RIS314102 Bijlage 1 Aanvraag RD 4e tranche Den Haag Zuidwest Geredigeerd

behoefte aan is in de wijk. En we werken met hen samen aan de vraagstukken van de wijk. Ten tweede de organisatie- en financieringsvorm; we werken samen met de aanwezige professionals en initiatieven in de wijk maar introduceren nieuwe manieren van samenwerken. Gemeente en zorgverzekeraars bekostigen samen de extra inzet voor de aanpak van de vraagstukken. En ten derde de inhoud en de uitvoering. De door de bewoners gemaakte keuze betreft twee concrete exemplarische vraagstukken: a. De behoefte aan laagdrempelige ondersteuning bij vragen op het gebied van mentale gezondheid, zowel overdag als juist ook in de avond tot 22.00 uur, en b. Werk en nuttige invulling van de dag. Voor de ‘laagdrempelige ondersteuning’ wordt vanuit de buurtkamer in Moerwijk-Oost de samenwerking tussen het formele netwerk van zorg- en hulpverlening en het informele netwerk verbeterd. Door aanwezig te zijn in de buurt en laagdrempelig in gesprek te gaan met bewoners zoeken we bestendige (maatwerk) oplossingen voor concrete situaties uit de dagelijkse praktijk. Zo werken we aan opbouw van vertrouwen en een krachtige community in de buurt. Voor het vraagstuk ‘nuttige invulling van de dag’ zien we mooie kansen in de uitbreiding van de activiteiten in Moerwijk-Oost onder de noemer van de Instapeconomie, zoals die elders in deze aanvraag zijn omschreven.

Daarnaast worden de bestaande bewonersinitiatieven in de wijk benut en ondersteund, zoals het initiatief ‘Gewoon Sociaal. In samenwerking met deze partners werken we naar robuuste afspraken en borging. Via het sociaal contract en de instapeconomie maken we afspraken met partners die hierbij onmisbaar zijn, waaronder woningcorporaties, ondernemers, JMO/WMO en Reakt/Parnassia. Net als het Haags Sportlab kent ook het sociaal contract een cyclus van methodisch ‘evalueren en leren’ zodat opbrengsten en leereffecten bekend zijn en als lessons learned meegaan voor verdere opschaling in Moerwijk en eventuele volgende wijken in Zuidwest.

Tabel 4: begroting alliantie Gezondheid & Vitaliteit

Alliantie Sociale samenhang & Participatie Met de Regio Deal Den Haag Zuidwest investeren we in de brede welvaart van dit gebied waar veel kwetsbare mensen leven. Door te investeren in sociale veiligheid en het versterken van burgerparticipatie, verkleinen/dichten we de kloof en werken we aan het herstel van vertrouwen. Dat is hard nodig, want op alle fronten is het met de bewoners in Zuidwest minder goed gesteld dan met inwoners van andere delen van Den Haag. Daarbij zijn in Zuidwest, net als in andere kwetsbare gebieden in Nederland, de economische gevolgen van de oorlog in Oekraïne, de coronacrisis en de woningcrisis In Zuidwest extra sterk voelbaar. De komende jaren worden in Zuidwest veel woningen gesloopt, gerenoveerd en bijgebouwd. Ook dit heeft grote impact op de bewoners, en daarmee op het sociale weefsel in de wijken. In deze tijd van groeiende onzekerheden en veranderingen, is het belangrijk om bewoners een stem te geven, perspectief en bestaanszekerheid te bieden, zeker aan toekomstige generaties. Daarom investeren we in Zuidwest in een fijnmazig netwerk van buurthuizen en buurtkamers onder leiding van betaalde professionals. Hiermee herstellen we het kwetsbare sociale weefsel in Zuidwest, bieden we perspectief en bestaanszekerheid aan bewoners en vrijwilligers.

We zetten in op: Versterken van de ontmoetingsplekken: Één van de manieren om dat te doen en dit ook zichtbaar te maken is het verder professionaliseren en uitbreiden van ontmoetingsruimtes. Na ruim drie jaar Regiodeal 1.0, zien we dat de ontmoetingsruimtes in wijkcentra, wijkbedrijven en kleine buurtkamers die in deze periode zijn opgezet, er in zijn geslaagd om in contact te komen en te blijven met bewoners die vaak niet worden bereikt door de overheid. Kenmerkend is dat zij de behoeften en perspectief van bewoners centraal stellen. We versterken de bestaande ontmoetingslocaties en breiden uit van 10 naar 14 fysieke plekken. De Regio Deal 1.0 heeft ons geleerd dat het coördineren en organiseren op veel van deze ontmoetingsplekken arbeidsintensief is, efficiënter kan en sterk afhankelijk van de vrijwillige inzet van betrokkenen. Veelal draait een locatie bij gratie van hun inzet en hoge mate van betrokkenheid. Daarom willen we de begeleiding beter faciliteren en professionaliseren. De begeleiding wordt nu vaak opgepakt door vrijwilligers, veelal door bewoners in de bijstand of met een laag inkomen, die een extraatje goed kunnen gebruiken. Een vrijwilligersvergoeding is alleen bedoeld om de onkosten te vergoeden die gepaard gaan met de vrijwillige inzet (brandstof, boodschappen e.d.).

We creëren regelruimte en benutten experimenteerruimte om dit belangrijke werk van waarde financieel te kunnen belonen en bestaanszekerheid te kunnen bieden aan deze vrijwilligers die soms al 10 jaar lang bezig zijn. Professionaliseren van de participatie en bewonersbetrokkenheid: Het opzetten van een ParticipatieWerkplaats op een centrale plek in Zuidwest is een van onze ambities. Dat helpt de kwaliteit van de participatie te verbeteren door te bouwen aan betrokkenheid, draagvlak, vertrouwen en sociale samenhang. Wij zijn ervan overtuigd, dat het verbeteren van onze participatieprocessen, alleen maar zin heeft als bewoners ook voldoende in staat gesteld worden om mee te doen en serieus genomen worden. Dit doen we o.a. door het verder uitbouwen van de Partnerraad Zuidwest, Moerwijk Manifest, Bewonersorganisaties, werken met buurtbudgetten en de Participatie werkplaats.

Tabel 5: begroting alliantie Sociale samenhang & Participatie

Tabel 6: Totaaloverzicht op hoofdlijnen

DEN HAAG ZUIDWEST

bijlage 2. Literatuurlijst

31 | AANVRAAG REGIODEAL 4de TRANCHE

Literatuurlijst Overzicht onderzoeken ten behoeve van de Aanvraag Regio Deal 4de tranche Den Haag Zuidwest • • • • • • • • • • • • • • • •

• • • • • • • • • • • •

Gemeente Den Haag, Programmaplan Brede Aanpak Zuidwest, Alliantieraad Zuidwest, 12 november 2021, RIS310939 Belangenvereniging Bedrijven ZKD en Stichting BIZ ZKD, www.zkd.nl, november 2022 Rabobank, Koersen op Brede Welvaar in Zuid-Holland, 2 november 2022 Rabobank, Grote verschillen in ervaren brede welvaart tussen en binnen gemeenten, juli 2022 Rabobank, Kwetsbaar bij werkloosheid+ en laag inkomen, juni 2022 CBS, kerncijfers wijken en buurten CBS-Dashboard schuldenproblematiek, oktober 2021 Gemeente Den Haag, Einderapport werkoffensief +500, februari 2022 RIVM, Gezondheidsmonitor 2020 GGD Haaglanden, Gezondheidsgids Haaglanden Gemeente Den Haag, Den Haag in Cijfers Josse de Voogd & René Cuperus, Atlas van Afgehaakt Nederland Over buitenstaanders en gevestigden PBL, Keuzes bij het bevorderen van de brede welvaart in de regio, 2022 Gemeente Den Haag, Voortgangsbericht Regio Deal 2020 (RIS305122), Gemeente Den Haag, Tussenrapportage Regio Deal Den Haag Zuidwest t/m 1 juli 2020 (RIS307563), Gemeente Den Haag, Voortgangsrapportage Regio Deal Den Haag Zuidwest zomer 2021 (RIS310659), Gemeente Den Haag, 4e voortgangsbericht Regio Deal Den Haag Zuidwest (RIS310659) Gemeente Den Haag, Bron eindrapport van het Werkoffensief +500 RIS311554 Gemeente Den Haag, Definitief eindrapport SEA, RIS309998 Purpose, Eindrapportage effectmonitoring ‘Instapwerk’, november 2021 Gemeente den Haag,

Samenwerken aan een veilige en leefbare wiij- bevindingen vanuit het project basis op orde, juni 2022 Advies van de Raad voor de Volksgezondheid en Samenleving (RVS) en het College v Rijksadviseurs (CRA), Ruimte maken voor ontmoeting, 6 sept 2022. CPB, Sterke samenhang problematische schulden en mentale gezondheid, 26 augustus 2021 Movisie, De structurele dimensie van bestaanszekerheid, 2022 BZK, Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid, juli 2022 Frank van Erkel, Willem van Spijker, Een goede wijk vereist een vruchtbare bodem, 26 januari 2022 PBL, Brede welvaart bevorderen: breed beschouwen en keuzes maken Ministerie SZW, Ondermijnende criminaliteit in kwetsbare wijken in relatie tot arbeidsparticipatie en bestaanszekerheid, 16 september 2022

DEN HAAG ZUIDWEST

bijlage 3. De wijk in cijfers

32

| AANVRAAG REGIODEAL 4de TRANCHE

DE WIJK IN CIJFERS

Hoe gaat het nu met Zuidwest? Aandeel eigendom woning

23%

Koopwoning

68%

Corporatie

9% Particuliere huur

6/10

inwoners heeft overgewicht. De bewoners in Zuidwest zijn minder gezond dan gemiddeld in Den Haag

Zuidwest

31%

Corporatie

43%

Koopwoning

25%

Particuliere huur Den Haag

€19.500 is het gemiddelde inkomen per inwoner van Zuidwest tegenover €27.500 per inwoner van Den Haag

46%

van de inwoners van Zuidwest is laag opgeleid tegenover 30% van de inwoners van Den Haag

15%

van de inwoners van Zuidwest zit in de bijstand tegenover 7% van de inwoners van Den Haag

67%

67% van de inwoners van Zuidwest voelt zich gezond tegenover 75% in Den Haag

Aantal inwoners Zuidwest

70.000 1/5 1 op de 5 van de bewoners leeft in armoede

Rapportcijfer voor sociale cohesie Den Haag

5.8 Zuidwest

1/5 1 op de 5 van de bewoners heeft schulden

1/7 1 op de 7 Hagenezen woont in de wijk Zuidwest

5.1

10

Als je vandaag de dag overlijdt in Moerwijk heb je gemiddeld tien jaar korter gezond geleefd dan Hagenaars in de betere wijken

DEN HAAG ZUIDWEST

bijlage 4. Hoofdambities Regio Deal binnen Brede Aanpak

33

| AANVRAAG REGIODEAL 4de TRANCHE

WONEN & LEEFOMGEVING

ONDERWIJS

WERK & ECONOMIE

GEZONDHEID & VITALITEIT

Alliantieraad

VEILIGHEID & LEEFBAARHEID

Hoofdambities Regio Deal binnen Brede Aanpak

SOCIALE SAMENHANG & PARTICIPATIE

DEN HAAG ZUIDWEST

bijlage 5. Foto’s ondertekening aanvraag

35

| AANVRAAG REGIODEAL 4de TRANCHE

Ondertekening aanvraag

DEN HAAG ZUIDWEST

bijlage 6. Ondersteuningsbrief Provincie Zuid-Holland

37 | AANVRAAG REGIODEAL 4de TRANCHE

Gedeputeerde Staten Contact

M.B. de Prieëlle T 070 - 441 70 46 mb.de.prieelle@pzh.nl Postadres Provinciehuis

Postbus 90602 2509 LP Den Haag T 070 - 441 66 11 www.zuid-holland.nl Datum

8 november 2022

De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Mevrouw mr. drs. H.G.J. Bruins Slot Postbus 20011 2500 EA Den Haag

Ons kenmerk

PZH-2022-819058166 DOS-2022-0003903 Uw kenmerk

Bijlagen

Onderwerp

-

Regio Deals in Zuid-Holland Geachte mevrouw Bruins Slot, Voor de vierde tranche Regio Deals worden vanuit Zuid-Holland drie aanvragen ingediend. Het gaat om drie gebieden die ook zijn opgenomen in het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid: Rotterdam Zuid, Den Haag Zuidwest en Delft West. Wij ondersteunen deze aanvragen van harte. Gelet op onze betrokkenheid bij de propositie ‘De kracht van Delfts Blauw verzilveren’ zijn wij voor de aanvraag Delft bovendien mede-indiener. Met deze brief willen wij u wijzen op het belang van een Regio Deal voor de inwoners, economie en opgaven in deze gebieden.

Bezoekadres

De drie stedelijke gebieden hebben elk te maken met multidisciplinaire en hardnekkige problematiek en een scoren slecht op meerdere elementen van de brede welvaart. Dit blijkt ook uit een recente analyse van de ontwikkeling van brede welvaart in ZuidHolland. Rabo Research heeft ook voor ons aangetoond deze stedelijke gebieden waar het al slechter gaat, nog verder dreigen te gaan achterlopen bij de rest van het land. Externe ontwikkelingen zoals de transities, de impact van de oorlog in Oekraïne, de gestegen energieprijzen en de woningmarktproblematiek eisen een zware tol omdat deze gebieden en hun inwoners niet de veerkracht hebben om de gevolgen hiervan op te vangen. Hierdoor staat de brede welvaart van de inwoners van de kwetsbare wijken verder onder druk en wordt de achterstand op de rest van Nederland nog groter.

Zuid-Hollandplein 1 2596 AW Den Haag Tram 9. Vanaf station Den Haag CS is het tien minuten lopen. De parkeerruimte voor auto’s is beperkt.

Wij vinden met onze regionale partners dat we de 300.000 inwoners van deze gebieden niet aan hun lot kunnen overlaten. Hun situatie is veelal schrijnend en perspectief op een betere toekomst en bestaanszekerheid worden node gemist. Ook zien we dat veel inwoners zich geen onderdeel meer voelen van onze samenleving en zijn afgehaakt. De opkomst bij verkiezingen en het vertrouwen in de overheid in deze gebieden zijn bijzonder laag. De toenemende tweedeling zet het maatschappelijke functioneren van onze steden onder druk. Herstel van vertrouwen in maatschappij en overheid begint bij een gezonde sociale basis in de buurten en wijken. Met investeren in de brede welvaart willen we hier niet van redelijk naar beter gaan, maar een lichtpuntje bieden vanuit een zeer slechte uitgangspositie. Daarvoor is maximale inzet van alle partijen nodig.

Ons kenmerk

PZH-2022-819058166

De negatieve ontwikkeling in deze stedelijke gebieden heeft ook in bredere zin gevolgen voor de economie en de kansen om de Zuid-Hollandse Groeiagenda te realiseren. Bedrijven kunnen niet aan personeel komen terwijl het arbeidspotentieel in deze wijken onvoldoende wordt benut. De grote opgaven in onder meer de woningbouw en energietransitie kunnen alleen adequaat worden opgepakt als we extra arbeidscapaciteit in kunnen zetten. Om onze bijdrage te kunnen leveren aan de nationale opgaven hebben we iedereen in Zuid-Holland nodig. Met inzet op Human Capital en sociaaleconomische interventies in Regio Deals kan het verschil worden gemaakt. Kennisfunctie De drie gebieden hebben elk hun specifieke problemen waarvoor een maatwerk aanpak nodig is. Maar er zijn ook veel overeenkomsten. De gedeelde problematiek heeft ons en de aanvragende partijen geïnspireerd tot de afspraak om een gezamenlijk programma op te zetten voor een kennisfunctie rond Regio Deals. Dit gebeurt in nauwe samenwerking met onze kennisinstituten in Rotterdam, Delft en Den Haag. Het gaat om de directe maatschappelijke toepassing van (academische) kennis en de kansen voor verbindingen in de kennislijn universiteit-HBO-MBO. In eerste instantie heeft dit betrekking op de drie voorgestelde Regio Deals. Bij de volgende tranches kunnen ook andere regio’s met een deal aansluiten.

En natuurlijk kunnen andere regio’s buiten ZuidHolland ook van de kennis profiteren. Dit initiatief sluit aan bij de aanbeveling van Martin van Rijn in de midterm review van het Nationaal Programma Rotterdam Zuid om NPRZ als al langlopend programma te laten ‘leren en leiden’, als voorbeeld voor andere gebieden. Tenslotte spreken wij de hoop uit dat u, gelet op de maatschappelijke urgentie en de samenhang, bereid bent om aan de ministerraad voor te stellen om alle drie de ZuidHollandse aanvragen voor de vierde tranche Regio Deals te honoreren. Hoogachtend, Gedeputeerde Staten van Zuid-Holland, wnd. secretaris, voorzitter,

ir. J.C. van Ginkel MCM

drs. J. Smit

Wij verzoeken u in uw correspondentie altijd het DOS-nummer te vermelden dat wij rechts bovenaan in deze brief hebben opgenomen.

Afschrift aan:

- Gemeentebesturen van Rotterdam, Delft en Den Haag 2/2