RIS314283 Bijlage 1 GRIP-rapportage fysiek domein Q2 2022

Rapportage GRIP Projecten Q2 2022 Fysiek Domein Gemeente Den Haag

Motivering geheimhouding hoofdstuk 2 Financiële overzichten en hoofdstuk 3.5 Risico´s en kansen per project: ‘GEHEIM o.g.v. art. 25 lid 2 Gem. wet juncto art. 5.1 Woo, lid 2, sub b f W00’: In de GRIP-rapportage staan hoofdstukken die niet zomaar openbaar kunnen. De motivatie voor geheimhouding per sub is als volgt: •

•

Sub B: In de GRIP-rapportage wordt er inzage gegeven in de financiën van politiekgevoelige projecten; budgetten, realisatie, prognoses, risico’s en kansen. Openbaarmaking van de GRIP-rapportage over de juridische risico’s van de projecten tast de positie van de gemeente tegenover wederpartijen aan, of verzwakt deze positie. Openbaarmaking kan de juridische positie van de gemeente zozeer schaden dat de economische of financiële belangen van de gemeente geacht moeten worden zwaarder te wegen dan het algemeen belang van openbaarmaking. Als gevolg van bekendmaking van de informatie over juridische risico’s kan één of meerdere partijen die bij de bestuurlijke aangelegenheid is betrokken, onevenredig voordeel of nadeel ondervinden'. Sub F: In de GRIP-rapportage wordt informatie gegeven over kwesties die niet alleen de gemeente aangaat. Het is belangrijk dat de partijen waarmee de gemeente samenwerkt in de projecten zorgvuldig op de hoogte worden gebracht voordat een besluit, maatregel, etc. openbaar wordt. Zoals bijvoorbeeld een project dat de temporiseert wordt, gestopt, overschrijdt of vertraagd.

Alleen voor Hoofdstuk 2 Financiële overzichten en hoofdstuk 3.5 Risico´s en kansen per project is een evaluatiedatum 31 januari 2024 opgenomen. Tot die tijd zullen alleen deze hoofdstukken geheim geagendeerd worden. De andere hoofdstukken van de GRIP-rapportage zijn openbaar.

Vertrouwelijkheid: Intern

GRIP-RAPPORTAGE Q2 2022

1

INHOUDSOPGAVE 1.

INLEIDING ......................................................................................................................... 3 1.1

Leeswijzer .................................................................................................................... 4

1.2

Belangrijkste aandachtspunten van dit kwartaal ........................................................ 5

1.3

Bestuurlijke planning ................................................................................................. 11

2.

FINANCIELE OVERZICHTEN..........................................................................................13

3.

PROJECTENOVERZICHT.................................................................................................14 3.1

Uitleg criteria en beoordeling GROTIK+M-aspecten ................................................14

3.2

Tabel en grafiek totaalproject kleuren........................................................................ 15

3.3

QuickScan GROTIK+M-aspecten.............................................................................. 18

3.4

Highlights per project .................................................................................................19

3.5

Risico’s en kansen per project ................................................................................... 26

3.6

Maatschappelijke relevantie per project ................................................................... 27

Vertrouwelijkheid: Intern

GRIP-RAPPORTAGE Q2 2022

2

1. INLEIDING Hierbij ontvangt u de GRIP-rapportage Q2 2022. De voorliggende GRIP-rapportage is gebaseerd op het format dat op 14 juli 2021 door de raad is vastgesteld (RIS309058). In het jaarrekeningonderzoek 2019 (RIS305823) is opgemerkt dat de GRIPrapportage tijdens de begrotingsbehandeling en vaststelling van de jaarrekening niet expliciet wordt behandeld in de raad. Daarom is de Rekeningencommissie op 26 november 2020 (RIS307274) in gesprek gegaan met de raad hoe er op structurele wijze aandacht kan worden besteed aan de beheersing van grote projecten (mede) aan de hand van de GRIP-rapportage. Hier kwam naar voren dat de raad vooral actueler en leesbaar geïnformeerd moet worden over grote projecten. Op 14 juli 2021 is hier gehoor aan gegeven in het voorstel nieuwe GRIPrapportage (RIS309058). Het nieuwe format geeft een zo compleet mogelijk beeld van de stand van zaken binnen projecten en programma’s in het fysiek ruimtelijk domein. Tijdens de behandeling van het voorstel nieuwe GRIP-rapportage in de raad is Amendement: Reikwijdte GRIP-rapportage (RIS3096681) aangenomen. In 2021 zijn reeds twee GRIP-rapportages opgeleverd in het nieuwe format: GRIP-rapportage Q2 2021 RIS311223 en GRIP-rapportage Q3 2021 RIS311907.

GRIP-projecten De hele projectenportefeuille van het fysieke domein is begin 2022 langs een aantal selectiecriteria gelegd die samen 12 kenmerken vertegenwoordigen (zie RIS309058 voor de totstandkoming van de 12 kenmerken van de selectiecriteria). Alle projecten met een score van 9 of hoger op de kenmerkenlijst zijn meegenomen in deze GRIP-rapportage, zie de bijlagen voor de scoring per GRIP-project. In deze rapportage wordt er daarmee over 15 projecten gerapporteerd. De selectiecriteria worden initieel bij de startbeslissing voor de eerste keer aan een project toegewezen, ook als deze in de verkennings- of initiatieffase verkeerd. Op jaarlijkse basis vindt in Q1 binnen de gemeente een herijking van het gehele fysieke domein plaats, zodat we te allen tijde over de juiste projecten rapporteren. Hierdoor kan het aantal GRIP-projecten wisselen en dit laat zich verklaren door het afronden en opleveren en het toevoegen van nieuwe projecten. Als de lijst met GRIP-projecten wijzigt, wordt dit aan de raad toegelicht in de eerstvolgende rapportage. GRIP-projecten 2022: 1. Kijkduin Bad 2. Dreven Gaarden Zichten 3. Spuikwartier 4. Overkluizing Utrechtsebaan Grotiusplaats 5. Haagvlietpoort The Grace 6. De Pier NIEUW 7. Renovatie Binnenhof 8. Conservatoriumlocatie NIEUW 9. Gebiedspaspoort Zichtenburg, Kerketuinen en Dekkershoek NIEUW 10. Tramremise HTM Gavi kavel NIEUW 11.

Gebieds Nota van Uitgangspunten (NvU) Laakhavens 12. Renovatie Utrechtsebaan 13. Lijn 16, projecten in uitvoering 14. Middenboulevard Scheveningen fase 1 15. Ongelijkvloerse kruising Zwolsestraat

Vertrouwelijkheid: Intern

GRIP-RAPPORTAGE Q2 2022

3

Vijf projecten op deze lijst zijn nieuw. Dit heeft verschillende redenen; • Nieuwe projecten die vorig jaar nog niet bestonden zijn in 2022 wel meegenomen; Tramremise HTM Gavi-kavel. • Bestaande projecten zijn in de loop van 2021 (na Q3) risicovoller geworden door bijvoorbeeld de overgang naar een nieuwe fase, verandering in scope, of door andere oorzaken; De Pier, Conservatoriumlocatie en Gebiedspaspoort ZKD. Er zijn ook vier projecten waar we in 2022 niet meer over rapporteren in de GRIPrapportage. Dit laat zich verklaren doordat projecten zijn gestopt of inmiddels minder hoog scoren op de kenmerken. 1. 2. 3. 4.

Omgevingsplan Binckhorst Gebiedspaspoort Maanweg Gebiedspaspoort Junopark Verplaatsing Raamprostitutie

In bijlagen wordt inzage gegeven in alle scorekaarten waardoor het afvallen of toevoegen van de GRIP-projecten inzichtelijk is. De GRIP-rapportage heeft tot doel om een overzichtelijk beeld te geven van besluitvorming en de belangrijkste maatschappelijke, programmatische en financiële aspecten inclusief een overzicht van de voornaamste risico’s van grote projecten. De rapportages worden twee keer per jaar opgesteld: na Q2 en na Q3. Juist in deze kwartalen vinden de meeste actualisaties op de projecten plaats.

Algemene aandachtspunten zijn te vinden in hoofdstuk 1.2. In het Rekenkamerrapport‘Sturen op maatschappelijke effecten bij grote projecten’(RIS270981) - is het college verzocht om “de ontwikkelingen van (te verwachten) maatschappelijke effecten in relatie tot de gestelde doelen jaarlijks te monitoren en op te nemen in de bestaande informatie- en verantwoordingssystematiek zoals de GRIP-rapportages”. Bestuurlijke en/of maatschappelijke aandachtspunten zijn zodoende terug te vinden in hoofdstuk 1.3. De financiële informatie is te lezen in hoofdstuk 2. Daarbij hebben we zoveel mogelijk vastgehouden aan het format. Substantiële wijzingen in het format zullen na de evaluatie, eind 2022, plaatsvinden. In hoofdstuk 3 werken we met een stoplicht-dashboard. Hiermee wordt op een overzichtelijke manier inzage gegeven in de huidige stand van de projectenportfolio GRIP (hoofdstuk 3.1 en 3.2). Met stand van zaken bedoelen wij Q2 van 2022 (peildatum tot 1 juli 2022) of anders wanneer dat expliciet is aangegeven, zoals bij de Grex. Door het gebruik van de methodiek van stoplichten is het helder aan te geven op welk vlak wijzigingen plaatsvinden en of bijsturen wenselijk is. Deze methodiek wordt toegepast op de GROTIK+M-aspecten. Dit is een veel gebruikte manier binnen projectmanagement om een overzicht te hebben waarbij alle aspecten van de projectbeheersing aan bod komen.

Voor verdere toelichting op de methodiek zie hoofdstuk 3.1.

Vertrouwelijkheid: Intern

GRIP-RAPPORTAGE Q2 2022

4

Een GROTIK+M QuickScan (hoofdstuk 3.3) maakt de voortgang en sturing op projecten inzichtelijk. De belangrijkste inhoudelijke informatie is zoveel mogelijk verwoord in de highlights en in de risico’s. (Hoofdstuk 3.4 en 3.5). NB: Net zoals bij alle projecten in Den haag hanteren we ook bij de GRIP-projecten onzekerheidsmarges. Het kernproces van de gemeente Den Haag, voor fysiek ruimtelijke projecten, kent drie hoofdfases: Voorbereidingsfase, Ontwikkel/ontwerpfase, Uitvoeringsfase. Bij deze fases is er sprake van een afnemende onzekerheidsmarge, inherent aan het feit dat er meer duidelijkheid komt over de opdracht en de uitwerking van die opdracht. De onzekerheidsmarges die gehanteerd worden lopen van circa 25% bij start van de voorbereidingsfase tot aan circa 10 % bij start uitvoeringsfase.

Kijkduin Bad Over de ontwikkelingen in Kijkduin Bad is de commissie Ruimte geïnformeerd middels een aparte brief (RIS312397). Hierin is aangegeven dat er voor zowel de Entree en Fietsenstalling (EeF) als de openbare ruimte extra budget, 500.000 respectievelijk 350.000, nodig is. Voor beide projecten zal het college aan de raad voorleggen hoe deze tekorten kunnen worden opgevangen. In september is er door aannemer Max Bögl gestart met de aanleg van de Entree en Fietsenstalling (EeF). Het concept voorontwerp voor de openbare ruimte, Deltaplein & omgeving, heeft voor de zomer ter inzage gelegen (RIS312396). De zienswijzen worden op dit moment beantwoord en waar nodig wordt het ontwerp aangepast. Vervolgens wordt het voorontwerp middels een raadsvoorstel in Q4 2022 aan de raad voorgelegd. Het deel van de Kijkduinsestraat tussen de Machiel Vrijenhoeklaan en de Zandvoortselaan wordt naar verwachting rond de jaarwisseling ter inzage gelegd. Gelet op de voortgang van het ontwerp voor de openbare ruimte en de aanleg van de EeF is dit project minder risicovol geworden waardoor het risicoprofiel gedaald is van ‘rood’ naar ‘geel’.

Vertrouwelijkheid: Intern

GRIP-RAPPORTAGE Q2 2022

5

Dreven Gaarden Zichten In februari 2020 heeft de raad ingestemd met het projectdocument Dreven-Gaarden-Zichten en (RIS311093) en de intrekking van de status ‘beschermd stadsgezicht’ voor De Dreven. In maart 2022 is de samenwerkingsovereenkomst gesloten met Staedion en Heijmans voor de uitvoering van deze gebiedsontwikkeling. Hiermee is het risicoprofiel op de planning gedaald van ‘rood’ naar ‘geel’. Het halen van de planning is essentieel voor het veiligstellen van de rijksubsidie. Voor de eerste twee deelplannen Steenzicht en Ruimzicht is het ontwerp bestemmingsplan ter inzage gelegd (RIS312353). Bij het opstellen van het planologisch kader voor de overige deelplannen veroorzaakt de onzekerheid rond de invoeringsdatum van de omgevingswet dat er met meerdere scenario’s gewerkt moet worden. Op het besluit over de status beschermd stadsgezicht van de Dreven zijn twee bezwaren binnengekomen die nog in behandeling zijn. Doordat bouwkosten extreem hard toenemen in verhouding tot opbrengsten is het risicoprofiel van een sluitende grondexploitatie van ‘groen’ bijgesteld naar ‘geel’. In Q3 2022 worden de doorrekeningen van het eerste deelplan Steenzicht verwacht en die meer inzicht zullen geven in actueel haalbare grondwaarden. Spuikwartier In de jaarrekening 2021 zijn alle ramingen met betrekking tot de grondexploitatie Spuikwartier geactualiseerd.

Veel van de hieruit volgende mutaties in de grondexploitatie waren in meer of mindere mate voorzien, waardoor er eerder inschattingen waren gedaan. Met het optreden van de risico’s zijn de consequenties verwerkt in de actualisatie van de grondexploitatie. Hierdoor is het projectresultaat verslechterd, maar met het wegvallen van risico’s (opgetreden) is het resterende financiële risicoprofiel bijgesteld van ‘rood’ naar ‘geel’. In de eerste helft van 2022 heeft de ontwikkelaar Sonate doorgebouwd aan de torens Adagio en Bolero. Naar verwachting wordt toren Bolero in september 2022 opgeleverd en start de inhuizing van de nieuwe bewoners. Toren Adagio zal naar verwachting medio 2023 worden opgeleverd. De gemeente heeft de buitenruimte rond toren Bolero in de periode van maart tot mei 2022 laten inrichten. Dit is voorlopig nog onderdeel van het bouwterrein en wordt zo snel als mogelijk vrijgegeven voor gebruik. De Spuigarage (deel A en B) is terug geleverd aan ASR. Hiertoe is een allonge gemaakt op de oorspronkelijk overeenkomst. De boeteclausule is daarbij aangepast. Het voorlopig ontwerp van de inrichting van het Spuiplein is in december 2021 door de raad vastgesteld (RIS310217). Binnen deze kaders wordt doorgewerkt aan het definitief ontwerp. Start van de uitvoering is voorzien begin 2023. Risico hierbij is de levertijd en kosten van het noodzakelijke materiaal.

De buitenruimte van de Turfhaven wordt verder uitgewerkt. De planning wordt nader uitgewerkt in samenhang met de oplevering van toren Adagio. Overkluizing Utrechtsebaan Grotiusplaats De raad heeft op 30 juni 2022 het raadsvoorstel: ‘Gewijzigde scope en ontwerp overkluizing Utrechtsebaan met bijbehorende financiële besluiten’ (RIS312232) inclusief amendement en moties vastgesteld. Deze variant met een lichtere principe-oplossing is op 15 juni 2022 in een technische sessie toegelicht aan de commissie Ruimte. Op grond van de besluitvorming kan de verdere uitwerking en voorbereiding van de bouw van de overkluizing doorgang vinden. Op verzoek van de raad wordt daarnaast gewerkt aan een onderzoek naar de inpassing van de overkluizing in een toekomstig Stadspark Utrechtsebaan boven een groter deel van de weg. Tevens wordt op basis van expert-sessies onderzocht of er oplossingsrichtingen zijn vergeten dan wel er een andere, goedkopere invulling van de afspraken met ProVast mogelijk zijn. Naar verwachting wordt er op basis van deze extra informatie en verdere uitwerking eind van

Vertrouwelijkheid: Intern

GRIP-RAPPORTAGE Q2 2022

6

het jaar een raadsbesluit genomen op het dan voorliggende voorstel met scope, ontwerp en raming. Met de vaststelling van het raadsvoorstel, is de overkluizing uit de grondexploitatie gelicht en gaat het verder als investeringsproject. In de grondexploitatie resteert dan nog alleen de inrichting van de openbare ruimte van het Maria Stuartplein (het gebied rondom de Grotiustorens), welke daarmee als zelfstandig project verder gaat. De GRIP-rapportage gaat daarom vanaf heden alleen nog over de overkluizing van de Utrechtsebaan. Er is een goed beeld van de risico’s behorend bij deze fase van het ontwerp; deze liggen met name in de afstemming met de veiligheidsregio Haaglanden (VRH) en het draagvlak bij omgeving (en gemeenteraad). De te nemen beheersmaatregelen worden actief gemonitord. Met de VRH, de beheerder(s) en overige stakeholders is in de afgelopen periode dan ook intensief overleg gevoerd over een veilig vlucht- en reddingsconcept. Ook heeft er onlangs een participatiebijeenkomst met de omwonenden plaatsgevonden waarbij ideeën t.a.v. het maaiveldontwerp zijn opgehaald. Haagvlietpoort The Grace Het college van B&W is in januari 2022 akkoord gegaan met de ontwerpverklaring van geen bedenkingen (VVGB).

Op 2 februari 2022 heeft de commissie Ruimte, na bespreking in het presidium van de raad, de ontwerpverklaring van geen bedenkingen vrijgegeven voor terinzagelegging (RIS311267). De ontwerpverklaring van geen bedenkingen is vervolgens op 2 maart 2022 (inclusief de ontwerp-omgevingsvergunning met bijlagen) voor 6 weken ter inzage gelegd. De definitieve verklaring is als raadsvoorstel ter vaststelling aangeboden en is in de raadsvergadering van 30 juni 2022 aangenomen (RIS312442), tezamen met vier moties en één amendement. Met de verdere uitwerking van de buitenruimte in het gebied, inclusief de logistiek van- en naar het complex en de inpassing van windmaatregelen, zullen eind 2022 de risico’s verder gemitigeerd zijn. De Pier De Pier BV. (Xcentric Hotels & Kondor Wessels Vastgoed) is eigenaar (opstalhouder) van de Pier te Scheveningen. Rijkswaterstaat is eigenaar van de grond waar de Pier op staat. Uit recente onderzoeken (RIS311717) is gebleken dat de in het werk gestorte delen van de Pier in slechte staat verkeren en ongeveer nog 5 jaar meegaan. Er moeten op relatief korte termijn maatregelen worden genomen om de veiligheid van de Pier te blijven garanderen. Voor de lange termijn wordt er gekeken naar een mogelijke (her)ontwikkeling van de Pier. De gemeente is in samenwerking en afstemming met de Pier BV.

half mei 2022 gestart met de voorbereidingen voor een uitgebreid participatietraject om te weten te komen wat de waarden, belangen en ideeën van bezoekers en andere belanghebbenden zijn over de Pier, in het bijzonder de Haagse inwoners. Dit is in lijn met de aangenomen moties over de Pier (RIS312143 en RIS312145). Tijdens het zomerreces 2022 is gestart met een straatenquête voor de bezoekers van de Pier over wat zij belangrijk vinden aan en voor de Pier van Scheveningen. Na de participatiefase volgt het uitwerken in gemeentelijke kaders voor de toekomst van de Pier. De opbrengst uit het participatieproces wordt hierbij betrokken. Renovatie Binnenhof In februari 2022 is de raad geïnformeerd over de stand van zaken rond de renovatie van het Binnenhof (RIS311529). De bouwschuttingen zijn grotendeels geplaatst, het Binnenhof is als doorgaande route voor voetgangers en fietsers afgesloten en de werkzaamheden aan kabels en leidingen in de directe omgeving van het Binnenhof zijn fysiek waarneembaar. Het beperken van overlast en het bereikbaar en leefbaar houden van de omgeving zijn gemeenschappelijke aandachtspunten voor de omgevingsmanagers van het Rijk, de aannemer en de gemeente. Het destructief onderzoek aan de panden is in volle gang en zal

Vertrouwelijkheid: Intern

GRIP-RAPPORTAGE Q2 2022

7

tot medio 2023 in beslag nemen. Over het ontwerp en de inpassing van de nieuwe publieksentree aan de Hofplaats wordt door het Rijk afgestemd met de gemeente en de omgeving. De impact van deze plannen op de Hofplaats en de omliggende buitenruimte wordt meegenomen in een gezamenlijk traject waarin gemeente en Rijk samen met de omgeving een visie vormen en plannen voorbereiden voor noodzakelijke én gewenste aanpassingen in het gebied Spui tot Vijverdam. De eerste plannen voor programmering rond het Binnenhof krijgen vorm en de realisering wordt voorbereid. Het Rijksvastgoedbedrijf verwacht de opening van het informatiecentrum aan de Plaats in november 2022. Voor het uitzichtpunt is door het RVB nog geen verwachte openingsdatum afgegeven. Goede communicatie met de omgeving en participatie bij de planvorming waar mogelijk, blijven punten waar vanuit de gemeente bij het Rijk aandacht voor gevraagd wordt. Conservatoriumlocatie In februari 2022 is de Nota van Uitgangspunten voor de voormalige Koninklijke Conservatorium locatie vastgesteld in de raad, met het oog op huisvesting van Rijksambtenaren (een ontwikkeling van het Rijksvastgoedbedijf - RVB) en de ANWB. Er is door de samenwerkende partijen gewerkt aan de verdere uitwerking van de plannen. Ook is onderzoek gedaan naar de bezonningseffecten en hoe deze verbeterd kunnen worden.

De vorderingen worden tezamen met het toepasselijke beeldkwaliteitsdocument tijdens een participatiemoment gepresenteerd aan de omgeving. Het Rijksvastgoedbedrijf zoekt op een later moment bij de verdere uitwerking van haar ontwerp nogmaals de afstemming met de omgeving. Ook wordt volop gewerkt aan het voorbereiden van de aanpassing aan de ruimtelijke kaders (bestemmingsplan). Een ontwerpbestemmingsplan zal naar verwachting in het najaar van 2022 vrijgegeven kunnen worden voor inspraak. De ANWB is momenteel op koers om volgens planning in de tweede helft van 2023 te kunnen starten met de bouw, mits bouwrijpe grond en een onherroepelijke omgevingsvergunning tijdig beschikbaar zijn. Het te slopen pand op de KC-locatie wordt momenteel bewoond door Oekraïners. Tijdige alternatieven voor de huisvesting van hen vormt een risico voor de planning. Tramremise meervoudig ruimtegebruik Gavi kavel Voorafgaand aan het voorlopig ontwerp (VO) stedenbouwkundig plan voor de tramremise wordt het meervoudig ruimtegebruik verder uitgewerkt (NvU Tramremise Ypenburg, RIS311712). Het uitwerken van dit meervoudig ruimtegebruik moet leiden tot een keuze t.a.v. welke tweede functie gewenst en mogelijk is. Hiervoor wordt er in 2022 een externe verkenning uitgevoerd naar de mogelijkheden en beperkingen voor het meervoudig ruimtegebruik bij een tramremise. De resultaten worden aan de raad aangeboden.

In de NvU (RIS311712) zijn in paragraaf 8.6 de verschillende risico’s voor kwaliteit, tijd en geld opgenomen. Gebiedspaspoort Zichtenburg Kerketuinen Dekkershoek (ZKD) Eind 2019 is de Bedrijfshuisvestingstrategie (RIS303177) vastgesteld door de gemeenteraad. Op ZKD wordt een gebiedspaspoort opgesteld in samenwerking met ondernemers. Met de Bedrijfshuisvestingstrategie en het sluiten van het convenant ‘’Duurzaam ZKD’’ in maart 2021 (RIS307583) zijn stappen gezet om het belang van bedrijventerreinen voor Den Haag te benadrukken. In de praktijk zien veel ondernemers nog te weinig aandacht voor de vernieuwing van het bedrijventerrein. Ondermijning, achterstallig onderhoud en overlast door bijvoorbeeld verwarde personen, drugs, straatraces, zwerfafval en zwerfauto’s zorgen voor scepsis bij ondernemers. Hierdoor ontstaat er veel twijfel dat investeren en herontwikkeling loont en dat deze investeringen terug verdiend kunnen worden. De vraag naar ruimte op bedrijventerreinen is hoog, maar dit geldt ook voor woningbouw. De beleidsregel ‘’Nee-tenzij’’ wordt als volgt vertaald. Bij transformatie of herontwikkeling van

Vertrouwelijkheid: Intern

GRIP-RAPPORTAGE Q2 2022

8

bedrijfsruimte is geen solitaire woningbouw toegestaan. Alleen combinaties met mengen op gebouwniveau zijn passend waarbij de bedrijfsruimtefunctie voldoet aan een marktconforme maatvoering en past bij de moderne huisvestingswensen van bedrijfsruimtegebruikers. De voorwaarde is dat bedrijfsruimte wordt behouden en niet wordt beperkt. Bij de functie of

bestemming van gronden op het bedrijventerrein ZKD willen te doen wijzigen, zal de gemeente hierover met de ondernemersvereniging ZKD een overleg aangaan.

Op dit moment wordt hard gewerkt om in Q4 2022 een concept gebiedspaspoort op te leveren. Tegelijkertijd heeft het programma ‘’Werklandschappen van de Toekomst’’, dat zich richt op het verduurzamen van bedrijventerreinen, € 26 miljoen toegekend gekregen. Het ZKD is een van de tien betrokken bedrijventerreinen die hiervoor in aanmerking kan komen, waardoor het terrein een grote kans heeft om deel te nemen aan het definitieve programma. Hiervoor dient het gebiedspaspoort te beogen om een grootschalige vergroening te realiseren. Dit zal betekenen dat er een financiële impuls als aanjaaggeld moet worden ingezet om de gelden te kunnen verzilveren. Naast het Nationaal Groeifonds wordt er ook gewerkt aan een Rabobank Greendeal en een NL Greenlabel. Ook hiervoor dienen er middelen gereserveerd te worden om ZKD in stelling te brengen. Gebieds Nota van Uitgangspunten Laakhavens Op 8 maart 2022 is de Integrale Ontwikkelvisie Laakhavens (Gebieds Nota van Uitgangspunten RIS311821) door het college aan de raad aangeboden. In dit document wordt een eindbeeld geschetst van de gebiedsontwikkeling Laakhavens met hierin circa 9.000 woningen, kantoren, hoogwaardige openbare ruimte en alle bijbehorende voorzieningen zoals nieuwe scholen, winkels, speelplekken en recreatieve voorzieningen. In de raadscommissie van 14 april 2022 is aangegeven dat er een technische vragenronde wordt gehouden.

Deze vragen zijn op 14 juni 2022 in het college behandeld en aan de raad aangeboden. Er wordt gewerkt aan het beeldkwaliteitsplan Laakhavens. Renovatie Utrechtsebaan Q2 2022 heeft in het teken gestaan van de afronding van de realisatie door de aannemer. Er is sprake geweest van een uitloop van een maand door technische tegenvallers in de kwaliteit van de aangetroffen betonnen wanden en vloeren; hiervan zijn het bestuur en daarmee de buitenwereld gedurende het werk op de hoogte gebracht (RIS312040). De opleverdatum 24 juni 2022 is gehaald. Komende tijd ligt de focus op het uitvoeren van de resterende werkzaamheden (coating, pompkelder, brandwerende bekleding). Het aanbrengen van de coating gebeurt gedurende doordeweekse nachten zodat de impact op het verkeer minimaal is. De pompkelder is in het project zeker gesteld, maar er zijn nog ingrepen nodig ten behoeve van de levensduur. De brandwerende bekleding (geen wettelijke must, maar wel een verbetering voor de constructieve veiligheid) wordt aangebracht zodra er andere werkzaamheden zijn die hinder op de Utrechtsebaan veroorzaken. Parallel aan de resterende werkzaamheden vinden er gesprekken plaats over de verrekening van het gedane meerwerk door de aannemer.

Lijn 16, projecten in uitvoering De komst van de nieuwe tram ter vervanging van de huidige GTL8 moet de strijd aankunnen met de auto, vooral wat betreft reistijd en comfort. Dit vraagt om een hele reeks maatregelen ter verbetering van infrastructuur en materieel. Binnen het project Instroom Nieuwe Tram Haagse Regio (INTHR) voert Den Haag de aanpassingen aan de infrastructuur uit op lijn 6, 12 en 16 en de verschillende in-, uitruk- en calamiteitenroutes. Met andere woorden: Den Haag zorgt ervoor dat de nieuwe tram zich fysiek door de stad kan bewegen. Momenteel worden lijn 6 en 12 en verschillende in-, uitruk- en calamiteitenroutes voorbereid door DSO Mobiliteit. Aan lijn 16 wordt momenteel buiten hard gewerkt:

Vertrouwelijkheid: Intern

GRIP-RAPPORTAGE Q2 2022

9

• •

•

•

Lijn 16M (Erasmusweg t/m Gouverneurlaan). De realisatie is gestart in Q1 2022. Het werk is gerealiseerd en overgedragen aan de beheerders. Er zijn nog enkele restwerkzaamheden. Lijn 16X (Stadhouderslaan t/m Waldeck Pyrmontkade): dit betreft een deel van lijn 16Z en een deel van lijn 16S. Aangezien het grootste deel van lijn 16X onderdeel van lijn 16S is wordt deze aanbesteding onder lijn 16S benoemd en gerapporteerd. Een onderdeel van deze aanbesteding is ook de kruising President Kennedylaan – Stadhouderslaan. Deze kruising is een onderdeel van het project Noordwestelijke Hoofdroute 3. De spoorse werkzaamheden van lijn 16X zijn gereed en laatste civiele werkzaamheden zijn in juli afgerond. Lijn 16Z (Laan van Meerdervoort t/m Torenstraat), incl. tracé Buitenhof. De realisatie is gestart in Q2 2022 en duurt t/m Q4 2022. Om de overlast voor de omgeving te beperken zijn bij de start van het werk wel minder activiteiten uitgevoerd dan gepland. Dit moet later worden ingelopen. De werkzaamheden op de Gravenstraat zijn uitgelopen, doordat de werkzaamheden later zijn gestart dan voorzien en vanwege discussies over de hoogtes op het Buitenhof, ondermaatse betonstort van de onderlaag, het raken van een elektriciteitskabel en onduidelijkheid over de spoorconstructie bij het Gouden Hooft. Hierdoor is de oorspronkelijke buitendienststelling niet gehaald.

Lijn 17 rijdt nu vanaf 9 juli weer over een deel van het tracé van lijn 16 en lijn 3. Lijn 16S (Statenlaan). Het project lijn 16S is conform planning gestart. Door leveringsproblemen van diverse materialen is een 2de buitendienststelling voor lijn 11 nodig ten behoeve van de aansluiting lijn 11 – lijn 16. Daarnaast zouden de civiele werkzaamheden eind 2022 gereed zijn. Ook hier zorgen leveringsproblemen van diverse materialen voor vertraging, waardoor het civiele werk uit zal lopen. De spoortechnische werkzaamheden zijn conform de huidige planning gereed, zodat lijn 17 conform planning kan gaan rijden.

Middenboulevard Scheveningen fase 1 Het afgelopen halfjaar is in een bouwteam, waarin de gemeente samen met de geselecteerde aannemer de realisatie van de herinrichting van de Middenboulevard voorbereidt, het definitief ontwerp (DO) uitgewerkt in een uitvoeringsontwerp (UO). De ondernemers, vertegenwoordigd door de Vereniging Boulevardondernemers Scheveningen (VBS) en de Vereniging van Strandexploitanten (VVS), zijn bij de tot stand brenging van het UO nauw betrokken om optimaal met hun belangen rekening te houden en zo breed mogelijk draagvlak voor de te kiezen werkwijze en -fasering te creëren. De vormgeving van de afscheiding tussen het kelderdek van Legoland en de straks heringerichte Middenboulevard wordt met de direct omliggende ondernemers apart besproken omdat dit de toegankelijkheid van hun zaak direct beïnvloedt. In Q2 wordt het UO geprijsd om te komen tot een aannemingsovereenkomst gericht op start uitvoering november dit jaar. De aannemer heeft recent aangegeven dat hij momenteel wordt geconfronteerd met sterke prijsstijgingen in de markt voor met name leveranties. Dit heeft tot gevolg dat de prijs in de aannemingsovereenkomst aanmerkelijk hoger ligt dan datgene waarop gerekend was. Op basis van de huidige ramingen wordt een tekort verwacht. Voorstellen om dit tekort op te lossen volgen.

De bouw van de traforuimte en de hierboven aan te leggen trappen in het Rederserf maakt geen onderdeel uit van het UO maar zal apart worden aanbesteed. Volgens de huidige planning zal met de bouw in Q1 2023 worden gestart. Aan de nutsbedrijven, Dunea en Stedin, is opdracht verstrekt voor de aanleg van de tijdelijke nutsvoorzieningen gedurende de bouw van de Middenboulevard. Om ook de Middenboulevard klaar te maken voor de digitale innovaties van het Living Lab

Vertrouwelijkheid: Intern

GRIP-RAPPORTAGE Q2 2022

10

Scheveningen, wordt in de ondergrond een glasvezelnetwerk aangelegd. De (slimme) lichtmasten en kiosken die op de Middenboulevard komen, worden hierop aangesloten. Ongelijkvloerse kruising Zwolsestraat De scope van de Ongelijkvloerse kruising Zwolsestraat staat ten gevolge van intensieve overleggen met stakeholders, aanpassingen aan de palenwanden en dak, integratie van de installaties van de onderdoorgang en de parkeergarage nog niet vast. Op 23 april 2021 heeft de Rekenkamer een brief met betrekking tot de realisatie van een ongelijkvloerse kruising Zwolsestraat – Gevers Deynootweg gepubliceerd (RIS308624). In deze brief geeft de Rekenkamer een nadere duiding van de financiële risico’s van het project, waarbij ingegaan wordt op de relatie tussen de risico’s en het krediet wat de raad ter beschikking heeft gesteld. In mei 2021 heeft het college hierop gereageerd met een commissiebrief (RIS308705). Hierin wordt aangegeven de genoemde punten mee te nemen en te verankeren in het lopende programma ten behoeve van de verbetering van de projectbeheersing. In de afgelopen periode is een tussenrapportage opgesteld waarbij de kostenafwijkingen zijn toegedeeld aan diverse aspecten. De verwachting is dat scopewijzigingen n.a.v. inspraak en technische uitwerking, apparaatskosten, indexeringen en een grotere risicovoorziening zullen zorgen voor kostenstijging.

Dit wordt uitgewerkt en met het DO aan de raad voorgelegd. Gewerkt wordt aan het beheersen van de bekende risico's, zoals het opstellen van overeenkomsten met de VvE's, de benodigde vergunningen en de panden aan de Korte Zeekant. Daarnaast is de focus gelegd op het verbeteren van de eisenset vanuit externe en interne stakeholders, en de kwaliteit van de geformuleerde eisen. Het raadsvoorstel aan de commissie Ruimte over de voortgang van het project wordt in de tweede helft van 2022 verwacht.

Project

1

2

3

4

RIS 312397

Soort Commissiebrief

N.t.b.

Raadsvoorstel

N.t.b.

Collegebesluit

311093

Raadsvoorstel

311095

Raadsvoorstel

311865

Collegebesluit

312353

Collegebesluit

N.t.b.

Collegebesluit

309219

Motie

Naam Ontwikkelingen Kijkduin Bad Vaststelling voorontwerp Deltaplein & omgeving

Status Vastgesteld

Planning Q2 2022

Verwacht

Q4 2022

Ter inzagelegging concept Verwacht voorontwerp Kijkduinsestraat

Q4 2022/Q1 2023

Kijkduin Bad

Dreven Gaarden Zichten

Spuikwartier

Projectdocument inclusief Grex en concept SOK Opheffing status beschermd stadsgezicht De Dreven Definitieve SOK Ontwerpbestemmingsplan Steenzicht en Ruimzicht Aanwijzing lokale DAEB Raad aan zet als toren C sneuvelt

312232

Raadsvoorstel

Gewijzigde scope en ontwerp met bijbehorende financiële besluiten.

312431

Commissiebrief

Nazending toezeggingen m.b.t. de Overkluizing Grotius

Overkluizing Grotiusplaats

Vertrouwelijkheid: Intern

Vastgesteld

Q1 2022

Vastgesteld

Q1 2022

Vastgesteld

Q1 2022

Vastgesteld

Q2 2022

Verwacht

Q3 2022

Verwacht

Q3 2022

Vastgesteld, inclusief amendement en moties)

Q2 2022

Vastgesteld

Q2 2022

GRIP-RAPPORTAGE Q2 2022

11

311717 312143 312145

Voorstel college investeren in een groen Hollands Spoor Kwartier Sturing betaalbare Raadsmededeling woningbouw in lopende projecten Ontwerp verklaring van geen Collegebesluit bedenkingen Verklaring van geen Raadsvoorstel bedenkingen Commissiebrief Bouwtechnische staat de Pier Motie De Pier is van de stad Motie Geen woonplezier op de Pier

311529

Commissiebrief

Update Renovatie Binnenhof

Vastgesteld

Q1 2022

N.t.b.

Commissiebrief

Update Renovatie Binnenhof

Verwacht

Q3 2022

Conservatoriumlocatie 310948

Raadsvoorstel

Nota van uitgangspunten KClocatie

Vastgesteld

Q1 2022

311712

Raadsvoorstel

Vastgesteld

Q2 2022

303177

Raadsvoorstel

307582

Collegebesluit

307583

Collegebesluit

N.t.b.

309486

5

Haagvlietpoort

308642 311267 312442

6

De Pier

7

Renovatie Binnenhof

8

9

Tramremise HTM Gavi kavel

10

Gebiedspaspoort ZKD

11

Gebieds NvU Laakhavens

12

Renovatie Utrechtsebaan

13

Lijn 16, projecten in uitvoering

Middenboulevard Scheveningen

15

Ongelijkvloerse kruising Zwolsestraat

Concept-Nota van Uitgangspunten Bedrijfshuisvestingstrategie

Vastgesteld

Q3 2021

n.v.t.

Q2 2021

Vastgesteld

Q1 2022

Vastgesteld

Q2 2022

Vastgesteld Aangenomen Aangenomen

Q2 2022 Q3 2022 Q3 2022

Vastgesteld

Q4 2019

Vastgesteld

Q1 2021

Vastgesteld

Q1 2021

Collegebesluit

Convenant Duurzaam ZKD Convenant Duurzaam ZKD, fin. Bijdrage Gebiedspaspoort

Verwacht

Q4 2022

311821

Raadsvoorstel

Gebieds NvU Laakhavens

Verwacht

Q3 2022

308781

Commissiebrief

Aankondiging renovatie Utrechtsebaan

Vastgesteld

Q2 2021

312040

Commissiebrief

Update werkzaamheden Renovatie Utrechtsebaan

Vastgesteld

Q2 2022

307975

Raadsvoorstel

Vastgesteld

Q4 2022

Vastgesteld

Q4 2022

Vastgesteld

Q2 2022

Verwacht

Q3 2024

Vastgesteld

Q2 2021

Verwacht

Q4 2022

307798 307570

14

Collegebesluit

307266 305652 308705

Vertrouwelijkheid: Intern

Lijn 16S (Statenlaan t/m Waldeck Pyrmontkade) Lijn 16Z (Laan van Raadsvoorstel Meerdervoort t/m Torenstraat) Lijn 16M (Erasmusweg t/m Raadsvoorstel Goeveneurlaan) Aanbesteding Commissiebrief Middenboulevard Brief Rekenkamer Brief Ongelijkvloersekruising Rekenkamer Zwolsestraat Voortgang Ongelijkvloerse DO raadsvoorstel kruising

GRIP-RAPPORTAGE Q2 2022

12

2. FINANCIELE OVERZICHTEN Valt onder de geheimhouding.

Vertrouwelijkheid: Intern

GRIP-RAPPORTAGE Q2 2022

13

3. PROJECTENOVERZICHT Om goed te begrijpen waar in de projecten op gestuurd wordt, en voor de GRIP-rapportage op gescoord, wordt hieronder de methodiek GROTIK verder toegelicht. Deze methodiek is in 1984 ontworpen door het adviesbureau Twynstra Gudde. Op verzoek van de raad is hier de M van maatschappelijke effecten aan toegevoegd: GROTIK+M G van Geld

Dit betreft de business case horende bij de opdracht, de financiële kaders zoals ramingen, financiering, projectbudgettering, contractbewaking, administratie, projectkostenbeheersing, prognoses en investeringen

R van Risico:

Dit betreft het signaleren en bewaken van alle risico’s.

O van Organisatie:

Dit behelst de opdrachtgever- en opdrachtnemersrol, de duidelijkheid over wie wat moet doen, de borging van professioneel projectmanagement, de bewaking van de besluitvorming en de samenhang van de beheersingsprocessen.

T van Tijd:

Dit gaat over de planningen van de activiteiten en resultaten en over de voortgangsbewaking.

I van Informatie

Dit is het informatiemanagement van de inhoud, informatie over de capaciteit en de status/sturingsinformatie, het rapporteren en het documentbeheer, en het communiceren hierover. Maar het gaat ook over communicatie met de burgers (participatie) en de media.

K van Kwaliteit

Ziet toe op de uitvoering van kwaliteitsborging van het projectresultaat. Voldoen aan de kaders en richtlijnen van de (gemeentelijke) organisatie. Deze borging van de eisen en wensen in de projectplannen gaat ook over beheerwijzigingen, over het vrijgeven van de afgesproken producten, over het uitvoeren van de nodige audits en de afhandeling van klachten en incidenten.

M van Bewaken dat de inwoners, gebruikers en bezoekers van de stad, de Maatschappelijke doelgroep van de programma’s en projecten en de betrokkenen effecten onderdeel zijn van het programma of project. Het garanderen dat het projectdoel en resultaat van toegevoegde waarde is voor de stad en haar inwoners. Scope loopt door alle aspecten heen en wordt dus niet apart benoemd. In de rapportage wordt met verschillende (stoplicht)kleuren per project/programma per beheeraspect aangegeven wat de stand van zaken is. Risico (R) kan een project lopen op alle onderdelen (Geld, Organisatie, Tijd, Informatie en Kwaliteit) vandaar dat er in een aparte paragraaf extra wordt ingegaan op risicomanagement. Over invulling m.b.t. de Maatschappelijke component (M) wordt in 3.6 nader ingegaan. (Stoplicht)kleuren worden toegekend op twee onderdelen van de rapportage: • Per project per GROTIK+M-aspecten (QuickScan GROTIK+M) • Per project één kleur op totaalniveau. Dit is de optelsom van de score per aspect. Om de toekenning van de kleuren te objectiveren zijn richtlijnen opgesteld. De wethouder is uiteindelijk eindverantwoordelijk voor de beoordeling (voor rollen en verantwoordelijkheden van de GRIP-rapportage kijk dan in bijlage 1):

Vertrouwelijkheid: Intern

GRIP-RAPPORTAGE Q2 2022

14

Groen =

De voortgang op dit aspect gaat goed, er is geen sprake van een bijzondere afwijking ten opzichte van wat verwacht mag worden.

Geel =

De voortgang op dit aspect behoeft extra zorg, bijsturen is mogelijk nodig om weer binnen de kaders te komen.

Rood =

Er moet worden ingegrepen op dit aspect, het aspect is of gaat buiten de afgesproken kaders.

3.2.1. Tabel per kwartaal: aantal projecten die goed scoren, extra zorg behoeven of ingrijpen De volgende tabel laat per kwartaal het aantal GRIP-projecten zien dat op totaalniveau een bepaalde kleur scoort. Daarnaast geeft de grafiek een weergave van de ontwikkeling over het aantal projecten. De totaalscore van de projecten zijn de optelsom van de score per project op de GROTIK+M-aspecten. Er geldt een aantal basisregels voor de bepaling van de totaalscore: • •

Als een project op één aspect rood scoort komt de totaalscore ook op rood. Als een project op 4 of meer aspecten geel scoort en de rest groen kleurt komt de totaalscore op geel.

Aantal projecten

GROEN

GEEL

ROOD

Totaal

Q2 2022

5

8

2

15

Q3 2021

5

3

7

15

Q2 2021

7

3

5

15

Risico overzicht GRIP-projecten Q2 2021 t/m Q2 2022

Grafiektitel 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0 Q2 2022

Q3 2021 groen

Vertrouwelijkheid: Intern

geel

Q2 2021 rood

GRIP-RAPPORTAGE Q2 2022

15

3.2.2

Grafiek per kwartaal: aantal projecten dat goed scoort, extra zorg behoeven of ingrijpen

Te zien is een daling in de rode projecten, een stijging in gele projecten en stabiel op de groene projecten. Na de herijking in Q1 2022 zijn enkele projecten afgevallen en erbij gekomen. De vergelijking in dit tabel wordt dus niet gemaakt met dezelfde projecten. Echter kunnen we wel zeggen dat de score van de verzameling van GRIP-Projecten in het algemeen positiever is, en daarmee de GRIP op projecten groter is, in vergelijking met Q3 2021. De GRIP-projecten die na de herijking zijn afgevallen door het stoppen of het beheersen van het project zijn in bijlage 3 toegelicht. In dit hoofdstuk wordt een toelichting gegeven op de GRIP-projecten die in 2021 anders scoorde dan in 2022 en daardoor voor een verschuiving hebben gezorgd en op projecten die rood scoren: 1. Ongelijkvloerse kruising Zwolsestraat (rood) De scope van de Ongelijkvloerse kruising Zwolsestraat staat ten gevolge van intensieve overleggen met stakeholders, aanpassingen aan de palenwanden en dak, integratie van de installaties van de onderdoorgang en de parkeergarage nog niet vast. Gewerkt wordt aan het beheersen van de bekende risico's, zoals het opstellen van overeenkomsten met de VvE's, de benodigde vergunningen en de panden aan de Korte Zeekant. 2. Gebiedspaspoort ZKD (rood) Het gebiedspaspoort voor het ZKD is een product van de vastgestelde Bedrijfshuisvestingsstrategie.

Door de dynamiek van de coronawetgeving is er getracht om via verschillende manieren te participeren. Dit heeft er ook voor gezorgd dat de planning behoorlijk is vertraagd en aangepast. 3. Kijkduin Bad (van rood naar geel) Door het beheersen van de risico’s is het aspect risico van rood naar geel gegaan. Dit omdat o.a. Entree en Fietsenstalling (EeF) als de openbare ruimte extra budget, 500.000 respectievelijk 350.000, nodig is (RIS312397). Voor beide projecten zal het college aan de raad voorleggen hoe deze tekorten kunnen worden opgevangen. Dit zal namelijk worden vanuit de grondexploitatie Kijkduin. Het saldo van de grondexploitatie verslechtert hierdoor niet, omdat er sprake is van een onderbesteding op de uitvoering van het landschappelijk raamwerk in Kijkduin Binnen. 4. Dreven Gaarden Zichten (van rood naar geel) In maart 2023 is de samenwerkingsovereenkomst gesloten met Staedion en Heijmans voor de uitvoering van deze gebiedsontwikkeling. Hiermee is het risicoprofiel op de planning gedaald van ‘rood’ naar ‘geel’. Het halen van de planning is essentieel voor het veiligstellen van de Rijksubsidie. 5. Spuikwartier (van rood naar geel) De ramingen in de grondexploitatie zijn eind 2021 geactualiseerd. Veel van de mutaties waren in meer of mindere mate voorzien en hier waren risico's voor gevormd.

Deze zijn bij de actualisatie overgenomen in de begroting van de grondexploitatie. Hiermee zijn de risico’s in de grondexploitatie afgenomen en is het beheersaspect op groen gezet. 6. Grotiusplaats (van rood naar geel) Met het akkoord van de raad op het raadsvoorstel, d.d. 30 juni (RIS312232), inclusief amendement en moties, wordt ingezet op een lichtere en goedkopere constructie met aangepaste beplanting. Hierdoor is het risicoprofiel op tijd en geld gewijzigd. 7. Haagvlietpoort (van rood naar groen) De afhandeling van de uitgebreide Wabo procedure heeft langer geduurd dan verwacht.

Vertrouwelijkheid: Intern

GRIP-RAPPORTAGE Q2 2022

16

De definitieve verklaring is als raadsvoorstel ter vaststelling aangeboden en is op 30 juni 2022 aangenomen (RIS312442). De toelichting op alle beheersmaatregelen van de GRIP-projecten zijn in hoofdstuk 3.5 opgenomen.

Vertrouwelijkheid: Intern

GRIP-RAPPORTAGE Q2 2022

17

Q3 2021 Q3 2021

Q2 Nr. 2022 1

Project/ Programma

R

O

T

I

K

M

G

R

O

T

I

K

M

GRIP-RAPPORTAGE Q2 2022

18

Kijkduin Bad

2

Dreven Gaarden Zichten

3

Spuikwartier

4

Overkluizing Utrechtsebaan Grotiusplaats

5

Haagvlietpoort The Grace

6

De Pier

7

Renovatie Binnenhof

8

Conservatoriumlocatie

10

Tramremise HTM Gavi Kavel

11

13

Gebiedspaspoort ZKD Gebieds Nota van Uitgangspunten Laakhavens Renovatie Utrechtsebaan

14

Lijn 16, projecten in uitvoering

15

Middenboulevard Scheveningen

16

Ongelijkvloerse kruising Zwolsestraat

12

G

Q2 2022

In dit hoofdstuk wordt een toelichting geven op de beheersaspecten.

●

Kijkduin Bad GELD Voor zowel de EeF als de openbare ruimte is extra budget benodigd. Hiervoor is door het college al een oplossing bedacht welke op een later moment aan de raad wordt voorgelegd (begroting 20232026 en MPG 2022). Als deze bedragen aan de projecten worden toegekend kan het risico van geel naar groen. RISICO De omgevingsvergunning voor de EeF is nog niet onherroepelijk. De inschatting is dat de omgevingsvergunning stand zal houden bij de rechter en de bouw niet stil gelegd zal worden vanwege een eventuele voorlopige voorziening. Daarnaast zijn we als gemeente in goed overleg met de indieners, wat leidt tot intrekken van beroepen. Ten aanzien van de openbare ruimte wordt gestuurd op start aanleg voor de zomer van 2023 om daarmee te zorgen dat voor de zomer van 2024 het Deltaplein en omgeving zoveel als mogelijk gereed is. De planning richting de uitvoering is krap, waardoor er weinig tijd is om eventuele tegenvallers in het proces op te vangen. Voor wat betreft de uitvoering zijn we als gemeente voor een deel ook afhankelijk van de bouw van Nieuw Kijkduin. Het risico op vertraging blijft bestaan. ORGANISATIE Eerdere zorgen omtrent kennisoverdracht is niet meer aan de orde aangezien het projectteam een constante factor is. TIJD Vanwege de realisatieplanning van de openbare ruimte is vertraging in het ontwerpproces niet wenselijk.

INFORMATIE Er vindt goed overleg plaats met de omgeving. KWALITEIT Het risico bestaat dat het Atlantic Hotel (BoHa) niet aansluit op EeF 2.0, echter zijn we momenteel in goed overleg met BoHa over het aansluiten op de EeF en is BoHA dit ook voornemens. Het is echter niet afdwingbaar. MAATSCHAPPIJ De zorg dat de EeF niet aangelegd zou gaan worden is niet meer aan de orde aangezien de aannemer gecontracteerd is en in september start met de aanleg van de EeF.

●

Dreven Gaarden Zichten GELD Doordat bouwkosten extreem hard toenemen in verhouding tot opbrengsten is de huidige prognose voor het eindresultaat van de Grex ruim € 1 miljoen ongunstiger geworden. Het risicoprofiel is daarom bijgesteld van ‘groen’ naar ‘geel’. In een deze langlopende grondexploitatie, waarbij per deelplan overeenkomsten worden gesloten, zijn er mogelijkheden om bij te sturen en optimaliseren. Naar gelang de voortgang van de herstructureringsopgave wordt bezien in hoeverre een optimalisatie van de kosten op het bouw- en woonrijp maken of het opbrengstpotentieel van het programma noodzakelijk is. In Q3 worden de doorrekeningen van het eerste deelplan Steenzicht verwacht en die meer inzicht zullen geven in actueel haalbare grondwaarden. Daarnaast blijken de benodigde middelen benodigd voor het hoge ambitieniveau dat wordt aangehouden voor participatie en communicatie niet in verhouding met toegestane middelen volgens plankosten scan. Er wordt naar aanvullende dekkingsbronnen gezocht. RISICO Op het besluit over het intrekken van de status beschermd stadsgezicht van de Dreven (RIS311095) zijn twee bezwaren binnengekomen. De behandeling hiervan loopt, maar een dergelijke procedure vormt altijd een planningsrisico. Het risico dat deze procedure leidt tot planaanpassingen wordt gering geacht.

Bij het sluiten van de SOK is opgenomen dat een duidelijke definitie nodig is van de activiteiten binnen de samenwerkingsovereenkomst worden gezien als Diensten van Algemeen Economisch Belang. Hiervoor wordt een besluit lokale DAEB-aanwijzing voorbereid, die een volledige staatssteunrechtelijke basis biedt voor de verplichtingen die de gemeente tegenover Staedion op zich heeft genomen. Hiermee worden de risico’s op staatssteun met de Europese commissie geminimaliseerd. ORGANISATIE Voor het project is een projectorganisatie met de samenwerkende partijen ingericht, en worden de taken en verantwoordelijkheden vanuit de afzonderlijke partijen in de eigen lijn uitgevoerd. Capaciteitsproblemen door personeelstekorten bij verschillende gemeentelijke afdelingen kunnen wel een risico gaan vormen op de voortgang. TIJD In februari 2022 heeft de raad ingestemd met het projectdocument Dreven-Gaarden-Zichten en (RIS311093) en de intrekking van de status ‘beschermd stadsgezicht’ voor De Dreven. In maart 2023 is de samenwerkingsovereenkomst gesloten met Staedion en Heijmans voor de uitvoering van deze gebiedsontwikkeling. Hiermee is het risicoprofiel op de planning gedaald van ‘rood’ naar ‘geel’. Het halen van de planning is essentieel voor het veiligstellen van de Rijksubsidie. Voor de eerste twee

GRIP-RAPPORTAGE Q2 2022

19

deelplannen Steenzicht en Ruimzicht is het ontwerp bestemmingsplan ter inzage gelegd (RIS312353) en loopt de bouwplanontwikkeling op schema. INFORMATIE Voor de raad zal periodiek een projectspecifieke rapportage worden opgesteld. KWALITEIT Met de vaststelling van de beeldkwaliteitsplannen en de inrichting van een kwaliteitsteam Zuidwest is dit goed geborgd. MAATSCHAPPIJ Vanuit het participatietraject blijkt dat er draagvlak is voor de ontwikkelingen. Een kleine groep bewoners van eengezinswoningen in het gebied zijn tegen de sloop van hun woningen. Vanuit het project is er blijvend aandacht voor deze groep.

●

Spuikwartier GELD De ramingen in de grondexploitatie zijn eind 2021 geactualiseerd. Veel van de mutaties waren in meer of mindere mate voorzien en hier waren risico's voor gevormd. Deze zijn bij de actualisatie overgenomen in de begroting van de grondexploitatie. Hiermee zijn de risico’s in de grondexploitatie afgenomen en is het beheersaspect op groen gezet. RISICO De inrit naar de Spuigarage wordt later opengesteld dan is toegezegd aan Q-park. Dit komt door het later opleveren van toren Bolero. ORGANISATIE Continuïteit en bezetting van het projectteam is een aandachtspunt. TIJD De uitvoering van de definitieve inrichting van het Spuiplein zal vertragen. Dit als gevolg van een langer besluitvormingsproces, interne capaciteit bij de uitwerking en langere levertijden van benodigd (bestratings)materiaal. Daarom staat het aspect ‘tijd’ op geel. De inrichting van de Turfhaven en Schedeldoekshaven is complexer dan verondersteld vanwege de vele logistieke stromen in de buitenruimte. Uitvoering zal mogelijk later starten in dat geval is een tijdelijke inrichting nodig. In de grondexploitatie is uitgegaan van gronduitgifte voor de bouw van toren C in 2023. Dit is niet haalbaar, omdat er geen overeenstemming met de ontwikkelaar is bereikt. De bestaande overeenkomst met de huidige ontwikkelaar is ontbonden. Een alternatief programma voor toren C zal worden besproken in de raad.

Afhankelijk van de uitkomst daarvan zal het vervolgtraject worden bepaald. INFORMATIE Net als de continuïteit van de organisatie vormt ook de informatievoorziening een aandachtspunt. De raad is in het verleden geïnformeerd middels de voortgangsberichten Amare en Spuikwartier. Met de oplevering van Amare stopt deze informatieverstrekking. KWALITEIT De kwaliteit van de ontwikkeling in het hart van de binnenstad staat niet ter discussie. MAATSCHAPPIJ Relevante stakeholders zijn nauw betrokken geweest bij de herinrichting van het Spuiplein. Ook bij de uitvoering zullen zij worden betrokken.

●

Overkluizing Utrechtsebaan Grotiusplaats GELD Met het akkoord van de raad op het raadsvoorstel, d.d. 30 juni (RIS312232), inclusief amendement en moties, wordt ingezet op een lichtere en goedkopere constructie met aangepaste beplanting. Met de aangepaste scope van de overkluizing Grotiusplaats, is ook een nieuwe raming aan de orde. Hierop is de grondexploitatie Grotiusplaats herzien. De overkluizing en de inrichting van de openbare ruimte op de overkluizing zal hierna verder gaan als investeringsproject. In het raadsvoorstel wordt dekking voorzien door inzet resterende middelen grondexploitatie (vanaf 1-1-2022); middelen in de reserve grote projecten voor voorbereiding tunnels Grotius en Vrijheidsplaats en Enecomiddelen Stedelijke Ontwikkeling gelabeld voor CID-CS. Middels toekomstige herprioritering en herallocatie van middelen, wordt getracht middelen weer voor de gebiedsontwikkeling in CID-CS beschikbaar te krijgen. Voor de te maken voorbereidingskosten in 2022, resulterend in het Referentie-ontwerp, wordt een voorbereidingskrediet van € 4,0 miljoen beschikbaar gesteld. *N.a.v. het amendement wordt eind dit jaar een onderzoek naar alle mogelijkheden voor de Utrechtsebaan besproken tijdens het dan voorliggende referentie-ontwerp en kan een raadsbesluit worden genomen op het dan voorliggende voorstel met scope, ontwerp en raming. N.a.v.

het besluit in de raad scoort het project geel. Zodra de raad akkoord gaat met het referentieontwerp en het resterende uitvoeringskrediet beschikbaar wordt gesteld, wordt de baseline t.a.v. de GROTIK+Maspecten herijkt. RISICO Het niet doorgaan van de overkluizing in 2022 leidt tot contractbreuk en de verplichting die de gemeente met de vaststelling van het bestemmingsplan (RIS300549) zich destijds (11 oktober 2018) zelf heeft opgelegd. Zie hoofdstuk 3.5 voor de toprisico’s met oorzaak, gevolg en beheersmaatregelen. ORGANISATIE Het team voor de Renovatie Utrechtsebaan en het projectteam Overkluizing moet samenhang behouden, maar daarnaast focus houden op haar eigen deel. Renovatie heeft specifieke expertise nodig om in goede banen te leiden. Het team Overkluizing is inmiddels op sterkte.

GRIP-RAPPORTAGE Q2 2022

20

TIJD Het Maria Stuartplein wordt tijdelijk ingericht zodat de nieuwe bewoners kunnen inhuizen. Daarna volgt de definitieve inrichting. Het is zeker dat de overkluizing niet gebouwd kan worden in het geplande tijdsslot. De nu gedachte oplossing vergt veel afstemming met onze interne en externe stakeholders zeker in het licht van calamiteitenbestrijding. Maar ook technisch zijn er met de nu gedachte oplossing een aantal onderdelen die goed uitgezocht moeten worden op haalbaarheid (veilig en maakbaar). Daarnaast zal eerst bestuurlijke besluitvorming moeten plaats vinden voordat sprake kan zijn van realisatie. Hierdoor is de overkluizing niet gereed voor in gebruik name van de woontorens Grotius. Dit kan leiden tot een tijdelijk minder woonklimaat voor de torens. INFORMATIE De opdrachtgever, de stuurgroep en het bestuur zijn inmiddels over de lichtere en goedkopere variant geïnformeerd. Met de stakeholders zoals de VRH worden volop gesprekken gevoerd over een veilig vlucht- en reddingsconcept. Ook heeft er onlangs een participatiebijeenkomst met de omwonenden plaatsgevonden waarbij ideeën t.a.v. het maaiveldontwerp zijn opgehaald. KWALITEIT Met de variant zoals deze in de besluitvorming is voorgelegd, wordt de constructie lichter en goedkoper. De groeninvulling wordt niet uitgevoerd met volwassen bomen maar met mooi gedetailleerde beplanting (RIS312232).

MAATSCHAPPIJ Het niet doorgaan van de overkluizing kan leiden tot maatschappelijke discussie omdat plannen niet gerealiseerd kunnen worden die reeds met de bewoners en ontwikkelaar gedeeld zijn.

●

Haagvlietpoort The Grace GELD De bouw van The Grace is onderdeel van het ‘Voorstel college investeren in een groen Hollands Spoor Kwartier’ (RIS309486) en is met 1.411 woningen een belangrijk onderdeel van de prestatieafspraken met het Rijk in het kader van de woningbouwimpuls. De tijdige doorgang van het plan hangt nauw samen met de dekking ten behoeve van investeringen in de openbare ruimte. RISICO Het verkrijgen van de omgevingsvergunning is voor de initiatiefnemer essentieel voor verdere investering in het plan. Uw raad heeft op 30 juni 2022 ingestemd met de verklaringen van geen bedenkingen (RIS312442). De stijgende bouw- en financieringskosten vormen een risico voor de daadwerkelijke realisatie van het gebouw. ORGANISATIE Het afgelopen is er door de ontwikkelaar, gemeente en andere stakeholders intensief samengewerkt om het plan voor te kunnen leggen aan het bestuur. Capaciteitsinzet van verschillende vakafdelingen is een aandachtspunt. TIJD De afhandeling van de uitgebreide Wabo procedure heeft langer geduurd dan verwacht. Voor deze uitgebreide WABO-procedure geldt een termijn van maximaal 26 weken. Omdat de omgevingsvergunning al in 2020 is ingediend, is deze termijn ruimschoots overschreden. De definitieve verklaring is als raadsvoorstel ter vaststelling aangeboden en is op 30 juni 2022 aangenomen (RIS312442).

INFORMATIE In verband met wisseling van een aantal betrokkenen aan de kant van de gemeente en aan de kant van de initiatiefnemer is kennisoverdracht een aandachtspunt. Er is echter geen sprake van een afwijking ten opzichte van wat verwacht mag worden. KWALITEIT De uitgangspunten zijn vastgelegd in de NvU Haagvlietpoort (RIS311821). Hierin staat aangegeven dat het bouwplan onder andere moet voldoen aan het nog op te stellen beeldkwaliteitsplan Laakhavens. Echter loopt het bouwplan voor op het afronden van het beeldkwaliteitsplan. In het kader van de Structuurvisie CID is aan uw raad toegezegd dat plannen die vooruitlopen op de beeldkwaliteitsplannen worden voorzien van aparte beeldkwaliteitsdocumenten, waarin het aspect beeldkwaliteit wordt geborgd. Er is een concept beeldkwaliteitsdocument voor ‘The Grace’ opgesteld, dat tezamen met de ontwerpverklaring van geen bedenkingen (VVGB) ter inzage is gelegd. Het definitieve beeldkwaliteitsdocument is gelijktijdig met de definitieve VVGB door uw raad aangenomen. MAATSCHAPPELIJK Omwonenden en andere belanghebbenden zijn door de gemeente onder andere in het kader van de Nota van Uitgangspunten Haagvlietpoort en de Velostrada geïnformeerd. Daarnaast zijn burgers en bedrijven door de initiatiefnemer betrokken bij de totstandkoming van de plannen voor ‘The Grace’.

Voorafgaand aan de terinzagelegging heeft de gemeente in december 2021 een informatiebijeenkomst georganiseerd, waarin het gesprek is gevoerd met omwonenden en belanghebbenden over het beeldkwaliteitsdocument, de inrichting van de openbare ruimte en het bouwplan.

●

De Pier GELD PUK is op kosten van ontwikkelaar dus geen middelen nodig.

GRIP-RAPPORTAGE Q2 2022

21

RISICO Op de korte termijn zijn er nagenoeg geen risico’s. Door zijn status als icoon van Scheveningen, door de complexiteit van het bouwwerk en door zijn ligging en daardoor raakvlakken met het achterland kunnen op de langere termijn verschillende risico’s optreden. Zie verder het schema scoring Grip projecten. ORGANISATIE Er is op dit moment sprake van capaciteitstekort bij het gebied De Kust. Het project De Pier heeft hier last van. Er wordt gezocht naar een constructieve oplossing. TIJD Voor de korte termijn is er geen sprake van een tijdsissue binnen 4 jaar worden grote besluiten genomen. INFORMATIE De raad is febr. 2022 geïnformeerd over de bouwtechnische staat van de Pier. Op dit moment wordt een zorgvuldig participatieproces gestart in lijn met de aangenomen moties door de raad. KWALITEIT In deze fase wordt met een plan van aanpak participatie de Pier en middels een iteratieve werkwijze het eindproduct – rapportage waarden en wensen Haagse inwoners - de kwaliteit gewaarborgd. MAATSCHAPPELIJK De Pier is van grote maatschappelijke relevantie voor de stad en ver daarbuiten. De Pier is van iconische waarde en iedereen vindt er wat van.

●

Renovatie Binnenhof GELD Er zijn beperkt middelen beschikbaar om goed voorbereid te kunnen reageren op ontwerpplannen van RVB en de gemeentelijke openbare ruimte daarop aan te laten sluiten. Er zijn geen middelen beschikbaar voor de uitvoering van aanpassingen in de buitenruimte (Spui tot Vijverdam, Plein en Lange Poten) waarbij bijvoorbeeld ook de ambities van het raadsinitiatief Haagse Lanen worden meegenomen. Op basis van nadere planvorming en ramingen zal de raad gevraagd worden om voor de uitvoering middelen beschikbaar te stellen. RISICO De risico’s die binnen dit project geformuleerd zijn, betreffen vooral overlast en schade voor de omgeving, benodigde inzet van de gemeente op kwaliteit, communicatie en organisatie. De risico’s en de gevolgen zijn concreter geformuleerd, waardoor er nu ook meer inzicht is in de mate van bijsturing die noodzakelijk is om binnen de kaders te komen, vandaar dat dit onderdeel nu van groen naar geel is gezet. ORGANISATIE RVB en Tweede Kamer vragen inzet in diverse overleggen. Materie is divers en complex, dit kost tijd. Inzet van omgevingsmanagers is noodzakelijk zowel voor omgeving als Binnenhof. TIJD Voor planning en fasering van de werkzaamheden is gemeente afhankelijk van de informatieverstrekking van het RVB.

De geplande duur van de renovatie (5,5 jaar) is zeer uitdagend voor deze opgave Er zijn een aantal vergunningaanvragen voor de renovatie Binnenhof in behandeling. Naar verwachting zullen medio 2022 en begin 2023 nog een aantal aanvragen volgen. INFORMATIE De gemeente vraagt RVB om inzet communicatie zoals gemeente ook bij andere projecten van initiatiefnemers verwacht. Er zijn zorgen over de mate van participatie en openheid naar omgeving over proces en planvorming. Het informatiecentrum en uitkijkpunt (RVB) zijn vertraagd en zullen pas na de zomer 2022 klaar zijn. Wel heeft het RVB inmiddels meerdere informatiebijeenkomsten gehouden voor betrokkenen en worden er op een aantal thema’s gericht gesprekken gevoerd met de omgeving. De website www.binnenhofrenovatie.nl is vanaf 1 september 2021 te raadplegen en regelmatig worden nieuwsbrieven verstuurd. KWALITEIT In diverse overleggen werkt de gemeente mee aan ontwerpen van gebouwdelen, met name daar waar de ontwerpen de buitenruimte raken of waar monumentale delen betrokken zijn. Ook in de uitvoering wordt de kwaliteit van de omgeving en de buitenruimte in de gaten gehouden.