maken van de werkgelegenheid die gegenereerd wordt door ondernemingen op de bedrijventerreinen Broekpolder, Hoornwijck, Plaspoelpolder, Wateringse Veld en Ypenburg. Dit is het totaal aantal personen (FTE) dat werkzaam is op de bedrijventerreinen Broekpolder, Hoornwijck, Plaspoelpolder, Wateringse Veld en Ypenburg uitgesplitst naar sector.

Bijlage 2 | Analyse heden – economische waarde 2021

De vertaalslag van directe werkgelegenheid naar directe bestedingen en directe toegevoegde waarde is gemaakt op basis van de door ons berekende ratio’s, deze zijn afgeleid van CBS data:

Schematische weergave van de analysebouwstenen ratio werkgelegenheid / toegevoegde waarde

1

• De ratio toegevoegde waarde ten opzichte van omzet (bestedingen), gebaseerd op gegevens opgenomen in de ‘input-output matrix 2019 van CBS’.

4

Indirecte en afgeleide effecten zijn berekend aan de hand van multipliers die zijn berekend op basis van het door Deloitte opgestelde input-output model, dat is gebaseerd op de input output matrix 2019 van het CBS. Uitleg over de berekening van de multipliers wordt gegeven op de volgende pagina.

Impactanalyse Industrieschap De Plaspoelpolder | 5 september 2022 | Conceptrapport

23

© 2022 Deloitte The Netherlands

Indirecte werkgelegenheid

Afgeleide werkgelegenheid

Indirecte

5 toegevoegde waarde

Afgeleide

8 toegevoegde waarde

Methodiek van economische effectenanalyse

Structurele en incidentele effecten

Input-output analyse

Een economische effectenanalyse is een methode om de effecten van een beleidskeuze, project of investering te kwantificeren op de economische activiteit in een gebied. Met economische effectenanalyses kan het effect van economische activiteit in een gebied worden gekwantificeerd. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen directe effecten, indirecte effecten en afgeleide effecten, waarbij het onderscheid is gebaseerd op de causaliteit.

Deze effectanalyse richt zich alleen op de structurele effecten van de gebiedsontwikkeling van de bedrijventerreinen Broekpolder, Hoornwijck, Plaspoelpolder, Wateringse Veld en Ypenburg. Dit betreffen effecten die blijvend zijn. Hieronder vallen bestedingseffecten en werkgelegenheidseffecten als gevolg van bestedingen in het gebied. In deze rapportage zullen de structurele effecten in 2021 worden weergegeven.

• Directe effecten zijn de directe veranderingen in de economische activiteit die het gevolg zijn van (vastgoed)ontwikkeling. Directe effecten kunnen worden geanalyseerd op basis van bestedingen in de bouw, bestedingen door consumenten, omzet en werkgelegenheidscijfers.

Incidentele effecten betreffen effecten die tijdelijk van aard zijn. Hieronder vallen tijdelijke effecten die voortkomen uit de bouw- en ontwikkelingsfase. De incidentele effecten zijn geen onderdeel van deze effectanalyse.

Input- outputmodellen (hierna ook: “I/O modellen”) vertrouwen op gegevens uit verschillende bedrijfstakken om te berekenen hoe ontwikkelingen in één bedrijfstak, andere bedrijfstakken beïnvloeden. I/O modellen schatten het aandeel van aankopen/afname door een specifieke sector, van het product of de dienst die wordt geleverd door een andere sector. Op basis van deze gegevens worden multipliers berekend, welke gebruikt kunnen worden om het totale economische effect (tot en met afgeleide effecten) van een ontwikkeling te schatten.

• Afgeleide effecten zijn de effecten die optreden als gevolg van directe en indirecte effecten op het inkomen op persoonlijk niveau. Economische effecten kunnen in verschillende meeteenheden worden weergegeven. Deze analyse onderscheidt de verandering in bestedingen, toegevoegde waarde1 en werkgelegenheid, als gevolg van de gebiedsontwikkeling van de bedrijventerreinen Broekpolder, Hoornwijck, Plaspoelpolder, Wateringse Veld en Ypenburg.

6

Indirecte bestedingen multiplier afgeleide effecten

9

Afgeleide bestedingen

Impactanalyse Industrieschap De Plaspoelpolder | 5 september 2022 | Eindrapport

B2. Economische waarde 2021| Economische effectenanalyse methodiek

• Indirecte effecten zijn het resultaat van transacties die (indirect) voortkomen uit directe effecten. Indirecte effecten ontstaan doordat directe effecten (effecten voor gebruikers, eigenaren en exploitanten van projectdiensten) doorwerken op andere markten.

Directe bestedingen multiplier indirecte effecten

multiplier afgeleide effecten

B2. Economische waarde 2021| Economische effectenanalyse methodiek

Economische effectanalyses maken de toegevoegde waarde, bestedingen en werkgelegenheid inzichtelijk van de economische activiteit in een gebied (bijv. een bedrijventerrein) uitgedrukt in directe, indirecte en afgeleide effecten

3

multiplier indirecte effecten

multiplier afgeleide effecten

7

© 2022 Deloitte The Netherlands

Directe

2 toegevoegde waarde

multiplier indirecte effecten

• De ratio omzet (bestedingen) ten opzichte van banen (FTE), gebaseerd op gegevens opgenomen in de ‘input-output matrix 2019 van CBS’ gecombineerd met gegevens van de nationale rekeningen (CBS: ‘Arbeidsvolume; bedrijfstak, geslacht, nationale rekeningen, 2019’).

Bijlage 3 | Analyse toekomst – impact vanaf 2022 (inclusief taakverbreding) Bijlage 4 | Overzicht van bronnen, gesprekken en interviews

Directe werkgelegenheid

ratio toevoegde waarde / bestedingen

25

Indirecte en afgeleide effecten worden benaderd met multipliers die berekend worden met behulp van de input-output matrix van het CBS

Een voorbeeld kan de economische effecten verduidelijken. Een gast in de horeca wil graag een kopje koffie drinken op het terras. Na eenmaal een mooi tafeltje in de zon te hebben uitgekozen, bestelt de gast een kopje koffie met appeltaart. De eigenaar gaat aan de slag om de gast te helpen. De gast genereert hiermee directe economische activiteit bij de eigenaar (de gast geeft geld uit, direct effect). De eigenaar moet om de gast van een kopje koffie met appeltaart te kunnen voorzien gebruik maken van onder andere een servies, een koffiemachine, koffiebonen, arbeid en meubilair. De vraag naar een kopje koffie levert hiermee dus indirect vraag op naar producten en diensten van de leveranciers van de eigenaar (indirect effect).

Input-output analyse

Deloitte maakt gebruikt van de nationale I/O matrix van het CBS, om te komen tot een I/O model inclusief multipliers voor omzet, toegevoegde waarde en werkgelegenheid.1 De laatste actualisering van deze matrix betreft de actualisering 2019. In deze I/O matrix worden aanbod en gebruik naar bedrijfsklasse van herkomst van de nationale economie, en de relatie tussen diverse producenten en hun afnemers beschreven. Op basis van het voorgaande is op basis van directe werkgelegenheid, een vertaling gemaakt naar mogelijke directe bestedingen en toegevoegde waarde. Vervolgens is op basis van de I/O matrix van het CBS een vertaling gemaakt van de directe effecten naar het totale economische effect van de bedrijvigheid op bedrijventerreinen Broekpolder, Hoornwijck, Plaspoelpolder, Wateringse Veld en Ypenburg in termen van directe, indirecte en afgeleide werkgelegenheid, bestedingen en toegevoegde waarde.

Hierdoor hebben de leveranciers (bijvoorbeeld een bakker van de appeltaart) ook meer inkomen. De bakker gaat dat ook weer uitgeven (afgeleid effect). Hierdoor wordt het effect groter dan de oorspronkelijke extra bestedingen. 1 Om te komen tot omzetmultipliers, wordt de data uit de matrix eerst genormaliseerd voor de totale output per sector (het kolomtotaal). Vervolgens worden de genormaliseerde data vermenigvuldigd met de kolomvector van de totale

1 De toegevoegde waarde is de daadwerkelijke bijdrage aan de economische welvaart en meer accuraat dan de bestedingen die er door de vestiging worden gegenereerd. Toegevoegde waarde representeert het verschil tussen omzet en

inkoopwaarde van een bedrijf. Oftewel de waarde die het bedrijf heeft toegevoegd aan een product of dienst. De totale toegevoegde waarde in Nederland is het BBP; een belangrijke graadmeter voor de economische welvaart. © 2022 Deloitte The Netherlands

50 | Investeringsagenda IPP Haaglanden - feb 2023

Impactanalyse Industrieschap De Plaspoelpolder | 5 september 2022 | Eindrapport

24

productie om de matrix om te zetten naar een zogenoemde eenheidsmatrix. Tot slot wordt van deze eenheidsmatrix een inverse genomen. Dit wordt de Leontief-inverse genoemd. Door in de Leontief-inverse matrix de kolommen op te tellen wordt de omzetmultiplier (ook wel: bestedingsmultiplier) verkregen. Wanneer de data uit de Leontief matrix gecombineerd wordt met data over het aantal FTE en de toegevoegde waarde per bedrijfsklasse van de nationale rekeningen (CBS), kan gekomen worden tot multipliers voor toegevoegde waarde en werkgelegenheid en vertaalratio’s/verhoudingsgetallen van de ene eenheid naar de andere (bijvoorbeeld hoeveel omzet, hoeveel toegevoegde waarde betekent, per sector).

© 2022 Deloitte The Netherlands

Impactanalyse Industrieschap De Plaspoelpolder | 5 september 2022 | Eindrapport

26

Investeringsagenda IPP Haaglanden - feb 2023 | 51

B2. Economische waarde 2021| Economische effectenanalyse beperking en uitgangspunten

B2. Economische waarde 2021 | Bedrijventerrein Broekpolder

Beperkingen

Uitgangspunten voor analyse van economische effecten

Verdeling van werkgelegenheid naar CBS-sectoren

Structurele effecten Broekpolder 2021

De methodiek van de economische effectenanalyse is gehanteerd om de bredere economische impact van de bedrijventerreinen Broekpolder, Hoornwijck, Plaspoelpolder, Wateringse Veld en Ypenburg en de verdere ontwikkeling van deze bedrijventerreinen inzichtelijk te maken. De methodiek van economische effectenanalyse kent een aantal beperkingen. Daarom is het van belang de resultaten van de effectenanalyse in het volgende perspectief te plaatsen:

• De directe werkgelegenheid in FTE is gelijk aan het totaal aantal personen dat fulltime werkzaam is op de bedrijventerreinen Broekpolder, Hoornwijck, Plaspoelpolder, Wateringse Veld en Ypenburg en is door Deloitte geraamd op basis van de LISA-gegevens per 1-1-2021 (gedeeld door de gemeente Den Haag).

Van de werkgelegenheid valt 63% in de 4 grootste sectoren financiële dienstverlening, uitzendbureaus en arbeidsbemiddeling, groothandel en handelsbemiddeling en autohandel en reparatie met in totaal 49 vestigingen.

Effecten

Bestedingen (€m)

Toegevoegde waarde (€m)

Werkgelegenheid (FTE)

Totaal direct effect

102

59

902

Totaal indirect effect

44

23

602

Totaal afgeleid effect

42

20

306

Totaal effect

188

102

1.810

De methodiek van de economische effectenanalyse kent een aantal beperkingen dat in ogenschouw dient te worden genomen bij het interpreteren van de resultaten

• De analyse betreft een analyse op hoofdlijnen. De analyse geeft een eerste inzicht in de (mogelijke) economische effecten van de gebiedsontwikkeling op de onderdelen bestedingen, toegevoegde waarde en werkgelegenheid. Voor de analyse is gebruik gemaakt van generieke getallen. Een gedetailleerdere analyse zou kunnen resulteren in andere uitkomsten.

Het bedrijventerrein Broekpolder bevat 902 FTE verdeeld over 136 vestigingen in 2021; dit resulteert in een totaal aan bestedingen van €188 mln., een toegevoegde waarde van €102 mln. euro en 1.810 FTE

• De gemiddelde lengte van de werkweek van de banen op de bedrijventerreinen, uitgedrukt in aantal gewerkte uren per week, is gelijk aan de gemiddelde lengte van de werkweek in Nederland zoals gerapporteerd door het CBS (≥ 36 uur per week).

902 219 (24%)

Financiële dienstverlening (2 vestigingen)

• De analyse is voornamelijk gebaseerd op generieke nationale data voor verschillende (vastgoed)functies. De project-specifieke (lokale) resultaten kunnen hiervan afwijken.

131 (15%)

Uitzendbureau en arbeidsbemiddeling (2 vestigingen)

• In de analyse is geen rekening gehouden met verdringingseffecten. Het effect van verdringing kan bijvoorbeeld zichtbaar zijn bij de werkgelegenheidseffecten. Werknemers van ondernemingen op bedrijventerreinen Broekpolder, Hoornwijck, Plaspoelpolder, Wateringse Veld en Ypenburg , kunnen niet elders werken (de omvang van de arbeidsmarkt blijft gelijk (aanbod), terwijl de vraag naar arbeid toeneemt).

106 (12%)

Groothandel en handelsmiddeling (11 vestigingen)

106 (12%)

Autohandel en reparatie (2 vestigingen)

Werkgelegenheidsdichtheid (FTE/ha)2 160

340 58

• In de analyse is geen rekening gehouden met het schaalniveau (geografisch gebied: nationaal, regionaal of lokaal) waarop de effecten neerslaan. In overleg met de Opdrachtgever is verondersteld dat de nationale effecten vanuit de CBS data gelijk zijn aan de lokale effecten voor bedrijventerreinen Broekpolder, Hoornwijck, Plaspoelpolder, Wateringse Veld en Ypenburg.

340 (38%)

55 52 47

Overige sectoren (32 overige vestigingen)

128 Aantal banen (in FTE)1

IT en informatieverlening (8 vestigingen)

150

Juridisch en managementAdvies (6 vestigingen)

130

Verhuur en handel onroerend Goed (2 vestigingen)

110

Architecten, ingenieursbureaus e.d. (2 vestigingen)

Overige sectoren (14 vestigingen)

Aantal banen (in FTE)

1 Weergave directe effect werkgelegenheid (FTE), Percentages tellen door afrondingsverschillen niet altijd op tot exact 100;

Impactanalyse Industrieschap De Plaspoelpolder | 5 september 2022 | Eindrapport

© 2022 Deloitte The Netherlands

27

B2. Economische waarde 2021 | Bedrijventerreinen in totaal

Resultaat structurele economische effectenanalyse 2021

Van de werkgelegenheid valt 43% in de vier grootste sectoren juridisch en managementadvies, reisbureaus, reisorganisatie en info, architecten, ingenieursbureaus e.d. en IT en informatiedienstverlening met in totaal 686 vestigingen.

Effecten

Bestedingen (€m)

Toegevoegde waarde (€m)

Werkgelegenheid (FTE)

Totaal direct effect

2.752

1.442

19.590

Totaal indirect effect

1.352

740

19.230

Totaal afgeleid effect

1.025

513

10.038

Totaal effect

5.129

2.695

48.858

19.590 3.510 (18%) 2.170 (11%) 1.426 (7%)

Juridisch en managementadvies (144 vestigingen) Reisbureaus, reisorganisatie en info (329 vestigingen)

1.433 (7%)

11.051 (56%)

IT en informatiedienstverlening (136 vestigingen)

11.051 1.273 793 776 753

Overige sectoren (2.560 overige vestigingen) 7.456

Groothandel en Handelsbemiddeling (50 vestigingen) Overige professionele diensten (46 vestigingen)

Algemene bouw en projectontwikkeling (25 vestigingen) Openbaar bestuur en Overheidsdiensten (375 vestigingen) Overige sectoren (1.337 vestigingen)

Aantal banen (in FTE)1

Aantal banen (in FTE)

1 Weergave directe effect werkgelegenheid (FTE), Percentages tellen door afrondingsverschillen niet altijd op tot exact 100;

2 Bron: IBIS, LISA; Aantal fulltime banen per hectare uitgegeven grond 2021; 3 Bron: Vitale bedrijventerreinen Zuid -Holland, Bureau BUITEN Economie en Omgeving, 2020; Data verkregen betreffende werkgelegenheidsdichtheid IBIS en LISA 2018; © 2022 Deloitte The Netherlands

52 | Investeringsagenda IPP Haaglanden - feb 2023

320

308 - Hoornwijck 175 - Plaspoelpolder

160 140

80 60 0

Benchmark Bedrijventerreinen

100 90 80 70 60 0

65 - Gemiddeld bedrijventerrein (Regio Agglomeratie ‘s-Gravenhage, Delft en Westland3) 54 - Gemiddeld bedrijventerrein (Provincie Zuid- Holland3) Impactanalyse Industrieschap De Plaspoelpolder | 5 september 2022 | Eindrapport

Structurele effecten Hoornwijck 2021

Van de werkgelegenheid valt 52% in de 4 grootste sectoren IT en informatiedienstverlening, algemene bouw en projectontwikkeling, overige professionele diensten en creatieve diensten, cultuur, kunst en amusement met in totaal 44 vestigingen.

Effecten

Bestedingen (€m)

Toegevoegde waarde (€m)

Werkgelegenheid (FTE)

Totaal direct effect

471

231

3.824

Totaal indirect effect

259

148

3.461

Totaal afgeleid effect

166

84

1.433

Totaal effect

896

463

8.717

730 (19%)

IT en informatiedienstverlening (27 vestigingen)

500 (13%)

Algemene bouw en projectontwikkeling (6 vestigingen)

493 (13%) 276 (7%)

Overige professionele diensten (9 vestigingen)

29

Werkgelegenheidsdichtheid (FTE/ha)2 320 Architecten, ingenieursbureaus e.d. (6 vestigingen)

Creatieve diensten, cultuur, kunst en amusement (2 vestigingen)

155 – Gemiddeld bedrijventerrein IPP

1825

131 - Broekpolder

1825 (48%)

Overige sectoren (142 overige vestigingen)

58 55 52 47

139

90 - Ypenburg 70 - Wateringse Veld 65 - Gemiddeld bedrijventerrein (Regio Agglomeratie ‘s-Gravenhage, Delft en Westland3) 54 - Gemiddeld bedrijventerrein (Provincie Zuid- Holland3) Impactanalyse Industrieschap De Plaspoelpolder | 5 september 2022 | Eindrapport

120

Verdeling van werkgelegenheid naar CBS-sectoren

3.824

120 100

Bedrijventerrein IPP

131 - Broekpolder

Het bedrijventerrein Hoornwijck bevat 3.824 FTE verdeeld over 186 vestigingen in 2021; dit resulteert in een totaal aan bestedingen van €896 mln. en een toegevoegde waarde van €463 mln.

Werkgelegenheidsdichtheid (FTE/ha)2

Architecten, ingenieursbureaus e.d. (77 vestigingen)

Benchmark

140

B2. Economische waarde 2021 | Bedrijventerrein Hoornwijck

De economische waarde in 2021 van de bedrijventerreinen is in termen van bestedingen €5,1 mld., toegevoegde waarde €2,7 mld. en werkgelegenheid 48.858 FTE in totaal Verdeling van werkgelegenheid naar CBS-sectoren

2 Bron: IBIS, LISA; Aantal fulltime banen per hectare uitgegeven grond 2021; 3 Bron: Vitale bedrijventerreinen Zuid -Holland, Bureau BUITEN Economie en Omgeving, 2020; Data verkregen betreffende werkgelegenheidsdichtheid IBIS en LISA 2018; © 2022 Deloitte The Netherlands

155 – Gemiddeld bedrijventerrein IPP

Aantal banen (in FTE)1

Juridisch en managementAdvies (41 vestigingen) Verzorging en welzijn (2 vestigingen) Delfstofwinning (1 vestiging)

Overige sectoren (22 vestigingen)

Aantal banen (in FTE)

1 Weergave directe effect werkgelegenheid (FTE), Percentages tellen door afrondingsverschillen niet altijd op tot exact 100;

28

2 Bron: IBIS, LISA; Aantal fulltime banen per hectare uitgegeven grond 2021; 3 Bron: Vitale bedrijventerreinen Zuid -Holland, Bureau BUITEN Economie en Omgeving, 2020; Data verkregen betreffende werkgelegenheidsdichtheid IBIS en LISA 2018; © 2022 Deloitte The Netherlands

300 280

308 - Hoornwijck

Benchmark Bedrijventerrein IPP

260 240 220 200 180 160 60 0

155 - Gemiddeld bedrijventerrein IPP 65 - Gemiddeld bedrijventerrein (Regio Agglomeratie ‘s-Gravenhage, Delft en Westland3) 54 - Gemiddeld bedrijventerrein (Provincie Zuid- Holland3) Impactanalyse Industrieschap De Plaspoelpolder | 5 september 2022 | Eindrapport

30

Investeringsagenda IPP Haaglanden - feb 2023 | 53

B2. Economische waarde 2021 | Bedrijventerrein Plaspoelpolder

B2. Economische waarde 2021 | Bedrijventerrein Ypenburg

Het bedrijventerrein Plaspoelpolder bevat 10.904 FTE verdeeld over 1.058 vestigingen in 2021; dit resulteert in een totaal aan bestedingen van €2,8 mld. en een toegevoegde waarde van €1,5 mld. Verdeling van werkgelegenheid naar CBS-sectoren

Structurele effecten Plaspoelpolder 2021

Van de werkgelegenheid valt 56% in de 4 grootste sectoren juridisch en managementadvies, reisbureaus, reisorganisatie en info, architecten, ingenieursbureaus e.d. en groothandel en handelsbemiddeling met in totaal 328 vestigingen.

Effecten

Bestedingen (€m)

Toegevoegde waarde (€m)

Werkgelegenheid (FTE)

Totaal direct effect

1.524

814

10.904

Totaal indirect effect

715

385

11.363

Totaal afgeleid effect

590

288

6.305

Totaal effect

2.829

1.487

28.573

10.904 3081 (28%)

Juridisch en managementadvies (66 vestigingen)

Het bedrijventerrein Ypenburg bevat 2.152 FTE verdeeld over 366 vestigingen in 2021; dit resulteert in een totaal aan bestedingen van €587 mln. en een toegevoegde waarde van €324 mln. Verdeling van werkgelegenheid naar CBS-sectoren

Structurele effecten Ypenburg 2021

Van de werkgelegenheid valt 58% in de 4 grootste sectoren openbaar bestuur en overheidsdiensten, architecten, ingenieursbureaus e.d., groothandel en handelsbemiddeling en IT en informatiedienstvelening met in totaal 366 vestigingen.

Effecten

Bestedingen (€m)

Toegevoegde waarde (€m)

Werkgelegenheid (FTE)

Totaal direct effect

313

174

2.152

Totaal indirect effect

153

85

1.546

Totaal afgeleid effect

120

64

864

Totaal effect

587

324

4.561

2.152 619 (29%)

Openbaar bestuur en overheidsdiensten (310 vestigingen)

Werkgelegenheidsdichtheid (FTE/ha)2 1749 (16%) 583 (5%)

789 (7%)

4702 (43%)

Reisbureaus, reisorganisatie en info (219 vestigingen) Architecten, ingenieursbureaus e.d. (35 vestigingen) Groothandel en handelsbemiddeling (8 vestigingen)

4702

Overige sectoren (730 overige vestigingen)

58 55 52 47

139 Aantal banen (in FTE)1

Ideële, belangen, hobbyverenigingen (76 vestigingen)

180

Uitzendbureaus en arbeidsbemiddeling (11 vestigingen)

140

IT en informatiedienstverlening (12 vestigingen) Overige financiële dienstverlening (44 vestigingen)

Overige sectoren (587 vestigingen)

Aantal banen (in FTE)

1 Weergave directe effect werkgelegenheid (FTE), Percentages tellen door afrondingsverschillen niet altijd op tot exact 100;

2 Bron: IBIS, LISA; Aantal fulltime banen per hectare uitgegeven grond 2021; 3 Bron: Vitale bedrijventerreinen Zuid -Holland, Bureau BUITEN Economie en Omgeving, 2020; Data verkregen betreffende werkgelegenheidsdichtheid IBIS en LISA 2018; © 2022 Deloitte The Netherlands

160

Werkgelegenheidsdichtheid (FTE/ha)2 337 (16%)

175 - Plaspoelpolder Benchmark

155 – Gemiddeld bedrijventerrein IPP

124 (6%)

Bedrijventerrein IPP

148 (7%)

120 100

924 (43%)

80 60

Architecten, ingenieursbureaus e.d. (29 vestigingen)

IT en informatiedienstverlening (19 vestigingen)

924

Overige sectoren (398 overige vestigingen)

58 55 52 47

65 - Gemiddeld bedrijventerrein (Regio Agglomeratie ‘s-Gravenhage, Delft en Westland3) 54 - Gemiddeld bedrijventerrein (Provincie Zuid- Holland3)

40

139 Aantal banen (in FTE)1

20

160

Groothandel en handelsbemiddeling (8 vestigingen)

Elektrische apparatenindustrie (55 vestigingen)

150

Vervoer over land (51 vestigingen)

130

Machineindustrie (47 vestigingen)

110

Autohandel en reparatie (4 vestigingen)

Overige sectoren (241 vestigingen)

Aantal banen (in FTE)

1 Weergave directe effect werkgelegenheid (FTE), Percentages tellen door afrondingsverschillen niet altijd op tot exact 100;

0 Impactanalyse Industrieschap De Plaspoelpolder | 5 september 2022 | Eindrapport

31

2 Bron: IBIS, LISA; Aantal fulltime banen per hectare uitgegeven grond 2021; 3 Bron: Vitale bedrijventerreinen Zuid -Holland, Bureau BUITEN Economie en Omgeving, 2020; Data verkregen betreffende werkgelegenheidsdichtheid IBIS en LISA 2018; © 2022 Deloitte The Netherlands

155 – Gemiddeld bedrijventerrein IPP Benchmark

140

Bedrijventerrein IPP

120 100 90

90 - Ypenburg

80 70 60 0

65 - Gemiddeld bedrijventerrein (Regio Agglomeratie ‘s-Gravenhage, Delft en Westland3) 54 - Gemiddeld bedrijventerrein (Provincie Zuid- Holland3) Impactanalyse Industrieschap De Plaspoelpolder | 5 september 2022 | Eindrapport

33

B2. Economische waarde 2021 | Bedrijventerrein Wateringse Veld

Het bedrijventerrein Wateringse Veld bevat 1.808 FTE verdeeld over 412 vestigingen in 2021; dit resulteert in een totaal aan bestedingen van €629 mln. en een toegevoegde waarde van €320 mln. Verdeling van werkgelegenheid naar CBS-sectoren

Structurele effecten Wateringse Veld 2021

Van de werkgelegenheid valt 62% in de 4 grootste sectoren reisbureaus, reisorganisaties en info, groothandel en handelsbemiddeling, gespecialiseerde bouw en algemene bouw en projectontwikkeling met in totaal 124 vestigingen.

Effecten

Bestedingen (€m)

Toegevoegde waarde (€m)

Werkgelegenheid (FTE)

Totaal direct effect

342

163

1.808

Totaal indirect effect

181

99

2.259

Totaal afgeleid effect

107

58

1.130

Totaal effect

629

320

5.197

1.808 342 (19%)

Reisbureaus, reisorganisatie en info (87 vestigingen) Groothandel en handelsbemiddeling (12 vestigingen)

296 (16%)

Gespecialiseerde bouw (13 vestigingen)

158 (9%)

Algemene bouw en projectontwikkeling (12 vestigingen)

160

Overige sectoren (288 overige vestigingen)

679 58 55 52 47

139 Aantal banen (in FTE)1

Bijlage 3 | Analyse toekomst – impact vanaf 2022 (inclusief taakverbreding)

Werkgelegenheidsdichtheid (FTE/ha)2

333 (18%)

679 (38%)

Bijlage 1 | Analyse verleden – ontwikkelingen sinds 2017 Bijlage 2 | Analyse heden – economische waarde 2021

Metaalproductenindustrie (31 vestigingen)

150

Juridisch en managementadvies (20 vestigingen)

130

Verhuur van roerende goederen (18 vestigingen)

110

Machineindustrie (68 vestigingen)

Overige sectoren (151 vestigingen)

Aantal banen (in FTE)

1 Weergave directe effect werkgelegenheid (FTE), Percentages tellen door afrondingsverschillen niet altijd op tot exact 100; 2 Bron: IBIS, LISA; Aantal fulltime banen per hectare uitgegeven grond 2021; 3 Bron: Vitale bedrijventerreinen Zuid -Holland,

Bureau BUITEN Economie en Omgeving, 2020; Data verkregen betreffende werkgelegenheidsdichtheid IBIS en LISA 2018; © 2022 Deloitte The Netherlands

54 | Investeringsagenda IPP Haaglanden - feb 2023

155 – Gemiddeld bedrijventerrein IPP Benchmark

140

Bijlage 4 | Overzicht van bronnen, gesprekken en interviews

Bedrijventerrein IPP

120 100 90 80 70 60 0

70 Wateringse Veld 65 - Gemiddeld bedrijventerrein (Regio Agglomeratie ‘s-Gravenhage, Delft en Westland3) 54 - Gemiddeld bedrijventerrein (Provincie Zuid- Holland3) Impactanalyse Industrieschap De Plaspoelpolder | 5 september 2022 | Eindrapport

32

© 2022 Deloitte The Netherlands

Impactanalyse Industrieschap De Plaspoelpolder | 5 september 2022 | Conceptrapport

34

Investeringsagenda IPP Haaglanden - feb 2023 | 55

B3. Impact vanaf 2022 | Business as usual vs. ‘Plus opties’

B3. Impact vanaf 2022 | Plus optie – Instrumenten verruimen

Voor de analyse van verwachte impact vanaf 2022 maken we onderscheid tussen het voortzetten van de koers van afgelopen jaren en ‘plus opties waarin sprake is van taakverbreding Business as usual

Het voortzetten van de taken van de afgelopen jaren betekent voor IPP een focus op aanleggen, herstructureren en exploiteren van bedrijventerreinen. Dit betekent ook het voortzetten van de twee businesscases waar IPP momenteel aan werkt: 1. BC middengebied Plaspoelpolder 2. BC Westvlietweg

vs.

IPP kan haar impact vergroten door actief op te treden als financieel en strategisch partner en aanjager in projecten rondom thema’s zoals energietransitie, circulariteit, duurzaamheid en openbare ruimte Partnerships aangaan

‘Plus opties’

De ‘plus opties’ zijn mogelijke taakverbreding en / of wijziging van het takenpakket door IPP. In de analyse zijn vier type taakverbreding geïdentificeerd: 1. Instrumenten verruimen: Partnerships aangaan 2. Takenpakket herijken: Economische- en clusterontwikkeling stimuleren

Het verruimen van het instrumentarium van IPP maakt het voor IPP mogelijk samenwerkingsvormen aan te gaan met ondernemers en ontwikkelaars met als doel specifieke ontwikkelingen aan te jagen. Dit kan gerelateerd zijn aan grond en vastgoed, maar ook aan bijvoorbeeld de energietransitie en mobiliteit.

Dergelijke investeringen kunnen worden aangejaagd door vermogen, kennis en ervaring van IPP in te zetten. Daarbij kan IPP gebruik maken van alternatieve financieringsvormen om (economische) ontwikkelingen in gang te zetten (anders dan 100% eigenaar te zijn van grond / vastgoed). Hierbij kan gedacht worden aan:

Daarmee kan IPP bijdragen aan het realiseren van ontwikkelingen die zonder publieke bijdrage geen haalbare / een te risicovolle business case zouden zijn. Hiermee verschuift de rol van IPP van een traditioneel grondbedrijf naar een herstructureringsorganisatie.

3. Takenpakket herprioriteren: Bedrijventerreinen toekomstbestendig maken

1. Het gezamenlijk oprichten van entiteiten met meerdere partijen die aandeelhouder zijn / worden van een (gebieds)ontwikkeling.

4. Geografisch werkgebied uitbreiden

2. Het geven van garanties en het alloceren van risico’s bij de partners die deze het beste kunnen dragen. 3. Het gezamenlijk aanvragen van subsidies voor specifieke ontwikkelingen (en ondersteunen bij deze aanvragen). IPP heeft reeds enige ervaring met samenwerkingsconstructies rondom specifieke thema’s. Op bedrijventerrein Zichtenburg / Kerketuinen / Dekkershoek (ZKD) heeft IPP samen met de gemeente Den Haag en de belangenvereniging ZKD een herstructurering opgezet in het bedrijventerrein. Voor deze herstructurering hebben de drie de partijen gezamenlijk geïnvesteerd in de herstructurering. Voor inspiratie kan worden geleerd van ontwikkelingsmaatschappijen die actief samenwerken met partners in projecten en ontwikkelingen. Een voorbeeld hiervan is Oost NL.

1 Bron: Oost NL (2022)

© 2022 Deloitte The Netherlands

Impactanalyse Industrieschap De Plaspoelpolder | 5 september 2022 | Eindrapport

35

B3. Impact vanaf 2022 | Business as usual – nieuwe businesscases

Voor het huidige takenpakket werkt IPP twee businesscases uit voor het middengebied van Plaspoelpolder en voor de Westvlietweg, waarbij de focus ligt op herontwikkeling Op dit moment werkt IPP twee businesscases uit, (1) BC middengebied Plaspoelpolder en (2) BC Westvlietweg. Deze businesscases zijn onderdeel van business as usual met het huidige takenpakket van IPP. 1. BC Middengebied Plaspoelpolder: • Het middengebied in Plaspoelpolder is vervallen met leegstand van kantoren. Dit gebied zal worden herontwikkeld tot een duurzaam werkgebied, waarbij de ervaring van het project Treubstraat zal worden meegenomen. Het betreft onder andere de transformatie van verscheidene kantoorgebouwen in het middengebied en de ontwikkeling van een groen assenkruis.1 • Om draagvlak te creëren is het plan om op de korte termijn in te zetten op laaghangend fruit zoals het verwijderen van oude wegmarkering en het toevoegen van extra prullenbakken.2 • Voor de middellange termijn is het plan niet alleen naar herontwikkeling te kijken, maar wordt ook het gesprek aangegaan met huidige ondernemingen om hun vastgoed te verduurzamen en de uitstraling van het gebied gezamenlijk te verbeteren.2 2. BC Westvlietweg:

Beide businesscases zijn een herontwikkelingsopgave. Met de projecten die IPP in het verleden heeft uitgevoerd, zoals Harbour Village, en op dit moment tot uitvoering brengt, zoals Treubstraat, heeft IPP kennis en ervaring opgedaan met dit type opgaven. Daarnaast heeft IPP ervaring met (her)ontwikkelingen op het bedrijventerrein Plaspoelpolder. De inhoudelijke ervaring en kennis van de bedrijventerreinen bevorderen de slagingskans van deze businesscases.

De businesscase Westvlietweg is een gebiedsontwikkeling van circa 32 ha, gedeeltelijk gelegen op een bestaand bedrijventerrein. Vanwege de omvang van het gebied en de druk die bestaande bedrijventerreinen hebben op dit moment voor transformatie naar woningbouw, kan IPP een relatief grote impact maken in het bijdragen aan een aantrekkelijk vestigingsklimaat en het bevorderen van werkgelegenheid.

Daarbij is het van belang dat IPP voor haar bedrijventerreinen een duidelijke profilering en positionering ontwikkelt, inclusief type bedrijvigheid (sector, activiteit, etc.) en type werkgelegenheid. Op basis daarvan kan economische ontwikkeling gericht worden opgepakt.

Om gewenste economische ontwikkeling op gang te brengen kan IPP (tijdelijke) in overleg met, en samen met, gebruikers investeringen doen die bijdragen aan het aantrekken van de gewenste ondernemingen. Voorbeelden hiervan zijn collectieve voorzieningen. Succesvolle cluster- en ecosysteemontwikkeling vergt ook dat IPP actief stuurt op het aantrekken en behouden van ondernemingen die kunnen profiteren van elkaars nabijheid. Daarmee kunnen agglomeratie- en synergievoordelen worden benut en kunnen lokale circulaire waardeketens ontstaan.

• Het plan is dat de gemeente en provincie zullen bepalen wat de gewenste invulling is voor dit gebied.1

56 | Investeringsagenda IPP Haaglanden - feb 2023

Impactanalyse Industrieschap De Plaspoelpolder | 5 september 2022 | Eindrapport

37

Mogelijke impact

Het uitbreiden van de taken van IPP en het centraal stellen van economische ontwikkeling kan bijdragen aan het verder vergroten van de impact van IPP. (Ontwikkeling van) grond en vastgoed worden daarmee ondersteunend in plaats van leidend, en IPP gaat gericht investeren in specifieke economische activiteit. De juiste investeringen, het stimuleren van samenwerking en creëren van een community kunnen bijdragen aan het realiseren van een succesvol cluster en ecosysteem waar (nieuwe) bedrijven graag onderdeel van willen zijn.

Voorbeeld: InnovationQuarter1 InnovationQuarter (IQ) is een onderneming met publieke aandeelhouders (onder andere de provincie Zuid-Holland, het Ministerie van Economische Zaken en de gemeente Rotterdam, Leiden, Delft en Den Haag), gericht op het versterken van de economie en werkgelegenheid in Zuid-Holland. Dit gebeurt onder meer door het financieren van vernieuwende en snelgroeiende bedrijven, het assisteren van buitenlandse ondernemingen bij vestiging en het organiseren van samenwerkingsverbanden. IQ profileert zich als een neutrale speler in de regio en heeft geen winstoogmerk. De platte organisatie kenmerkt zich door korte lijnen en een ondernemende en professionele cultuur. Samenwerking is voor IQ een voorwaarde om de missie en visie te verwezenlijken. De kernopdracht van het IQ is het duurzaam versterken van de economische structuur en het ontsluiten van het innovatieve vermogen van de regio Zuid-Holland. Daarmee is de opdracht groter dan het creëren van banen en het realiseren van nieuwe investeringen alleen.

1 Bron: 8.2 IPP notitie Toekomstvisie; 2 bron: IPP Presentatie Projecten (september 2021); 3 Bedrijventerreinenstrategie provincie Zuid-Holland (2020)

© 2022 Deloitte The Netherlands

OostNL investeert daarnaast ook in gebieden en gebouwen die van strategisch belang zijn voor de regionale economie. Dit is altijd in samenwerkingsverband en kan zowel financiering betreffen (vreemd vermogen), als het nemen van een belang (eigen vermogen).

IPP kan grond en vastgoed ondersteunend maken aan economische ontwikkeling gericht op cluster- en ecosysteemontwikkeling via het aantrekken en faciliteren van ondernemingen en daarmee haar impact vergroten

Voor realisatie kan samenwerking worden gezocht met partners die ervaring hebben met economische ontwikkeling, zoals InnovationQuarter. IPP kan samen met InnovationQuarter samenwerking organiseren tussen innovatieve ondernemers, kennisinstellingen en de overheid, om samen sterke clusters en ecosystemen te ontwikkelen.

• De Westvlietweg is een bestaand bedrijventerreinen van ongeveer 16 ha. en het plan is dit terrein te herontwikkelen. Daarnaast wordt het aangrenzende gebied toegevoegd aan het bedrijventerrein waarmee het bedrijventerrein verdubbeld in oppervlakte naar 32 ha.1

Oost NL is de ontwikkelingsmaatschappij van Oost-Nederland. In opdracht van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat en de provincies Overijssel en Gelderland heeft Oost NL het doel om de regionale economie te versterken. Dit doen zij door met publieke middelen te investeren in ondernemers en ondernemingen in Oost-Nederland. Naast financiële middelen stelt Oost NL ook haar kennis, kunde en netwerk beschikbaar. Oost NL is actief in de sectoren Food, Energy, Health en Tech., en laat ondernemers innoveren, investeren en internationaliseren om hun groei te versnellen. Zo zorgt Oost NL voor duurzame groei van de regionale economie en werkgelegenheid. Daarnaast schept Oost NL gunstige voorwaarden voor het oplossen van mondiale, maatschappelijke vraagstukken. Zij bieden ondernemers geld en resources voor het creëren van maatschappelijk rendement. OostNL focust op duurzaamheid, smart industry en concepten voor een gezond leven.

B3. Impact vanaf 2022 | Plus optie – Takenpakket herijken

IPP kan haar takenpakket herijken en transformeren van een klassiek grondbedrijf naar een organisatie gericht op economische ontwikkeling / een ontwikkelingsmaatschappij. Daarmee zou de bestaande focus op het toevoegen van vierkante meters grond en vastgoed verschuiven naar cluster- en ecosysteemversterking door het gericht aantrekken en faciliteren van ondernemingen (waarbij grond en vastgoed ondersteunend zijn in plaats van leidend).

De provincie Zuid-Holland ziet dat bestaande bedrijventerreinen in de provincie onder druk staan, omdat zij vaak verouderd zijn en door de binnenstedelijke ligging ook geschikt gemaakt kunnen worden voor woningbouw. Echter, erkent de provincie Zuid-Holland dat deze bedrijventerreinen ook veel werk bieden aan onder andere bewoners van Zuid-Holland en van belang zijn voor de economische opgave waar de provincie Zuid-Holland voor staat.3

Voorbeeld: Oost NL1

© 2022 Deloitte The Netherlands

Economische- en clusterontwikkeling stimuleren

Mogelijke impact

Mogelijke impact

Als mogelijke taakverbreding zou IPP (financiële en strategische) partnerships kunnen vormen met ondernemers en ontwikkelaars. Via deze partnerships kan IPP investeren in projecten op haar bedrijventerreinen rondom specifieke thema’s zoals de energietransitie, circulariteit, duurzaamheid, mobiliteit en openbare ruimte.

Impactanalyse Industrieschap De Plaspoelpolder | 5 september 2022 | Eindrapport

1 Bron: InnovationQuarter (2022)

36

© 2022 Deloitte The Netherlands

Impactanalyse Industrieschap De Plaspoelpolder | 5 september 2022 | Eindrapport

38

Investeringsagenda IPP Haaglanden - feb 2023 | 57

B3. Impact vanaf 2022 | Plus optie – Takenpakket prioriteren

IPP kan duurzaamheid als uitgangspunt nemen bij de ontwikkeling van bedrijventerreinen en actieve grondpolitiek daarbij als middel gebruiken zodat het een voorbeeld wordt in de aanpak van de verduurzamingsopgave Bedrijventerreinen toekomstbestendig maken IPP heeft op dit moment als doelstelling het bevorderen van een aantrekkelijk vestigingsklimaat en werkgelegenheid. Door de groeiende vraag naar duurzaamheid vanuit de overheid en de markt kan IPP de keuze maken om prioritering aan te brengen in het takenpakket en de (her)ontwikkeling van duurzame bedrijventerreinen als leidend te beschouwen. Door het takenpakket van IPP prioritair te richten op specifiek duurzame herontwikkeling en herstructurering wijzigt de businesscase per project waarbij de focus verschuift van kwantiteit naar kwaliteit. Hierbij kan IPP enerzijds investeren in individuele projecten, gebouwen en gronden waar investeringen in duurzaamheid gewenst zijn en een bijdrage leveren aan de energietransitie, en anderzijds in integrale ontwikkelingen van nieuwbouwprojecten en herstructureringen. Daarnaast zou IPP ook een adviserende rol kunnen spelen rondom informatievoorziening, bijvoorbeeld over (het aanvragen van) subsidie voor verduurzaming. De uitdaging voor IPP hierbij is dat een groot deel van haar bedrijventerreinen reeds zijn ontwikkeld, en herstructurering (nog) niet actueel is.

De impact die IPP kan maken met een integrale aanpak zal mede daarom langere tijd in beslag nemen dan investeringen in bestaande projecten, gebouwen en gronden (bijvoorbeeld zonnepanelen realiseren op daken, het plaatsen van windmolens en gebruik maken van restwarmte van bedrijven). IPP kan hiervoor inspiratie opdoen bij vergelijkbare organisaties zoals het OMU in Utrecht.

Mogelijke impact

IPP kan haar vermogen inzetten voor het verduurzamen van bestaande en nieuwe bedrijventerreinen (zie ook p. 41) en als investeerder, financier en intermediair optreden voor de verduurzamingsopgaven van de gemeenten Rijswijk en Den Haag. Door de bestaande bedrijventerreinen waar IPP momenteel actief is (geweest) te verduurzamen, kan IPP bijdragen aan een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor de toekomst. Hierbij kan IPP als voorbeeld dienen voor andere bedrijventerreinen en kan het ondernemingen stimuleren om ook zelf bij te dragen aan de verduurzaming en energietransitie. Voorbeeld: N.V. Ontwikkelingsmaatschappij Utrecht1 De N.V. Ontwikkelingsmaatschappij Utrecht (OMU) is door de provincie Utrecht in 2011 opgericht om bestaande bedrijventerreinen te verduurzamen en het vestigingsklimaat te bevorderen. Dit doet OMU onder andere door leegstaande en verouderde kantoor- en bedrijfsruimten te herstructureren en transformeren. Hierbij zoekt OMU veelal de samenwerking met ondernemers, gemeenten en vastgoedpartijen, waarbij het OMU optreedt als investeerder, financier en intermediair. De focus van OMU ligt voornamelijk op private kavels en vastgoed.

Bijlage 1 | Analyse verleden – ontwikkelingen sinds 2017 Bijlage 2 | Analyse heden – economische waarde 2021 Bijlage 3 | Analyse toekomst – impact vanaf 2022 (inclusief taakverbreding)

Bijlage 4 | Overzicht van bronnen

1 Bron: N.V. Ontwikkelingsmaatschappij Utrecht (2022)

© 2022 Deloitte The Netherlands

Impactanalyse Industrieschap De Plaspoelpolder | 5 september 2022 | Eindrapport

39

B3. Impact vanaf 2022 | Plus optie – Geografische werkgebied uitbreiden

Geografische werkgebied uitbreiden

Mogelijke impact

IPP heeft aantoonbaar succesvol bedrijventerreinen ontwikkeld, herontwikkeld en geherstructureerd. Deze kennis en ervaring kan IPP inzetten voor andere bedrijventerreinen in de regio die te maken hebben met vergelijkbare uitdagingen waar de bedrijventerreinen van IPP mee te maken hebben (gehad). Daarmee behoudt IPP haar regionale verankering en kan bijdragen aan behoud en versterking van bedrijventerreinen in de regio.

In de gemeente Rijswijk en Den Haag is een aantal bedrijventerreinen gelegen met een actueel en acuut herontwikkelings- / herstructureringsvraagstuk. Voorbeelden zijn de Westvlietweg en de Zichtenburglaan/Zinkwerf in Den Haag, het Middengebied Plaspoelpolder en ‘t Haantje in Rijswijk en twee projecten rondom placemaking / marketing en MUSCO / ESCO / energietransitie. Het werkveld waarin IPP actief is, de vijf bedrijventerreinen Broekpolder, Hoornwijck, Plaspoelpolder, Wateringse Veld en Ypenburg, kan worden uitgebreid zodat IPP haar kennis en ervaring kan inzetten op regionaal / provinciaal niveau.

# 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11

Inmiddels werkt IPP aan twee businesscases (zie ook p. 37) waarbij de uitvoering van de businesscase Westvlietweg een geografische uitbreiding zou zijn voor IPP. IPP heeft reeds ervaring opgedaan buiten haar eigen werkgebied bij de ontwikkeling van bedrijventerrein Zichtenburg Kerketuinen Dekkershoek (ZKD).

12

13

Op dit moment heeft IPP statutair reeds de mogelijkheid om in de regio Haaglanden te opereren. Echter, er zullen voor uitbreiding buiten de gemeente Rijswijk en Den Haag afspraken gemaakt moeten worden gemaakt met deelnemende gemeenten.

14

Naam Bestemmingsplan Hoornwijck Broekpolder Gemeenschappelijke Regeling IPP Toekomstvisie Plaspoelpolder 2017 - 2027 met een doorkijk naar 2040 Jaarrekening 2017 Presentatie AB 2018 Jaarrekening 2018 Addendum bij Toekomstvisie Plaspoelpolder Bedrijfshuisvestingsstrategie Den Haag; Vernieuwen, intensiveren en verduurzamen Jaarrekening 2019 Programmabegroting 2019-2022 Input-output gegevens Nederlandse economie: Inputoutput matrix Werkgelegenheidsgegevens Nederlandse economie: ‘Arbeidsvolume; bedrijfstak, geslacht, nationale rekeningen’ Uitvoeringsagenda Gebiedsontwikkeling Plaspoelpolder 2020-2023 De economische visie Den Haag+ 2030

15 Bedrijventerreinenstrategie 16 Jaarrekening 2020

© 2022 Deloitte The Netherlands

58 | Investeringsagenda IPP Haaglanden - feb 2023

Impactanalyse Industrieschap De Plaspoelpolder | 5 september 2022 | Eindrapport

Impactanalyse Industrieschap De Plaspoelpolder | 5 september 2022 | Conceptrapport

41

B4. Overzicht van geanalyseerde documenten en bronnen

IPP kan haar kennis en ervaring met actieve grondpolitiek inzetten voor de herontwikkeling en herstructurering van andere bedrijventerreinen in de regio Door de jaren heen heeft IPP haar taken (het aanleggen, herstructureren en exploiteren van bedrijventerreinen) uitgevoerd op vijf bedrijventerreinen. Gedurende de uitvoering heeft IPP kennis en ervaring opgedaan over de wijze waarop hier het beste invulling aan kan worden gegeven. Daarbij heeft IPP ervaring opgedaan met het enkel verwerven en uitgeven van individuele kavels grond tot het (her)ontwikkelen en herstructureren van volledige bedrijventerreinen.

© 2022 Deloitte The Netherlands

40

© 2022 Deloitte The Netherlands

Auteur Gemeente Rijswijk IPP Gemeente Rijswijk

Datum 1 oktober 2013 01 januari 2017 7 februari 2017

IPP IPP IPP Gemeente Rijswijk Gemeente Den Haag IPP IPP CBS

2017 2018 2018 9 juli 2019 16 oktober 2019

CBS

2019

2019 2019 2019

# 17 18 19

Naam Programmabegroting 2020-2023 Presentatie AB 2020 Vitale bedrijventerreinen Zuid–Holland

20 LISA data - aantal vestigingen en banen (FTE) per bedrijventerrein 21 Programmabegroting 2021-2024 22 Programmabegroting 2022-2025 23 Presentatie AB 17 juni 2021 24 Presentatie september 2021 25 IPP notitie Toekomstvisie 26 Interviews met IPP uitgevoerd door Deloitte

Auteur IPP IPP Bureau BUITEN Economie en Omgeving Gemeente Den Haag IPP IPP IPP IPP IPP IPP/Deloitte

Datum 2020 2020 2020

2021 2021 2021 17 juni 2021 september 2021 Onbekend Dec 21 – feb 22

Gemeente Rijswijk 1 april 2020 Gemeente Den Haag Provincie ZuidHolland IPP

9 juli 2020 September 2020 2020

Impactanalyse Industrieschap De Plaspoelpolder | 5 september 2022 | Eindrapport

42

Investeringsagenda IPP Haaglanden - feb 2023 | 59

Deloitte refers to one or more of Deloitte Touche Tohmatsu Limited (“DTTL”), its global network of member firms, and their related entities (collectively, the “Deloitte organization”). DTTL (also referred to as “Deloitte Global”) and each of its member firms and related entities are legally separate and independent entities, which cannot obligate or bind each other in respect of third parties. DTTL and each DTTL member firm and related entity is liable only for its own acts and omissions, and not those of each other. DTTL does not provide services to clients. Please see www.deloitte.com/about to learn more. Deloitte provides industry-leading audit and assurance, tax and legal, consulting, financial advisory, and risk advisory services to nearly 90% of the Fortune Global 500® and thousands of private companies. Our professionals deliver measurable and lasting results that help reinforce public trust in capital markets, enable clients to transform and thrive, and lead the way toward a stronger economy, a more equitable society and a sustainable world. Building on its 175-plus year history, Deloitte spans more than 150 countries and territories. Learn how Deloitte’s more than 345,000 people worldwide make an impact that matters at www.deloitte.com. © 2022 Deloitte The Netherlands

60 | Investeringsagenda IPP Haaglanden - feb 2023

Investeringsagenda IPP Haaglanden - feb 2023 | 61

62 | Investeringsagenda IPP Haaglanden - feb 2023

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/12668444/1