RIS314594 Bijlage 1 Kwaliteitsplan A3 interactief

C kwaliteits plan

KLIK HIER OM TE BEGINNEN

central innovation district KWALITEITSPLAN p. 2

DEEL A

Leeswijzer en inhoud

Het CID Samenhang met de stad

Dit Kwaliteitsplan voor het Central Innovation District (CID)

Dit document bevat de volgende inhoudelijke onderdelen:

in Den Haag is gemaakt in opdracht van de gemeente

DEEL B Kernkwaliteiten I. Eeuwige Haagse Schoonheid II. Lange lijnen verbinden de stad

III. Eigen karakter per deelgebied

Kwaliteitsopgaven 1. Verblijfskwaliteit 2. Voor iedereen

3. Mix 4. Natuurlijk!

Dit document is op verschillende manieren te raadplegen: van voor naar achter, als een (digitaal) ‘boek’; en als een

Den Haag (DSO). Dit kwaliteitsdocument is een vervolg

DEEL A - Algemene introductie Kwaliteitsplan

doorklikbaar (interactief) document. Dit wordt op de

op de Gebiedsagenda’s Prioritaire gebieden (2019) en de

A1 - ‘SAMENHang met de stad’ – de primaire kwalitatieve

volgende pagina uitgelegd.

Structuurvisie CID (vastgesteld juli 2021) en bouwt voort op

ambitie voor het CID

Hier hangt mee samen dat dit document ook verschillende

vastgesteld gemeentelijk beleid.

A2 - Gebiedskaarten – drie kaarten van het CID tonen de

niveaus kent: de hoofdlijnen (deel B) en de verdieping (deel

situatie anno 2022, de kansrijke interventies en de ruimtelijke

C).

Het Kwaliteitsplan is een gemeentelijk beleidsdocument

dragers, waarmee de samenhang in het CID in beeld komt

dat invulling geeft aan de beoogde omgevingskwaliteit

De hoofdlijnen bevatten de essentie van het Kwaliteitsplan

van het CID. De in het document geformuleerde ambities

DEEL B - Hoofdlijnen

en hier kan snel doorheen ‘geklikt’ worden. De beschrijvingen

voor omgevingskwaliteit van het CID geven richting

B1 - ‘KERNKWALITEITEN’ – de Haagse context waartoe

van de verschillende begrippen in dit deel B bevatten

aan het opstellen van (toekomstige) Ontwikkelvisies,

initiatieven zich (dienen te) verhouden

verschillende onderdelen; van ‘zacht’ (zoals de ambitie) tot

Beeldkwaliteitsplannen, Ontwikkelstrategieën en

B2 - ‘KWALITEITSOPGAVEN’ – het streven bij nieuwe

‘hard’. In de beige boxjes staat steeds wat randvoorwaardelijk

Buitenruimteplannen. Daarbij beschrijft het document ook

ontwikkelingen om de ambities waar te maken; zeven

voor ontwikkeling is.

de samenhang tussen de verschillende deelgebieden en

‘opdrachten’ die meegegeven worden zodat het CID

De verdieping is te lezen als aanvulling op deel B en

de te onderscheiden karakters. Op deze manier dient het

een samenhangend, hoogwaardig, inclusief en prettig

bevat meer uitleg, (cultuurhistorisch) onderzoek en

Kwaliteitsplan als basis om de ruimtelijke kwaliteit in het CID

hoogstedelijk stuk stad wordt

meer kaartbeelden. Samen vormen ze het complete,

te borgen.

B3 - ‘TOETSING en PROCES’ – korte uiteenzetting van

genuanceerde verhaal van het CID.

waar het Kwaliteitsplan uit voortkomt en mee samenhangt Dit Kwaliteitsplan dient ter ondersteuning van de

en van hoe wordt omgegaan met beoordeling, sturing en

Op de eerstvolgende pagina’s volgt een algemene

5. Slim verdichten

gesprekken over nieuwe initiatieven, aan de voorkant van

aansluiting met gebiedsspecifieker beleid (Ontwikkelvisies,

introductie op de inhoud van dit Kwaliteitsplan (deel A).

6. Economisch topmilieu

de planvorming. Het document biedt inspiratie, geeft

Beeldkwaliteitsplannen, Ontwikkelstrategieën en

duidelijk aan waartoe nieuwe initiatieven zich dienen

Buitenruimteplannen)

7. Haal er meer uit dan erin zit

Toetsing en proces

DEEL C

te verhouden en het geeft blijk van het ambitieniveau van het CID. Het Kwaliteitsplan is niet bedoeld als

DEEL C - Verdieping

toetsingskader voor omgevingsvergunningaanvragen voor

C1 - ‘WOORDENBOEK’ – omschrijvingen van alle bij de

bouwplannen en inrichtingsplannen. Daarvoor worden

opgaven genoemde voorbeelden waarmee de ambities

specifieke gebiedskaders opgesteld als Ontwikkelvisies,

gerealiseerd kunnen worden

Beeldkwaliteitsplannen, Ontwikkelstrategieën en

C2 - ‘SLIM VERDICHTEN’ – hoe deze specifieke

Buitenruimteplannen. Het Kwaliteitsplan CID wordt als basis

kwaliteitsopgave in de vorm van hoogbouw van toegevoegde

gebruikt bij de beoordeling en begeleiding van ruimtelijke

waarde kan zijn in het CID

initiatieven tot gebiedskaders gereed zijn.

C3 - uitwerking van de kernkwaliteiten – achtereenvolgens worden de drie onderdelen Eeuwige Haagse Schoonheid,

Dit stuk vervangt géén bestaand beleid, maar dient ter

Lange Lijnen, en de deelgebieden uiteengerafeld om recht

ondersteuning van de gesprekken over nieuwe initiatieven.

te doen aan deze zo belangrijke uitgangspunten voor (ontwikkelingen in) het CID.

central innovation district KWALITEITSPLAN p. 3

Deze layout wordt gebruikt om de randvoorwaarden voor ontwikkeling te presenteren

DEEL A

Het CID Samenhang met de stad

Handleiding digitaal Kwaliteitsplan CID Dit is een interactieve pdf. In dit document zitten handige knoppen om door het document te navigeren. In de afbeelding hiernaast worden de verschillende

DEEL B

functionaliteiten uitgelegd. Dit document functioneert het beste in een Adobe PDF

Kernkwaliteiten I. Eeuwige Haagse Schoonheid II. Lange lijnen verbinden de stad

III. Eigen karakter per deelgebied

Kwaliteitsopgaven 1. Verblijfskwaliteit

Reader op volledig scherm (ctrl+L) via een computer. Hieronder staat een link om een geschikte viewer te downloaden. Via een andere viewer of via print gaan handige verwijzingen in het document verloren. De informatie blijft intact bij gebruik van andere viewer of bij gemaakte print. Ook via een tablet of ipad zijn de verwijzingen te gebruiken.

Navigatiebalk Klik op de knoppen om te navigeren naar •

vorige pagina

•

home pagina

Dit icoon geeft aan dat er door

•

volgende pagina

met de computermuis over de

U kunt op elk moment terug naar de

afbeelding te bewegen, meer

homepagina of navigeren volgens

informatie zal verschijnen.

onderstaande knoppen in de inhoudsopgave:

Inhoudsopgave

Dit icoon geeft aan dat er voor dit onderwerp

Hier is te zien in welk deel van het

een verdiepende toelichting te bekijken is.

Kwaliteitsplan u zich bevindt. Via de titels Dowload Adobe: klik hier

Via deze knop wordt hierheen genavigeerd.

kunt u navigeren tussen de verschillende onderdelen.

2. Voor iedereen

Een blauw onderstreepte tekst geeft een

3. Mix

hyperlink aan. Klik op de tekst om naar de internetpagina te gaan.

4. Natuurlijk!

5. Slim verdichten 6. Economisch topmilieu

7. Haal er meer uit dan erin zit

central innovation district

Lees meer

KWALITEITSPLAN

Toetsing en proces

Informatie DEEL C

In deze zone op de pagina bevindt zich de informatie. Navigatie door het document gebeurt via de navigatiebalk aan de linkerkant.

central innovation district KWALITEITSPLAN p. 4

klik hier

DEEL A

Het CID Samenhang met de stad

DEEL B Kernkwaliteiten I. Eeuwige Haagse Schoonheid II. Lange lijnen verbinden de stad

III. Eigen karakter per deelgebied

Kwaliteitsopgaven 1. Verblijfskwaliteit 2. Voor iedereen

3. Mix 4. Natuurlijk!

5. Slim verdichten 6. Economisch topmilieu

7. Haal er meer uit dan erin zit

Toetsing en proces

DEEL C

central innovation district KWALITEITSPLAN p. 5

A

Deel A Algemene introductie

DEEL A

Het CID

Het CID Samenhang met de stad

Het CID is niet herkenbaar als een samenhangend gebied.

nu

toekomstige situatie

oppervlakte CID

2,5 miljoen m2

2,5 miljoen m2

de binnenstad en de Binckhorst het hart van Den Haag; het

Footprint bebouwd

650 duizend m2

650 duizend m2

ligt op een zeer centrale plek in de stad en kan in potentie

BVO totaal

3 miljoen m2

3 + 2,5 miljoen m2

een verdubbeling betekenen van het Haagse stadscentrum.

FSI

1.2

2.2

Dit draagt bij aan de wens naar stedelijk wonen, en

Gemiddeld aantal verdiepingen

duurzame verstedelijking, door bijvoorbeeld een groter

(op basis van footprint)

5

8.4

Het wordt doorkruist door verschillende spoorlijnen en infrabundels en mist samenhang. Het CID vormt samen met

DEEL B Kernkwaliteiten

De ontwikkeling van het CID is een meerjarig samenhangend programma, door de samenkomst van een enorme hoeveelheid aan investeringen in dit gebied in de komende twintig jaar. Er komen ongeveer 20.500 woningen bij voor 36.900 (bron: Voorzieningenonderzoek) nieuwe inwoners en

CID totaal

er wordt gerekend op een toevoeging van ongeveer 640.000 m2 kantoren (tot 2040) en indicatief 147.000 m2 aan

be bo

draagvlak voor voorzieningen.

d uw

I. Eeuwige Haagse Schoonheid

Structuurvisie

commerciële voorzieningen (inclusief universitair en hoger onderwijs) en ca 107.000 m2 maatschappelijke voorzieningen

nbare ruim ope te

wd ou eb

van innoverende werkzaamheden en activiteiten naar zich tot een duurzaam, economisch, innovatief, leefbaar

or spo

en inclusief onderdeel van de stad, met een uitstekende bereikbaarheid en internationale aantrekkingskracht. Hiermee ontstaat in het CID een sterk functiegemengd,

onbe gr

id infrast r oe

hoogstedelijk interactiemilieu, waarbij het draait om de nabijheid van en uitwisseling tussen het bedrijfsleven,

ver ha rd

priv ét

Toetsing en proces

overheid en kennisinstellingen (CID Agenda 2040 - Kansen

in re er

sp

voor nieuw Den Haag). De gemeente Den Haag wil de ruimtelijke condities creëren en de mobiliteitstransitie

DEEL C

CID totaal

en ing en

overig

gro en

onbe gr

n ke er

tuur uc

r oo

ver ha rd

wd ou eb

id infrast r oe

on b

sp

Openbare ruimte: wateroppervlakte neemt niet af, maar verhoudingen verschuiven door toegevoegd groen (zie Kansrijke inteverenties). Dit is nader te verdelen in groen/ blauw.

in re er

n ke er

wonen

priv ét

KWALITEITSPLAN water

w

p. 6

betekent in m2 programma een toevoeging van 2,5 miljoen m2. Ten opzichte van het bestaande programma is dit net geen verdubbeling (x 1,8). Het toe te voegen programma wordt niet evenredig over het CID verdeeld. Het zwaartepunt ligt rondom de drie intercity stations en hiertussen zijn een aantal laag dynamische wijken. In de laag dynamische

overig

De ing binnenste cirkel is een weergave van de huidige situatie. en De buitenste cirkel laat de ontwikkelingen zien.

vo or zi

nbare ruim ope te

w en

De verdichting zoals omschreven in de Structuurvisie CID wonen

d uw

or spo

gebruiken voor het realiseren van deze economische motor.

vo or zi

water be bo

central innovation district

een ontwikkelingsplatform te bieden door de verplaatsing

water

gro en

7. Haal er meer uit dan erin zit

de missie CID 2040 om vernieuwingskracht te versterken en

r oo

6. Economisch topmilieu

Daarnaast wordt geïnvesteerd in kennis en innovatie vanuit

binnenstedelijke interactiemilieus. Het gebied ontwikkelt

nbare ruim ope te

5. Slim verdichten

be bo

priv ét

4. Natuurlijk!

or spo

d uw

3. Mix

gebied toegevoegd, maar deze zijn goed bereikbaar. CID totaal

tuur uc

2. Voor iedereen

voorzieningen in openbare ruimte en buitensport buiten het

stedelijkheid voor het CID en Den Haag. Dit is duurzaam, efficiënt, ruimte besparend, inclusief, er is voldoende draagvlak voor voorzieningen en voorziet in opleidingskansen en ontwikkelmogelijkheden in de vorm van banen.

on b

1. Verblijfskwaliteit

verdubbelt naar meer dan 400.000 per dag. Ook worden er

in re er

Kwaliteitsopgaven

De belofte; hoogwaardige

waardoor het verwachte aantal forensbewegingen

on b

III. Eigen karakter per deelgebied

wd ou eb

II. Lange lijnen verbinden de stad

gebieden zijn de ontwikkelingen traag en zijn er met uitzondering van de randen geen grote verdichtingsopgaven. Bekijk Structuurvisie CID hier Ga naar Beleidskader

DEEL A

Het CID Samenhang met de stad

The London Plan In The London Plan (2004) is door de toenmalige Mayor of London, Ken Livingstone, een lijst met

DEEL B

ontwerpprincipes opgesteld waartoe alle ontwikkelingen Other formats and languages For a large print, Braille, disc, sign language video or audio-tape

zichversion moeten regels gelden voor of thisverhouden. document or its Deze summary, please contact us at the alle address below:

Kernkwaliteiten I. Eeuwige Haagse Schoonheid

ontwikkelingen: zowel voor gebouwen, openbare ruimte en Public Liaison Unit

beleidsstukken. Alle principes om te zorgen Greater London Authority Telephone waren 020 7983bedoeld 4100 City Hall

www.london.gov.uk

dat The ontwikkelingen bijdragen aan de toekomstvisie voor Queen’s Walk London SE1 2AA

Londen; zonder exact alle oplossingen al te geven. Voor elke You will need to supply your name, your postal address and state the

format and title of the een publication you onderbouwing require. ontwikkeling dient goede geleverd te

III. Eigen karakter per deelgebied

If you would like a copy of the summary of this document in worden. your language, please phone the number or contact us at the address above.

Kwaliteitsopgaven 1. Verblijfskwaliteit 2. Voor iedereen

Hindi “MyChinese vision, which guides all my strategies, is to develop

London as an exemplary, sustainable world city, based on three interwoven themes: • •

3. Mix 4. Natuurlijk!

5. Slim verdichten

Vietnamese

social inclusivity to give all Londoners the opportunity to share in London’s future success

•

Greek

Urdu

fundamental improvements in London’s environment and use of resources.”

Turkish

6. Economisch topmilieu

7. Haal er meer uit dan erin zit

Bengali

strong, diverse long term economic growth

Arabic

The London Plan Spatial Development Strategy for Greater London The London Plan Spatial Development Strategy for Greater London

II. Lange lijnen verbinden de stad

Dit document is inspiratie geweest voor het opgestellen van Het Kwaliteitsplan zoals hier voor u ligt. Punjabi

Gujarati February 2004

Toetsing en proces City Hall The Queen’s Walk London SE1 2AA

www.london.gov.uk Enquiries 020 7983 4100 Minicom 020 7983 4458

MoL/Feb 04/CJ D&P/MT/448A

DEEL C

Gemeenschappelijk & inspiratie | London central innovation district KWALITEITSPLAN p. 7

¥ Daarvoor moeten de bestaande Haagse + + kernkwaliteiten + + + worden + + + + + ++ behouden en indien nodig + + + versterkt. +

Het CID moet in ruimtelijk kwalitatieve

Samenhang met de Stad worden ontwikkeld.+

DEEL A

Het CID Samenhang met de stad

DEEL B

+ +

I. Eeuwige Haagse Schoonheid II. Lange lijnen verbinden de stad

+

III. Eigen karakter per deelgebied

Kwaliteitsopgaven

+ +

+ + + +

€

van het CID worden£uitgevoerd. £¥ £¥ £¥

+ + ++ + + + + +

€

+

+

£¥

I. Eeuwige Haagse Schoonheid

1. Verblijfskwaliteit

$

$ ¥€

€

$ ¥€

Kernkwaliteiten

£¥

£ $

2. Voor iedereen

1. Verblijfskwaliteit 2. Voor iedereen

3. Mix 4. Natuurlijk!

$ ¥€

5. Slim verdichten 6. Economisch topmilieu

Toetsing en proces +

£ € £ +

7. Haal er meer uit dan erin zit

+ +

+ + + +

+ + + +

¥ lijnen II. Lange $

+

+ + + +

+ + + +

4. Natuurlijk!

5. Slim verdichten

verbinden de stad

DEEL C

central innovation district KWALITEITSPLAN p. 8

III. Eigen karakters per deelgebied

€€

¥ $ € $ ¥£€ Daarnaast moeten de kwaliteitsopgaven

+ + + +

+

$ ¥€

7. Haal er meer uit dan erin zit

£ $

3. Mix

$ ¥€

€

£¥

£ $

6. Economisch topmilieu

£

$

$

$ ¥€ + + +

€

£¥

+ + + +

£ $

$ ¥€

€€

£¥

DEEL A

+Het + CID +

Samenhang met de stad +

+ +

+ + + +

$£ ¥€

£¥ $

£ $

Zeven kwaliteitsopgaven om ambities voor het CID waar te maken.

DEEL B

$ ¥€

Kernkwaliteiten I. Eeuwige Haagse Schoonheid

+ +

II. Lange lijnen verbinden de stad

III. Eigen karakter per deelgebied

+ +

Kwaliteitsopgaven 1. Verblijfskwaliteit

+

+

+ + + +

4. Natuurlijk!

€

£¥

£ $

1. Verblijfskwaliteit

2. Voor iedereen

3. Mix

4. Natuurlijk!

5. Slim verdichten

6. Economisch topmilieu

7. Haal er meer uit dan erin zit

garandeer prettig verblijf op straat

betrek meer mensen en vergroot kansengelijkheid

zorg voor een goede functiemix en een passend voorzieningen niveau

ontwikkel toekomstbestendig

gebruik verdichting om kwaliteit van de stad te vergroten

zet in op een robuuste, diverse en inclusieve economie

combineer opgaven en zorg voor integrale oplossingen

Plintstrategie Gebouwentrees, lobby’s en overgangen Microklimaat Impact openbare ruimte Inrichting openbare ruimte Sociale veiligheid op straat

Inclusief Toegankelijkheid Gezondheid Woonprogramma Gebruiksvriendelijkheid Gastvrijheid Segregatie

Raamwerkzones Reuring Rust Ruis Plintstrategie

Duurzaamheid Klimaatadaptief Biodiversiteit Materialisering Kwaliteitsgroen Energietransitie

Collectieve oplossingen Dichtheid Hoogbouw Energie-efficiëntie Agglomeratievoordelen

Innovatie Evenwicht in de basis Campus Adaptief

Adaptief Kwaliteitsgroen Variatie Beweging Meervoudig ruimtegebruik van openbare ruimte en daken

2. Voor iedereen

3. Mix

+ + + +

5. Slim verdichten 6. Economisch topmilieu

7. Haal er meer uit dan erin zit

Toetsing en proces

DEEL C

central innovation district KWALITEITSPLAN p. 9

Ga naar Het woordenboek

Het Kwaliteitsplan streeft naar Samenhang

met de stad

DEEL A

“Aandacht voor de kwaliteit van de tijdelijkheid”

Het CID Samenhang met de stad

DEEL B Kernkwaliteiten I. Eeuwige Haagse Schoonheid II. Lange lijnen verbinden de stad

III. Eigen karakter per deelgebied

Kwaliteitsopgaven 1. Verblijfskwaliteit 2. Voor iedereen

3. Mix 4. Natuurlijk!

5. Slim verdichten 6. Economisch topmilieu

7. Haal er meer uit dan erin zit

Toetsing en proces

Bron: STADgesprek 12 okt 2022

De ambitie in het CID is net als voor de stad in zijn geheel het CID te beschouwen als ruimte die nooit af is, maar altijd in ontwikkeling – en die bovendien bruikbaar is voor nieuwe ontwikkelingen. Plannen en ontwikkelingen worden als onderdeel van hun context beschouwd en daarmee wordt het CID als integrale gebiedsontwikkeling benaderd. Losse projecten worden op elkaar afgestemd; elk bouwplan draagt bij aan verbetering van de stad en specifiek aan verbetering van het openbaar domein. Natuurlijk vereist dit ook dat supervisie plaatsvindt op CID niveau, via deelgebied, clusters en per bouwblok tot aan projectniveau.

De belofte voor én van het CID is hoogwaardige stedelijkheid: door slim te verdichten in het CID worden legio voordelen benut waardoor het CID een beter en prettiger stuk stad wordt. Het CID helpt tegelijkertijd de stad als geheel in haar sprong voorwaarts. Den Haag heeft diverse ambities en hoogwaardige stedelijkheid is hiervoor van belang (denk alleen al aan de verduurzamingsopgave, het opvangen van de stedelijke groei, de economie diversifiëren en het kunnen bieden van kansen aan iedereen). De opgaven die in het CID worden opgepakt, bedienen dus ook (de rest van) Den Haag. Dit Kwaliteitsplan moet zorgen voor meer samenhang met juist met de rest van de stad. Het CID bevindt zich op een strategische locatie: het vormt niet alleen samen met de binnenstad en de Binckhorst het hart van Den Haag, maar fungeert daarbij ook nog eens als het verbindende weefsel tússen binnenstad en Binckhorst. Het CID heeft daarmee een centrale positie. Samenhang wordt hier op verschillende (abstractie-)niveaus benaderd: tussen de bestaande stad en nieuwe projecten en ontwikkelingen; tussen de deelgebieden die samen het CID vormen; tussen nieuwe ontwikkelingen onderling (zowel ruimtelijk als programmatisch); en in ieder nieuw project. Om de samenhang binnen het CID en met het omliggend aan de lange lijnen.

Zo wordt de potentie van het CID als zijnde het bindmiddel van en in de stad benut: er ontstaat een meer robuust en aantrekkelijk openbaar gebied dat op cruciale plekken de – figuurlijke – brug slaat. De Kansrijke Interventies Kaart maakt dit inzichtelijk, door te tonen welke barrières beslecht moeten worden, welke routes verbeterd dienen te worden en welke plekken waardevol zijn als (sociaal) bindmiddel voor de stad.

central innovation district KWALITEITSPLAN p. 10

Ontwikkelingen verhouden zich tot elkaar en tot de context en trekken waar mogelijk samen op; voorbij de eigen plangrens worden slimme combinaties gezocht

de stad – dus zowel binnen de grenzen van het CID als

gebied te vergroten, zijn kansrijke interventies nodig op en

DEEL C

De stad is nooit af, maar altijd klaar voor gebruik

Kansrijke ruimtelijke ingrepen zijn van belang om de samenhang met het omliggend stedelijk gebied te vergroten; met name het opheffen van barrières en het aantrekkelijker maken van routes verbeteren de aanhechting en entreemogelijkheden van het CID

Kansrijke ruimtelijke ingrepen verbeteren de samenhang in het gebied; een robuust en aantrekkelijk stedelijk weefsel van openbare ruimten verbindt wijken met elkaar en geeft meer herkenbaarheid en identiteit Elke nieuwe ontwikkeling wordt vanuit het hoofddoel en de zeven opgaven in samenhang met elkaar gewogen; inzet op de ene opgave mag niet ten koste gaan van de prestatie op een andere Ontwikkelingen worden benaderd als integrale gebiedsontwikkeling, en niet als afzonderlijke projecten. Losse onderbouwing is niet voldoende

Het Kwaliteitsplan streeft naar Samenhang

met de stad

DEEL A

Huidige situatie CID

Het CID Samenhang met de stad

DEEL B Kernkwaliteiten I. Eeuwige Haagse Schoonheid II. Lange lijnen verbinden de stad

III. Eigen karakter per deelgebied

Kwaliteitsopgaven 1. Verblijfskwaliteit 2. Voor iedereen

3. Mix 4. Natuurlijk!

5. Slim verdichten 6. Economisch topmilieu

7. Haal er meer uit dan erin zit

Toetsing en proces

DEEL C

central innovation district KWALITEITSPLAN p. 11

N

Het Kwaliteitsplan streeft naar Samenhang

met de stad

DEEL A

Kansrijke interventies

Het CID Samenhang met de stad

DEEL B Kernkwaliteiten I. Eeuwige Haagse Schoonheid II. Lange lijnen verbinden de stad

III. Eigen karakter per deelgebied

Kwaliteitsopgaven 1. Verblijfskwaliteit 2. Voor iedereen

3. Mix 4. Natuurlijk!

5. Slim verdichten 6. Economisch topmilieu

7. Haal er meer uit dan erin zit

Toetsing en proces

DEEL C

central innovation district KWALITEITSPLAN p. 12

Uitgeschreven legenda is te vinden op de volgende pagina

N

Het Kwaliteitsplan streeft naar Samenhang

met de stad

DEEL A

Kansrijke interventies

Het CID Samenhang met de stad

DEEL B

•

I. Eeuwige Haagse Schoonheid II. Lange lijnen verbinden de stad

III. Eigen karakter per deelgebied

Kwaliteitsopgaven 1. Verblijfskwaliteit

Legenda bij kaart Kansrijke Interventies

in Den Haag •

Kernkwaliteiten

Benutten van de verbindende potentie van lange lijnen Oriëntatie in het CID verbeteren door continuïteit van uitstraling van lange lijnen

•

Vergroten leef-, verblijfs- en woonkwaliteit van het CID

•

Accenten leggen op strategische locaties en knooppunten binnen het spel van lange lijnen

•

Interventies dragen bij aan herkenbaarheid en oriëntatie

•

Interventies dragen bij aan het slechten van barrières en leggen verbindingen

I. Lijnvormige interventies ten behoeve van oversteekbaarheid Hef barrières op, zoals het spoor en andere infrastructuur. Zet in op verbindingen, maar maakt ontwikkelingen op en rond spoor (of infrastructuren) niet onmogelijk. 1.

2.

2. Voor iedereen

3. Mix 4. Natuurlijk!

3.

5. Slim verdichten 6. Economisch topmilieu

4.

7. Haal er meer uit dan erin zit

Toetsing en proces

DEEL C

central innovation district KWALITEITSPLAN p. 13

5.

Bezuidenhoutseweg wordt oversteekbare stadsstraat: groen en open gevoel aan het oostzijde en de efficiënt oost-west verbinding. Inzetten op oversteekbaarheid om groene kwaliteit te benutten in deelgebied CS. Rijnstraat (HOV Avenue): grootschalige infrastructuur omgeving en kruisingen ontvlechten en ruimte maken voor voetganger en fietser voor verbinding van station CS in omgeving. En een andere vormgeving van de Schenkverbinding is een kansrijke interventie die ruime schept voor Weteringkade,Rijswijkseplein en Sporendriehoek. Haagse loper en winkelstraat: functiemix en levendigheid vergroten, maak verbinding CS-Oost naar Theresiastraat aantrekkelijk voor voetgangers. Waldorpstraat/Velostrada: oversteekbaarheid verbeteren voor voetgangers tussen station en Campus/Laakhavens door knip in autoverkeer, transformatie tot groene stadsboulevard, snelle verbinding op grote schaal voor fietser. Inzetten op verblijfskwaliteit met waarborging van logistieke/bedrijfsmatige functies. Verknopen van het station HS aan zijn omgeving. Spoor (Oude Lijn): barrière opheffen door verbindingen te maken tussen Laakhavens en Stationsbuurt/Rivierenbuurt en tussen Voorburg en Bezuidenhout op verschillende plekken om een fijnmazig netwerk te maken. Oa.

door een langzaam verkeerstunnel te maken tussen Parallelweg en Waldorpstraat in verlengde van de Koningstraat die Grote Markt met Rijswijkse Buitenplaatsen verbindt. Ook verbinden van Voorburg met Bezuidenhout bij station Laan van Noi met extra onderdoorgangen en door bestaande onderdoorgangen te verbeteren en sporendriehoek beter verbinden met Binckhorst.

II. Lange lijnen transformeren tot aantrekkelijke groene routes 6. Campus Boulevard: van infrastructurele as naar een levendige, stedelijke boulevard en kennisas. De schaal en maat van het viaduct en de bebouwing worden getransformeerd, waardoor aangesloten wordt op de stad en er een prettige openbare ruimte ontstaat voor voetganger en fietser. Aandacht voor de menselijke maat is belangrijk. 7. Schenk: Weteringkade ontwikkelen ten behoeve van fietsers, groene karakter van de Schenkkade voortzetten, refererende naar voormalige groen-blauwe structuur op deze locatie. 8. Kades van de Trekvliet: door het weren van doorgaand en snel verkeer langs de kades ontstaat een groen blauwe route die een kwalitatieve verbinding legt tussen de historische binnenstad, de Binckhorst, Laakhavens en naar Rijswijk en Delft voor fiets en voetganger. 9. Utrechtse Baan Park: ambitie is om een nieuwe stadspark binnen het CID te maken om een doorlopende ruimte te creëren die beide zijden van de stad verbindt en een mogelijkheid biedt tot verdichting 10. Kade Laakhaven: de noordelijke kade van de Laakhaven kan wordt ingezet als prettige wandelverbinding langs het water en legt een verbinding tussen het Zuiderpark tot aan het Waterfrontpark (Binckhorst). Een sportieve prettige verblijfsplek voor studenten, met playgrounds en voorzieningen in het water.

III. Kansrijke interventies op knopen om verblijfskwaliteit te verbeteren > stedelijke plekken maken. Zet in op vergroening, langzaam verkeersverbindingen en actieve plinten. 11. Sporendriehoek: in het hart van het CID ontstaat ruimte voor diversiteit waar het hele CID en de Binckhorst van kan profiteren. 12. Rijswijkseplein: door afwaarderen en opknippen routes voor auto, ontstaat veel ruimte voor vergroening en verblijfskwaliteit. Inzetten op verbindingen voor langzaamverkeer. 13. Ontvangstplein Laan van NOI: verblijfskwaliteit en herkenbaarheid van stationsomgeving, overstap mogelijkheden en benutten intercity locatie Zet oa. in op horeca in relatie tot het ontvangstplein. 14. Spooroverbouwing Busplatform CS: vergroenen en verblijfskwaliteit, door combinatie met ontwikkelingen Campus Boulevard ook verbeteren aanhechting aan de stad en verbinden van de Rivierenbuurt aan Bezuidenhout-West doordat grootschalige barrières worden geslecht. De Campus Boulevard is voorwaarde scheppend voor een goede kwalitatieve openbare ruimte. Door het creëren van een tweede stationsentree wordt het station nog beter bereikbaar. 15. Omgeving CS: in samenhang met de verbinding door het CS en ontwikkelingen van vastgoed ontstaan prettige pleinruimtes waaran gebouwen georiënteerd staan, waar levendige plinten zorgen voor activiteit op straat en waar men in een aangename omgeving kan verblijven. 16.

Park Laakhavens: om ontwikkelingen mogelijk te maken in Laakhaven Centraal toevoegen van groen, openbare ruimte en verblijfskwaliteit. Stedelijk park is combinatie van stedelijk eomgeving en verwijzing naar voormalige insteekhaven Laakhaven. Zet in op maatschappelijke voorzieningen in relatie tot de openbare ruimte en playgrounds voor de wijk. 17. Hart van de campus: buitenruimte van de campus Haagse hoogeschool vergroenen en verblijfskwaliteit verbeteren

Het Kwaliteitsplan streeft naar Samenhang

met de stad

DEEL A

Het CID

Ruimtelijke dragers van het CID

Samenhang met de stad

DEEL B Kernkwaliteiten I. Eeuwige Haagse Schoonheid II. Lange lijnen verbinden de stad

III. Eigen karakter per deelgebied

Kwaliteitsopgaven 1. Verblijfskwaliteit 2. Voor iedereen

3. Mix 4. Natuurlijk!

5. Slim verdichten 6. Economisch topmilieu

7. Haal er meer uit dan erin zit

Toetsing en proces

DEEL C

central innovation district KWALITEITSPLAN p. 14

N

Het Kwaliteitsplan streeft naar Samenhang

met de stad

DEEL A

Mogelijk toekomstbeeld CID

Het CID Samenhang met de stad

DEEL B Kernkwaliteiten I. Eeuwige Haagse Schoonheid II. Lange lijnen verbinden de stad

III. Eigen karakter per deelgebied

Kwaliteitsopgaven 1. Verblijfskwaliteit 2. Voor iedereen

3. Mix 4. Natuurlijk!

5. Slim verdichten 6. Economisch topmilieu

7. Haal er meer uit dan erin zit

Toetsing en proces

DEEL C

central innovation district KWALITEITSPLAN p. 15

N

DEEL A

Het CID Samenhang met de stad

DEEL B Kernkwaliteiten I. Eeuwige Haagse Schoonheid II. Lange lijnen verbinden de stad

III. Eigen karakter per deelgebied

Kwaliteitsopgaven 1. Verblijfskwaliteit 2. Voor iedereen

3. Mix 4. Natuurlijk!

5. Slim verdichten 6. Economisch topmilieu

7. Haal er meer uit dan erin zit

Toetsing en proces

DEEL C

central innovation district KWALITEITSPLAN p. 16

B

Deel B Hoofdlijnen

Kernkwaliteiten

DEEL A

$ ¥€

Het CID Samenhang met de stad

Het CID is geen tabula rasa. De verdichtingsopgave waarvoor de kwaliteitsopgaven gelden, landt in een bestaande context en bouwt voort op de bestaande kwaliteiten en kenmerken

+ +

van Den Haag, het CID en de deelgebieden binnen het CID.

DEEL B

Bij elke ontwikkeling dient nagedacht te worden over hoe de

Kernkwaliteiten

nieuwe ontwikkelingen zich verhouden tot de historie van de stad en wat er nu in de stad is (de bestaande context).

I. Eeuwige Haagse Schoonheid

Beiden worden gezien als onderdeel van het karakter.

+

II. Lange lijnen verbinden de stad

III. Eigen karakter per deelgebied

+ +

+ + + + +

Drie Haagse kernkwaliteiten om voor

+ + + Den + Haag te behouden en versterken.

De kernkwaliteiten beschrijven dit karakter waarbinnen de ontwikkelingen moeten plaatsvinden. Gebiedspecifiek beleid Beeldkwaliteitsplan, Ontwikkelstrategie, Buitenruimteplan) werkt het karakter op gedetailleerder niveau uit en geeft een

1. Verblijfskwaliteit

aanzet van de verhouding tussen nieuw, bestaand en de

2. Voor iedereen

historische context. Om recht te doen aan het karakter van Den Haag zijn drie

6. Economisch topmilieu

7. Haal er meer uit dan erin zit

Toetsing en proces

DEEL C

central innovation district KWALITEITSPLAN p. 17

+ + Haagse Schoonheid’, ‘II. Lange lijnen verbinden de stad’ en de ‘III. Eigen karakters + per+deelgebied’. + + specifiek Haagse kernkwaliteiten gedefinieerd: ‘I. Eeuwige

5. Slim verdichten

+

Ontwikkelingen verhouden zich tot de context (historisch, huidig en nieuw). Hóe wordt uitgewerkt in gebiedsspecifiek beleid.

$

I. Eeuwige Haagse Schoonheid

II. Lange lijnen verbinden de stad

£ $

$ ¥€

£¥

3. Mix 4. Natuurlijk!

¥

¥

€

(de uitwerking van dit Kwaliteitsplan in o.a. Ontwikkelvisie,

Kwaliteitsopgaven

€ £ £ € $ ¥€ £

£

$ III. Eigen karakters per deelgebied

Kernkwaliteiten

DEEL A

Het CID

I. Eeuwige Haagse Schoonheid

+ + +

Samenhang met de stad

+ + + +

DEEL B Kernkwaliteiten I. Eeuwige Haagse Schoonheid II. Lange lijnen verbinden de stad

III. Eigen karakter per deelgebied

Kwaliteitsopgaven 1. Verblijfskwaliteit 2. Voor iedereen

3. Mix

Eeuwige

Haagse

Schoonheid van het CID

Adaptiviteit

Cultuurhistorie

Duurzaamheid

Karakteristieke schoonheid

Voortbouwend en reagerend op het karakter

Nastreven van ‘schone‘ ontwikkelingen die

De gebouwen en gebieden hebben

functies, nieuwe wensen en eisen. De

van de Haagse architectuur, stedenbouw en

het milieu en de omgeving niet (onnodig)

kenmerkende en o.a. onderscheidende

stadsplattegrond is eeuwig; de invulling is

landschapsontwerp. Een cultuurhistorisch

belasten tijdens de bouw en gebruiksfase;

ruimtelijke, sociale en economische

flexibel in de tijd. Verschillende functies en

onderzoek of onderbouwing vormt hiervoor

qua energie, materiaalgebruik, water,

eigenschappen waardoor bewoners,

gebouwen kunnen onafhankelijk van elkaar

de basis.

klimaat, mobiliteit en programma.

gebruikers en passanten zich eraan gaan

Gebouwen zijn aanpasbaar aan andere

wijzigen in de tijd. Dit vraagt iets op het niveau van de constructie van gebouwen.

4. Natuurlijk!

5. Slim verdichten 6. Economisch topmilieu

7. Haal er meer uit dan erin zit

Toetsing en proces

DEEL C

central innovation district KWALITEITSPLAN p. 18

“Spanning tussen het bestaande en het nieuwe mag er zijn” Bron: STADgesprek 12 okt 2022

hechten.

Kernkwaliteiten

DEEL A

Het CID Samenhang met de stad

DEEL B

I. Eeuwige Haagse Schoonheid Respecteer lokale context, bouw voort op Haagse karakters en haar (sociale) gemeenschappen. Het Haagse karakter laat zich goeddeels samenvatten als

Kernkwaliteiten

Identiteit

historische basis van het stedelijk gebied, de identiteit en

Gridstad

Internationale stad van

II. Lange lijnen verbinden de stad

die identiteit. De Eeuwige Haagse Schoonheid maakt Den

1. Verblijfskwaliteit

Haag Haags en is daarmee zeker ook van toepassing op het CID. De verhouding van nieuwe ontwikkelingen tot deze kwaliteit is bepalend voor Den Haags’ toekomstige ‘Eeuwige

niet ten koste gaat van de Haagse eigenheid maar deze juist

6. Economisch topmilieu

7. Haal er meer uit dan erin zit

versterkt. Maar naast het Haags karakter, de cultuurhistorische context en kenmerkende- esthetische -eigenschappen, gaat deze kwaliteit ook over de volhoudbaarheid van de ontwikkeling

Hoe werkt het & hoe is het toekomstbestendig?

Herkenbare karakters

Baksteen en slagroom

(Wereld-)stad aan zee

worden gedaan over de (cultuur-)historische, huidige en

Haagse Hoogbouw

Overheidsstad

is immers iets toevoegen dat bijdraagt aan ‘eeuwige’

Hofstad Woonstad

deelgebied en beschrijven hoe die ontwikkeling zicht ertoe

3. Mix

+ + + + + Hoe ziet het eruit? Ontwikkelingen zijn Haags: ze Voor de bebouwing worden uitspraken gedaan op welke manier gebouwen passen binnen de identiteit van Den Haag verhouden zich tot de lokale context en zich verhouden tot de ruimtelijke kenmerken van de stad. door alle tijdlagen. Dit vormt het In het BKP wordt uitspraak gedaan over de parcellering en fundament: aan een ontwikkeling korrelgrootte en ook over de mate van verbijzondering op ligt dus altijd een cultuurhistorische basis van de ruimtelijke kenmerken van het deelgebied. onderbouwing ten grondslag

Groene stad

ontwikkeling onderzoek doen naar deze kwaliteit in het verhoudt, zorgt ervoor dat de verstedelijking van het CID

5. Slim verdichten

bezoekers

Haagse Schoonheid’. Voorafgaand aan een voorgenomen

2. Voor iedereen

4. Natuurlijk!

kenmerken en kenmerken die de identiteit beschrijven:

Ruimtelijk

de typisch Haagse ruimtelijke verschijningsvormen van

Kwaliteitsopgaven

De Eeuwige Haagse Schoonheid bevat ruimtelijke

‘Eeuwige Haagse Schoonheid’. Deze kwaliteit omvat de

I. Eeuwige Haagse Schoonheid

III. Eigen karakter per deelgebied

+ +

Koester wat goed is en versterk wat beter kan. Uitspraken toekomstige context, over de tijdloosheid (vertrekpunt schoonheid) en over de ‘schoonheid’. Nieuwe ontwikkelingen zijn ‘schoon’, dragen bij aan een duurzame, volhoudbare leefomgeving, worden gebouwd met de intentie voor de eeuwigheid (toekomstwaarde) en met

Uitgangspunt voor Eeuwige Haagse Schoonheid is uitgaan

aandacht voor belevings- en gebruikswaarde.

van het bestaande. Dit betekent op deelgebiedniveau het goed duiden van de waardevolle (ook de niet-

Vertrekpunt voor elke ontwikkeling is het voortbouwen op

monumentale) gebouwen en plekken zodat de bestaande

historische structuren en aanwezige waarden - zodat er een

bebouwing uitgangspunt is.

stedenbouwkundig gelaagd stadsbeeld ontstaat met een duidelijk Haags karakter. Het opnemen van het bestaande

(adaptiviteit) en van haar belasting op het milieu en haar

wordt hiermee een onderlegger voor elk nieuw bouwplan.

omgeving (duurzaamheid; ‘schoon’-heid).

(Pas) wanneer het bestaande gebouw níet kan voldoen aan

Toetsing en proces

de kwalitatieve ambities voor het CID zoals omschreven in Ga naar Kenmerken

dit Kwaliteitsplan, kan sloop een uitkomst van een integrale afweging zijn, waarbij kwaliteitsaspecten kunnen worden

DEEL C

central innovation district KWALITEITSPLAN p. 19

Ontwikkelingen zijn Eeuwig: Gebouwen zijn adaptief en aanpasbaar in functie en gebruik. Uitgangspunt in het CID is uitgaan van de bestaande gebouwen

afgewogen ten opzichte van haalbaarheidsaspecten.

“Parcellering en korrelgrootte voor aangename kwaliteit op straat” Bron: STADgesprek 12 okt 2022

Ontwikkelingen zijn Schoon: zowel in uitstraling als in impact op milieu en omgeving

+

+ + + +

Kernkwaliteiten

DEEL A

Het CID Samenhang met de stad

DEEL B Kernkwaliteiten

II. Lange lijnen verbinden de stad Karakterisering van de lange lijnen

Hoe ziet het eruit?

De Haagse lange lijnen zijn herkenbaar en continu van

beschreven.

Architectonische samenhang in relatie tot de lijn wordt

karakter. Hoewel lijnen over de lengte kunnen veranderen en zorgen voor zachte overgangen tussen deelgebieden en stadsdelen, is er een herkenbare functie binnen het CID. De

Hoe werkt het & hoe is het toekomstbestendig? Er is eenheid en samenhang in stedenbouwkundige,

verdiepende pagina’s bevatten beknopte karakterschetsen

landschappelijke en programmatische aspecten van de

van de lange lijnen van het CID, waaruit ontwikkelrichtingen

lijn. Lijnen kunnen over de lengte veranderen en de rol van

worden gedestileerd. Een aantal kansrijke interventies wordt

II. Lange lijnen verbinden de stad

mobiliteit kan ook veranderen. Er zijn zachte overgangen

uitgelicht. Deze zijn noodzakelijk voor het functioneren van

tussen deelgebieden en tussen CID, centrum en de rest van

III. Eigen karakter per deelgebied

het CID en dragen bij aan een ontwikkeling tot aantrekkelijk,

de stad. Desondanks blijft een zekere mate van continuïteit

verbonden, sterker economisch gebied om te wonen, werken

steeds geborgd.

I. Eeuwige Haagse Schoonheid

Kwaliteitsopgaven

en bezoeken. Door deze interventies te realiseren, worden de

3. Mix 4. Natuurlijk!

5. Slim verdichten

De lange lijnen faciliteren een optimale uitwisseling tussen verschillende delen en economische clusters van

Ontwikkelingen gaan uit van het opheffen van barrières en het leggen van nieuwe verbindingen Lijnen kunnen, in algemene zin, fungeren als verbinding òf als barrière. In het CID wordt gekozen voor zo min

Het sterke weefsel van de lange lijnen is bepalend voor de identiteit en maakt sterke, verbonden netwerken

zeven kernkwaliteiten versterkt.

1. Verblijfskwaliteit 2. Voor iedereen

Ontwikkelingen aan, op of in lange lijnen dragen bij aan de hiërarchie, continuïteit en leesbaarheid van het netwerk

Lange lijnen definiëren het raamwerk voor ontwikkeling

mogelijk obstakels of grenzen, en voor zoveel mogelijk connecties en verbindingen. Visueel en functioneel. Voor de lijnen (paden, straten, rails, waterwegen, et cetera) geldt dit zowel in de lengte als in de breedte.

Ontwikkelingen dragen bij aan herkenbaarheid en oriëntatie Herkenbare punten, lijnen en gebieden dragen bij aan een prettige stad. Het geeft identiteit aan de ruimte en

de stad. Elke interventie versterkt de lange lijn waar die

zorgt voor betere oriëntatiemogelijkheden, waardoor ook

zich toe verhoudt. Daardoor wordt het CID beter vindbaar

bezoekers die onbekend zijn in het CID kunnen herleiden

en zowel ruimtelijk als programmatisch beter verbonden

waar ze zijn. Herkenbare plekken zorgen ervoor dat het CID

met de rest van Den Haag. De hele stad kan profiteren

een fijner gebied wordt, om doorheen te bewegen of om in

6. Economisch topmilieu

van de ontwikkelingen in het CID door (toegang tot)

te verblijven.

7. Haal er meer uit dan erin zit

meer werkgelegenheid, voorzieningen, vervoersopties

Toetsing en proces

en ontplooiingsmogelijkheden en in de hele stad de

Articuleer de lange lijnen van Den Haag in het CID. Het

leefbaarheid omhoog gaat.

typische netwerk van lange fysieke (verhaal-)lijnen in Den Haag is continue en overal herkenbaar. De lijnen komen hier samen in een hoogstedelijke indrukwekkende vorm, zonder dat het karakter van de lijn hier verdwijnt.

DEEL C

central innovation district KWALITEITSPLAN p. 20

+ +

Kernkwaliteiten

DEEL A

Het CID Samenhang met de stad

DEEL B Kernkwaliteiten

Dynamiek van ontwikkelingen is verschillend en wordt gescheiden door de sporen Lage dynamiek Door een bescheiden te ontwikkelen programma is in sommige deelgebieden de dynamiek laag. De ontwikkelingen zijn conserverend voor de karakters van de gebieden die

II. Lange lijnen verbinden de stad

vanuit historie en het bestaande worden bepaald. Binnen

Kwaliteitsopgaven

deze gebieden wordt uitgegaan van het bestaande en vanuit dit uitgangspunt wordt ontwikkeld. Er geldt: •

bestaande bebouwing is uitgangspunt. Behoud en

2. Voor iedereen

CID zuid: hoge dynamiek in Laakhavens

CID west: lage dynamiek

Sporen als scheidend element

in het laag dynamische gebied. •

Als dat niet kan, kan worden gekeken naar toevoegingen aan het gebouw die passen binnen de uitgangspunten

5. Slim verdichten

7. Haal er meer uit dan erin zit

CID oost: hoog dynamisch

transformatie zorgen voor verankering van het karakter

3. Mix

6. Economisch topmilieu

Kijken of bestaande bebouwing kan worden aangepast om nieuw programma te huisvesten. Behouden van

1. Verblijfskwaliteit

4. Natuurlijk!

¥

+ + + +

III. Eigen karakter per deelgebied

I. Eeuwige Haagse Schoonheid

III. Eigen karakter per deelgebied

+

£ € £

van het beschermd stadsgezicht en bij de maat en schaal van de wijk •

Pas als dat allemaal niet werkt, kan worden gekeken naar nieuwbouw. Deze herontwikkeling mag pas plaatsvinden als kan worden bewezen dat bestaande

Toetsing en proces

bebouwing niet kan worden behouden. Nieuwbouw moet altijd worden opgenomen in het bestaande weefsel van de wijk en sluit aan op de maat en schaal van omliggende bebouwing.

DEEL C

Opgaven in laag dynamische gebieden

Hoge dynamiek Door een grote mate van verdichting van programma liggen hier veel opgaven. In dit Kwaliteitsplan wordt beschreven dat nieuwe ontwikkelingen zich moeten verhouden tot drie kernkwaliteiten, en dat ze altijd moeten bijdragen aan de

central innovation district KWALITEITSPLAN p. 21

zeven kwaliteitsopgaven voor het CID.

$

+ +

Kernkwaliteiten

DEEL A

Het CID Samenhang met de stad

DEEL B Kernkwaliteiten I. Eeuwige Haagse Schoonheid

Het CID is geen tabula rasa: er wordt op bestaande (beeld-) van ontwikkelaars en bouwers worden benut om de eigen

Centrum

identiteit van buurten te versterken en verschillende woningtypes en voorzieningen aan te bieden. Zo kan er in het CID een keur aan complementaire stedelijke (woon) gaat veranderen: er zijn buurten met een lage dynamiek en

3. Mix

Haagse Bos

kwaliteit van bestaande buurtjes voortgebouwd. De ambities

III. Eigen karakter per deelgebied

2. Voor iedereen

CS

een hoge dynamiek. Kenmerken van de deelgebieden en kenmerken van het programma vormen het uitgangspunt. De karakters worden

Stationsbuurt

Beatrixkwartier

vormen het uitgangspunt voor de nog op te stellen Beeldkwaliteitsplannen. Schenk

5. Slim verdichten

Beatrixkwartier

6. Economisch topmilieu

Bezuidenhout-West

Toetsing en proces

BezuidenhoutWest

Rivierenbuurt

omschreven in gebiedsprofielen. Deze gebiedsprofielen

4. Natuurlijk!

7. Haal er meer uit dan erin zit

$

Gebiedsprofielen op basis van cultuurhistorie

milieus ontstaan. Daarbij geldt dat niet in iedere buurt veel

1. Verblijfskwaliteit

¥

+ + + +

III. Eigen karakter per deelgebied

II. Lange lijnen verbinden de stad

Kwaliteitsopgaven

+

£ € £

Laan van NOI Laakhavens Binckhorst

CS Laakhavens

Laan van NOI

DEEL C

Rivierenbuurt

Laak

Schenk Stationsbuurt

central innovation district KWALITEITSPLAN p. 22

Indeling gehanteerde deelgebieden voor gebiedsprofielen in verdiepende pagina’s Deze kaart maakt geen onderscheid in subtiele karakter verschillen in de deelgebieden

De grenzen van deze deelgebieden zijn bepaald op basis van historie en karakters en bepalen de grenzen van de gebiedsprofielen opgesteld in het Kwaliteitsplan. Deze grenzen volgen niet de bekende stadsindeling met de stadsdelen, wijken en buurten. De kaart daarvan kan op de website van de gemeente worden geraadpleegd. De grenzen van de beeldkwaliteitsplannen en ontwikkelvisies (het gebiedsspecifieke beleid volgend op dit Kwaliteitsplan) kunnen afwijken van deze kaart. In de beeldkwaliteitsvisies kunnen de sferen binnen een deelgebied nader worden opgedeeld en nauwkeuriger onderscheiden worden. Klik hier voor de interactieve kaart van de gemeente Den Haag met de stadsindeling

DEEL A

Het CID Samenhang met de stad

$¥ ¥

€ Zeven kwaliteitsopgaven om ambities € £ + voor het CID waar te maken. + £¥ £ + ++ + $ + + £¥ + + + $ +

Kwaliteitsopgaven De bestaande context in de vorm van de kernkwaliteiten is uitgangspunt voor ontwikkelingen in het CID. De zeven

+

kwaliteitsopgaven die de ambities verwoorden en die hier

+

toegelicht worden, dienen dan ook om dat Haagse karakter te versterken en behouden in de toekomst.

DEEL B Kernkwaliteiten I. Eeuwige Haagse Schoonheid

leefbaar en toekomstbestendig verdicht stuk stad. + De stedelijkheid in deze toekomstbestendige stad met + + + heeft+diverse een (tot op zekere hoogte) hoge dichtheid + + voordelen. Zo resulteert die in de gewenste levendigheid en

III. Eigen karakter per deelgebied

Op deze manier hebben de ontwikkelingen dus meerwaarde

Kwaliteitsopgaven 1. Verblijfskwaliteit 2. Voor iedereen

+

£ € £

leiden allemaal - en vooral in samenhang - tot een mooi,

wordt er in de behoeften van de diverse bewoners voorzien.

+ +

$ ¥€

Deze kwaliteitsopgaven zijn opgaven in brede zin, maar

II. Lange lijnen verbinden de stad

€ €

$

¥

voor de huidige CID-gebruikers en bewoners. Ook de doelgroepen die kiezen voor het CID profiteren van extra ruimte, nabijheid, interactie, creativiteit, cultuele vernieuwing en (technologische) innovatie. De verdichting in schaarse

+ + + +

$

1. Verblijfskwaliteit

2. Voor iedereen

3. Mix

garandeer prettig verblijf op straat

betrek meer mensen en vergroot kansengelijkheid

zorg voor een goede functiemix en een passend voorzieningen niveau

ruimte daagt uit tot efficiënte oplossingen op gebied van o.a. duurzaamheid en mobiliteit.

3. Mix 4. Natuurlijk!

5. Slim verdichten 6. Economisch topmilieu

7. Haal er meer uit dan erin zit

Toetsing en proces

Door te voldoen aan een ontwikkeling die past binnen de kwaliteitsopgaven van het CID ontstaat de gewenste kwalitatieve stad waar het fijn wonen, werken en verblijven is. Voor nieuwelingen in het gebied, én voor bewoners en gebruikers die er al zijn.

de betreffende ontwikkeling en moet onderzocht worden hoe deze opgaven er zo goed mogelijk gestalten kunnen krijgen. Met als doel dat de onderliggende ambities bij elke ontwikkeling steviger vorm krijgen in het CID. Bij het beschrijven van de kwaliteitsopgaven wordt gebruik gemaakt van de hulpvragen ‘hoe ziet het eruit?’, ‘hoe werkt het?’, en ‘hoe is het toekomstbestendig?’. Met het benoemen van thema’s die per opgave relevant zijn, wordt richting

central innovation district KWALITEITSPLAN p. 23

+ + + +

Bij elke ruimtelijke ontwikkeling in het CID zal nagegaan moeten worden hoe deze opgaven betrekking hebben op

DEEL C

$ ¥€

stedelijkheid met als resultaat een toekomstbestendige en

gegeven aan de (mogelijke) uitwerking van de opgave.

+

+ + + +

+

+ + + +

£ € £ ¥

$

$ ¥€

£ € £ ¥

4. Natuurlijk!

5. Slim verdichten

6. Economisch topmilieu

7. Haal er meer uit dan erin zit

ontwikkel toekomstbestendig

gebruik verdichting om kwaliteit van de stad te vergroten

zet in op een robuuste, diverse en inclusieve economie

combineer opgaven en zorg voor integrale oplossingen

$

Kwaliteitsopgaven

+ + +

DEEL A

1. Verblijfskwaliteit

Het CID Samenhang met de stad

DEEL B Kernkwaliteiten I. Eeuwige Haagse Schoonheid II. Lange lijnen verbinden de stad

III. Eigen karakter per deelgebied

Kwaliteitsopgaven 1. Verblijfskwaliteit

In het CID wordt verblijfskwaliteit centraal gesteld. Het CID wordt een gebied waar iedereen op een prettige manier kan verblijven; zowel in publiek toegankelijke buiten- als binnenruimte, ongeacht of deze in openbaar of in privéeigendom is. In dit centrummilieu waar verblijfskwaliteit voor mensen centraal staat, past de auto zich aan en staat de voetganger op de eerste plaats.

2. Voor iedereen

3. Mix 4. Natuurlijk!

5. Slim verdichten 6. Economisch topmilieu

7. Haal er meer uit dan erin zit

De druk op de openbare ruimte wordt groter door de verdichting in het CID. Verblijfskwaliteit verhogen draagt bij aan het optimaal benutten van maaiveld en een aangename stad als prettige en gezonde werk- en leefomgeving voor de mensen. Groen en waterstructuren hebben veel potentie om een bijdrage te leveren aan de verblijfskwaliteit. Goede verblijfsruimtes zijn zorgvuldig ontworpen binnen de fysieke en sociale context. De ruimtes hebben voldoende

Toetsing en proces

zitmogelijkheden en zijn veilig, toegankelijk en voor iedereen (voor mensen met verschillende voorkeuren, achtergronden en behoeften). Zonder goede verblijfsruimtes in de openbare ruimte is

DEEL C

er in het CID geen ruimte voor verdichting. Verdichten, vergroenen, verfijnen en verduurzamen gaan hand in hand. De gebouwen spelen een belangrijke rol in het realiseren van kwaliteit voor het verblijf in de openbare ruimte. Interactie tussen binnen en buiten, en een uitnodigende plint zorgen voor een prettig verblijfsklimaat.

central innovation district KWALITEITSPLAN p. 24

Verblijfskwaliteit is integraal deel van elke opgave in het CID.

“Kwaliteit maken voor de mensen!” Bron: STADgesprek 12 okt 2022

Hoe ziet het eruit? Entrees, plintuitstraling en overgangen naar de openbare ruimte dragen bij aan de levendigheid en verblijfskwaliteit op straat. Ontwerp vanuit de menselijke maat op gebouwniveau en op straatniveau. Zorg voor herkenbare en toegankelijk vormgegeven entrees voor diverse functies.

De openbare ruimte is ingericht voor voetgangers en stimuleert beweging en biedt daarnaast ruime gelegenheid voor ontmoeting, sport en spel Zowel straat als gebouw beïnvloeden de verblijfskwaliteit positief

Hoe werkt het & hoe is het toekomstbestendig? Inrichting openbare ruimte en rol in het netwerk van de stad. Creëer ontmoetingskansen door ruimte te voorzien voor concentraties van mensen en (on)verwachte en spontane ontmoetingen die kunnen leiden tot innovatie en die bijdragen aan de mentale gezondheid. Ruimte voor ontmoeting en verbinding, stimuleert het leggen

Verblijfsplekken zijn ontworpen om aangenaam voor langere tijd te kunnen verblijven en de openbare ruimte stimuleert ontmoeting

van contacten en leidt meer sociale binding. Wat de kans op eenzaamheid verkleint. Definieer waar en op welke manier ruimte wordt gemaakt voor de voetgangers en zorg ervoor dat deze ruimte steeds op een passende manier bereikbaar is. Goed groen in de openbare ruimte heeft steeds een gebruiksfunctie (of programma), het is veilig en sociaal-inclusief, biodivers, goed onderhouden en zorgt voor meer dan een aangenaam uitzicht. Uitgangspunten voor een gezond microklimaat worden expliciet benoemd. Toekomstbestendig houdt ook in: bruikbaar, houdbaar en beheerbaar voor de lange termijn. Het ontwerp van bebouwing houdt altijd rekening met de aansluiting op de openbare ruimte.

Vergroenen, verfijnen, verbinden en verduurzamen zijn randvoorwaarden voor verdichting

+ + + +

Voorbeelden van thema’s die bijdragen aan verblijfskwaliteit Plintstrategie Gebouwentrees, lobby’s en overgangen Microklimaat Impact openbare ruimte Inrichting openbare ruimte (Sociale) veiligheid op straat Gezondheid Ga naar Het woordenboek

Samenhang van ordening en het gebruik van op en onder maaiveld

Inrichting openbare ruimte

Kwaliteitsopgaven

+ + +

DEEL A

+ + + +

2. Voor iedereen

Het CID Samenhang met de stad

DEEL B Kernkwaliteiten I. Eeuwige Haagse Schoonheid II. Lange lijnen verbinden de stad

III. Eigen karakter per deelgebied

Kwaliteitsopgaven 1. Verblijfskwaliteit 2. Voor iedereen

3. Mix 4. Natuurlijk!

5. Slim verdichten 6. Economisch topmilieu

7. Haal er meer uit dan erin zit

Het CID is een stuk stad waar iedereen welkom is en zich welkom voelt, en dat kansen biedt aan iedereen. Ongeacht herkomst, opleidings- of inkomensniveau, gezondheidssituatie, of leeftijd heeft iedereen toegang tot wat het CID te bieden heeft. Dit geldt voor de openbare ruimte, de woningen, de voorzieningen, het onderwijs, werkgelegenheid en de vervoersmogelijkheden. Het CID stelt de mens centraal en biedt kansen aan iedereen, is toegankelijk, gebruiksvriendelijk, veilig en gezond. Het CID versterkt toegang tot banen en opleidingen en maakt wooncarrière in de eigen wijk mogelijk. Door te voorzien in meer ruimte voor functiemenging en werkgelegenheid en voorzieningen in woongebieden en

Toetsing en proces

door betere en aantrekkelijke verbindingen te leggen naar plekken met werkgelegenheid, voorzieningen en onderwijs per fiets, voet en OV wordt de kansengelijkheid bevorderd.

Hoe ziet het eruit? Gebouwen zijn goed toegankelijk. Alle gebouwen hebben hoge (functionele) kwaliteit. Uit de gevel is het prijssegment van de woning minder snel op te maken. Ook

Iedereen heeft toegang tot de kwaliteiten die het CID te bieden heeft: de mens staat er centraal

de openbare ruimte wordt inclusief ingericht met zowel ruimte voor sportieve, culturele (kunstwerken), welzijns- als onderwijsvoorzieningen.

Hoe werkt het & hoe is het toekomstbestendig?

Voor iedereen betaalbaar wonen en ook volop inzetten op betaalbare werkruimtes en eerstelijnszorg

Aan ruimtelijke ingrepen in het CID wordt samen met

verschillende bedrijven: van start-ups tot MKB tot grote bedrijven die aan de Haagse profielen en kansrijke sectoren werken en banen in de dienstverleningsketen

“Schoonheid - in mildheid en medemenselijkheid.” Bron: STADgesprek 12 okt 2022

stimuleren. Variatie is er naar opleidingsniveau, type werk en

wordt de verbinding gelegd met het regionale bedrijfsleven om studenten uit de regio op te leiden en te behouden. Investeringen in het CID moeten bijdragen aan kansengelijkheid, wat de inclusiviteit vergroot en bijdraagt aan sociale stijging. Investeringen moeten ook zorgen voor meer gezonde beweging door de nabijheid van functies. Zo draagt het CID op zoveel mogelijk manieren bij aan het

central innovation district KWALITEITSPLAN p. 25

welzijn van de mensen - zowel op individueel niveau als ook als onderdeel van de groep - de samenleving.

Toegankelijkheid Gezondheid

Gebruiksvriendelijkheid Gastvrijheid Segregatie

ondernemingen en in schaal of korrelgrootte. Er ontstaat op die manier een balans binnen het CID, maar ook binnen Den Haag.

Ga naar Het woordenboek

De openbare ruimte wordt ingericht voor en is bruikbaar door iedereen; jong en oud maken gebruik van de ruimte en voelen zich hier thuis. Een gezonde openbare ruimte biedt bescherming en biedt vrijheid voor iedereen. Als de stad zo wordt ingericht dat ouderen, mindervaliden en kinderen er prettig doorheen kunnen bewegen, dan kan iedereen dat.

Via bijvoorbeeld stageplaatsen en onderzoeksprogramma’s

DEEL C

Inclusief

Woonprogramma

betrokken bewoners en andere stakeholders vormgegeven. Er is een evenwichtige mix van vestigingsruimte voor

Voorbeelden van thema’s die van invloed zijn op een CID voor iedereen:

huisvesting opleiding

werkgelegenheid ontspanning

zorg

Kwaliteitsopgaven

DEEL A

3. Mix

Het CID Samenhang met de stad

DEEL B Kernkwaliteiten I. Eeuwige Haagse Schoonheid II. Lange lijnen verbinden de stad

III. Eigen karakter per deelgebied

Kwaliteitsopgaven 1. Verblijfskwaliteit

De ambitie van het CID is om een gedifferentieerd en hoogstedelijk gebied te laten ontstaan waar diversiteit en een hoge dichtheid mobiliteit én ruimtebeslag reduceren; ontmoeting, uitwisseling en crossovers faciliteren en zo een aantrekkelijk vestigingsklimaat realiseren. Binnen een raamwerk van rust, reuring en ruis zorgen we voor een diversiteit waarbinnen niet telkens dezelfde mix ontstaat.

2. Voor iedereen

3. Mix 4. Natuurlijk!

5. Slim verdichten 6. Economisch topmilieu

7. Haal er meer uit dan erin zit

Het CID is een divers woon- en werkgebied waar diversiteit en differentiatie mogelijk is en waar ook gewinkeld en gerecreerd kan worden. Niet overal kan het levendig zijn,

Hoe ziet het eruit? Gebouwen verhouden zich tot de principes van RustReuring-Ruis. Zowel in de orientatie aan de openbare ruimte als in het gebouw. Op diverse schaalniveaus functioneert het raamwerk: op stadsniveau, wijkniveau, gebouwniveau, maar ook op woningniveau.

Er is plek voor wonen en bezoeken, Op bouwblok en gebiedsniveau worden zones aangegeven maken en leren, voor denken en voor Rust-Reuring-Ruis en wat de concreteHoogstedelijk betekenis is van Hoogstedelijk die zones met betrekking tot functiemenging. Daarbij wordt Wonen, Werken doen &

Reuring = gezellâg

Het voorzieningenniveau ontwikkelt Nieuwe (innovatieve en veranderende) vormen van onderwijs Een raamwerkplan is een middel om met zich gelijktijdig met de verdichting Hoogstedelijk een kwalitatieveen zonering richting te geven en werken kunnen worden opgenomen in bestaande Een raamwerkplan is een middel om met aan inititativen. Straten en bouwblokken is met elkaar in balans nieuwe gebouwen. een kwalitatieve zonering richting te Wonen, Werken &gevenkrijgen een profiel: rust, reuring, ruis ofen een

Plintstrategie

STRUCTUURVISIEKAARTEN CID 20-03-2020

STRUCTUURVISIEKAARTEN CID 20-03-2020

Ga naar Het woordenboek

inititativen. Straten en bouwblokken combinatie daarvan. Zo garandeer je een Door hetaan voorzieningenniveau vast te leggen, ontstaat

Recreëren

krijgen een profiel: rust, reuring, ruis of eengezonde balans waarin rustige woonmilieus

evenwicht en is het woonprogramma in balans met het combinatie daarvan. Zo garandeer je een en dynamische woon-werkomgevingen

aanbod van voorzieningen. gezonde balans waarin rustige woonmilieusnaast elkaar kunnen bestaan. Zo borg je de Een raamwerkplan is woon-werkomgevingen een middel om met en dynamische

mix en voorkom je te veel van hetzelfde op

bepaalde plekken: niet alles kan en wordt een kwalitatieve zonering naast elkaar kunnen richting bestaan.te Zogeven borg je de reuring. aan inititativen. Stratenjeen mix en voorkom te bouwblokken veel van hetzelfde op

daarom helpt het om het CID op te delen in kwalitiatieve zones: reuring, rust en ruis en daar de plaatsing van

woning

krijgenbepaalde een profiel: rust, reuring, plekken: niet allesruis kanof eneen wordt Het raamwerkplan zoneert op hoofdlijnen in combinatie daarvan. Zo garandeer je een reuring. verschillende functiemixen in verschillende gezonde balans waarin rustige woonmilieus (hoge) dichtheden. De zones kenmerken

verschillende voorzieningen aan te koppelen. Dit wordt bereikt door regie te voeren op programma. De zones helpen

zich niet door functies, maar door prestaties Het raamwerkplan zoneert op hoofdlijnen in en dynamische woon-werkomgevingen en kenmerkende kwaliteiten. verschillende verschillende naast elkaar kunnenfunctiemixen bestaan. Zoinborg je de Elk niveau biedt plekken van dichtheden. zones kenmerken mix en(hoge) voorkom je te veelDe van hetzelfde op Rust, Reuring en Ruis (RRR). Op

plek te plaatsen. Hierdoor wordt het in sommige gebieden

woning

straatniveau, bouwblokniveau én in de zichplekken: niet doorniet functies, door prestaties bepaalde alles maar kan en wordt en kenmerkende kwaliteiten. woning. reuring.

door te mixen aantrekkelijker en levendiger. In andere

heeft een positief effect op de mentale gezondheid.

Het raamwerkplan zoneert op hoofdlijnen in verschillende functiemixen in verschillende

Er is ruimte voor experiment om tot grootse innovatie te

(hoge) dichtheden. De zones kenmerken zich niet door functies, maar door prestaties en kenmerkende kwaliteiten.

komen in nabijheid van ondernemers en onderwijs. Zo ontstaat een gunstig en aantrekkelijk vestigingsklimaat

reuring

reuring

Reuring: De hoogste dichtheid, de meeste mensen op straat. Actieve plint, kleine korrel. Ruimte voor ontmoeting en voorzieningen. Altijd rust levendig. Geen tot weinig ruimteintensieve functies en infrastructuur. gradiënt

voor personen en bedrijven. Er wordt gestreefd naar een gezonde balans waarin rustige woonmilieus en dynamische woon-werkomgevingen naast elkaar kunnen bestaan. Niet alles kan overal, maar alles heeft een plek.

gradiënt

Rust: Breder aanbod van woonconcepten, ruimte voor klimaatadaptatie en recreatie. rust Reuring: De hoogste dichtheid, de Basisvoorzieningen en kantoren reuring meestevinden mensen straat. Actieve hierop ruimte. Geen ruimte voor ruis plint, kleine korrel. Ruimte vooris het rustig, lawaaimakers. ‘s Avonds ontmoeting en voorzieningen. Altijd maar wel veilig.

levendig. Geen tot weinig ruimteintensieve infrastructuur. Ruis:functies Hier magenhet schuren. Ruimte voor (maak)werk en een hoog

radiënt

KWALITEITSPLAN p. 26

Ruis = rùig

Wonen, Werken &Recreëren binnen het netwerk van de stad. Recreëren rekening gehouden met een gevoel van sociale veiligheid

stedelijk gebied de mogelijkheid om rust op te zoeken. Dit

central innovation district

Rust = rustâg

STRUCTUURVISIEKAARTEN CID 20-03-2020

gebieden blijft het rustig. Hiermee is er zelfs in een druk

DEEL C

Raamwerkzones voor reuring, rust en ruis

Hoe werkt het & hoe is het toekomstbestendig?

om het juiste programma en de passende mix op de juiste

Toetsing en proces

Voorbeelden van thema’s die bijdragen aan een gemixt hoogstedelijk milieu:

Functiemenging bespaart ruimte en reduceert mobiliteit vanwege nabijheid, het maakt wonen aantrekkelijker

rust

tolerantieniveau wat betreft overlast. Rust: Breder aanbod van Ruimteintensieve woonconcepten, ruimtefuncties voor en logistiek vinden hier en eenrecreatie. plek, maar altijd ruis klimaatadaptatie aantrekkelijk en Basisvoorzieningen enstedelijk. kantoren