RIS314962 Bijlage 2 Investeringsagenda IPP feb 2023

Investeringsagenda IPP Haaglanden februari 2023

Investeringsagenda IPP Haaglanden februari 2023

Voorwoord Dit document is bedoeld om inzage te geven in de voor­ gestelde Investeringsagenda 2023 van IPP Haaglanden voor de bedrijventerreinen Middengebied Plaspoelpolder in Rijswijk en Westvlietweg in Den Haag. Op dit moment vinden op deze bedrijventerreinen allerlei economische activiteiten plaats. Beide terreinen kampen echter ook met achterstallig onderhoud van gebouwen en de open­ bare ruimte. Ook is er sprake van verstening en leegstand van met name kantoorpanden, met ondermijning en een gevoel van onveiligheid tot gevolg. De voorliggende Investeringsagenda is voortgekomen uit de eerder opgestelde toekomstvisie IPP Haaglanden. Hieruit kwam de ambitie naar voren om de kennis en kunde van IPP Haaglanden strategisch in te zetten. Met behulp van een gezamenlijk opgesteld afwegings­ kader zijn vervolgens diverse door de beide gemeenten aangedragen opgaven en projecten beoordeeld, op basis waarvan de Investeringsagenda is geformuleerd. De volledige toekomstvisie IPP Haaglanden is terug te vinden in bijlage 1.

Op verzoek van IPP Haaglanden heeft Deloitte inzich­ telijk gemaakt welke impact IPP Haaglanden tussen 2017 en 2021 heeft gemaakt en welke impact IPP Haaglanden vanaf 2022 mogelijk zou kunnen maken. De conclusies van deze toekomstvisie sluiten aan bij de bevindingen van deze impactanalyse. De impactanalyse is toegevoegd als bijlage 2 bij dit document. Jan Brugman Directeur IPP Haaglanden

Inhoud 1 Aanleiding

7

2 Uitgangspunten

9

3

Positionering Investeringsagenda

11

4

Uitwerkingsopgaven Investeringsagenda

13

4.1

Hoofdthema’s

13

4.2

Subsidies

13

4.3

Investeringen vanuit IPP Haaglanden

13

5

Middengebied Plaspoelpolder te Rijswijk

15

5.1

Beleidskaders gemeente Rijswijk

16

5.2

Investeringsagenda middengebied Plaspoelpolder

19

6

Bedrijventerrein Westvlietweg te Den Haag

23

6.1

Beleidskaders gemeente Den Haag

23

6.2

Investeringsagenda Westvlietweg

24

Bijlagen

29

1

Toekomstvisie IPP Haaglanden

31

2

Impactanalyse Deloitte

37

1 Aanleiding Bedrijven- en kantorenlocaties in de regio Haaglanden zijn belangrijk voor het versterken van het ondernemersen vestigingsklimaat en daarmee het vergroten van de werkgelegenheid. Alleen al in Rijswijk bevindt twee derde van de banen zich op deze locaties. Het is dan ook van groot belang dat deze locaties aantrekkelijk blijven en maximaal blijven aansluiten op kansrijke economische clusters en veranderende trends, om ook in de toekomst goed te kunnen blijven ondernemen. Bedrijventerreinen spelen ook een belangrijke rol in het behalen van de doelen voor energietransitie, circulariteit en klimaat­ adaptie, die samen zorgen voor een duurzame toekomst. IPP Haaglanden is een gemeenschappelijke regeling, die werkt in opdracht van de gemeenten Den Haag en Rijswijk. Op verzoek en met instemming van beide gemeenten kan IPP Haaglanden project- en uitvoerings­ werkzaamheden verrichten, die verband houden met het realiseren van werkgelegenheid in de ruimste zin van het woord, binnen het rechtsgebied dat door beide gemeenten wordt bepaald, zoals nader in de Gemeen­ schappelijke Regeling is beschreven. Voorliggende Investeringsagenda heeft specifiek betrek­ king op de rol die IPP Haaglanden kan vervullen voor de bedrijventerreinen Middengebied Plaspoelpolder in Rijswijk en Westvlietweg in Den Haag, in samenwerking met de gemeente en belanghebbenden in het gebied.

Op dit moment vinden op deze bedrijventerreinen op allerlei economische activiteiten plaats. Beide gebieden kampen echter ook met verouderd incourant vastgoed en behoeven een impuls wat betreft de openbare ruimte. Ook is er sprake van verstening en leegstand van met name kantoorpanden, met ondermijning en een gevoel van onveiligheid tot gevolg.

8 | Investeringsagenda IPP Haaglanden - feb 2023

Van oudsher werkt de gemeente Rijswijk al samen met IPP Haaglanden op het bedrijventerrein Plaspoelpolder. In april 2020 heeft de gemeente Rijswijk de uitvoerings­ agenda van de gebiedsontwikkeling Plaspoelpolder 2020-2023 vastgesteld, met onder andere een visie op het Middengebied. Ten behoeve van bedrijventerrein Westvlietweg hebben de gemeente Den Haag en de Bedrijveninvesteringszone (BIZ) Westvlietweg eind 2020 een projectgroep opgericht. Vanwege haar expertise en ervaring is IPP Haaglanden ook uitgenodigd om hieraan deel te nemen. IPP Haaglanden streeft samen met de gemeenten Den Haag en Rijswijk en de ondernemers(verenigingen) naar een integrale en gebiedsgerichte aanpak op de beide bedrijven­terreinen, om zo de vitaliteit en toekomst­ bestendigheid te bevorderen. Voor de aanpak is de samenwerking met provincie Zuid-Holland en MRDH essentieel, met name waar het kennis, regelgeving en financiële ondersteuning betreft. Duurzaamheid is daarbij het sleutelwoord op diverse fronten, variërend van economie, sociaal, energie en klimaat tot bereikbaarheid en ruimtelijke kwaliteit, met oog voor de diverse maat­ schappelijke opgaven waarvoor we staan en de daarbij horende con­currerende ruimteclaims. Het gaat dus om toekomst­bestendigheid in brede zin.

Investeringsagenda IPP Haaglanden - feb 2023 | 9

2 Uitgangspunten Provinciaal beleid Bij de huidige provinciale inzet op bedrijventerreinen in Zuid-Holland worden drie beleidslijnen gehanteerd: 1 Evenwicht in vraag en aanbod; 2 Beter benutten en functioneren van bestaande bedrijventerreinen; 3 Verduurzamen en voorbereiden op de toekomst. Deze beleidslijnen zijn onlangs uitgebreid met een aantal nieuwe beleidsrichtingen en -instrumenten, omdat ver­ wacht wordt dat anders de (groei)ruimte in de provincie verder onder druk kan komen te staan en de economische groei kan stagneren. Een van die instrumenten zijn de woon-werkakkoorden.

Woon-werkakkoord Voor de Haaglanden-regio is een woon-werkakkoord ge­ sloten tussen de gemeenten Den Haag, Delft, Rijswijk en Leidschendam-Voorburg en de provincie Zuid-Holland. Hierin is opgenomen dat voor onder andere het midden­ gebied van de Plaspoelpolder in Rijswijk mogelijkheden worden gezocht om het bedrijventerrein beter te benut­ ten en voor het bedrijventerrein Westvlietweg/Vlietzone in Den Haag wordt gezocht naar een uitbreidingslocatie.

Maak de gebouwde omgeving al in 2040 Paris-proof Het belangrijkste doel van het Klimaatverdrag van Parijs is het verminderen van de CO2-uitstoot in 2030 met 49% ten opzichte van 1990. In 2050 moet de uitstoot van broeikasgassen met 95% afgenomen zijn. Dit is nodig om de opwarming van de aarde niet verder te laten oplopen dan 1,5 graden Celsius. Het Deltaplan Duur­ zame Renovatie stelt de doelstelling om zelfs al in 2040 Paris-proof te zijn. Bedrijventerreinen kunnen een grote rol spelen bij die verduurzamingsopgave. Dat is de re­den dat IPP Haaglanden wil investeren in vergroening, ver­ duurzaming en de energietransitie, om zodoende ook een bijdrage te leveren aan de toekomstbestendigheid van beide bedrijventerreinen. Deze Investeringsagenda is voor IPP Haaglanden en de betrokken gemeenten inventariserend en agenderend, ook voor het partnerschap met de ondernemers en de provincie. De uitwerking is verder lokaal en per bedrijven­ terrein. De uitwerking, inclusief de monitoring, zal nader worden vertaald in een investerings- en -uitvoerings­ agenda per bedrijventerrein.

Urgentiebrief Op 15 maart 2022 heeft wethouder Saskia Bruines van de gemeente Den Haag een urgentiebrief Bedrijfshuisvesting naar haar Raad gestuurd. Hierin wijst zij op de urgentie voor voldoende bedrijfsruimte ten behoeve van econo­ mische groei, ook voor (nieuwe) bedrijfslocaties waar mogelijk overlast niet leidt tot klachten van omwonen­ den. In de brief wordt het volgende besproken: • ‘We zetten in op het verdichten en beter benutten van de bestaande bedrijventerreinen met de uitkomsten van gebiedspaspoorten: tot 15.000 vierkante meter op de Westvlietweg’; • ‘We starten de planvorming voor het toevoegen van een nieuw bedrijventerrein, aansluitend aan het bedrijventerrein Westvlietweg en op de GAVI-kavel.

10 | Investeringsagenda IPP Haaglanden - feb 2023

Investeringsagenda IPP Haaglanden - feb 2023 | 11

3 Positionering Investeringsagenda Status Investeringsagenda Voorliggende Investeringsagenda is een eerste aanzet voor de revitalisering van de Westvlietweg en het midden­ gebied van de Plaspoelpolder, om zo de werkgelegenheid en het ondernemersklimaat te vergroten en te verbete­ ren. Voor de aanpak staan bedragen begroot zoals IPP Haaglanden kan gaan bijdragen. Deze begrote bedragen zullen nog nader met de betreffende gemeenten worden ingevuld en afgestemd. Ook wordt onderzocht in welke mate de gemeenten, Metropoolregio Rotterdam-Den Haag (MRDH) en de provincie kunnen bijdragen aan de uitvoering van de werkzaamheden. De nodige besluit­ vorming hieromtrent zal worden afgestemd met beide gemeenten, daar waar aan de orde in aanvulling op eigen besluitvormingstrajecten van de gemeenten.

Fundament van samenwerken Het is onze ambitie om bedrijventerreinen toekomst­ bestendig(er) te maken en te verduurzamen. Dit willen we doen met doelmatig en actueel ruimtegebruik. Investeren in toekomstbestendige bedrijventerreinen gaat over investeren in de breedte, waarbij kennis, regel­geving en financiën de kernbegrippen zijn. Het fundament bestaat uit gezamenlijke ambities en vertrouwen. Uiteraard zijn hiervoor ook relaties cruciaal: • tussen ondernemers op de bedrijven­terreinen; • tussen gemeenten in de regio; • tussen overheden (gemeenten, provincie en aangrenzende regio’s); • met belangenorganisaties zoals Belangen­vereniging Bedrijven Rijswijk (BBR), Bedrijven­investeringszone (BIZ) Westvlietweg en Stichting Bedrijventerreinen Haaglanden. Bij al deze relaties is een goede verhouding van de gemeenten met het bedrijfsleven van groot belang.

Opbouwen vanuit het bedrijventerrein IPP Haaglanden ziet steeds meer dat een bedrijventerrein een goed platform is om rechtstreeks zaken met onder­ nemers te bespreken en tot uitvoer te brengen, zeker waar het gaat om fysieke maatregelen en investeringen. Dit niveau werkt uitstekend naast het lokale bedrijvenkring­ niveau en het regionale niveau. Vanuit organisatorisch en technisch oogpunt is een gebiedsaanpak met bedrijven­ terreinen handig. Een goed en waardevast bedrijven­ terrein is wat partijen – bedrijven en vastgoedeigenaren – bindt. Hier komen de belangen samen. Voor de brede aanpak wil IPP Haaglanden werken vanuit de bedrijventerreinen en niet vanuit losse initiatieven. Met deze bundeling beperken we de totale

12 | Investeringsagenda IPP Haaglanden - feb 2023

tijdsinvestering voor ondernemers enerzijds en vergroten de samenwerking anderzijds. We verwachten een posi­ tieve wisselwerking, waarbij gezamenlijke activiteiten en onderlinge binding centraal staan. Via het ondersteunen bij het beschikbaar maken van de benodigde kennis, het organiseren van het proces en het selecteren van de juiste uitvoerende partijen betrekken we de ondernemers, maar maken we hen ook medeverantwoordelijk voor de eigen omgeving. Met een effectieve collectieve aanpak voor bedrijventerreinen ontstaat voor ondernemers een beter vestigingsklimaat.

Samenwerking bij de Investeringsagenda Voor de programmering van de beide bedrijventerreinen is er afstemming tussen IPP Haaglanden, de gemeenten en de belangenorganisaties van de ondernemers in het gebied. Voor het Middengebied Plaspoelpolder is in mei 2021 een intentieovereenkomst afgesloten waarin IPP Haag­landen, de gemeente Rijswijk en de BBR afspraken hebben gemaakt over hun rol binnen de samenwerking in een projectgroep om tot uitvoering te komen van de revita­lisering van het bedrijventerrein. Ten behoeve van bedrijventerrein Westvlietweg is eind 2020 een project­ groep opgericht waarin IPP Haaglanden, de gemeente Den Haag en de BIZ Westvlietweg zijn vertegenwoordigd. Daarnaast is er een klankbordgroep van ondernemers waarmee de knelpunten op het bedrijventerrein reeds zijn geïnventariseerd. Voor beide bedrijventerreinen is gekeken naar inves­teringen op korte, middellange en lange termijn: • Korte termijn: investeren in zogenaamd laaghangend fruit.

Dit zijn projecten waarbij op korte termijn met beperkte financiële middelen substantiële verbe­teringen kunnen worden bereikt; • Middellange termijn: investeren in projecten die bijvoorbeeld relatief simpele overzichtelijke publiek­ rechtelijke procedures moeten doorlopen en/of nader uitgewerkt dienen te worden; • Lange termijn: investeren in complexere projecten, waarbij de belangen van de stakeholders groot zijn en publiekrechtelijke procedures een lange doorlooptijd hebben. Deze Investeringsagenda bevat op hoofdlijnen de plannen waarmee IPP Haaglanden samen met de gemeenten, BBR en BIZ Westvlietweg aan de slag wil. De uitwerking van de uitvoering zal plaatsvinden binnen de projectgroepen. De publiekrechtelijke besluitvorming is een taak van de afzonderlijke gemeenten en in voorkomende gevallen in samenwerking met hulp van de provincie (advies, regel­geving en subsidie).

Investeringsagenda IPP Haaglanden - feb 2023 | 13

4 Uitwerkingsopgaven Investeringsagenda 4.1

Hoofdthema’s

De Investeringsagenda is opgesteld langs de volgende hoofd- en subthema’s. • Vastgoed (primaire rol IPP Haaglanden) - Fondsvorming ten behoeve van aankoop leegstaand onroerend goed (vliegwielfunctie) - Fondsvorming ten behoeve van verduurzaming en opknappen onroerend goed - Energietransitie • Openbare ruimte (primaire rol Gemeente) - Veiligheid (ter verbetering van het vestigingsklimaat) - Onderhoud en uitstraling (ter verbetering van het vestigingsklimaat) - Verduurzaming en vergroening (tegengaan hittestress) - Mobiliteit • Organisatiegraad (primaire rol Ondernemers (vereniging)) - Collectieve beveiliging - Parkmanagement/BIZ Daarnaast zijn er per bedrijventerrein enkele lokale onderwerpen.

4.2

Subsidies

In deze Investeringsagenda is nog geen rekening ge­houden met subsidie van de diverse overheidsinstan­ ties. Op dit moment zijn de volgende subsidiemogelijk­ heden actueel:

MRDH • Bijdrageregeling versterking economisch vestigings­ klimaat 2020, bedoeld als financiële ondersteuning ten behoeve van het ontwikkelen en delen van praktijk­ kennis met betrekking tot bedrijventerreinen.

Gemeenten Voor de bedrijven en ondernemers op de bedrijven­ terreinen zijn per gemeente specifieke gemeentelijke subsidies aan te vragen, zoals in Den Haag voor onder andere bouw en verbouwing van kleinschalige bedrijfs­ ruimten en duurzaamheidsvouchers. In Rijswijk wordt namens de BBR, Rabobank en de gemeente Rijswijk een Verduurzamingsscan voor bedrijfspanden aangeboden.

4.3 Investeringen vanuit IPP Haaglanden De investeringen die IPP Haaglanden zal doen zijn re­volverend of worden zoveel mogelijk evenredig aan (financiële) bijdragen van andere overheidsinstellingen of ondernemersvereniging ingebracht. Voor de business­ cases Middengebied Plaspoelpolder en Westvlietweg wordt een gelijk bedrag van € 3.000.000 voorgesteld. Beide gebieden hebben een belangrijke functie voor de gemeenten en de regio. De investeringen gaan vooral om stimulerende maatregelen en initiërende bijdragen.

Provincie Zuid-Holland • Subsidie voor planvorming ten behoeve van het in stand houden en verhogen van de kwaliteit van bedrij­ venterreinen stimuleren, waaronder onderzoek naar het doorontwikkelen van ondernemersverenigingen, energiebesparing, energietransitie, opwekken van duurzame energie, uitbreiding van camerabewaking en vergroening; • Subsidie ter verduurzaming van bedrijventerreinen. Het gaat hierbij met name om het verkrijgen van energie uit hernieuwbare energiebronnen, gebouw­ gebonden ingrepen ten behoeve van energiebesparing en maat­regelen voor aansluiting op een lokaal warm­ tenet, maar ook maatregelen ten behoeve van klimaat­ adaptatie en het vergroten van de biodiversiteit; • Subsidie Zonnig Zuid-Holland voor eigenaren van grote daken, waterbassins en parkeerterreinen, ten behoeve van het aanbrengen van zonnepanelen.

14 | Investeringsagenda IPP Haaglanden - feb 2023

Investeringsagenda IPP Haaglanden - feb 2023 | 15

5 Middengebied Plaspoelpolder Rijswijk De Plaspoelpolder is met 63 hectare een van de grootste bedrijventerreinen in de Metropoolregio RotterdamDen Haag en de grootste van Rijswijk. Het is een omvang­ rijke werklocatie met circa 15.000 banen, waar meer dan duizend ondernemers ruimte zien om te ondernemen, te ontwikkelen en door te groeien. Het terrein ligt centraal in de Randstad en is goed bereikbaar met de auto en het openbaar vervoer. De Plaspoelpolder kenmerkt zich door een mix aan bedrijfsfuncties: bedrijven, kantoren, leisure en dienst­ verlening. Het gebied kent echter ook een mismatch: er is een structurele hoge leegstand van kantoren, terwijl er vooral vraag is naar bedrijfsruimte en ruimte voor andere functies, zoals extra voorzieningen en verschillende woonvormen. De Plaspoelpolder is een uitgestrekt gebied en kent hier­ door verschillende gebruikers. Er zijn zowel mkb’s als grote nationale en internationale organisaties gevestigd. Het is een hoogwaardig werkmilieu en kent een veelzijdig­ heid van functies. De spreiding van functies is echter niet overal ideaal. Zo ligt kantoorruimte soms buiten loop­ afstand van het station en is meer clustering van bedrijfs­ ruimte in het middengebied gewenst.

In de Plaspoelpolder zijn drie verschillende ecosystemen te onderscheiden: 1 Het Kesslerpark en de omliggende kantoren en bedrijven nabij het station, met een potentie voor een campus, hetgeen een wisselwerking heeft met de omliggende kantoren;

Met deze Investeringsagenda zetten we in op het midden­ gebied omdat de twee andere gebieden reeds worden ont­ wikkeld naar bedrijvigheid in combinatie met verblijven en woonfuncties, samenhangend met een lagere milieu­ categorie. Door de grote regionale mutatie van bedrijven­ terreinen naar woningbouw blijft echter steeds minder ruimte over voor bedrijvigheid en worden ondernemers noodgedwongen uit de Randstadlocaties geweerd. Voor het middengebied Plaspoelpolder wordt juist ingezet op het behoud van deze ruimte voor ondernemerschap en zijn woon- en verblijffuncties uitgesloten. Voor de revitalisering van het middengebied is door de projectgroep een aantal onderwerpen aangedragen om te komen tot een veilig bedrijventerrein met een groene uit­ straling waar plezierig gewerkt kan worden en dat ruimte biedt voor verschillende ondernemers. Deze zijn verder benoemd en beschreven onder 5.2. De begrote bedragen zijn geraamd. Per onderwerp zullen de bedragen door de projectgroep worden ingevuld en worden voor­ gelegd aan het bestuur van het IPP Haaglanden en de gemeente Rijswijk. De uitvoering van de onderwerpen worden nader ingevuld en afgestemd met de betreffende vakafdelingen van de gemeente Rijswijk Daarnaast zal worden onderzocht in welke mate de gemeente Rijswijk, MRDH en provincie kunnen bijdragen aan de uitvoering van de werkzaamheden.

Ook de nodige besluitvorming hieromtrent zal worden afgestemd met de gemeente Den Haag, in aanvulling op eigen besluitvormings­ trajecten van de gemeente.

2 Het middengebied als een gemengd modern terrein waar zowel bedrijfsruimte als kantoren te vinden zijn. Het biedt ruimte voor mkb’s tot een milieucategorie 3.2 en er is een brede mix van sectoren en activiteiten. Er is hier vooral zakelijke en ICT-dienstverlening, maar ook een groot aandeel handel en industrie. Het wensbeeld is dat de eindgebruikers zoveel mogelijk matchen met de huidige milieuruimte en hier voldoende fysieke ruimte voor is; 3 Het havengebied als een gemengd woon-werkmilieu, waar een aantrekkelijke mix is van verblijfsfuncties en een menging van typen bedrijven. Het wensbeeld is een levendig gemengd werkgebied, waar bewoners, onder­ nemers en werknemers met plezier en respect naast elkaar van de ruimte gebruikmaken.

16 | Investeringsagenda IPP Haaglanden - feb 2023

Investeringsagenda IPP Haaglanden - feb 2023 | 17

5.1

Beleidskaders gemeente Rijswijk

Bron: Economische visie | Rijswijk onderneemt “Vanuit een lokale focus zet de gemeente Rijswijk in op innovatie in een regionale context. We benutten en koesteren daarbij onze eigen lokale kracht, anticiperend op de regionale trends en ontwikkelingen met een groot maatschappelijk belang. Vanuit deze visie zet de gemeente in op de thema’s energie, techniek en innovatie.

Om zoveel mogelijk bedrijvigheid te realiseren voor werkgelegenheid en welvaart, volgt de gemeente Rijswijk de ontwikkelingen langs de lijnen van de Regio­nale Groeiagenda Zuid-Holland. Daarnaast stimu­ leren we ook gebiedseigen bedrijvigheid op basis van eigen unieke faciliteiten, plekken en bedrijvenclusters. Specifiek zetten we in op energie, techniek en innovatie. Detail­handel en zakelijke dienstverlening faciliteren we daarnaast zo goed als mogelijk.

Doelstelling van de visie is werkgelegenheid. Inwoners kunnen in Rijswijk en omgeving werken in een functie die bij hen past. Een diversiteit aan bedrijven zorgt voor een gevarieerd aanbod: voor mensen die op kantoor werken, in een werkplaats, een onderzoekslaboratorium, zelf­ standig of onder begeleiding. Die diversiteit aan bedrijven zorgt ook voor een bestendige economie waarmee de werkgelegenheid stabiel blijft. De gemeente Rijswijk koestert de al aanwezige diversiteit en versterken de sectoren gericht op innovatie, techniek en energie. Dit alles doen we met de ambitie om het ondernemers- en vestigingsklimaat te verstevigen. De gemeente versterkt samen met haar partners het ondernemers- en vestigings­ klimaat van Rijswijk en de regio, juist ook voor onder­ nemers en organisaties met werkgelegenheid. Door in te spelen op de regionale ontwikkelingen en goed zicht te houden op wat ondernemers bezighoudt, versterken we gericht het klimaat voor huidige ondernemers en verbeteren we het vestigingsklimaat voor nieuwkomers.

Strategische inzet

Kracht van Rijswijk

Door inzet van digitale oplossingen moderniseren we onze bedrijventerreinen. Concreet doen we dit door onder meer te sturen op data met behulp van sensoren, verbeterde informatievoorziening en het faciliteren van (gedeelde) connectiviteit. Samen met start- en scale-ups pakken we dit lokaal op zodat toepassing van innovatie ook zichtbaar worden.

De beschikbare ruimte voor werken is een unieke kwaliteit van Rijswijk in de regio, die de gemeente Rijswijk graag wil behouden. Een aantal werklocaties zijn bedrijfsreservaten. Werken staat op deze locaties centraal. Naast de werklocaties is ook de ondergrond waardevol: de gemeente Rijswijk bevindt zich op een plek die ideaal is voor geothermie. We benutten daarbij onze unieke kenmerken, zoals de centrale ligging in de regio, waar ruimte is voor bedrijven, als woon-werkstad met groen, het kleinschalige en historische karakter van bijvoorbeeld Oud Rijswijk en goede voorzieningen. Daarnaast is Rijswijk met een diversiteit aan economi­ sche kerngebieden een echte werkgemeente. Er is een ruim aanbod aan werkgelegenheid voor theoretisch en praktisch opgeleiden.. De gemeente Rijswijk heeft een aantal troeven in handen om economisch succesvol te zijn binnen de sector Energie. Met deze troef kan de daling van de werkgelegenheid van de afgelopen jaren worden omgebogen naar banengroei, gezien de grote vraag naar arbeidskrachten binnen deze sector.

18 | Investeringsagenda IPP Haaglanden - feb 2023

De gemeente Rijswijk zet samen met partijen uit de sector in op duurzame technieken op het gebied van energie en warmte. We dragen daarmee bij aan de grote maatschap­ pelijke vraagstukken rondom energie en de toepassing van innovatie en techniek. Bovendien bieden deze technieken circulaire kansen, zoals de uitwisseling van warmte. Daar waar dit aansluit bij het profiel en de ambities van de gemeente Rijswijk, zetten we de fysiek aanwezige ruimte om te kunnen ondernemen in als potentiële oplossings­ richting voor regionale vraagstukken. Door een versterkte aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt, met extra aandacht voor het belang van techniekonderwijs, maken wij de gemeente Rijswijk aantrekkelijker als vestigingsplaats voor bedrijven binnen de technische en energiesector. Het vinden van geschikt personeel is binnen dit ecosysteem geen probleem meer.

Actieve acquisitie richt zich op het naar Rijswijk halen van mkb’s en startups die willen doorgroeien naar scale-ups. De gemeente Rijswijk richt zich niet op zware industrie of grote logistiek. Daar is de ruimte binnen onze gemeente ontoereikend voor.

Behouden en versterken We koesteren bestaande ondernemers in Rijswijk en borgen daarmee de huidige aanwezige werkgelegen­ heid dichtbij. Dit voorkomt grote vervoersstromen van forensen en draagt daarmee bij aan de uitstekende bereikbaarheid van Rijswijk. De werklocaties krijgen een opwaar­dering naar toekomstbestendige, duurzame werkgebieden. We combineren daarbij functies die goed samengaan. Concreet betekent dit dat functiemenging bijdraagt aan de verlevendiging. Ook richten we ons bij bepaalde gebieden op het bieden van ruimte voor on­ dernemen en bedrijvigheid. Voor dit laatste doen wij als gemeente een beroep op en werken wij actief samen in de gemeenschappelijke regeling met Den Haag in de vorm van IPP Haaglanden. De gemeente Rijswijk zet bestaande (regionale) net­ werken in voor de gezamenlijke aanpak van maatschap­ pelijke vraagstukken met betrekking tot bijvoorbeeld duurzaamheid en circulaire initiatieven. We scherpen de bestaande positioneringen van onze winkelgebieden aan, passend bij de trends ontwikkelingen binnen de retail­ sector en de identiteit van het gebied. De diversiteit van de sectorstructuur houdt de economi­ sche kracht binnen de gemeente Rijswijk stabiel en maakt dat we minder afhankelijk zijn van de vestiging of het ver­ trek van enkele grote inter(nationale) bedrijven zonder verdere binding met Rijswijk.

Door actief accountmanage­ ment, het verder versterken van ecoystemen en aan de hand van het bestaande rodeloperbeleid (integrale acqui­ sitie) versterken we de binding met bestaande bedrijven.

Uitvoering langs vier sporen Sterk profiel | Benutten en versterken eigen economische kracht

Rijswijk staat in de regio bekend als gemeente met een robuuste economische structuur waar ruimte is voor ondernemen, onderzoek en innoveren op het gebied van techniek en energietransitie. Rijswijk heeft een goed vestigingsklimaat met een uitstekende centrale en bereikbare ligging in de regio, een krachtig bedrijfsleven, voldoende ruimte voor bestaande en nieuwe bedrijven en instellingen én een groot arbeidspotentieel door de voor­ spelde groei van de gemeente voor de komende jaren. Sterk netwerk | Intensiveren (boven)lokale samenwerking

Rijswijk heeft een sterk lokaal en regionaal netwerk en werkt samen met partners en stakeholders aan een bestendige economie. Ondernemers, onderwijs-, kennisen overheidsinstellingen vinden elkaar op verschillende schaalniveaus, zowel lokaal als regionaal. We grijpen

kansen én dragen bij aan de (boven)lokale opgaven door aan te sluiten bij de investeringsstrategieën, zoals van de provincie Zuid-Holland en de Metropoolregio Rotterdam-Den Haag. Sterke structuur | Stimuleren innovaties en sectoren

Rijswijk is dé plek voor innovatieve bedrijven, waaronder op het gebied van techniek en energie. Door het aan­ moedigen van innovaties stimuleren we de aanpak van de maatschappelijke vraagstukken van morgen. Clustering van onderzoek, kennis en bedrijven leidt tot verdere innovaties en maakt Rijswijk aantrekkelijker voor onder­ nemers die hier de samenwerking opzoeken. Bedrijven raken sterker verbonden met Rijswijk en creëren een spin-off effect in termen van nieuwe vestigers en werk­ gelegenheid. Sterke werklocaties | Realiseren toekomstbestendig vestigingsklimaat

Rijswijkse werk- en winkellocaties zijn aantrekkelijk en toekomstbestendig, zijn duurzaam en circulair, zijn makkelijk bereikbaar en sluiten aan op de wensen en behoeftes van ondernemers. We realiseren economisch vitale, levendige en toekomst-bestendige kerngebieden waar ondernemen, werken, wonen en verblijfskwaliteit samenkomen. Rijswijkse ondernemers waarderen de omgeving hoger dan het Nederlands gemiddelde.

Strategie toekomstbestendige werklocaties De strategie toekomstbestendige werklocaties betreft een nadere strategische uitwerking van de economische visie. Hierin wordt voor de verschillende werklocaties afzon­ derlijk aangegeven wat het toekomstperspectief is kijkend naar de feitelijkheden, maar ook trends en ontwikkelingen die op ons afkomen. Vraagstukken zoals duurzaamheid, circulariteit, de energietransitie, arbeidsmarkt, mobiliteit en digitalisering zijn hierin nader uitgewerkt. Met de strategie werklocaties willen we de verschillende locaties in Rijswijk beter positioneren en versterken, en ze daar­ mee een economische impuls geven. De strategie werklocaties geeft inzicht in hoe op lange termijn om te gaan met onze werklocaties – voor onze werklocatieportefeuille als geheel en aan de hand van een robuust en toekomstbestendig toekomstbeeld voor de afzonderlijke werklocaties. De portefeuille werklocaties staat niet op zichzelf, maar is onderdeel van een breder ruimtelijk, economisch en sociaal perspectief. We con­ stateren dat er diverse ruimteclaims op de werklocaties ontstaan door trends als verstedelijking, digitalisering, duurzaamheid, nieuw ondernemerschap en circulaire eco­ nomie. Vanwege het grote belang van toekomstbestendige werklocaties is een economisch langetermijnperspectief

Investeringsagenda IPP Haaglanden - feb 2023 | 19

per locatie noodzakelijk, inclusief ruimtelijke afwegingen, als een bouwsteen voor de omgevingsvisie. Daarbij staat de volgende vraag centraal: hoe kunnen de Rijswijkse werklocaties optimaal bijdragen aan de economische vitaliteit en duurzame (door)ontwikkeling van de stad en daarmee ook een bijdrage leveren aan het versterken van het economische vestgingsklimaat in de regio?

Toekomstvisie Plaspoelpolder inclusief uitvoeringsagenda Mede aan de basis liggend van de Economische visie ligt de reeds in 2018 vastgestelde Toekomstvisie Plaspoel­ polder. Deze bevat dat de gewenste ruimtelijk-economi­ sche ontwikkelingsrichting van de Plaspoelpolder, met een concreet toekomstbeeld voor de komende tien jaar (2017-2027) en een doorkijk naar de langere termijn (tot 2040). De Plaspoelpolder is een dynamisch en veelkleurig werk­ landschap. Het gebied is continu in beweging en heeft een zeer strategische ligging in regionaal verband. De econo­ mische bedrijvigheid en de ligging als scharnierpunt in de Randstad – tussen Schiphol, de Kennis-As (A4), de A13 en Rotterdam-The Hague Airport – maken de Plaspoelpolder tot een economisch belangrijk gebied en een motor voor werkgeledenheid – niet alleen voor de gemeente, maar voor de hele Metropoolregio Rotterdam-Den Haag. Landelijk, regionaal en op de Plaspoelpolder zelf volgen relevante ontwikkelingen elkaar in hoog tempo op. Het is van belang dat de gemeente Rijswijk hier tijdig op anticipeert en adequaat op reageert. Met het oog daarop ontwikkelde de gemeente samen met de actoren in het gebied deze Toekomstvisie, die dient als aansprekend en maatgevend kompas voor de komende tien jaar. De Toekomstvisie beoogt een duidelijk beeld te geven van de ambities die we met elkaar nastreven.

Ze biedt een reikende hand naar alle betrokkenen die met initiatieven willen bijdragen aan het hier beschreven toekomstper­ spectief. Gebiedspartijen worden uitgenodigd tot actie in het gebied. Tegelijkertijd kan de gemeente met deze Toekomstvisie initiatieven uit de markt integraal en transparant beoordelen. Het document is daarmee dus ook een toetsingskader. Investeringen en doelstellingen vanuit de verschillende afdelingen van de gemeente krijgen hiermee een duidelijke sturing. Het doel is om een toekomstbestendig en modern kennis- en werklandschap te laten groeien, waarin werken, leren, verblijven, cultuur, leisure, vergroening en duurzaamheid alle een promi­ nente plek krijgen. We noemen dat de verkleuring van de Plaspoelpolder. Om die verkleuring, die al volop met kleine initiatieven is ingezet, gericht te versnellen, wordt ruimte geboden aan nieuwe initiatieven die aansluiten

20 | Investeringsagenda IPP Haaglanden - feb 2023

bij de geformuleerde ontwikkelambities. Daarbij worden de ruimtelijke kwaliteit en het economisch potentieel nauwlettend bewaakt. Nieuwe gebiedsfuncties zijn alleen mogelijk of zelfs wenselijk wanneer deze bijdragen aan het benutten en versterken van het dynamische werk­ landschap en het internationale kennislandschap die de Plaspoelpolder herbergt. Het uitgangspunt is een hoge mate van flexibiliteit. Voorwaarde is dat initiatieven bijdragen aan het gewenste toekomstbeeld. De visie biedt een stevige basis voor regionaal overleg met buur­ gemeenten, de Metropoolregio Rotterdam Den Haag en de provincie Zuid-Holland. Daarbij gaat het onder meer om functiemenging en watergebonden bedrijvigheid. Uitgangspunt bij zowel overleg als bij te maken afspra­ ken is de wijze waarop de gemeente Rijswijk met de Toekomst­visie Plaspoelpolder haar faciliterende rol aan de economie en het leefklimaat in de metropoolregio kan versterken.

Uitvoeringsagenda Plaspoelpolder In april 2020 is de uitvoeringsagenda gebiedsontwikkeling Plaspoelpolder 2020-2023 vastgesteld. Hierin is het middengebied Plaspoelpolder nader gedefinieerd en wordt ingezet op de volgende vier thema’s: gebieds­ ontwikkeling, bereikbaarheid, werkgelegenheid en groen en duurzaam. Onder gebiedsontwikkeling wordt als strategisch thema ‘Middengebied: transformatie naar bedrijfsruimte’ genoemd.”

5.2 Investeringsagenda Middengebied Plaspoelpolder Rijswijk Veiligheid Inbraken, vandalisme, cybercrime of ondermijnende criminaliteit: het zijn problemen waarmee veel onder­ nemers op bedrijventerreinen geconfronteerd worden. Verloedering en onveiligheid kunnen een succesvolle bedrijfsvoering behoorlijk in de weg zitten. Ondernemers kunnen deze problemen niet alleen aanpakken. Ook gemeente, politie en brandweer kunnen dit ook niet alleen. Samenwerking tussen publieke en private partijen biedt dan een oplossing.

Camerabewaking In de afgelopen jaren hebben zich ondermijnings­ praktijken voorgedaan en helaas is dat nog steeds aan de orde. Er zijn momenteel geen camera’s aanwezig op het bedrijventerrein. De wens is om camera’s te plaatsen op strategische locaties en deze te koppelen aan een geschikte internetverbinding. Investering: € 50.000

AED’s Elke dag sterven 35 mensen aan een hartstilstand buiten het ziekenhuis. Reanimatie met een automatische externe defibrillator (AED) binnen 6 minuten vergroot de kans op overleving aanzienlijk. Aangezien wij veiligheid op het bedrijventerrein hoog in het vaandel hebben staan, is de wens om AED’s in het openbaar gebied op te hangen groot. Voor de AED’s moet een stroomvoorziening worden aangebracht en een onderhoudscontract en verzekering tegen diefstal worden afgesloten. Investering: € 10.000

Collectieve beveiliging en surveillance Gevoelens van onveiligheid spelen met name in de avond- en nachturen. Een oplossing hiervoor is een collectieve surveillance op deze tijdstippen. Door met een klimaatneutrale surveillanceauto door het gebied te rijden, kunnen de volgende zaken vroegtijdig gesig­naleerd worden: • Inbraak • Ondermijnende activiteiten • Zwerfvuilveroorzakers en illegale stort • Krakers en illegale feesten • Brandgevaren • Gebouwschade (broken window-theorie) • Kapotte straatverlichting • Autowrakken en illegale containers Investering: € 150.000

Stadsmarinier De stadsmarinier is een gemeentefunctionaris met daad­ kracht en oog voor samenwerking. Hij heeft toegang tot de hoogste niveaus: de burgemeester, de korpschef en de hoofdofficier. Het meest effectief is hij bij het oplossen van relatief goed te isoleren en fysiek te begrenzen veilig­ heidsproblemen. Onderwerpen waarbij de stadsmarinier ingezet zou kunnen worden op bedrijventerrein Plaspoel­ polder zijn onder andere de autowrakken en langparkeer­ der, het dumpen van (drugs)afval, het (illegaal) plaatsen van containers en overige bedrijfsactiviteiten in het openbare gebied. Ook heeft de stadsmarinier de mogelijk­ heid om bij eventuele sluiting van panden het gesprek aan te gaan om deze periode te verkorten wanneer de vast­ goedeigenaar een goed alternatief heeft voor de invulling. Dit kan tevens in samenwerking met IPP Haaglanden en/ of de gebiedsmakelaar. Voorgesteld wordt om de stads­ marinier voor een proefperiode van twee jaar in te zetten. Investering: € 100.000

Pandverlichting Een goed verlichte locatie is minder gevoelig voor crimi­ naliteit en geeft een groter gevoel van veiligheid. Door gevels van panden met ledverlichting te verlichten zorgen we daarvoor. Daarnaast stimuleert het de pandeigenaar om de gevel netjes te houden. Investering: € 40.000

Investeringsagenda IPP Haaglanden - feb 2023 | 21

Onderhoud en uitstraling openbaar gebied

Energietransitie

Onderzoeken

Verbetering Openbare Ruimte en vergroenen daken

IPP Haaglanden wil investering in de energietransitie voor de overschakeling van het gebruik van oude energie­ productie en verbruiksmethodes naar een nieuw syste­ men die beter aangepast zijn aan de realiteit van vandaag. Voor de aanpak van de Plaspoelpolder willen wij inzetten op de volgende onderwerpen.

Ideeënboek vergroenen openbaar gebied

In de openbare ruimte is in de zijstraten redelijk wat achterstallig onderhoud. Het straatwerk vertoont over een deel van het terrein veel oneffenheden. Boombescher­ mers staan scheef, zijn lelijk of zijn onnodig. Ook kan het onderhoud aan het aanwezige groen beter. Onnodige weeskruizen of blauwe zones zijn vaak een doorn in het oog van de ondernemers. Ondanks het nodige werk blijft zwerfvuil nog een punt van aandacht. Ook op het gebied van uitstraling is veel winst te behalen. Vooral de zijstraten van het assenkruis en de uiteinden van het assenkruis behoeven de nodige aandacht. Een be­ tere uitstraling versterkt het vestigingsklimaat. Daarnaast draagt het bij aan een veiliger gevoel en stimuleert het de vastgoedeigenaren ook om te investeren in hun vastgoed. We willen een grote stap vooruitzetten door het gebied te vergroenen en deels opnieuw in te richten. Te denken valt aan: • Vergroening van straten, bijvoorbeeld met gras­ betontegels • Herinrichting van straten • Vergroening van daken • Opknappen van straatwerk • Pilot met extra vuilophalen Vooraf zal door een stedenbouwkundig bureau gevraag worden om een inspiratieboek te vervaardigen om ideeën op te doen voor het vergroenen van bedrijven terreinen en specifiek op de Plaspoelpolder.

Met de ideeën uit het inspiratieboek kan vervolgens in samenwerking met de ondernemers en de afdeling ruimte van de gemeente Rijswijk gekeken worden naar een inrichtingsplan. Investering: € 2.400.000

Stimuleren van de voorfinanciering van zonnepanelen­ installatie in samenwerking met de eigenaren en gebruikers

We willen eigenaren en gebruikers stimuleren zonnepane­ len te nemen, eventueel in samenwerking met coöperaties die installaties voorfinancieren, waardoor de eigenaar of gebruiker de zonnepanelen kan terugverdienen op de energienota. Na de kostprijsdekkende periode van terugbetalen wordt de eigenaar of gebruiker eigenaar van de installatie. Investering: € 20.000 Delen van energie

Te denken valt hierbij aan het oprichten van een eigen Energy Service Company, waarbij ondernemers onderling energie kunnen uitwisselen. In samenwerking met de ondernemers gaan we op zoek naar een locatie, waarbij een transformator de energiebehoefte van de zonne­ panelen van de deelnemers verdeelt. Investering: € 100.000 Laadplein voor ondernemers

We willen een eigen laadplein voor elektrische auto creëren ten behoeve van werknemers en ondernemers van het bedrijventerrein. Investering: € 100.000

Het stedenbouwkundig adviesbureau heeft de opdracht om ideeën te presenteren voor de vergroening van bedrijventerreinen zonder dat de functionaliteit daarmee komt te vervallen. Denk daarbij aan slimme inrichtings­ oplossingen waarbij geen parkeerplaatsen verloren gaan. Investering: € 20.000 Parkmanagement

Onderzoeken in welke vorm parkmanagement kan worden toegepast, in samenspraak met de BBR. Investering: € 100.000 Stedenbouw en mobiliteit

Onderzoek naar aanpassing van het parkeerregime: • Blauwe zones • Kruizen • Betaald parkeren • Vergunningen Onderzoek naar de gewenste uitstraling van panden. Investering: € 40.000

Fondsvorming ten behoeve van aankoop leegstaand onroerend goed (vliegwielfunctie)

Fondsvorming ten behoeve van verduurzaming en opknappen van onroerend goed Om een bijdrage te kunnen leveren aan de landelijke en gemeentelijke klimaatdoelstellingen wil IPP Haaglanden een rol gaan vervullen in het stimuleren van eigenaren van bestaande opstallen om te investeren in de verduur­ zaming van de opstal. In afstemming met de gemeenten Den Haag en Rijswijk zal worden onderzocht welke moge­ lijkheden er zijn om financieringsinstrument in te zetten, waardoor voor de eigenaren financiële middelen ontstaan om in te zetten voor verduurzaming of onderhoud van de opstallen. Hierbij zal worden onderzocht of en onder welke voorwaarden de inzet van een financieringsin­ strument acceptabel en verantwoord is voor eigenaren en hypotheekverstrekkers van een opstal en voor de aanbieder van de financiering zelf. Ten behoeve van nader onderzoek en de mogelijke inzet van een financierings­ instrument wordt een bedrag gereserveerd. Investering: € 400.000

Onvoorzien Als post onvoorzien wordt een investeringsbedrag van € 100.000 gereserveerd gehouden.

In overleg met de eigenaren van de kansenzone willen we bekijken of er een mogelijkheid bestaat om samen tot een plan te komen, eventueel door aankoop van posities in het gebied. Naast gebieden waar veelal leeg vastgoed en achterstallig onderhoud voorkomt (kansenzone) zal ook worden gekeken naar individuele slechte bedrijfspanen. Deze investering dekt de financieringskosten van het aangekochte onroerend goed. Investering: € 1.500.000

Opgebouwd:

• € 600.000 gereserveerd voor de inrichting van de zijstraten (afdeling economie gemeente Rijswijk); • € 600.000 investering vanuit IPP Haaglanden; • Doordat in de afgelopen periode wegens personele bezetting minder is ingezet op het onderhoud, is een toezegging gedaan door de gemeente Rijswijk om de € 1.200.000 te verdubbelen voor het achterstallig onderhoud en het vergroenen van het middengebied. Uiteraard zal er gekeken worden of er ook subsidie­ mogelijkheden zijn vanuit de MRDH en de provincie.

22 | Investeringsagenda IPP Haaglanden - feb 2023

Investeringsagenda IPP Haaglanden - feb 2023 | 23

6 Bedrijventerrein Westvlietweg Aan de westzijde van het Prins Clausplein, naast de flyover van de A4 en de A12 in de Vlietzone, ligt bedrijven­ terrein Westvlietweg, met een oppervlakte van circa 45 hectare. Het gebied heeft een strategische ligging ten opzichte van het centrum en diverse uitvalswegen. In het gebied zijn circa 335 bedrijven met meer dan 2750 werknemers gevestigd. Door de jaren heen is dit terrein organisch gegroeid. Inmiddels biedt het ruimte aan een diversiteit aan bedrijven in onder andere ICT, techniek, logistiek, detailhandel, afvalverwerking en sportactivitei­ ten, die zich met name richten op de regio Den Haag. Rondom Den Haag is er veel vraag naar bedrijfslocaties die goed verbonden zijn met de stad. Bedrijventerrein Westvlietweg is een van de weinige locaties waar de komende jaren nog ruimte is om te groeien. Het agrari­ sche gedeelte tussen het bestaande bedrijventerrein en de A4 kan daartoe duurzaam worden getransformeerd, desgewenst in combinatie met de GAVI-kavel aan de andere zijde van de A4. Momenteel ontbreekt het op het bedrijven­terrein echter aan een gevoel van veiligheid, goede ontsluiting, representatieve uitstraling en strategie voor duurzame groei. Voor de korte termijn zijn bedragen opgenomen die de gemeente Den Haag (€ 100.000), IPP Haaglanden (€ 30.000) en BIZ Westvlietweg (€ 30.000) bijdragen.

Voor de middellange en lange termijn staan bedragen begroot zoals IPP Haaglanden kan gaan bijdragen. Deze begrote bedragen zullen nog nader met de gemeente Den Haag en de BIZ Westvlietweg worden ingevuld en afgestemd in de projectgroep en met de betreffende vakafdelingen van de gemeente Den Haag. Daarnaast zal worden onderzocht in welke mate de gemeente Den Haag, de Metropoolregio Rotterdam-Den Haag en provincie kunnen bijdragen aan de uitvoering van de werkzaam­ heden. Ook de nodige besluitvorming hieromtrent zal worden afgestemd met de gemeente Den Haag, in aanvul­ ling op eigen besluitvormingstrajecten van de gemeente.

6.1

Beleidskaders Gemeente Den Haag

Bron: Economische Visie Den Haag (2020) “Met de Economische Visie zijn de kaders vastgelegd voor de richting die de gemeente Den Haag in de komende periode op wil, met als hoofddoel brede eco­nomische bloei. Om economische bloei te bereiken, werkt de gemeente aan vier strategische doelen: 1 De stad aantrekkelijker maken; 2 De economische structuur veerkrachtiger maken; 3 Ondernemers groeikansen bieden; 4 Voldoende huisvesting creëren in aantrekkelijke werkmilieus. De Investeringsagenda Westvlietweg draagt aan alle vier deze doelen in meer of mindere mate bij, maar als locatie om huisvesting te realiseren is de Westvlietweg met name van belang. De A4 Vlietzone staat ook als mogelijke locatie voor nieuw aanbod in de visie.

Bedrijfshuisvestingstrategie Den Haag (2019) en Urgentiebrief Bedrijfsruimte 2022 In 2019 is een overkoepelende strategie voor bedrijfshuis­ vesting vastgesteld door de gemeenteraad van Den Haag omdat er een tekort is aan bedrijfsruimte in de stad en dit een rem zet op economische groei van bedrijven. Met deze strategie beoogt de gemeente Den Haag bedrijven­ terreinen aantrekkelijk en concurrerend te maken en houden. Dit is uitgewerkt in drie doelstellingen: 1 Economische groei stimuleren door het toevoegen van geschikte bedrijfshuisvesting; 2 Bijdragen aan de verstedelijkingsopgave door functie­ menging in de stad; 3 Bijdragen aan de duurzaamheidsopgave van de stad door het verduurzamen van bedrijfshuisvesting te stimuleren. Voor bedrijventerrein Westvlietweg wordt een intensive­ ringskans van 15.000 vierkante meter vermeld. Daarnaast wordt ook in dit stuk de Vlietzone als locatie voor moge­ lijke uitbreiding genoemd.

24 | Investeringsagenda IPP Haaglanden - feb 2023

Investeringsagenda IPP Haaglanden - feb 2023 | 25

Voor de uitvoering van deze strategie zijn de maatregelen uitgewerkt, waarvan de volgende ook aansluiten bij de Investeringsagenda Westvlietweg: • Heldere kaders. Wat mag waar wel en wat mag waar niet? Scherper juridisch-planologisch formuleren en waar nodig sturen om ontwikkeling te stimuleren en de huidige impasse te doorbreken; • Markt verleiden. Om ontwikkelingen op gang te brengen, scheppen we duidelijkheid naar ondernemers én marktpartijen over wat wel en niet kan op bedrijven­ terreinen; • Actieve aanwezigheid. De gemeente pakt een actieve rol bij het aanjagen van ontwikkelingen in de verschillende gebieden; • Samenwerken met ondernemers en belangen­ organisaties; • Regionale aanpak ontwikkelen met Business Park Haaglanden en de MRDH. In 2022 is de urgentie van de uitvoering van de Bedrijfs­ huisvestingstrategie aangekaart met de Urgentiebrief Bedrijfsruimte. Omdat het tekort aan bedrijfsruimte niet is afgenomen en er ook bedrijven in de knel komen en vertrekken is een actievere rol van de overheid nodig. Ook de kansen die de Westvlietweg biedt als intensiveringsen uitbreidingslocatie staan hierin benoemd. Daarnaast is ook een vastgoedstrategie een belangrijk onderdeel van de aanpak, inclusief het verbreden van het werkgebied van IPP Haaglanden naar de bedrijventerreinen van de Westvlietweg, om zo gebruik te maken van de kennis en expertise van herontwikkeling.

Beheersverordening Vlietzone Een belangrijke voorwaarde voor verdere ontwikkeling van het bestaande terrein en eventuele uitbreiding is het beëindigen van de huidige planologische situatie van de beheersverordening. Door deze verordening geldt het laatste bestemmingsplan van meer dan twintig jaar geleden nog steeds en is afwijking daarvan alleen mogelijk door middel van lange procedures. Met het vaststel­ len van de toekomstvisie voor het gebied is een eerste stap gezet. De volgende stap is het uitwerken van een bestemmings- of omgevingsplan dat meer flexibiliteit en mogelijkheden biedt en tegelijkertijd verduurzaming en vernieuwing stimuleert.”

26 | Investeringsagenda IPP Haaglanden - feb 2023

6.2

Investeringsagenda Westvlietweg

Veiligheid Camerabewaking

In de afgelopen jaren hebben zich ondermijningsprak­ tijken voorgedaan en helaas is dat nog steeds aan de orde. Er zijn momenteel twee camera’s aanwezig op het bedrijven­terrein. Het voorstel is om op strategische locaties vier camera’s bij te plaatsen en deze te koppelen aan een geschikte internetverbinding. Investering: € 30.000 Keurmerk Veilig Ondernemen Bedrijventerreinen (KVO-B)

Om een veilige bedrijfsomgeving te waarborgen, is MKB-Nederland in samenwerking met het ministerie van Justitie en Veiligheid in 2005 gestart met een Keurmerk Veilig Ondernemen voor Bedrijventerreinen (KVO-B). In het KVO-B maken ondernemers samen met de ge­ meente, politie en brandweer en eventuele andere partijen afspraken om overlast, criminaliteit en onder­ houd en beheer op het bedrijventerrein aan te pakken. Op het bedrijventerrein Westvlietweg is het keurmerk nog niet aanwezig. De BIZ is gesprekken gestart met de gemeente Den Haag en de politie, met als doel het bedrijven­terrein te certificeren. Investering: € 7.500 AED’s

Enkele ondernemers op het bedrijventerrein hebben een AED. Dezer zijn echter niet 24/7 bereikbaar. Tijdens een ondernemersbijeenkomst in juli 2021 is gebleken dat vanuit de ondernemers behoefte is aan drie AED’s die wel 24/7 bereikbaar zijn. Het is de bedoeling om deze drie AED’s te plaatsen bij Hydrau Constructie, Van Rees en De Vet (of Barendrecht). Voor de AED’s moet een stroom­ voorziening worden aangebracht en een onderhouds­ contract en verzekering tegen diefstal worden afgesloten. Investering: € 5.000 Ondermijningsscan RIEC Den Haag

Voor de Plaspoelpolder heeft de burgemeester van Rijswijk opdracht gegeven aan het RIEC Den Haag (Regionale Informatie- en Expertise Centrum), dat gericht is op de bestrijding van ondermijnende crimi­ naliteit in de regio Haaglanden, voor het uitvoeren van een onder­mijningsscan. Voor bedrijventerrein West­ vlietweg adviseert IPP Haaglanden om eenzelfde onder­ mijningsscan uit te voeren. Samen met de gemeente Den Haag wil zij deze scan faciliteren. Investering: € 5.000

Collectieve beveiliging en surveillance

Gevoelens van onveiligheid spelen met name in de avond- en nachturen. Een oplossing hiervoor is een collectieve surveillance op deze tijdstippen. Door met een klimaatneutrale surveillanceauto door het gebied te rijden, kunnen de volgende zaken vroegtijdig gesig­naleerd worden: • Inbraak • Ondermijnende activiteiten • Zwerfvuilveroorzakers en illegale stort • Krakers en illegale feesten • Brandgevaren • Gebouwschade (broken window-theorie) • Kapotte straatverlichting • Autowrakken en illegale containers Investering: € 50.000 Inzet stadsmarinier met betrekking tot ondermijning

De stadsmarinier is een gemeentefunctionaris met daad­ kracht en oog voor samenwerking. Hij heeft toegang tot de hoogste niveaus: de burgemeester, de korpschef en de hoofdofficier. Het meest effectief is hij bij het oplossen van relatief goed te isoleren en fysiek te begrenzen veiligheidsproblemen. Onderwerpen waarbij de stads­ marinier ingezet zou kunnen worden op bedrijventerrein Westvlietweg zijn onder andere de autowrakken en lang­ parkeerders die gestald staan op de parkeerstrook aan de Waterpas, het dumpen van (drugs)afval, (illegaal) plaat­ sen van containers en overige bedrijfsactiviteiten in het openbare gebied. Voorgesteld wordt om de stads­marinier voor een proefperiode van twee jaar in te zetten. Investering: € 50.000

straatkolken functioneren niet en verkeersborden en lantaarnpalen staan scheef. Naast een investering in de versnelling van het uitvoeren van achterstallig onderhoud wordt voorgesteld om afspraken te maken tussen het stadsdeel Ypenburg en de BIZ om jaarlijks budget vrij te maken waarmee de BIZ in eigen beheer de onderhouds­ werkzaamheden kan uitvoeren. Investering: € 20.000 Toevoegen lunchbanken en prullenbakken

Vanuit de ondernemers is het verzoek gekomen om in het openbaar gebied lunchbanken en prullenbakken te plaatsen, om de werknemers in het gebied de ruimte te geven in de pauze buiten hun lunch te nuttigen en elkaar te ontmoeten. Investering: € 5.000

Verduurzaming en vergroening Vergroenen openbare ruimte

Naast de uitvoering van achterstallig onderhoud aan het groen op het bedrijventerrein is ook behoefte aan meer vergroening van de openbare ruimte ten behoeve van klimaatadaptatie, natuurinclusiviteit en biodiversiteit. Daarbij wordt onder andere gedacht aan de transforma­ tie van bestaande klinkerparkeerplaatsen naar parkeer­ plaatsen met graskeien (afwisselend gevuld met zand en gras), het toevoegen van fruitbomen en het plaatsen van insectenhotels. Investering: € 14.000 Stimuleren vergroening op bedrijfskavels

Onderhoud en uitstraling Afschermdoeken ten behoeve van verbetering uitstraling

Diverse onderdelen van het bedrijventerrein zien er rommelig uit. Ondernemers zien graag verbetering voor de objecten tussen de Schietlood en Prisma, het Laantje van Beck en het Laantje van de Vet. Om de verrommeling aan het zicht te onttrekken, kan een deel van de hek­ werken worden bekleed met een doek met een groene print, zoals struiken. Investering: € 6.000

De bedrijfskavels op het bedrijventerrein zijn veelal ver­ steend. De bestaande hekwerken bieden volop kans voor groen, van groente en fruit tot wilde bloemen. Dit is goed voor de biodiversiteit en nodigt de werknemers meer uit tot een wandeling tijdens de lunchpauze. Met referenties van andere initiatieven en het uitdelen van zaaisel en informatie kunnen de ondernemers worden gestimuleerd om een steentje bij te dragen aan de vergroening van het bedrijventerrein. Investering: € 1.000

Achterstallig onderhoud openbare ruimte

Het onderhoud van de openbare ruimte laat te wensen over. Door het hoge groen ter plaatse van de in- en uit­ritten is er gevaarlijk weinig zicht op de straat. Het onkruid tussen de tegels wordt niet verwijderd en blade­ ren worden in de herfst niet opgeruimd. Het straatwerk vertoont over het gehele terrein veel oneffenheden. De hoek Winkelhaak/Schietlood is al maanden geleden kapotgereden, maar tot op heden niet hersteld. Enkele

Investeringsagenda IPP Haaglanden - feb 2023 | 27

Energietransitie

Mobiliteit

Tijdelijke voorzieningen

GAVI-kavel

Onderzoeken mogelijkheden energietransitie

Fietsersoversteek kruispunt Westvlietweg/Waterpas

Aanleg tijdelijke opslag containers en parkeerplaatsen

Voor dit gebied willen we de mogelijkheden van de energie­transitie onderzoeken. Te denken valt aan het stimuleren van het plaatsen van zonnepanelen, het oprichten van een eigen Smart Energy Hub, waarbij ondernemers onderling energie kunnen uitwisselen, en het creëren van een eigen laadplein voor elektrische auto ten behoeve van werknemers en ondernemers van het bedrijventerrein. Investering: € 10.000

Vanaf het fietspad op de Westvlietweg is er geen (veilige) oversteekplaats voor fietsers naar de Waterpas. Voor­ gesteld wordt om hier, net als ter hoogte van de Spoorlaan, een volwaardige oversteek te realiseren, met een overstreekstrook tussen beide rijvakken. Investering: € 50.000

Overlast van containers op de openbare weg en een tekort aan parkeerplaatsen zou onder andere een veiligheids­ probleem in het openbaar gebied kunnen oplossen. Daartoe moet worden onderzocht of een gedeelte van de agrarische strook langs de Waterpas tijdelijk groen en klimaatadaptief kan worden ingericht voor container­ opslag en parkeerplaatsen. Eventuele tijdelijke huur van de grond, hekwerken en/of slagbomen zijn voor de reke­ ning van gebruikmakende ondernemers. Investering: € 55.000

Reservering ten behoeve van bedrijventerreinontwikkeling GAVI-kavel

Fondsen Fondsvorming ten behoeve van verwerving leegstand onroerend goed – financieringskosten (vliegwielfunctie)

We willen de mogelijkheid tot aankoop van bestaande (leegstaande) bedrijfspanden of agrarische gronden die mogelijk in de toekomst getransformeerd kunnen worden naar bedrijfsgronden onderzoeken, waardoor schuif­ ruimte kan ontstaan voor zittende ondernemers die een uitbreidingsbehoefte hebben. Deze investering dekt de financieringskosten van het aangekochte onroerend goed. Investering: € 900.000

Aanpassen bewegwijzering

De bewijzering van het bedrijventerrein in de openbare ruimte dient te worden aangepast en vernieuwd. Er is behoefte aan het toevoegen van het Westvlietweg-logo en straatnamen, alsmede uniformiteit van de borden. Investering: € 6.500 Invoering parkeerverbod openbare ruimte en aanbrengen 30 kilometer-zone

De BIZ zou graag een verbod zien op langparkeren op het bedrijventerrein, alsmede het vastleggen van een maxi­ male verkeerssnelheid van 30 kilometer per uur. Dit zou dan ook bij de ingang van het bedrijventerrein met borden kenbaar moeten worden gemaakt. Investering: € 5.000 Onderzoek ontsluitingswegen

Fondsvorming ten behoeve van verduurzaming en opknappen onroerend goed

Om een bijdrage te kunnen leveren aan de landelijke en gemeentelijke klimaatdoelstellingen wil IPP Haaglanden een rol gaan vervullen in het stimuleren van eigenaren van bestaande opstallen om te investeren in de verduur­ zaming van de opstal. In afstemming met de gemeenten Den Haag en Rijswijk zal worden onderzocht welke mo­ gelijkheden er zijn om een financieringsinstrument(en) in te zetten, waardoor voor de eigenaren financiële middelen ontstaan om in te zetten voor verduurzaming of onderhoud van de opstallen. Hierbij zal worden onder­ zocht of en onder welke voorwaarden de inzet van een financierings­instrument acceptabel en verantwoord is voor eigenaren en hypotheekverstrekkers van een opstal en voor de aanbieder van de financiering zelf. Ten behoeve van nader onderzoek en de mogelijke inzet van een financieringsinstrument wordt een bedrag gereserveerd. Investering: € 350.000

28 | Investeringsagenda IPP Haaglanden - feb 2023

Op de Westvlietweg wordt door bewoners al geruime tijd hinder ondervonden door (zwaar) vrachtverkeer van onder andere ondernemers van bedrijventerrein West­ vlietweg. Door intensivering en mogelijke uitbreiding van het bedrijventerrein zal deze hinder alleen maar toenemen. Onderzoek naar alternatieve ontsluitingen van vrachtverkeer is daarvoor noodzakelijk. Dit is mogelijk te combineren met de ontsluiting ten behoeve van nieuwe (bedrijventerrein)ontwikkelingen op de Geïntegreerde Afvalverwerkingsinstallatie-kavel aan de andere kant van de A4. Daarnaast is er een wens van ondernemers om de verkeersrouting op het bedrijventerrein nader te onder­ zoeken, om te kijken of het invoeren van eenrichtings­ verkeer (veiligheids- en andersoortige problemen zou kunnen oplossen. Investering: € 20.000

Proef met parkmanager

Een parkmanager is als ondersteuning van de BIZ ver­ antwoordelijk voor het beheer en onderhoud van een bedrijventerrein en is het eerste aanspreekpunt voor ondernemers, bedrijven en overheden. Hij werkt daarbij nauw samen met de stadsmarinier, die zich voornamelijk richt op het thema’s veiligheid en ondermijning. De proef met de parkmanager wordt aangegaan voor een periode van drie jaar en zal jaarlijks worden geëvalueerd. Investering: € 30.000

Stedenbouw en planologie Onderzoek en supervisie met betrekking tot stedenbouw en planologie

Voor stedenbouwkundige en planologische vraagstukken, zoals de tijdelijke opslag van containers en parkeerplaat­ sen, het verhogen van de maximale bouwhoogte en het verdichten van het bestaande bedrijventerrein. Daarnaast zou het kunnen dat ten behoeve van de handhaving van de uitstraling van het gebied een beeldkwaliteitsplan dient te worden opgesteld. Investering: € 10.000

Voor de ontwikkeling van de GAVI-kavel naar een bedrijven­terrein wordt door IPP Haaglanden een bedrag van € 1.500.000 gereserveerd in deze Investeringsa­ genda, ervan uitgaande dat de gemeente Den Haag een gelijk bedrag wenst te investeren in de bedrijventerrein­ ontwikkeling van het gebied. Hiervoor kunnen onder andere mobiliteits- en stedenbouwkundige onderzoeken worden uitgevoerd, alsmede uitvoering worden gegeven aan (tijdelijke) maatregelen. Koppeling van maatregelen tussen bedrijventerrein Westvlietweg en de GAVI-kavel, waarbij synergie ontstaat, heeft de voorkeur.