RIS314014 Bijlage 1 Rapport Evaluatie versterking veiligheidscluster Den Haag
Tekst van het document
•
De oorspronkelijke opzet met vestigingen van overheden, corporates, onderwijsinstellingen als dragende huurders is
We constateren dat het zeer aannemelijk is dat de (in)
echter niet gerealiseerd. De onderzoeken constateren dat
directe effecten van de gemeentelijke interventie een
in de toekomst duidelijk behoefte is aan een ‘hybride hub’
positieve bijdrage leveren aan de groei van het aantal
en dat de opzet van de campus daarop moet aansluiten of
bedrijven, de beschikbare financiering en het aantal banen
aangepast worden.
in de regio.
•
In de onderzoeken komt naar voren dat HSD Campus specifieke uitdagingen kent. De huurprijs is relatief hoog. Doordat de gemeente de ruimtes verhuurt, is er weinig
Interventie 5: HSD Campus
mogelijk in termen van kortingen of andere incentives
Output Ten aanzien van de HSD Campus constateren we dat hier
bij het aantrekken van huurders. •
BUCK Consultants (2021) constateert dat er veel
diverse start-ups, scale-ups, innovatieve mkb’ers en overige
concurrentie is van andere locaties en te weinig geschikte
relevante organisaties gevestigd zijn. De gemeente verzorgt
ruimte voor mkb-bedrijven op de campus. Daarnaast kan
het beheer en de positionering van de HSD Campus.
de uitwisseling tussen de communities van HSD Campus
De bezettingsgraad van de campus lag in de jaren 2016-
en The Hague Tech versterkt worden.
2019 tussen de 85%-93% (zie tabel 11). In 2020 kent de bezettingsgraad een sterke daling, die te verklaren is door
Op basis van deze onderzoeken constateren we dat het
corona.
aannemelijk is dat de HSD Campus als fysieke ontmoetingsplek een positief effect heeft op de randvoorwaarden van het
De gemeente Den Haag en stichting HSD ondernemen diverse
veiligheidscluster. Tegelijkertijd is ook duidelijk dat het
initiatieven om de dalende trend in de bezetting van de campus
potentiële effect van deze interventie, mede door COVID-19,
te doorbreken. Zo is de campus gerestyled, is er een nieuwe
onder druk is komen te staan.
campusmanager aangenomen en is er een social-mediacampagne geweest.
26
38
Cijfers voor 2017 zijn niet bekend.
Een effectief veiligheidscluster na 2022 | Rapport
Beelden bij het effect van de interventie
Analyse van het effect van de interventie
Gesprekspartners zijn positief over de campus vanwege de
De gemeente Den Haag geeft aan dat de activiteiten op
(fysieke/digitale) ontmoetingsplek, de netwerkfunctie en de
het vlak van campusontwikkeling een bijdrage dienen te
nabijheid van andere (cyber)securitybedrijven. De COVID-19-
leveren aan groei en meer banen door meer bedrijven aan
crisis is wel genoemd als belangrijke uitdaging. De kracht en
te trekken en te helpen groeien. Fysieke nabijheid wordt
activiteit van de community is afgenomen, waardoor partners
gezien als belangrijk onderdeel van een sterk cluster.
de toegevoegde waarde van stichting HSD op die aspecten minder ervaren.
We constateren dat de waarde van het hebben van een campusfunctie binnen het veiligheidscluster onderschreven
In de gesprekken tekent zich een duidelijk patroon af dat de
wordt. De campus kan in potentie een goede bijdrage
effectiviteit van de campus als interventie afneemt. Gespreks
leveren aan de gemeentelijke doelstellingen voor
partners geven aan dat dit mede te maken heeft met de hoge
clusterontwikkeling, omdat deze de ‘nabijheid’ en het
tarieven voor huisvesting vergeleken met nabijgelegen locaties,
onderlinge netwerk bevordert.
afnemende activiteit van de campus-community (met name door corona) en toenemende leegstand (met name door
De effectiviteit van de campus als gemeentelijke interventie
corona).
heeft de afgelopen jaren onder druk gestaan, als gevolg van twee factoren die los van elkaar staan. Allereerst is
Verder zien gesprekspartners voor de HSD Campus mogelijk
de oorspronkelijke opzet (met corporates, rijksoverheid
heden voor verbetering, met name in de verbinding tussen
en kennisinstellingen) niet tot wasdom gekomen,
talent, bedrijven en onderwijs, tussen bedrijven onderling en
waardoor de focus is veranderd. De campus functioneert
met het Haagse bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties.
in deze opzet als plek voor kleine bedrijven, start-ups
De werking van campussen als YES!Delft of The Hague Tech
en ontmoeting. Daarnaast is er een tijdelijk, maar hevig,
noemen zij daarin als positieve voorbeelden.
effect vanwege de gevolgen van de corona-pandemie. De bezetting van de campus neemt als gevolg hiervan af en daarmee komt de verbindende functie van de campus als fysieke ontmoetingsplek steeds minder goed tot zijn recht. Daarmee staat de effectiviteit van deze interventie onder druk. De gemeente Den Haag en stichting HSD ondernemen diverse initiatieven om deze negatieve spiraal te doorbreken, zodat ook de effectiviteit van de interventie weer kan toenemen. Er zijn signalen dat de opgaande lijn weer gevonden is, met een toenemende huurbezetting
39
Een effectief veiligheidscluster na 2022 | Rapport
5.3 Effect van stichting HSD
ingevuld. Sinds het verschijnen van de Gateway Review in 2019 constateren we dat stichting HSD op de thema’s AI/Data
De subsidie van de gemeente Den Haag ten behoeve van
en Intelligence nauw is gaan optrekken met de rijksoverheid
stichting HSD is (zoals hiervoor beschreven) een gelaagde
(EZK, J&V, Defensie). Het Rijk heeft stichting HSD op dat
interventie. Enerzijds faciliteert de gemeente hiermee de
thema gevraagd de Nederlandse AI-coalitie te trekken voor de
aanwezigheid van een centrale netwerkactor, wat wordt
werkgroep Veiligheid, Vrede en Recht (VRR), die bestaat uit
gezien als een relevante interventie binnen veiligheidsclusters.
110 deelnemers vanuit de (semi)overheid, kennisinstituten,
Anderzijds stuurt zij via de subsidievoorwaarden ook op
bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties. De VRR brengt
het realiseren van haar gemeentelijke doelstellingen via de
relevante nationale spelers bij elkaar om effectieve, veilige en
activiteiten die stichting HSD ontplooit. Om het effect van
verantwoorde AI-toepassingen te ontwikkelen en in te zetten
de gemeentelijke interventie stichting HSD vast te stellen,
voor veiligheid, vrede en een goed werkend rechtssysteem
bespreken we beide lagen.
waarbij de mens centraal staat. Op het thema cybersecurity is het nationale landschap versnipperd georganiseerd en is de
5.3.1 Output
onderlinge betrokkenheid minder stevig en structureel ingebed.
Positie als centrale netwerkactor Stichting HSD stelt jaarlijks een jaarplan op met daarin de
Zoals hiervoor beschreven wordt stichting HSD
belangrijkste activiteiten en beoogde resultaten voor het
gefinancierd door middel van subsidies, partnerbijdrages
komende jaar. Dit jaarplan komt tot stand in interactie met
en projectfinanciering vanuit verschillende partijen in het
partners in het veiligheidscluster en is ook een belangrijk
veiligheidscluster. De afbouw van de gemeentelijke financiering
onderdeel van de subsidieafspraken met de gemeente Den Haag.
voor stichting HSD heeft ervoor gezorgd dat stichting HSD alternatieve inkomstenbronnen nodig heeft. Daarmee is
Stichting HSD heeft de afgelopen jaren gewerkt aan het
de focus op de bijdrage van partners en het vinden van
versterken van haar positie als centrale netwerkactor
alternatieve financiering zoals projectfinanciering vergroot
in het veiligheidscluster. Zo heeft de stichting een
om de inspanningen van stichting HSD te dekken. In de
meerjarenprogramma 2021-2025, waarin zij rol en
afgelopen jaren is stichting HSD erin geslaagd deze alternatieve
positionering scherper neerzet, is er een scherpere inhoudelijke
financiering aan te wenden (zie ook hoofdstuk 3).
focus gekomen op cybersecurity en weerbaarheid, AI, data en intelligence en slimme veilige steden, en wordt actief ingezet
Stichting HSD als vehikel voor realiseren
op samenwerking met vergelijkbare instellingen. Verder zet
gemeentelijke doelstellingen
ze zich nadrukkelijk(er) in om activiteiten en resultaten van
Stichting HSD ontplooit activiteiten voor de vier door de
het veiligheidscluster steviger over het voetlicht te brengen,
gemeente geïdentificeerde groeibelemmeringen. Hierover
zodat publieke, private en kennisorganisaties de weg naar
verantwoordt stichting HSD zich ook jaarlijks aan de gemeente
het cluster en stichting HSD beter weten te vinden. Deze
Den Haag en de accountant. Hiertoe stelt zij output‑ en
activiteiten komen voort uit aanbevelingen die zijn gedaan in
outcome‑indicatoren op, waarover ze afspraken maakt met
onafhankelijke onderzoeken naar de rol en positionering van
de gemeente en op navolgbare wijze inzichtelijk maakt welke
stichting HSD. Dit betreft de Gateway Review (2017, 2019),
activiteiten ze ontplooit, wat voor mensen en middelen daarvoor
het partnertevredenheidsonderzoek van Panteia (2019) en een
worden ingezet, tot welke output dit leidt en welke outcome
onderzoek naar de subsidierelatie met de gemeente Den Haag
daarin gerealiseerd wordt. Uit de documenten blijkt dat dit
van Galan Groep. Het opvolgen van deze aanbevelingen maakt
conform procedures en richtlijnen verloopt en dat stichting
eveneens deel uit van de subsidieafspraken tussen de gemeente
HSD de afspraken met de gemeente over de te realiseren output
Den Haag en stichting HSD.
nakomt. De verslaglegging is zeer gedetailleerd en er wordt ook gerapporteerd over afwijkingen van de oorspronkelijke plannen.
De Gateway Review beveelt aan te blijven inzetten op het
Zo heeft COVID-19 impact gehad op de beoogde outputs en
betrekken van de bestuursdepartementen van J&V, EZK en
outcomes. Naar aanleiding hiervan zijn tussen de gemeente en
IenW. De Gateway Review constateert dit mede omdat
stichting HSD nieuwe afspraken gemaakt.
27
de centrale regierol vanuit de rijksoverheid nog niet wordt
27
40
Sinds het verschijnen van de Gateway Review in 2019 zijn, onder meer door portefeuilleverschuivingen, ook andere departementen betrokken bij cyber security en digitale veiligheid. Dit betreft onder meer OCW, BZK en Defensie.
Een effectief veiligheidscluster na 2022 | Rapport
Tabel 12 toont een overzicht van de door stichting HSD gerealiseerde output in de afgelopen jaren. Dit is geen uitputtende lijst vanwege de vele verschillende typen activiteiten die stichting HSD voor de gemeente Den Haag uitvoert. Het geeft wel een goed beeld van de diverse activiteiten die stichting HSD voor de gemeente ontplooit en de output die gerealiseerd wordt. De tabel bevat eveneens de door stichting HSD gerapporteerde outcome voor het jaar 2020 (meest recente gegevens). Ook dit is bedoeld als beeld van de jaarlijkse outcome die stichting HSD realiseert.
Doel gemeente
Output (niet uitputtend)
Outcome (2020)
Vernieuwen door meer innovatiesamenwerking
• Verschillende events gericht op kennisdeling zoals HSD Cafés, Speaking Opportunities, netwerklunches en CISO-bijeenkomsten • Uitbrengen publicaties en trendrapportages en hosting securityinsight.nl • Stichting HSD is (in opdracht van J&V) voorzitter en coördinator van de Werkgroep Vrede, Veiligheid en Recht en het Meerjarig missiegedreven Innovatieprogramma binnen de Nederlandse AI Coalitie (met 110 deelnemers) waarin projectplannen worden opgezet en uitgevoerd ten aanzien van AI • In 2020 heeft stichting HSD 12 innovatieprogramma’s gerealiseerd waar meer dan 130 organisaties bij betrokken waren • Opzetten en trekken programma Smart Cities en Smart City Coalitie • Impact coalition safety & security
• Kenniscirculatie onder partijen in het veiligheidscluster • € 1,88 miljoen uitgelokte investeringen • € 2,96 miljoen voor innovatieprogramma’s
Meer talent aantrekken, opleiden en behouden
• Stichting HSD heeft Cyberkracht voor mkb opgezet om de mismatch in aanwezige en benodigde kennis en vaardigheden voor mkb in de Haagse regio, IT en cybersecurity en tuinbouwsector op te lossen • Hosten van websites securitytalent.nl en cybersecuritywerkt.nl • Mede-uitvoering van de Human Capital Agenda van de provincie Zuid-Holland • Organiseren International Cyber Security Summer School • Ontwikkelen omscholingsprogramma’s
• € 1,3 miljoen uitgelokte investeringen voor o.a. HSD Academy (door EU en MRDH) • 1.133 studenten cybersecurity ingebed in curriculum ROC Mondriaan • 125 HR-professionals getraind • 122 bedrijfsbezoeken en gastcolleges georganiseerd • 102 stageplekken vervuld • 10 mkb-bedrijven geholpen • 3 keuzedelen voor mbo en 1 keuzevak voor vmbo ontwikkeld
Meer publieke en private financiering aantrekken
• • • •
Groei en meer banen door meer bedrijven aan te trekken en te helpen groeien
• Internationaliseringsstrategie voor Haagse cybersecuritybedrijven • Organiseren van handelsbijeenkomsten en ontvangst handelsmissies op de HSD Campus • Proactieve samenwerking Campus, YES!Delft en The Hague Tech • Aanjager van diverse internationale consortia, verbinder op R&D • Branding en communicatie van de stad Den Haag en organiseren events op de HSD Campus. • Door COVID-19 moesten de internationale ambities in 2020 en 2021 worden bijgesteld. Fysieke handelsmissies en handelsreizen konden niet doorgaan en bezoeken van buitenlandse delegaties aan de HSD-campus vielen stil. Dit heeft eveneens de internationale acquisitie belemmerd.
Tabel 12.
41
Mede opzetten van het Dutch Security Tech Fund met IQ en TIIN Capital Inzichtelijk maken financieringslandschap en adviseren van HSD-partners Aantrekken van Europese en nationale onderzoeks- en innovatiesubsidies Betrokken bij het internationaliseringsprogramma samen met IQ
Overzicht output-outcome stichting HSD
• € 23,25 miljoen aan bedrijfsinvesteringen voor in totaal 5 bedrijven, waarvan 3 in Den Haag • EU Horizon 2020: € 500.000 • Toename omvang Dutch Security Tech Fund van € 6 naar € 31 miljoen • 253 matches tussen bedrijven gerealiseerd • Bedrijven geven aan de komende 3 jaar 49 nieuwe banen te creëren en € 7,7 miljoen te investeren • € 0,3 miljoen economische spin-off van internationale congressen • € 0,6-1 miljoen omzetgroei op basis van verwachtingen bedrijven • € 90.000 uitgelokte investeringen voor versterking internationale/ Europese samenwerking • € 2,5 miljoen online mediawaarde door communicatie en branding
Een effectief veiligheidscluster na 2022 | Rapport
5.3.2 Outcome
investering van € 1,6 miljoen tot stand heeft gebracht. Deze is
De oprichting en daarna subsidiëring van stichting HSD door
gericht op het versterken van kennis en vaardigheden van het
de gemeente Den Haag is een directe interventie geweest
mkb op het vlak van digitalisering en digitale veiligheid en op
in het veiligheidscluster. Deze heeft ervoor gezorgd dat een
het aanpakken van de mismatch op de cybersecurity(arbeids)
centrale netwerkactor een rol vervult in de uitwisseling van
markt en het verbinden van (internationaal) talent aan
informatie en kennis en verder het samenspel tussen de
werkgevers. Voor een gedeelte van de activiteiten van stichting
kennisinstellingen, bedrijfsleven en overheid coördineert.
HSD worden de outcome-effecten voor het veiligheidscluster
Verschillende onderzoeksrapporten onderschrijven het belang
naar verwachting pas op de lange termijn zichtbaar
van een dergelijke netwerkactor als randvoorwaarde binnen
(bijvoorbeeld de impact van het programma Cyberkracht).
een cluster om verdere groei te kunnen realiseren. Tot slot constateren we ook dat, doordat stichting HSD naast De Gateway Review constateert dat stichting HSD wordt
financiering van de gemeente Den Haag ook inkomsten van
gezien als een sterke netwerkactor binnen het veiligheidscluster.
andere partijen ontvangt, zij de door de gemeente Den Haag
In het partnertevredenheidsonderzoek van Panteia (2019)
gesubsidieerde euro’s met een ‘multiplier’ effect inzet voor
wordt stichting HSD eveneens goed beoordeeld door partners,
haar activiteiten. Het is daardoor ook extra aannemelijk dat
met een gemiddelde tussen de 7,3 en 7.5. Daarmee laat
het effect van de investering van de gemeente Den Haag in
stichting HSD ook een stijging zien in partnertevredenheid
stichting HSD bijdraagt aan het realiseren van de gemeentelijke
versus 2017. Op basis van deze onderzoeken constateren we dat
doelstellingen, doordat daarvoor meer middelen beschikbaar
stichting HSD als centrale netwerkactor haar rol overwegend
zijn.
28
op positieve wijze vervult en daarmee een goede basis legt voor haar activiteiten en inspanningen.
5 4
De effecten die stichting HSD realiseert, komen altijd met en via haar partners in het veiligheidscluster tot stand. Zo creëert stichting HSD bijvoorbeeld niet zelf nieuwe banen
3 2
bij bedrijven, maar kan zij bedrijven wel helpen toegang te
1
krijgen tot financieringsstromen, waardoor zij uiteindelijk
0
extra arbeidsplaatsen kunnen realiseren. De impact van
2018
de inspanningen van stichting HSD op de groei van het veiligheidscluster is daarmee veelal indirect. Op basis van de
2019
2020
Gemeentelijke bijdrage
Figuur 9.
2021
2022
Multiplier effect
Multiplier effect gemeentelijke bijdrage stichting HSD
gerealiseerde outputs en outcomes (zie tabel 11) die jaarlijks door de gemeente Den Haag en een accountant worden
5.3.3 Beelden bij het effect
vastgesteld, constateren we dat het zeer aannemelijk is dat
Het algehele beeld dat betrokkenen hebben bij stichting HSD
de activiteiten van stichting HSD tot positieve effecten voor
is dat de stichting de afgelopen jaren goede stappen heeft gezet
het veiligheidscluster leiden. Met name op het aantrekken
in termen van zichtbaarheid en toegankelijkheid als spin in
van bedrijven en van financiering zijn er duidelijke
het netwerk van het veiligheidscluster. De aanpassing van de
resultaten behaald voor veiligheidscluster en ook op de
governance heeft volgens verschillende gesprekspartners geleid
lijn innovatiesamenwerking en talent worden belangrijke
tot een verheldering van de positie van stichting HSD en de
innovatieprogramma’s ontwikkeld en consortia tot stand
gemeentelijke sturing daarop. Deze verzakelijking wordt in
gebracht, waarmee investeringen en innovaties in het cluster
brede zin positief gewaardeerd.
worden gerealiseerd Een goed voorbeeld betreft het programma Cyberkracht, waar stichting HSD met draagvlak en financiering vanuit verschillende stakeholders (MRDH, EU, provincie Zuid-Holland, gemeente Den Haag) een groot project en een
28
42
Stichting HSD heeft in 2019 een Health Check Gateway Review laten uitvoeren naar haar positie binnen het veiligheidscluster. In deze Gateway Health Check ligt de focus op effectiviteit en doelmatigheid van de activiteiten die stichting HSD als centrale netwerkactor ontplooit. Daarnaast is er in 2019 een partner tevredenheidsonderzoek uitgevoerd door Panteia, waarin stichting HSD beoordeeld wordt door partners. Beide onderzoeken geven een beeld van de relevantie van stichting HSD als centrale netwerkactor.
Een effectief veiligheidscluster na 2022 | Rapport
De gesprekspartners constateren in algemene zin dat
Gesprekspartners hebben voor elk van de gemeentelijke
stichting HSD op elk van de actielijnen relevante initiatieven
doelstellingen suggesties meegegeven over de wijze waarop
ontplooit en een bijdrage levert aan de ontwikkeling van het
de gemeente Den Haag stichting HSD nog beter zou
veiligheidscluster. Dat gebeurt in een context waarin het
kunnen benutten voor het realiseren van de gemeentelijke
speelveld rondom het veiligheidscluster – en de behoeften
doelstellingen voor doorontwikkeling van het veiligheidscluster.
die betrokken partijen hebben om zich verder door te
Deze hebben we hierna op hoofdlijnen samengevat:
kunnen ontwikkelen – continu verandert. Gesprekspartners benadrukken het belangrijk te vinden dat stichting HSD met
•
Innovatie en kennis: een deel van de gesprekspartners
die steeds veranderende context en behoeften kan (blijven)
ziet voor de gemeente potentie om stichting HSD te
meebewegen om als centrale netwerkactor van toegevoegde
benutten om zich sterker te richten op de verbinding en
waarde te zijn in het oplossen van coördinatie- en informatie-
vertaling van kennis en innovatie naar vraagstukken in
externaliteiten . Bij gesprekspartners bestaan verschillende
de Haagse context en het mkb. Anderen stellen het voor
opvattingen over het specifieke effect dat stichting HSD
de kennisdeling in de stad van toegevoegde waarde te
teweegbrengt ten aanzien van de groeibelemmeringen waarop
vinden als stichting HSD wordt benut om bijeenkomsten
de gemeente stuurt, en op welke wijze stichting HSD dat
te organiseren waarin de top van overheidspartijen,
effect kan vergroten. Daar wordt op verschillende aspecten
kennisinstellingen en start-ups bijeenkomen en kennis
29
ook ruimte toe gezien, maar stichting HSD is ten dele ook afhankelijk van andere actoren in het veiligheidscluster en
uitwisselen. •
(externe) ontwikkelingen.
Talent: gesprekspartners noemen het tekort aan talent als een van de grootste groeibelemmeringen voor het veiligheidscluster, waarbij de inspanningen vanuit
Gesprekspartners over de hele linie onderstrepen de
verschillende partijen versnipperd georganiseerd zijn en
toegevoegde waarde van de aanwezigheid van een centrale
niet tot het gewenste effect leiden. De lastige situatie op
netwerkactor binnen het veiligheidscluster en zien ook stichting
de arbeidsmarkt speelt daarin een rol. In de ogen van
HSD op verschillende thema’s (AI/Data Intelligence, Smart
gesprekspartners is deze groeibelemmering een belangrijk
Secure Cities) een positie heeft in het veiligheidscluster.
aandachtspunt voor de doorontwikkeling van het cluster.
Sommige gesprekspartners stellen wel dat door COVID-19 de
Zij geven aan dat de aanwezigheid van (meer) talent naar
kracht en activiteit van de community is afgenomen, waardoor
verwachting ook een sterk positief effect heeft op de aanpak
de toegevoegde waarde van stichting HSD op die aspecten
van andere groeibelemmeringen in het veiligheidscluster.
voor haar partners minder tot uiting heeft kunnen komen.
Ook stichting HSD zou hier in hun ogen een nadrukkelijker
Daarnaast wordt ook geconstateerd dat stichting HSD op het
rol in kunnen spelen.
thema cybersecurity een minder stevige positie heeft in het
•
Financiering: gesprekspartners constateren dat stichting
veiligheidscluster dan op de thema’s AI/Data Intelligence en
HSD een belangrijke partner is voor het aantrekken van
Smart Secure Cities. Gesprekspartners geven verder mee dat een
publieke en private financiering. Ook voor bedrijven als IQ
te sterke focus op het binnenhalen van alternatieve financiering
en het Dutch Security Tech Fonds speelt stichting HSD een
de rol en positie van stichting HSD in initiatieven in het
belangrijke rol als matchmaker. Gesprekspartners zien dit
veiligheidscluster kan belemmeren op het moment dat er altijd
als een rol voor stichting HSD om voort te zetten.
een financieringsbijdrage tegenover de inzet van stichting HSD moet staan.
•
Markt: de toegevoegde waarde van stichting HSD ten aanzien van de groei van banen en bedrijven ervaren gesprekspartners in het tot stand brengen van (kleine) gerichte verbindingen, waar mogelijk klantpotentieel uit voortkomt. Stichting HSD zou haar toegevoegde waarde op dit vlak verder kunnen versterken door scherpere (inhoudelijke) focus aan te brengen.
29
43
Externaliteiten betreffen (o.a.) effecten die niet meegerekend zijn in de marktprijs en wordt daarmee gezien als een vorm van marktfalen. Deze externaliteiten kunnen negatief zijn wanneer de actie van de ene partij kosten met zich meebrengt voor een andere, of positief wanneer de actie van de ene partij de andere ten goede komt. Overheden en instellingen ondernemen vaak acties om externe effecten te internaliseren, zodat marktconforme transacties alle voordelen en kosten kunnen omvatten die verband houden met transacties tussen economische subjecten.
Een effectief veiligheidscluster na 2022 | Rapport
5.3.4 Analyse van het effect
Op elk van de gemeentelijke doelstellingen waartoe stichting
We constateren dat stichting HSD een relevante netwerkpartij
HSD initiatieven ontplooit of samenwerkt met partijen in het
binnen het Haagse veiligheidscluster is en op verschillende
veiligheidscluster, constateren we dat het zeer aannemelijk is
vlakken een positieve bijdrage levert aan de groei van dit cluster.
dat dit positieve effecten sorteert voor het veiligheidscluster.
Stichting HSD is een interventie waarmee actief de verbinding
Met name op het aantrekken van bedrijven en van financiering
tussen bedrijven, onderwijs en kennisinstellingen kan worden
zijn er duidelijke resultaten behaald voor het veiligheidscluster,
gelegd en die met haar initiatieven inzet op het wegnemen van
en ook op de lijn innovatiesamenwerking worden belangrijke
groeibelemmeringen. Daarmee sluit de interventie goed aan op
innovatieprogramma’s ontwikkeld en consortia opgezet.
wat onder andere door Birch (2019) als belangrijke elementen
Daarin is, zoals ook voor de andere gemeentelijke interventies
in de ontwikkeling van ecosystemen wordt onderscheiden.
op dit vlak geldt, valorisatie en kennisdeling een belangrijk
Stichting HSD is daarmee een vehikel dat een (in)directe
aandachtspunt. De inspanningen op het vlak van talent leiden
bijdrage levert aan verschillende gemeentelijke doelstellingen.
tot kleinschalig effect. De mate waarin dit daadwerkelijk een grote impact heeft op de groeibelemmering ‘tekort aan
Het subsidiëren van een centrale actor in innovatiesamen
talent’ is lastiger vast te stellen. Op elk van de gemeentelijke
werking is een erkende interventie om een cluster te
doelstellingen constateren we dat stakeholders verschillende
versterken. De continuïteit van stichting HSD is door de
aanknopingspunten voor stichting HSD zien om meer effect te
meerjarige subsidie van Den Haag daarin een gegeven
realiseren in de komende jaren.
geweest. We constateren dat deze meerjarige subsidie een belangrijke financieringsbron is geweest voor stichting HSD om haar activiteiten binnen het veiligheidscluster te kunnen uitvoeren. De afgelopen jaren heeft stichting HSD de afbouw van de financiering op weten te vangen door andere financieringsbronnen aan te wenden. Kortom, de bijdrage van de gemeente Den Haag is de afgelopen jaren afgenomen, maar het rendement van de gemeentelijke investering neemt toe. We constateren dat stichting HSD proactief werkt aan het versterken van haar positie als centrale netwerkactor in het veiligheidscluster. Om de positie te versterken, blijven de aanbevelingen uit de Gateway Review 2019 ook de komende jaren aandacht vragen en is het voor stichting HSD belangrijk om te (kunnen) blijven meebewegen met de ontwikkelingen en behoeften in het veiligheidscluster. We zien dat stichting HSD op de thema’s AI/Data Intelligence en Smart Secure Cities haar positie heeft versterkt. Het belangrijkste aandachtspunt voor de positie van stichting HSD ligt op het thema Cybersecurity, waar het nationale landschap versnipperd is georganiseerd.
44
BIJLAGE 2 EN 3
Documenten en gesprekspartners
Een effectief veiligheidscluster na 2022 | Rapport
BIJLAGE 2.
Lijst van bestudeerde documenten Stichting HSD
Overige documenten
Projectplan HSD Academy / Cyberkracht –
•
Gateway Rapport 2017
Kansen voor West
•
Gateway Health Check 2019
Projectplan HSD Sectoraal digitaal veilig –
•
HSD Partnertevredenheidsonderzoek 2019
een regionale aanpak – 26 oktober 2021
•
Birch (2019) IQ Factsheet Cybersecurity Firms in NL
•
HSD-Projectvoorstel Digitaal Veilig – 9 november 2021
•
Birch (2019) Versterking Economische Structuur
•
HSD meerjarenstrategie 2021-2025
•
Birch (2020) Potentie van het Legal & Policy cluster
•
Jaarverslagen stichting HSD 2019, 2020 en 2021
•
Subsidieverzoek Stichting The Hague Security Delta
• •
in Den Haag •
2021, 2020 en 2019 • •
lange termijn visie 2030
Eindverantwoording/aanvraag tot subsidievaststelling
•
Galan Groep (2018) The Hague Security Delta
HSD 2020, 2019
•
KPMG (2020) SWOT-analyse strategische waardeketens
Q&A subsidieverantwoording 2020 voor de gemeente
•
Dialogic (2021) Impact van AI op het brede mkb van
Den Haag – 12 juli 2021 •
HSD Jaarplan 2019, 2020, 2021 en 2022
•
Details resultaten subsidieverantwoording 2019, 2020 en 2021
• •
•
De Kok en Van den Toren (2020) Potentie van het is en wat het kan worden
Verslagen subsidieoverleggen stichting HSD en Voortgangsrapportage 2019 HSD samenwerkingsmodel triple helix
•
AI-toepassingen voor veiligheid, vrede en recht. Januari 2022. Nederlandse AI Coalitie, stichting HSD, Ministerie van J&V, Dutch Digital Delta
Gemeente Den Haag Beschikking MRDH bijdrage Sectoraal Digitaal Veilig – 9 december 2021 •
Strategie Veiligheidscluster 2021-2030
•
Economische Visie Den Haag 2030
•
Raadsbrief clusterontwikkeling binnen de sector Veiligheid en relatie ten opzichte van HSD Antwoord van het college op vragen van het raadslid de heer Grinwis betreffende The Hague Security Delta (RIS 298866) Deelname Stichting HEID in Dutch Security Tech Fund – 28 mei 2019 – RIS 302726
46
Zuid-Holland Legal & Policy Cluster in Den Haag. Wat het cluster
•
•
Dialogic (2019) Verkenning Digitale Economie
Den Haag behorend bij subsidieverantwoording 2020
•
•
Zuid-Holland •
Bijlage 2 corona gevolgen voor HSD en de gemeente
de gemeente Den Haag 2019, 2020 en 2021
•
Birch/Stec (2021) IT & Security Campus -
•
Programmarekening 2019
•
Programmarekening 2020
•
Subsidieverlening The Hague Security Delta 2021, 2020
•
Input HSD Jaarplan 2021
•
Kansen voor West (2020) Regionale Innovatie Slimme Specialisatie Strategie RIS3 West-Nederland
Een effectief veiligheidscluster na 2022 | Rapport
BIJLAGE 3.
Lijst van gesprekspartners
47
Nr.
Organisatie
Functie
Gesprekspartner
1
Gemeente Den Haag
Programmamanager veiligheidscluster
Marc Numann
2
Gemeente Den Haag
Beleidsmedewerker veiligheidscluster
Max Tiemessen
3
Gemeente Den Haag
Kwartiermaker Cyber Secure The Hague, voormalig programmamanager Veiligheidscluster
Daan Rijnders
4
Gemeente Den Haag
MT-lid afdeling Economie, voormalig senior programmamanager Veiligheidscluster
Erik van der Rijt
5
Gemeente Den Haag
Chief Information Officer
Marijn Fraanje
6
Stichting HSD
Directeur
Joris den Bruinen
7
Stichting HSD
Voorzitter Raad van Toezicht
Wim Kuijken
8
Ministerie van EZK
Directeur Digitale Economie
Jos de Groot
9
Innovation Quarter
Senior Accountmanager Safety & Security
Philip Meijer
10
Innovation Quarter
Accountmanager Safety & Security
Martijn van Hoogenhuyze
11
Nationale Politie
Directeur strategie en innovatie
Jeroen van Vugt
12
TNO
Directeur Market ICT
Berry Vetjens
13
Universiteit Leiden
Decaan faculteit Governance en Global Affairs
Erwin Muller
14
Hogeschool Leiden
Onderwijsmanager Informatica
Jos Griffioen
15
ROC Mondriaan
Onderwijsdirecteur Veiligheid en Vakmanschap
Ruud van Diemen
16
TU Delft
Executive Manager Safety & Security Institute
Eveline Vreede
17
Haagse Hogeschool
Decaan faculteit IT & Design
Han Biemans
18
Booz Allen Hamilton
Vice President
Tony Gaidhane
19
UNIIQ
Fondsmanager
Hans Dreijklufft
20
Hudson Cyber Tech
Directeur
Marcel Jutte
21
TIIN Capital
Investment Manager
Reinout van der Meulen
22
ISUNA
Directeur
Ammi Virk
‘WIJ ZIJN BERENSCHOT, GRONDLEGGER VAN VOORUITGANG’ Wij zien een Nederland dat altijd in ontwikkeling is. Zowel sociaal als organisatorisch verandert er veel. Al meer dan 80 jaar volgen wij deze ontwikkelingen op de voet en werken we aan een vooruitstrevende samenleving. Daarbij staan we voor duurzaam advies en de implementatie hiervan. Altijd gericht op vooruitgang én echt iets kunnen betekenen voor mensen, organisaties en de maatschappij. Alles wat we doen, is onderzocht, onderbouwd en vanuit meerdere invalshoeken bekeken. In ons advies zijn we hard op de inhoud, maar houden rekening met de menselijke maat. Onze adviseurs doen er alles aan om complexe vraagstukken om te zetten naar praktische oplossingen waar u iets mee kan. Wij geven advies en bieden digitale oplossingen waarbij we ons focussen op: •
Toekomst van werk en organisatie
•
Energietransitie
•
Toekomst van zorg
•
Transformatie van openbaar bestuur
Berenschot Groep B.V. Van Deventerlaan 31-51, 3528 AG Utrecht Postbus 8039, 3503 RA Utrecht 030 2 916 916 www.berenschot.nl