RIS314283 Bijlage 2 GRIP-rapportage fysiek domein Q3 2022

Rapportage GRIP-Projecten Q3 2022 Fysieke Domein Gemeente Den Haag

Motivering geheimhouding hoofdstuk 2 Financiële overzichten en hoofdstuk 3.5 Risico´s en kansen per project: ‘GEHEIM o.g.v. art. 25 lid 2 Gem. wet juncto art. 5.1 Woo, lid 2, sub b f W00’: In de GRIP-rapportage staan hoofdstukken die niet zomaar openbaar kunnen. De motivatie voor geheimhouding per sub is als volgt: •

•

Sub B: In de GRIP-rapportage wordt er inzage gegeven in de financiën van politiekgevoelige projecten; budgetten, realisatie, prognoses, risico’s en kansen. Openbaarmaking van de GRIP-rapportage over de juridische risico’s van de projecten tast de positie van de gemeente tegenover wederpartijen aan, of verzwakt deze positie. Openbaarmaking kan de juridische positie van de gemeente zozeer schaden dat de economische of financiële belangen van de gemeente geacht moeten worden zwaarder te wegen dan het algemeen belang van openbaarmaking. Als gevolg van bekendmaking van de informatie over juridische risico’s kan één of meerdere partijen die bij de bestuurlijke aangelegenheid is betrokken, onevenredig voordeel of nadeel ondervinden'. Sub F: In de GRIP-rapportage wordt informatie gegeven over kwesties die niet alleen de gemeente aangaat. Het is belangrijk dat de partijen waarmee de gemeente samenwerkt in de projecten zorgvuldig op de hoogte worden gebracht voordat een besluit, maatregel, etc. openbaar wordt. Zoals bijvoorbeeld een project dat de temporiseert wordt, gestopt, overschrijdt of vertraagd.

Voor de GRIP-rapportage is er geen evaluatiedatum opgenomen. Hoofdstuk 2 Financiële overzichten en hoofdstuk 3.5 Risico´s en kansen per project zullen blijvend geheim geagendeerd worden.

Vertrouwelijkheid: Intern

GRIP-RAPPORTAGE Q3 2022

1

INHOUDSOPGAVE 1.

INLEIDING ......................................................................................................................... 3 1.1

Leeswijzer .................................................................................................................... 4

1.2

Belangrijkste aandachtspunten van dit kwartaal ........................................................ 5

1.3

Bestuurlijke planning ................................................................................................. 11

2.

FINANCIELE OVERZICHTEN..........................................................................................14

3.

PROJECTENOVERZICHT................................................................................................. 15 3.1 Uitleg criteria en beoordeling GROTIK+M-aspecten ................. Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. 3.2

Tabel en grafiek totaalproject kleuren........................................................................16

3.3

QuickScan GROTIK+M-aspecten.............................................................................. 18

3.4

Highlights per project .................................................................................................19

3.5

Risico’s en kansen per project ................................................................................... 29

3.6

Maatschappelijke relevantie per project ................................................................... 30

Vertrouwelijkheid: Intern

GRIP-RAPPORTAGE Q3 2022

2

1. INLEIDING Achtergrond In het jaarrekeningonderzoek 2019 (RIS305823) is opgemerkt dat de GRIPrapportage tijdens de begrotingsbehandeling en vaststelling van de jaarrekening niet expliciet wordt behandeld in de raad. Daarom is de Rekeningencommissie op 26 november 2020 (RIS307274) in gesprek gegaan met de raad hoe er op structurele wijze aandacht kan worden besteed aan de beheersing van grote projecten (mede) aan de hand van de GRIP-rapportage. Hier kwam naar voren dat de raad vooral actueler en leesbaar geïnformeerd moet worden over grote projecten. Op 14 juli 2021 is hier gehoor aan gegeven in het voorstel nieuwe GRIPrapportage (RIS309058). Het nieuwe format geeft een zo compleet mogelijk beeld van de stand van zaken binnen de belangrijkste projecten en programma’s in het fysiek ruimtelijk domein. Tijdens de behandeling van het voorstel nieuwe GRIP-rapportage in de raad is Amendement: Reikwijdte GRIP-rapportage (RIS3096681) aangenomen. Er zijn reeds twee GRIP-rapportages opgeleverd in het nieuwe format: GRIP-rapportage Q2 2021 RIS311223 en GRIP-rapportage Q3 2021 RIS311907. De GRIP-rapportage Q2 2022 wordt samen met de voorliggende GRIP-rapportage Q3 2022 geagendeerd. Deze rapportage heeft als peildatum 31 augustus 2022 en is gebaseerd op het format dat op 14 juli 2021 door de raad is vastgesteld. In Q4 2022 of Q1 2023 zal een evaluatie van het format plaatsvinden.

De optimalisatie die daar wordt besproken wordt in 2023 in het format van de GRIPrapportage geïmplementeerd. GRIP-projecten De hele projectenportefeuille van het fysieke domein is begin 2022 langs een aantal selectiecriteria gelegd die samen 12 kenmerken vertegenwoordigen (zie RIS309058 voor de totstandkoming van de 12 kenmerken van de selectiecriteria). Alle projecten met een score van 9 of hoger op de kenmerkenlijst zijn meegenomen in deze GRIP-rapportage (zie bijlage voor de scoring per GRIP-project). In deze rapportage wordt er daarmee over 15 projecten gerapporteerd. De selectiecriteria worden initieel bij de startbeslissing voor de eerste keer aan een project toegewezen, ook als deze in de verkennings- of initiatieffase verkeerd. Op jaarlijkse basis vindt in Q1 binnen de gemeente een herijking van het gehele fysieke domein plaats, zodat we over de juiste projecten rapporteren. Hierdoor kan het aantal GRIPprojecten wisselen en dit laat zich verklaren door het afronden/opleveren en toevoegen van nieuwe projecten of door bijvoorbeeld het wijzigen van het risicoprofiel. Als de lijst met GRIP-projecten wijzigt, wordt dit aan de raad toegelicht in de eerstvolgende rapportage.

GRIP-projecten 2022: 1 Kijkduin Bad 2 Dreven Gaarden Zichten 3 Spuikwartier 4 Overkluizing Utrechtsebaan Grotiusplaats 5 Haagvlietpoort The Grace 6 De Pier NIEUW 7 Renovatie Binnenhof 8 Conservatoriumlocatie NIEUW 9 Gebiedspaspoort Zichtenburg, Kerketuinen en Dekkershoek NIEUW 10 Tramremise HTM Gavi kavel NIEUW 11 Gebieds Nota van Uitgangspunten (NvU) Laakhavens 12 Renovatie Utrechtsebaan

Vertrouwelijkheid: Intern

GRIP-RAPPORTAGE Q3 2022

3

13 Lijn 16, projecten in uitvoering 14 Middenboulevard Scheveningen fase 1 15 Ongelijkvloerse kruising Zwolsestraat Vijf projecten op deze lijst zijn nieuw. Dit heeft verschillende redenen; • Nieuwe projecten die vorig jaar nog niet bestonden zijn in 2022 wel meegenomen; Tramremise Gavi-kavel. • Bestaande projecten zijn in de loop van 2021 (na Q3) risicovoller geworden door bijvoorbeeld de overgang naar een nieuwe fase, verandering in scope, of door andere oorzaken; De Pier, Conservatoriumlocatie en Gebiedspaspoort ZKD. Er zijn ook vier projecten waar we in 2022 niet meer over rapporteren in de GRIPrapportage. Dit laat zich verklaren doordat projecten zijn gestopt of inmiddels minder hoog scoren op de kenmerken. 1. 2. 3. 4.

Omgevingsplan Binckhorst Gebiedspaspoort Maanweg Gebiedspaspoort Junopark Verplaatsing Raamprostitutie

In bijlagen wordt inzage gegeven in alle scorekaarten waardoor het afvallen of toevoegen van de GRIP-projecten inzichtelijk is. De GRIP-rapportage heeft tot doel om een overzichtelijk beeld te geven van besluitvorming en de belangrijkste maatschappelijke, programmatische en financiële aspecten inclusief een overzicht van de voornaamste risico’s van grote projecten. De rapportages worden twee keer per jaar opgesteld: na Q2 en na Q3. Juist in deze kwartalen vinden de meeste actualisaties op de projecten plaats.

Algemene aandachtspunten zijn te vinden in hoofdstuk 1.2. In het Rekenkamerrapport‘Sturen op maatschappelijke effecten bij grote projecten’(RIS270981) - is het college verzocht om “de ontwikkelingen van (te verwachten) maatschappelijke effecten in relatie tot de gestelde doelen jaarlijks te monitoren en op te nemen in de bestaande informatie- en verantwoordingssystematiek zoals de GRIP-rapportages”. Bestuurlijke en/of maatschappelijke aandachtspunten zijn zodoende terug te vinden in hoofdstuk 1.3. De financiële informatie is te lezen in hoofdstuk 2. In hoofdstuk 3 werken we met een stoplicht-dashboard. Hiermee wordt op een overzichtelijke manier inzage gegeven in de huidige stand van de projectenportfolio GRIP (hoofdstuk 3.1 en 3.2). Met stand van zaken bedoelen wij Q3 van 2022 (peildatum tot 1 oktober 2022) of anders wanneer dat expliciet is aangegeven, zoals bij de GREX. Door het gebruik van de methodiek van stoplichten is het helder aan te geven op welk vlak wijzigingen plaatsvinden en of bijsturen wenselijk is. Deze methodiek wordt toegepast op de GROTIK+M-aspecten. Dit is een veel gebruikte manier binnen projectmanagement om een overzicht te hebben waarbij alle aspecten van de projectbeheersing aan bod komen. Voor verdere toelichting op de methodiek zie hoofdstuk 3.1.

Vertrouwelijkheid: Intern

GRIP-RAPPORTAGE Q3 2022

4

Een GROTIK+M QuickScan (hoofdstuk 3.3) maakt de voortgang en sturing op projecten inzichtelijk. De belangrijkste inhoudelijke informatie is zoveel mogelijk verwoord in de highlights en in de risico’s. (Hoofdstuk 3.4 en 3.5). NB: Net zoals bij alle projecten in Den Haag hanteren we ook bij de GRIP-projecten onzekerheidsmarges. Het kernproces van de gemeente Den Haag, voor fysiek ruimtelijke projecten, kent drie hoofdfases: Voorbereidingsfase, Ontwikkel/ontwerpfase, Uitvoeringsfase. Bij deze fases is er sprake van een afnemende onzekerheidsmarge, inherent aan het feit dat er meer duidelijkheid komt over de opdracht en de uitwerking van die opdracht.

Kijkduin Bad Over de ontwikkelingen in Kijkduin Bad is de commissie ruimte geïnformeerd middels een aparte brief (RIS312397). In september is er door aannemer Max Bögl gestart met de aanleg van de Entree en Fietsenstalling (EeF). De werkzaamheden hebben vertraging opgelopen. Het concept voorontwerp voor de openbare ruimte, Deltaplein & omgeving, heeft voor de zomer ter inzage gelegen (RIS312396). De zienswijzen zijn beantwoord en waar nodig is het ontwerp aangepast (RIS313353). Het definitieve voorontwerp wordt middels een raadsvoorstel in Q4 2022 aan de raad voorgelegd. Het deel van de Kijkduinsestraat tussen de Machiel Vrijenhoeklaan en de Zandvoortselaan wordt naar verwachting rond de jaarwisseling ter inzage gelegd. Hierdoor is er voor dit deel meer tijd om te komen tot een groenere, toekomstbestendige inrichting. Dreven Gaarden Zichten In februari 2020 heeft de raad ingestemd met het projectdocument Dreven-Gaarden-Zichten en (RIS311093) en de intrekking van de status ‘beschermd stadsgezicht’ voor De Dreven. In maart 2022 is de samenwerkingsovereenkomst gesloten met Staedion en Heijmans voor de uitvoering van deze gebiedsontwikkeling. Hiermee is het risicoprofiel op de planning gedaald van ‘rood’ naar ‘geel’. Het halen van de planning is essentieel voor het veiligstellen van de Rijksubsidie.

Vertrouwelijkheid: Intern

GRIP-RAPPORTAGE Q3 2022

5

Voor de eerste twee deelplannen Steenzicht en Ruimzicht heeft het bestemmingsplan ter inzage gelegen, zijn de zienswijzen voor zover van toepassing verwerkt, en is het definitieve bestemmingsplan in procedure. Bij het opstellen van het planologisch kader voor de overige deelplannen veroorzaakt de onzekerheid rond de invoeringsdatum van de omgevingswet dat er met meerdere scenario’s gewerkt moet worden. De uithuizingen voor Steenzicht zijn positief verlopen en alle woning zijn nu leeg. Er was overeenstemming over een sociaal plan waarbij geen rechtszaak noodzakelijk is geweest. Er wordt gestart met asbestsanering en de daadwerkelijke sloop wordt in Q1 2023 verwacht. Naar aanleiding van het besluit tot intrekking van de status beschermd stadsgezicht van de Dreven heeft de Adviescommissie Bezwaarschriften voorgesteld om het huidige besluit te vervangen door een besluit waarbij telkens de bescherming pas wordt opgeheven als voor dat deel van het gebied voldoende vast staat dat vervangende nieuwbouw gerealiseerd wordt. Er is daarom een voorstel in voorbereiding om de bezwaren gedeeltelijk gegrond te verklaren en de intrekking van de beschermde status van De Dreven pas in werking te laten treden als een nieuw planologisch kader (een nieuw bestemmingsplan, omgevingsplan of omgevingsvergunning) is vastgesteld.

Doordat bouwkosten hard toenemen in verhouding tot opbrengsten is het risicoprofiel van een sluitende grondexploitatie in Q2 2022 van ‘groen’ bijgesteld naar ‘geel’. De recente grondwaardeberekening van het eerste deelplan Steenzicht laten inderdaad een lichte daling van de grondwaarden zien maar niet zo groot als verwacht. Via het MPG 2022 is een generiek verhoging voor de marktrisico’s in de RGB voorgesteld en ook een verhoging van de projectrisico’s in Dreven Gaarden Zichten. Spuikwartier In de eerste helft van 2022 heeft de ontwikkelaar Sonate doorgebouwd aan de torens Adagio en Bolero. Toren Bolero is opgeleverd aan de belegger en de inhuizing van de nieuwe bewoners is gestart. Toren Adagio zal naar verwachting medio 2023 worden opgeleverd. De gemeente heeft de buitenruimte rond toren Bolero in de periode van maart tot mei 2022 laten inrichten. Dit is voorlopig nog onderdeel van het bouwterrein en wordt na oplevering van toren A vrijgegeven voor gebruik. Aan Sonate is kenbaar gemaakt dat de overeenkomst met betrekking tot de ontwikkeling van toren C is ontbonden. Er wordt gewerkt aan een nieuwe invulling voor deze locatie, conform motie RIS309219 zal dit nog aan de raad voorgelegd worden. Een tijdelijke invulling van deze locatie is niet voorzien, onderzocht wordt wat de mogelijkheden hiervoor zijn.

Vanwege de onvoorziene latere oplevering van toren Bolero is ook de parkeerinrit van de Spuigarage en Stadhuisgarage later opengegaan. De inrit is opengesteld op 13 oktober 2022. Met de exploitant van de Spuigarage was afgesproken dat de inrit 1 juli 2022 zou worden opengesteld. We zijn in gesprek met hen over de schade als gevolg hiervan. Een eventuele schadevergoeding is niet voorzien in het gepresenteerde financiële projectresultaat. Voor de afbouw van de Turfmarktgarage is een programma van eisen opgesteld. Het stadsbalkon/expeditiehof wordt nader uitgewerkt in een tijdelijke (zonder toren C) en definitieve situatie (met toren C). Het ontwerpproces van stadsbalkon en invulling van toren C lopen parallel en is nog gaande, maar indicatieve kostenramingen wijzen op hogere kosten voor het stadsbalkon dan voorzien. Dit komt door prijsstijgingen, extra tijdelijke maatregelen en aanvullende kwaliteitseisen. Zodra de kostenramingen definitief zijn, zal de grondexploitatiebegroting hierop worden aangepast. Het voorlopig ontwerp van de inrichting van het Spuiplein is in december 2021 door de raad vastgesteld (RIS310217). Binnen deze kaders is doorgewerkt aan het definitief ontwerp. Start van de uitvoering is voorzien begin 2023. Risico hierbij is de levertijd en kosten van het noodzakelijke materiaal. De buitenruimte van de Turfhaven en Schedeldoekshaven wordt

Vertrouwelijkheid: Intern

GRIP-RAPPORTAGE Q3 2022

6

verder uitgewerkt. De planning wordt nader uitgewerkt in samenhang met de oplevering van toren Adagio. Overkluizing Utrechtsebaan Grotiusplaats Op grond van de besluitvorming is de verdere uitwerking en voorbereiding van de bouw van de overkluizing ter hand genomen. Arcadis is vanaf juli aan de slag gegaan met het referentieontwerp van de constructie. Het IbDH heeft het maaiveldontwerp uitgewerkt tot een VO (voorlopig ontwerp) aan de hand van de input welke tijdens het participatie-traject is opgehaald. Het VO maaiveld is in oktober 2022 de inspraak in gegaan. Ook heeft in de afgelopen periode een marktconsultatie voor de uitvoering plaatsgevonden en vond de aanbesteding plaats voor het werven van een ingenieursbureau welke de uitvraag voor de uitvoering gaat voorbereiden. Dit door het intern ontbreken van kennis op dit gebied. Op verzoek van de raad wordt daarnaast gewerkt aan een onderzoek naar de inpassing van de overkluizing in een toekomstig Stadspark Utrechtsebaan boven een groter deel van de weg. Tevens wordt op basis van expert-sessies onderzocht of er oplossingsrichtingen zijn vergeten dan wel er een andere, goedkopere invullingen denkbaar zijn. Naar verwachting wordt er op basis van deze extra informatie en verdere uitwerking eind 2022, begin 2023 een raadsbesluit genomen op het dan voorliggende voorstel met scope, ontwerp en raming.

Er is een goed beeld van de risico’s behorend bij deze fase van het ontwerp; deze liggen met name in de afstemming met de veiligheidsregio Haaglanden (VRH) en het draagvlak bij omgeving en gemeenteraad. De te nemen beheersmaatregelen worden actief gemonitord. Met de VRH, de beheerder(s) en overige stakeholders is in de afgelopen periode dan ook intensief overleg gevoerd over een veilig vlucht- en reddingsconcept. Dit heeft ertoe geleid dat er zicht is op overeenstemming op het vlucht- en reddingsconcept. Ook heeft er onlangs een participatiebijeenkomst met de omwonenden plaatsgevonden waarbij ideeën t.a.v. het maaiveldontwerp zijn opgehaald. Haagvlietpoort The Grace Het college van B&W is in januari 2022 akkoord gegaan met de ontwerpverklaring van geen bedenkingen (VVGB). Op 2 februari 2022 heeft de commissie ruimte, na bespreking in de raad, de ontwerpverklaring van geen bedenkingen vrijgegeven voor terinzagelegging (RIS311267). De ontwerpverklaring van geen bedenkingen is vervolgens op 2 maart 2022 (inclusief de ontwerp-omgevingsvergunning met bijlagen) voor 6 weken ter inzage gelegd. De definitieve verklaring is als raadsvoorstel ter vaststelling aangeboden en is in de raadsvergadering van 30 juni 2022 aangenomen (RIS312442), tezamen met vier moties en één amendement. In Q3 is de bezwaarperiode voor de vergunning afgelopen en daarmee is de vergunning onherroeplijk geworden.

In Q3 is duidelijk geworden dat de business case van het bouwplan onder druk staat en daarmee ook de beoogde planning voor start bouw. De belangrijkste redenen hiervoor zijn de hoge bouwkosten enerzijds en de mogelijke huurprijsregulering anderzijds. De Pier De Pier BV. (Xcentric Hotels & Kondor Wessels Vastgoed) is eigenaar (opstalhouder) van de Pier te Scheveningen. Rijkswaterstaat is eigenaar van de grond waar de Pier op staat. Uit recente onderzoeken (RIS311717) is gebleken dat de in het werk gestorte delen van de Pier in slechte staat verkeren en om en nabij nog 5 jaar meegaan. Voor de lange termijn maakt de eigenaar plannen voor de herontwikkeling van dit Haagse icoon. Ondertussen moeten er op (relatief) korte termijn maatregelen worden genomen om de veiligheid van de Pier te blijven garanderen. Hier wordt constant op gestuurd. De gemeente en De Pier BV. zijn half mei 2022 gestart met de voorbereidingen voor een uitgebreid participatietraject om te weten te komen wat de waarden, belangen en ideeën van bezoekers en andere belanghebbenden zijn over de Pier; in het bijzonder de Haagse

Vertrouwelijkheid: Intern

GRIP-RAPPORTAGE Q3 2022

7

inwoners. Dit is in lijn met de aangenomen moties over de Pier (RIS312143 en RIS312145). Tijdens het zomerreces 2022 is gestart met een straatenquête voor de bezoekers van de Pier over wat zij belangrijk vinden aan en voor de Pier van Scheveningen. Ook start een onderzoeksbureau in oktober 2022 met een A-selecte steekproef waar inwoners van Den Haag een gerichte uitnodiging voor krijgen. In het vervolgproces worden sleutelpersonen uit de Scheveningse en Haagse samenleving naar hun wensen en ideeën gevraagd en worden publieksgroepen betrokken door onder meer straatenquêtes, een online vragenlijst en bijeenkomsten. De uitkomst van het totale participatietraject, inclusief een duiding van het college hoe hiermee om kan worden gegaan, wordt in het Q1 2023 met de raad gecommuniceerd. Met als uiteindelijke doel om gezamenlijk een richting te kiezen voor het vervolgtraject. De gekozen richting zal worden verwerkt in een planuitwerkingskader en deze zal aan de raad worden voorgelegd. Renovatie Binnenhof In februari 2022 is de raad geïnformeerd over de stand van zaken rond de renovatie van het Binnenhof (RIS311529). In november 2022 organiseert het Rijksvastgoedbedrijf een brede informatiebijeenkomst voor de omgeving en andere belanghebbenden/geïnteresseerden. De bouwschuttingen zijn grotendeels geplaatst.

Voor de volgende fase van werkzaamheden zal het bouwterrein verder vorm krijgen met de bouwschuttingen en bouwketen. Het Binnenhof is als doorgaande route voor voetgangers en fietsers afgesloten. Aan de zijde van het Ministerie van Algemene Zaken is het Binnenhof nog beperkt publiek toegankelijk, zolang het ministerie daar gehuisvest is. De werkzaamheden aan kabels en leidingen in de directe omgeving van het Binnenhof zijn fysiek waarneembaar. Het beperken van overlast en het bereikbaar en leefbaar houden van de omgeving zijn gemeenschappelijke aandachtspunten voor de omgevingsmanagers van het Rijk, de aannemer en de gemeente. Het destructief onderzoek aan de panden is in volle gang en zal tot medio 2023 in beslag nemen. Over het ontwerp en de inpassing van de nieuwe publieksentree aan de Hofplaats wordt door het Rijk afgestemd met de gemeente en de omgeving. Het ontwerp daarvan is nog niet vastgesteld. Eerder getoonde tekeningen en schetsen zijn nog aan verandering onderhevig. De impact van deze plannen op de Hofplaats en de omliggende buitenruimte wordt meegenomen in een gezamenlijk traject waarin gemeente en Rijk samen met de omgeving een visie vormen en plannen voorbereiden voor noodzakelijke én gewenste aanpassingen in het gebied Spui tot Vijverdam. De eerste activiteiten in het kader van programmering rond het Binnenhof zijn door de programmeur gerealiseerd.

Het Rijksvastgoedbedrijf verwacht de opening van het informatiecentrum aan de Plaats na Q4 2022. Voor het uitzichtpunt is door het RVB nog geen verwachte openingsdatum afgegeven. Goede communicatie met de omgeving en participatie bij de planvorming waar mogelijk, blijven punten waar vanuit de gemeente bij het Rijk aandacht voor gevraagd wordt. Conservatoriumlocatie In februari 2022 is de NvU voor de voormalige Koninklijke Conservatorium locatie vastgesteld in de raad (RIS310948), met het oog op huisvesting van Rijksambtenaren (een ontwikkeling van het Rijksvastgoedbedijf - RVB) en de ANWB. Er is door de samenwerkende partijen gewerkt aan de verdere uitwerking van de plannen. Ook is onderzoek gedaan naar de bezonningseffecten en hoe deze verbeterd kunnen worden. De vorderingen zijn inclusief een concept beeldkwaliteitsdocument tijdens een participatiemoment gepresenteerd aan de omgeving. Het Rijksvastgoedbedrijf zoekt op een later moment bij de verdere uitwerking van haar ontwerp nogmaals de afstemming met de omgeving. Ook is volop gewerkt aan het voorbereiden van de aanpassing aan de ruimtelijke kaders (bestemmingsplan). Een ontwerpbestemmingsplan wordt naar verwachting begin 2023 vrijgegeven voor inspraak. De ANWB is momenteel op koers om volgens planning in de tweede helft van 2023 te kunnen starten met de bouw, mits bouwrijpe grond en een onherroepelijke omgevingsvergunning

Vertrouwelijkheid: Intern

GRIP-RAPPORTAGE Q3 2022

8

tijdig beschikbaar zijn. Het te slopen pand op de KC-locatie wordt momenteel bewoond door Oekraïners. Tijdige alternatieven voor de huisvesting van hen vormt een risico voor de planning. Tramremise Gavi kavel In de NvU (RIS311712) zijn in paragraaf 8.6 de verschillende risico’s voor kwaliteit, tijd en geld opgenomen. Gebiedspaspoort Zichtenburg Kerketuinen Dekkershoek (ZKD) Eind 2019 is de Bedrijfshuisvestingstrategie (RIS303177) vastgesteld door de gemeenteraad. Op ZKD wordt een gebiedspaspoort opgesteld in samenwerking met ondernemers. Met de Bedrijfshuisvestingstrategie en het sluiten van het convenant ‘’Duurzaam ZKD’’ in maart 2021 (RIS307583) zijn stappen gezet om het belang van bedrijventerreinen voor Den Haag te benadrukken. In de praktijk zien we dat ondernemers nog te weinig aandacht hebben voor de vernieuwing van het bedrijventerrein. Ondermijning, achterstallig onderhoud en overlast door bijvoorbeeld verwarde personen, drugs, straatraces, zwerfafval en zwerfauto’s zorgen voor scepsis bij ondernemers. Hierdoor ontstaat er twijfel dat investeren en herontwikkeling loont en dat deze investeringen terug verdiend kunnen worden. De vraag naar ruimte op bedrijventerreinen is hoog, maar dit geldt ook voor woningbouw. De beleidsregel ‘’Nee-tenzij’’ wordt vanuit de Urgentiebrief Bedrijfshuisvesting (RIS311819) als volgt vertaald.

De discussie over wonen op een bedrijventerrein zorgt voor speculatie en onzekerheid bij de ondernemers. In de Bedrijfshuisvestingstrategie is dit verder uitgewerkt in de beleidsregel Nee, tenzij en de motie Nee, Tenzij (RIS303742). Afwijken of wijzigen van functies in bestemmingsplannen is een collegebevoegdheid. De raad is met maatregel 2: Waar gewerkt wordt blijft ruimte voor werk conform de Urgentiebrief Bedrijfshuisvesting (RIS311819) hierover geïnformeerd. Voor het mengen van wonen en werken kunnen aanvullende eisen worden gesteld aan marktconforme maatvoering en inrichting die past bij de huisvestingswensen van bedrijfsruimtegebruikers op het ZKD. Besluitvorming hierover moet nog volgen. Op dit moment wordt hard gewerkt om in Q1 2023 een concept gebiedspaspoort op te leveren. Tegelijkertijd heeft het programma ‘’Werklandschappen van de Toekomst’’, dat zich richt op het verduurzamen van bedrijventerreinen, € 26 miljoen toegekend gekregen. Het ZKD is een van de tien betrokken bedrijventerreinen die hiervoor in aanmerking kunnen komen, waardoor het terrein een grote kans heeft om deel te nemen aan het definitieve programma. Hiervoor dient het gebiedspaspoort te beogen om een grootschalige vergroening te realiseren. Dit zal betekenen dat er een financiële impuls als aanjaaggeld moet worden ingezet om de gelden te kunnen verzilveren.

Naast het Nationaal Groeifonds wordt er ook gewerkt aan een Rabobank Greendeal en een NL Greenlabel. Ook hiervoor dienen er middelen gereserveerd te worden om ZKD in stelling te brengen. Gebieds Nota van Uitgangspunten Laakhavens De geplande behandeling van de Integrale Ontwikkelvisie Laakhavens (Gebieds NvU RIS311821) in de raadscommissie ruimte van 31 augustus 2022 is uitgesteld i.v.m. de nog lopende coalitievorming. Naar verwachting volgt deze in Q4 2022. Er is een concept beeldkwaliteitsplan Laakhavens opgesteld dat tijdens de CID Meerdaagse in oktober met belangstellenden wordt besproken. Na eventuele aanpassingen wordt het beeldkwaliteitsplan naar verwachting in Q1 2023 aan de raad aangeboden.

Renovatie Utrechtsebaan

Vertrouwelijkheid: Intern

GRIP-RAPPORTAGE Q3 2022

9

Q2 2022 heeft in het teken gestaan van de afronding van de realisatie door de aannemer. Er is sprake geweest van een uitloop van een maand door technische tegenvallers in de kwaliteit van de aangetroffen betonnen wanden en vloeren; hierover bent u geïnformeerd (RIS312040). Het aanbrengen van de coating gedurende doordeweekse nachten heeft plaatsgevonden in juli 2022; deze nachtelijke werkzaamheden hebben slechts een minimaal effect gehad op het verkeer. Voor de weken 42-43 (afrit 3) en 50-51 (calamiteitendoorgang) zijn werkzaamheden gepland. Voor de werkzaamheden aan de pompkelders en een gedeelte van brandwerende bekleding wordt gezocht naar mogelijke afsluitingen in Q1 2023. Met de aannemer vinden er gesprekken plaats over de verrekening van het gedane meerwerk. Over een groot deel is reeds overeenstemming bereikt. Er is hoe dan ook sprake van meerkosten. Enerzijds veroorzaakt doordat de aangetroffen situatie onder het asfalt slechter was dan vooraf was aangenomen. Anderzijds zal de aannemer voor een deel van de excessieve prijsstijging een extra vergoeding ontvangen. In het vierde kwartaal zal meer duidelijk worden over de hoogte van het tekort. Op basis van de huidige inschattingen verwachten we een tekort van ongeveer € 4,5 mln. Mogelijkheden om het tekort te dekken zullen komende periode worden onderzocht, waarna de besluitvorming door de Raad kan plaatsvinden.

Lijn 16, projecten in uitvoering De komst van de nieuwe tram ter vervanging van de huidige GTL8 moet een aantrekkelijke alternatieve vervoerwijze i.p.v. de auto, vooral wat betreft reistijd en comfort. Dit vraagt om een hele reeks maatregelen ter verbetering van infrastructuur en materieel. Binnen het project Instroom Nieuwe Tram Haagse Regio (INTHR) voert Den Haag de aanpassingen aan de infrastructuur uit op lijn 6, 12 en 16 en de verschillende in-, uitruk- en calamiteitenroutes. Momenteel worden lijn 6 en 12 en verschillende in-, uitruk- en calamiteitenroutes voorbereid. Deze rapportage richt zich op de werkzaamheden aan lijn 16: De werken 16M en 16X zijn gereed en zijn grotendeels overgedragen aan de beheerders. De eindafrekeningen worden opgesteld en de laatste restpunten worden verholpen. De civiele werkzaamheden aan lijn 16S zijn niet conform planning gereed door verlate materiaalleveringen. De spoorse werkzaamheden van lijn 16S lopen wel op planning. In overleg met bereikbaarheid en raakvlakprojecten wordt de overlast voor de omgeving zoveel mogelijk beperkt. In oktober 2022 vond een tweede buitendienststelling van lijn 11 plaats om de aansluiting van lijn 11 op lijn 16 te realiseren. Lijn 16Z kan niet binnen de oorspronkelijk planning worden uitgevoerd. Zowel de spoorse als de civiele werkzaamheden lopen uit.

In overleg met de betrokken partijen wordt een nieuwe planning opgesteld. Doordat de planning van lijn 16Z regelmatig is veranderd, is er onrust in de wijk ontstaan als gevolg van de overlast en de mindere bereikbaarheid tijdens de werkzaamheden. Naar aanleiding hiervan is in het vierde kwartaal 2022 een zogenaamd “buren-overleg” gestart, waaraan de gemeente, de aannemers, de bewoners en de ondernemers deelnemen. Dit overleg is bedoeld om elkaar snel op de hoogte te brengen van de geplande werkzaamheden en suggesties mee te nemen en afspraken te maken die de overlast beperken en de tijdelijke bereikbaarheid vergroten. De spoorse werkzaamheden op het Buitenhof – Gravenstraat zijn gereed. Rondom de halte Sting moeten de Nutspartijen nog werkzaamheden verrichten. Na deze werkzaamheden kan de halte definitief ingericht en gebruikt worden. De projectorganisatie van de gemeente en aannemers staan onder druk als gevolg van personele wijzigingen en capaciteitstekorten. Middenboulevard Scheveningen fase 1 Het eerste halfjaar van 2022 is in een bouwteam, waarin de gemeente samen met de

Vertrouwelijkheid: Intern

GRIP-RAPPORTAGE Q3 2022

10

geselecteerde aannemer de realisatie van de herinrichting van de Middenboulevard voorbereidt, het definitief ontwerp (DO) uitgewerkt in een uitvoeringsontwerp (UO). De ondernemers, vertegenwoordigd door de Vereniging Boulevardondernemers Scheveningen (VBS) en de Vereniging van Strandexploitanten (VVS), zijn bij de tot stand brenging van het UO nauw betrokken om optimaal met hun belangen rekening te houden en zo breed mogelijk draagvlak voor de te kiezen werkwijze en -fasering te creëren. Jongstleden juli is de aannemingsovereenkomst ondertekend, gericht op start uitvoering november dit jaar. De vergunningen voor de trap/trafo zijn afgelopen kwartaal aangevraagd. De watervergunning is inmiddels verleend, de wabo is nog in procedure. Op basis van de huidige ramingen wordt een tekort verwacht. Voorstellen om dit tekort op te lossen volgen. Ongelijkvloerse kruising Zwolsestraat Zoals bekend staat de scope van de Ongelijkvloerse kruising Zwolsestraat ten gevolge van overleggen met stakeholders, aanpassingen aan de palenwanden en dak, integratie van de installaties van de onderdoorgang en de parkeergarage nog niet vast. Op 23 april 2021 heeft de Rekenkamer een brief met betrekking tot de realisatie van een ongelijkvloerse kruising Zwolsestraat – Gevers Deynootweg gepubliceerd (RIS308624).

In deze brief geeft de Rekenkamer een nadere duiding van de financiële risico’s van het project, waarbij ingegaan wordt op de relatie tussen de risico’s en het krediet wat de raad ter beschikking heeft gesteld. In mei 2021 heeft het college hierop gereageerd met een commissiebrief (RIS308705). Hierin wordt aangegeven de genoemde punten mee te nemen en te verankeren in het lopende programma ten behoeve van de verbetering van de projectbeheersing. Tevens is aangegeven dat het college met een voorstel komt, nadat alle risico’s zijn uitgelopen, hoe verder te gaan met het project. In de afgelopen periode is een tussenrapportage opgesteld waarbij de kostenafwijkingen zijn toegedeeld aan diverse aspecten. Het blijkt dat scopewijzigingen n.a.v. inspraak en technische uitwerking, apparaatskosten, indexeringen en een grotere risicovoorziening oorzaken zijn van de kostenstijging die optreedt. Het vastgestelde uitvoeringsbudget zal onvoldoende zijn. Het eerdergenoemde raadsvoorstel wordt eind 2022 verwacht.

Project

1

Kijkduin Bad

Dreven Gaarden 2 Zichten

RIS 312397 313354

Soort Commissiebrief Raadsvoorstel

N.t.b.

Collegebesluit

311093

Raadsvoorstel

311095

Raadsvoorstel

311865

Collegebesluit

312353

Collegebesluit

313261 N.t.b.

Raadsvoorstel Collegebesluit

Vertrouwelijkheid: Intern

Naam Ontwikkelingen Kijkduin Bad Vaststelling voorontwerp Deltaplein & omgeving Ter inzagelegging concept voorontwerp Kijkduinsestraat Projectdocument inclusief Grex en concept SOK Opheffing status beschermd stadsgezicht De Dreven Definitieve SOK Ontwerpbestemmingsplan Steenzicht en Ruimzicht Vaststelling bestemmingsplan Steenzicht en Ruimzicht Aanwijzing lokale DAEB

Status Vastgesteld Verwacht

Planning Q2 2022 Q4 2022

Verwacht

Q4 2022/Q1 2023

Vastgesteld

Q1 2022

Vastgesteld

Q1 2022

Vastgesteld

Q1 2022

Vastgesteld

Q2 2022

Vastgesteld B&W Verwacht in raad Verwacht

Q3 2022 Q4 2022 Q4 2022

GRIP-RAPPORTAGE Q3 2022

11

3 Spuikwartier

4

5

Overkluizing Grotiusplaats

Motie

Raad aan zet als toren C sneuvelt

Verwacht

312232

Raadsvoorstel

Gewijzigde scope en ontwerp met bijbehorende financiële besluiten.

Vastgesteld, inclusief Q2 2022 amendement en moties)

312431

Commissiebrief

N.t.b.

Raadsvoorstel

309486

Collegebesluit

309219

N.t.b.

Voorstel college investeren in een groen Hollands Spoor Kwartier Sturing betaalbare woningbouw Raadsmededeling in lopende projecten Ontwerp verklaring van geen Collegebesluit bedenkingen Verklaring van geen Raadsvoorstel bedenkingen Commissiebrief Bouwtechnische staat de Pier Motie De Pier is van de stad Motie Geen woonplezier op de Pier Raadsvoorstel PUK herontwikkeling Pier Commissiebrief Update Renovatie Binnenhof Commissiebrief Update Renovatie Binnenhof Collegebesluit Vrijgave inspraak ontwerpbestemmingsplan, afdoening motie Bezonning Raadsvoorstel Concept-NvU Raadsvoorstel Bedrijfshuisvestingstrategie Collegebesluit Convenant Duurzaam ZKD Convenant Duurzaam ZKD, fin. Collegebesluit Bijdrage Collegebesluit Gebiedspaspoort

311821

Raadsvoorstel

308781

Commissiebrief

312040

Commissiebrief

307975

Raadsvoorstel

Lijn 16, projecten 307798 in uitvoering

Raadsvoorstel

307570

Raadsvoorstel

Haagvlietpoort

308642 311267 312442

6 De Pier 7

Renovatie Binnenhof

8 Conservatoriumlocatie 9

Tramremise HTM Gavi kavel

10 Gebiedspaspoort ZKD Gebieds NvU 11 Laakhavens Renovatie 12 Utrechtsebaan

13

311717 312143 312145 N.t.b. 311529 N.t.b. N.t.b. 311712 303177 307582 307583

Middenboulevard 307266 Scheveningen Ongelijkvloerse 15 kruising 305652 Zwolsestraat

14

Nazending toezeggingen m.b.t. de Overkluizing Grotius Definitief raadsvoorstel overkluizing conform RIS 312232

Gebieds NvU Laakhavens Aankondiging renovatie Utrechtsebaan Update werkzaamheden Renovatie Utrechtsebaan Lijn 16S (Statenlaan t/m Waldeck Pyrmontkade) Lijn 16Z (Laan van Meerdervoort t/m Torenstraat) Lijn 16M (Erasmusweg t/m Goeveneurlaan)

Q4 2022

Vastgesteld

Q2 2022

Verwacht

Q4 2022/Q1 2023

Vastgesteld

Q3 2021

n.v.t.

Q2 2021

Vastgesteld

Q1 2022

Vastgesteld

Q2 2022

Vastgesteld Afgedaan Afgedaan Verwacht Vastgesteld Verwacht Verwacht

Q2 2022 Q3 2022 Q3 2022 Q4 2023 Q1 2022 Q4 2022 Q4 2022

Vastgesteld Vastgesteld Vastgesteld

Q2 2022 Q4 2019 Q1 2021

Vastgesteld

Q1 2021

Verwacht

Q1 2023

Verwacht

Q4 2022

Vastgesteld

Q2 2021

Vastgesteld

Q2 2022

Vastgesteld

Q4 2022

Vastgesteld

Q4 2022

Vastgesteld

Q2 2022

Commissiebrief

Aanbesteding Middenboulevard

Verwacht

Q3 2024

Brief Rekenkamer

Brief Rekenkamer Ongelijkvloersekruising Zwolsestraat

Vastgesteld

Q2 2021

Vertrouwelijkheid: Intern

GRIP-RAPPORTAGE Q3 2022

12

308705

DO raadsvoorstel

Vertrouwelijkheid: Intern

Voortgang Ongelijkvloerse kruising

Verwacht

Q4 2022

GRIP-RAPPORTAGE Q3 2022

13

2. FINANCIELE OVERZICHTEN Valt onder de geheimhouding.

Vertrouwelijkheid: Intern

GRIP-RAPPORTAGE Q3 2022

14

3. PROJECTENOVERZICHT Om goed te begrijpen waar in de projecten op gestuurd wordt, en voor de GRIP-rapportage op gescoord, wordt hieronder de methodiek GROTIK verder toegelicht. Deze methodiek is in 1984 ontworpen door het adviesbureau Twynstra Gudde. Op verzoek van de raad is hier de M van maatschappelijke effecten aan toegevoegd: GROTIK+M G van Geld

Dit betreft de business case horende bij de opdracht, de financiële kaders zoals ramingen, financiering, projectbudgettering, contractbewaking, administratie, projectkostenbeheersing, prognoses en investeringen

R van Risico:

Dit betreft het signaleren en bewaken van alle risico’s.

O van Organisatie:

Dit behelst de opdrachtgever- en opdrachtnemersrol, de duidelijkheid over wie wat moet doen, de borging van professioneel projectmanagement, de bewaking van de besluitvorming en de samenhang van de beheersingsprocessen.

T van Tijd:

Dit gaat over de planningen van de activiteiten en resultaten en over de voortgangsbewaking.

I van Informatie

Dit is het informatiemanagement van de inhoud, informatie over de capaciteit en de status/sturingsinformatie, het rapporteren en het documentbeheer, en het communiceren hierover. Maar het gaat ook over communicatie met de burgers (participatie) en de media.

K van Kwaliteit

Ziet toe op de uitvoering van kwaliteitsborging van het projectresultaat. Voldoen aan de kaders en richtlijnen van de (gemeentelijke) organisatie. Deze borging van de eisen en wensen in de projectplannen gaat ook over beheerwijzigingen, over het vrijgeven van de afgesproken producten, over het uitvoeren van de nodige audits en de afhandeling van klachten en incidenten.

M van Bewaken dat de inwoners, gebruikers en bezoekers van de stad, de Maatschappelijke doelgroep van de programma’s en projecten en de betrokkenen effecten onderdeel zijn van het programma of project. Het garanderen dat het projectdoel en resultaat van toegevoegde waarde is voor de stad en haar inwoners. Scope loopt door alle aspecten heen en wordt dus niet apart benoemd. In de rapportage wordt met verschillende (stoplicht)kleuren per project/programma per beheeraspect aangegeven wat de stand van zaken is. Risico (R) kan een project lopen op alle onderdelen (Geld, Organisatie, Tijd, Informatie en Kwaliteit) vandaar dat er in een aparte paragraaf extra wordt ingegaan op risicomanagement. Over invulling m.b.t. de Maatschappelijke component (M) wordt in 3.6 nader ingegaan. (Stoplicht)kleuren worden toegekend op twee onderdelen van de rapportage: • Per project per GROTIK+M-aspecten (QuickScan GROTIK+M) • Per project één kleur op totaalniveau. Dit is de optelsom van de score per aspect. Om de toekenning van de kleuren te objectiveren zijn richtlijnen opgesteld. De wethouder is uiteindelijk eindverantwoordelijk voor de beoordeling (voor rollen en verantwoordelijkheden van de GRIP-rapportage kijk dan in bijlage 1):

Vertrouwelijkheid: Intern

GRIP-RAPPORTAGE Q3 2022

15

Groen =

De voortgang op dit aspect gaat goed, er is geen sprake van een bijzondere afwijking ten opzichte van wat verwacht mag worden.

Geel =

De voortgang op dit aspect behoeft extra zorg, bijsturen is mogelijk nodig om weer binnen de kaders te komen.

Rood =

Er moet worden ingegrepen op dit aspect, het aspect is of gaat buiten de afgesproken kaders.

3.2.1. Tabel per kwartaal: aantal projecten die goed scoren, extra zorg behoeven of ingrijpen De volgende tabel laat per kwartaal het aantal GRIP-projecten zien dat op totaalniveau een bepaalde kleur scoort. Daarnaast geeft de grafiek een weergave van de ontwikkeling over het aantal projecten. De totaalscore van de projecten zijn de optelsom van de score per project op de GROTIK+M-aspecten. Er geldt een aantal basisregels voor de bepaling van de totaalscore: • •

Als een project op één aspect rood scoort komt de totaalscore ook op rood. Als een project op 4 of meer aspecten geel scoort en de rest groen kleurt komt de totaalscore op geel.

Aantal projecten

GROEN

GEEL

ROOD

Totaal

Q3 2022

5

7

3

15

Q2 2022

5

8

2

15

Q3 2021

5

3

7

15

Q2 2021

7

3

5

15

NB vergelijking over het jaar heen heeft beperkte meerwaarde aangezien de samenstelling van de GRIP-lijst per jaar, a.g.v. jaarlijkse schouw, kan verschillen.

Risico overzicht GRIP-projecten Q2 2021 t/m Q3 2022 9 8 8

7 7

6

7

7

5 4

5

5

5

5

3 3

2

3

3 2

1 0 groen

Vertrouwelijkheid: Intern

geel

rood

GRIP-RAPPORTAGE Q3 2022

16

3.2.2 Grafiek per kwartaal: aantal projecten dat goed scoort, extra zorg behoeven of ingrijpen

In vergelijking met de GRIP-rapportage Q2 2022 is te zien dat er één rood project bij is gekomen, verder zijn de GRIP-projecten stabiel op totaalscore. De score per aspect kunnen wel per project verschillen met Q2 2022. In dit hoofdstuk wordt een toelichting gegeven op de GRIP-projecten die in Q2 2022 anders scoorden dan in Q3 2022 en daardoor voor een verschuiving hebben gezorgd en op projecten die rood scoren: 1.

Ongelijkvloerse kruising Zwolsestraat (rood) De scope van de Ongelijkvloerse kruising Zwolsestraat staat ten gevolge van intensieve overleggen met stakeholders, aanpassingen aan de palenwanden en dak, integratie van de installaties van de onderdoorgang en de parkeergarage nog niet vast. Gewerkt wordt aan het beheersen van de bekende risico's, zoals het opstellen van overeenkomsten met de VvE's, de benodigde vergunningen en de panden aan de Korte Zeekant.

2.

Gebiedspaspoort ZKD (rood) Het gebiedspaspoort voor het ZKD is een product van de vastgestelde Bedrijfshuisvestingsstrategie. Door de dynamiek van de coronawetgeving is er getracht om via verschillende manieren te participeren. Dit heeft er ook voor gezorgd dat de planning behoorlijk is vertraagd en aangepast.

3.

Kijkduin Bad (van geel naar rood) De omgevingsvergunning voor de EeF is nog niet onherroepelijk. De inschatting is dat de omgevingsvergunning stand zal houden bij de rechter en de bouw niet stil gelegd zal worden vanwege een eventuele voorlopige voorziening. Daarnaast zijn er intussen beroepen ingetrokken. Ten aanzien van de openbare ruimte wordt gestuurd op start aanleg voor de zomer van 2023 om daarmee te zorgen dat voor de zomer van 2024 het Deltaplein en omgeving zoveel als mogelijk gereed is. De planning richting de uitvoering is krap, waardoor er weinig tijd is om eventuele tegenvallers in het proces op te vangen. Voor wat betreft de uitvoering zijn we als gemeente voor een deel ook afhankelijk van de bouw van Nieuw Kijkduin. Het risico op vertraging blijft bestaan.

De toelichting op alle beheersmaatregelen van de GRIP-projecten zijn in hoofdstuk 3.5 opgenomen.

Vertrouwelijkheid: Intern

GRIP-RAPPORTAGE Q3 2022

17

Q2 2022 Q2 Q3 Nr. 2022 2022 1 2 3

Project/ Programma

Overkluizing Utrechtsebaan Grotiusplaats

5 6 7 8

Haagvlietpoort The Grace De Pier Renovatie Binnenhof Conservatoriumlocatie

9

Tramremise HTM Gavi Kavel

10

Gebiedspaspoort ZKD Gebieds Nota van Uitgangspunten Laakhavens Renovatie Utrechtsebaan Lijn 16, projecten in uitvoering Middenboulevard Scheveningen Ongelijkvloerse kruising Zwolsestraat

12 13 14 15

R

O

T

I

K

M

G

R

O

T

I

K

M

GRIP-RAPPORTAGE Q3 2022

18

Kijkduin Bad Dreven Gaarden Zichten Spuikwartier

4

11

G

Q3 2022

In dit hoofdstuk wordt een toelichting geven op de beheersaspecten.

●

Kijkduin Bad GELD Er is onlangs extra budget toegekend aan voor zowel de openbare ruimte en de EeF. RISICO De omgevingsvergunning voor de EeF is nog niet onherroepelijk. De inschatting is dat de omgevingsvergunning stand zal houden bij de rechter en de bouw niet stil gelegd zal worden vanwege een eventuele voorlopige voorziening. Daarnaast zijn er intussen beroepen ingetrokken. Ten aanzien van de openbare ruimte wordt gestuurd op start aanleg voor de zomer van 2023 om daarmee te zorgen dat voor de zomer van 2024 het Deltaplein en omgeving zoveel als mogelijk gereed is. De planning richting de uitvoering is krap, waardoor er weinig tijd is om eventuele tegenvallers in het proces op te vangen. Voor wat betreft de uitvoering zijn we als gemeente voor een deel ook afhankelijk van de bouw van Nieuw Kijkduin. Het risico op vertraging blijft bestaan. ORGANISATIE Eerdere zorgen omtrent kennisoverdracht is niet meer aan de orde aangezien het projectteam een constante factor is. TIJD Vanwege de realisatieplanning van de openbare ruimte is vertraging in het ontwerpproces niet wenselijk. Daarnaast heeft de aanleg van de EeF vertraging opgelopen, waarbij de aannemer geacht wordt deze vertraging in te halen. INFORMATIE Er vindt goed overleg plaats met de omgeving.

KWALITEIT Het risico bestaat dat het Atlantic Hotel (BoHa) niet aansluit op EeF 2.0, echter zijn we momenteel in goed overleg met BoHa over het aansluiten op de EeF en is BoHA dit ook voornemens. Het is echter niet afdwingbaar. MAATSCHAPPIJ De zorg dat de EeF niet aangelegd zou gaan worden is niet meer aan de orde aangezien de aannemer gecontracteerd is en in september gestart is met de aanleg van de EeF.

●

Dreven Gaarden Zichten GELD Het afgelopen jaar zijn bouwkosten hard toegenomen en is de rente gestegen waardoor de prognoses voor de opbrengsten onder druk zijn komen te staan. De meest recente grondwaarde berekeningen laten inderdaad een daling zien maar deze is beperkter dan verwacht. Vanwege de toenemende marktrisico’s is in het MPG 2022 voor alle grondexploitaties samen een generieke risicoreservering opgenomen. Ook is de reservering voor projectrisico’s binnen DGZ verhoogd van € 2,7 miljoen naar € 3,8 miljoen. In een langlopende grondexploitatie, waarbij per deelplan overeenkomsten worden gesloten, zijn er mogelijkheden om bij te sturen en optimaliseren. Het risicoprofiel blijft daarom geel. Een zorgpunt blijft dat de benodigde middelen voor het hoge ambitieniveau voor participatie en communicatie niet in verhouding zijn met de toegestane middelen volgens plankosten scan, waardoor er risico op een tekort is ontstaan. Er wordt naar aanvullende dekkingsbronnen gezocht. RISICO De Adviescommissie Bezwaarschriften heeft advies uitgebracht n.a.v. twee bezwaren die binnengekomen zijn over het intrekken van de status beschermd stadsgezicht van de Dreven (RIS311095).

De Adviescommissie stelt dat de inwerkingtreding van het besluit voor de gehele buurt, op dit tijdstip, ongewild meer ruimte biedt dan wat de gemeente ook zelf wil en stelt voor om het huidige besluit in te trekken en te vervangen door een besluit waarbij telkens de bescherming pas wordt opgeheven als voor dat deel van het gebied voldoende vast staat dat snel vervangende nieuwbouw gerealiseerd wordt. Er wordt koppeling met het nog vast te stellen nieuwe publiekrechtelijke planologische kader voorgesteld. Er wordt in Q4 2022 een voorstel aan de raad voorgelegd om de bezwaren gedeeltelijk gegrond te verklaren en pas na de opschortende voorwaarde van een nieuw planologisch kader voor De Dreven (een nieuw bestemmingsplan of omgevingsplan), het besluit tot aanwijzing van De Dreven tot gemeentelijk beschermd stadsgezicht (RIS120560) in te trekken. Dit heeft geen GRIP-RAPPORTAGE Q3 2022

19

invloed op de projectplanning maar biedt wel de extra borging dat er niet onnodig cultuurhistorische waarden worden aangetast. In het projectdocument (RIS311093) is geconstateerd dat er binnen de grondexploitatie voor Dreven-Gaarden-Zichten sprake is van compensatie van een grondexploitatietekort met overheidsmiddelen. Hierbij is aangekondigd, dat ondanks dat alle gronden voor het marktprogramma worden uitgegeven voor marktconforme grondprijzen, het totale project zekerheidshalve aangemeld wordt bij de Europese commissie ter goedkeuring. Dit meldingstraject is gestart. De casus is voorgelegd aan het Coördinatiepunt Staatsteunmelding van BZK en in Q4 volgt een overleg tussen gemeente, ministerie en de Permanente Vertegenwoordiging bij de Europese Unie (PVEU). De uitkomsten van dit gesprek bepalen of een officieel meldingstraject nodig is of dat de Europese commissie van mening is dat van staatssteun in het geheel geen sprake is. Bij het sluiten van de SOK is opgenomen dat een duidelijke definitie nodig is van de activiteiten binnen de samenwerkingsovereenkomst worden gezien als Diensten van Algemeen Economisch Belang. Hiervoor is een besluit lokale DAEB-aanwijzing voorbereid, die een volledige staatssteunrechtelijke basis biedt voor de verplichtingen die de gemeente tegenover Staedion op zich heeft genomen.

Hiermee worden de risico’s op staatssteun met de Europese commissie geminimaliseerd. Na de gesprekken met de PVEU wordt het besluit voor de lokale DAEB-aanwijzing behandeld in het college. ORGANISATIE Voor het project is een projectorganisatie met de samenwerkende partijen ingericht, en worden de taken en verantwoordelijkheden vanuit de afzonderlijke partijen in de eigen lijn uitgevoerd. Vanwege het grote verloop in personeel bij de gemeente, maar ook bij de andere organisaties is het risicoprofiel voor dit thema gewijzigd van groen naar geel. TIJD In februari 2022 heeft de raad ingestemd met het projectdocument Dreven-GaardenZichten en (RIS311093) en de intrekking van de status ‘beschermd stadsgezicht’ voor De Dreven. In maart 2023 is de samenwerkingsovereenkomst gesloten met Staedion en Heijmans voor de uitvoering van deze gebiedsontwikkeling. Deze samenwerking is op 25 maart 2022 gepubliceerd conform het Didam-arrest. Er hebben zich geen andere kandidaten of bezwaarmakers gemeld, zowel binnen als buiten de gestelde termijn. Hiermee is het risicoprofiel op de planning gedaald van ‘rood’ naar ‘geel’. Het halen van de planning is essentieel voor het veiligstellen van de Rijksubsidie. Voor de eerste twee deelplannen Steenzicht en Ruimzicht is het ontwerp bestemmingsplan ter inzage gelegd (RIS312353) en loopt de bouwplanontwikkeling op schema.

INFORMATIE Voor de raad zal periodiek een project specifieke rapportage worden opgesteld. De eerste volgt in Q4 2022. Hiermee komt in 2023 DGZ als GRIP-project te vervallen. KWALITEIT Met de vaststelling van de beeldkwaliteitsplannen en de inrichting van een kwaliteitsteam Zuidwest is dit goed geborgd. MAATSCHAPPIJ Vanuit het participatietraject blijkt dat er behoorlijk draagvlak is voor de ontwikkelingen vanuit de portiek flats (ca. 90% van de woningen). Wel hebben mensen grote zorgen over het proces van uithuizen en de onzekerheid in de planning. Een groep bewoners van eengezinswoningen in het gebied zijn tegen de sloop van hun woningen. Vanuit het project is er blijvend aandacht voor deze zorgen.

●

Spuikwartier GELD De ramingen in de grondexploitatie zijn eind 2021 geactualiseerd. Desondanks zijn er nieuwe onvoorziene kosten bij gekomen. De ontbinding van toren C zorgt voor een nieuwe situatie. Deze locatie dient tijdelijk beheerd en ingevuld te worden, dit wordt nader uitgewerkt en begroot. De trap naar het stadsbalkon wordt duurder dan oorspronkelijk geraamd, vanwege gestegen aanneemprijzen en hogere eisen die worden gesteld aan de afwerking. In het ontwerp wordt hier rekening mee gehouden. RISICO De inrit naar de Spuigarage wordt later opengesteld dan is toegezegd aan Q-park. Dit komt door het later opleveren van toren Bolero. Als gevolg hiervan komt er mogelijk een schadeclaim. GRIP-RAPPORTAGE Q3 2022

20

De tijdelijke inrichting van de Schedeldoekshaven wordt duurder in verband met de veilige afwikkeling van het expeditieverkeer van Amare. ORGANISATIE Continuïteit en bezetting van het projectteam is een aandachtspunt. TIJD De uitvoering van de definitieve inrichting van het Spuiplein zal vertragen. Dit als gevolg van een langer besluitvormingsproces, interne capaciteit bij de uitwerking en langere levertijden van benodigd (bestratings)materiaal. Daarom staat het aspect ‘tijd’ op geel. De inrichting van de Turfhaven en Schedeldoekshaven is complexer dan verondersteld vanwege de vele logistieke stromen in de buitenruimte. Uitvoering zal mogelijk later starten in dat geval is een tijdelijke inrichting nodig. In de grondexploitatie is uitgegaan van gronduitgifte voor de bouw van toren C in 2023. Dit is niet haalbaar, omdat er geen overeenstemming met de ontwikkelaar is bereikt. De bestaande overeenkomst met de huidige ontwikkelaar is ontbonden. Een alternatief programma voor toren C zal worden besproken in de raad. Afhankelijk van de uitkomst daarvan zal het vervolgtraject worden bepaald. Dit vraagt meer tijd en maatregelen om een aanvaardbare situatie in de tussentijd te krijgen. INFORMATIE Net als de continuïteit van de organisatie vormt ook de informatievoorziening een aandachtspunt. De raad is in het verleden geïnformeerd middels de voortgangsberichten Amare en Spuikwartier.

Met de oplevering van Amare stopt deze informatieverstrekking. KWALITEIT De kwaliteit van de ontwikkeling in het hart van de binnenstad staat niet ter discussie. MAATSCHAPPIJ Relevante stakeholders zijn nauw betrokken geweest bij de herinrichting van het Spuiplein. Ook bij de uitvoering zullen zij worden betrokken.

●

Overkluizing Utrechtsebaan Grotiusplaats GELD Met het akkoord van de raad op het raadsvoorstel, d.d. 30 juni (RIS312232), inclusief amendement en moties, wordt ingezet op een lichtere en goedkopere constructie met aangepaste beplanting. Met de aangepaste scope van de overkluizing Grotiusplaats, is ook een nieuwe raming aan de orde. Hierop is de grondexploitatie Grotiusplaats herzien. De overkluizing en de inrichting van de openbare ruimte op de overkluizing zal hierna verder gaan als investeringsproject. In het raadsvoorstel is dekking voorzien door inzet resterende middelen grondexploitatie (vanaf 1-1-2022); middelen in de reserve grote projecten voor voorbereiding tunnels Grotius en Vrijheidsplaats en Enecomiddelen Stedelijke Ontwikkeling gelabeld voor CID-CS. Voor de te maken voorbereidingskosten in 2022, resulterend in het Referentie-ontwerp voor de constructie en VO voor inrichting maaiveld, is een voorbereidingskrediet van € 4,0 miljoen beschikbaar gesteld. *N.a.v. het amendement wordt eind 2022 een onderzoek naar alle mogelijkheden voor de Utrechtsebaan besproken tijdens het dan voorliggende referentie-ontwerp en kan een raadsbesluit worden genomen op het dan voorliggende voorstel met scope, ontwerp en raming. N.a.v. het besluit in de raad scoort het project geel.

Zodra de raad akkoord gaat met het referentieontwerp en het resterende uitvoeringskrediet beschikbaar wordt gesteld, wordt de baseline t.a.v. de GROTIK+Maspecten herijkt.

RISICO Het niet doorgaan van de overkluizing in 2022 leidt tot contractbreuk en de verplichting die de gemeente met de vaststelling van het bestemmingsplan (RIS300549) zich destijds (11 oktober 2018) zelf heeft opgelegd. Zie hoofdstuk 3.5 voor de toprisico’s met oorzaak, gevolg en beheersmaatregelen. ORGANISATIE Het team voor de Renovatie Utrechtsebaan en het projectteam Overkluizing moet samenhang behouden, maar daarnaast focus houden op haar eigen deel. TIJD Het is zeker dat de overkluizing niet gebouwd kan worden in het geplande tijdsslot. De nu gedachte oplossing vergt veel afstemming met onze interne en externe stakeholders zeker in het licht van calamiteitenbestrijding. Maar ook technisch zijn er met de nu gedachte oplossing een aantal onderdelen die goed uitgezocht moeten worden op haalbaarheid (veilig en maakbaar). Daarnaast zal eerst bestuurlijke besluitvorming moeten plaats vinden voordat GRIP-RAPPORTAGE Q3 2022

21

sprake kan zijn van realisatie. De woontorens die inmiddels zijn opgeleverd kunnen wel bewoond gaan worden ondanks het ontbreken van de overkluizing die ook als geluidsbarrière gaat fungeren. Wel zal Provast eraan blijven hechten dat de overkluizing zo snel mogelijk wordt gerealiseerd. Gestuurd wordt op start uitvoering in Q4 2023. INFORMATIE De opdrachtgever, de stuurgroep en het bestuur zijn inmiddels over de lichtere en goedkopere variant geïnformeerd. Met de stakeholders zoals de VRH worden volop gesprekken gevoerd over een veilig vlucht- en reddingsconcept. Dat heeft ertoe geleid dat er zicht is op overeenstemming. De participatiebijeenkomst voor de groeninvulling van het maaiveld heeft plaatsgevonden, evenals de terugkoppeling aan de omwonenden KWALITEIT Met de variant zoals deze in de besluitvorming is voorgelegd, wordt de constructie lichter en goedkoper. De groeninvulling wordt niet uitgevoerd met volwassen bomen maar met mooi gedetailleerde beplanting (RIS312232). Arcadis is bezig met het uitwerken van het referentieontwerp en het installatieontwerp. De basisinformatie zoals inmetingen van de huidige Utrechtse Baan zijn verwerkt en constructie berekeningen worden gemaakt. Om het VO van de maaiveld oplossing voor inspraak gereed te maken is een intensieve interactie geweest tussen constructeurs van Arcadis en IbDH.

Dit heeft geleid tot een ontwerp dat straks ook past op de overkluizing. MAATSCHAPPIJ Het niet doorgaan van de overkluizing kan leiden tot maatschappelijke discussie omdat plannen niet gerealiseerd kunnen worden die reeds met de bewoners en ontwikkelaar gedeeld zijn.

●

Haagvlietpoort The Grace GELD De bouw van The Grace is onderdeel van het ‘Voorstel college investeren in een groen Hollands Spoor Kwartier’ (RIS309486) en is met 1.411 woningen een belangrijk onderdeel van de prestatieafspraken met het Rijk in het kader van de woningbouwimpuls. De tijdige doorgang van het plan hangt nauw samen met de dekking ten behoeve van investeringen in de openbare ruimte. RISICO Het verkrijgen van de omgevingsvergunning is voor de initiatiefnemer essentieel voor verdere investering in het plan. Uw raad heeft op 30 juni 2022 ingestemd met de verklaringen van geen bedenkingen (RIS312442). In Q3 is de bezwaarperiode voor de bouwvergunning verlopen en daarmee is de vergunning onherroepelijk geworden. De gestegen bouwkosten in combinatie met de mogelijke huurprijsregulering op landelijk niveau vormen een risico voor de daadwerkelijke realisatie van het gebouw. ORGANISATIE Het afgelopen is er door de ontwikkelaar, gemeente en andere stakeholders intensief samengewerkt om het plan voor te kunnen leggen aan het bestuur. Capaciteitsinzet van verschillende vakafdelingen is een aandachtspunt. TIJD De afhandeling van de uitgebreide Wabo procedure heeft langer geduurd dan verwacht. Voor deze uitgebreide WABO-procedure geldt een termijn van maximaal 26 weken. Omdat de omgevingsvergunning al in 2020 is ingediend, is deze termijn ruimschoots overschreden.

De definitieve verklaring is als raadsvoorstel ter vaststelling aangeboden en is op 30 juni 2022 aangenomen (RIS312442). De gestegen bouwkosten in combinatie met mogelijke huurprijsregulering op landelijk vormen een risico voor de daadwerkelijke realisatie van het gebouw en daarmee de beoogde start bouw in Q1 2023. INFORMATIE In verband met wisseling van een aantal betrokkenen aan de kant van de gemeente en aan de kant van de initiatiefnemer is kennisoverdracht een aandachtspunt. Er is echter geen sprake van een afwijking ten opzichte van wat verwacht mag worden. KWALITEIT De uitgangspunten zijn vastgelegd in de NvU Haagvlietpoort (RIS311821). Hierin staat aangegeven dat het bouwplan onder andere moet voldoen aan het nog op te stellen beeldkwaliteitsplan Laakhavens. Echter loopt het bouwplan voor op het afronden van het beeldkwaliteitsplan. In het kader van de Structuurvisie CID is aan uw raad toegezegd dat plannen die vooruitlopen op de beeldkwaliteitsplannen worden voorzien van aparte beeldkwaliteitsdocumenten, waarin het aspect beeldkwaliteit wordt geborgd. Er is een concept beeldkwaliteitsdocument voor ‘The Grace’ opgesteld, dat tezamen met de ontwerpverklaring GRIP-RAPPORTAGE Q3 2022

22

van geen bedenkingen (VVGB) ter inzage is gelegd. Het definitieve beeldkwaliteitsdocument is gelijktijdig met de definitieve VVGB door uw raad aangenomen. MAATSCHAPPELIJK Omwonenden en andere belanghebbenden zijn door de gemeente onder andere in het kader van de NvU Haagvlietpoort en de Velostrada geïnformeerd. Daarnaast zijn burgers en bedrijven door de initiatiefnemer betrokken bij de totstandkoming van de plannen voor ‘The Grace’. Voorafgaand aan de terinzagelegging heeft de gemeente in december 2021 een informatiebijeenkomst georganiseerd, waarin het gesprek is gevoerd met omwonenden en belanghebbenden over het beeldkwaliteitsdocument, de inrichting van de openbare ruimte en het bouwplan.