RIS313867 bijlage 2

Mariahoeve mag dan aangewezen zijn als warmtenetbuurt, hetgeen uit het gezichtspunt van de gemeente efficiënt kan zijn met het oog op de vele flatgebouwen in die wijk. Nergens wordt gerept over de meerkosten voor de gebruikers die een publiek warmtenet met zich meebrengt. Nergens wordt gesproken over collectieve particuliere (mini) warmtenetten of andere particuliere initiatieven die mogelijk voor bewoners financieel interessanter kunnen zijn. Ik mis in de TVW derhalve de visie omtrent dergelijke kleinschalige collectieve initiatieven.

Reactie college Reactie gezamenlijke zienswijze woningcorporaties Arcade Haag Wonen, Staedion en Vestia: zie tekst bij #21. Reactie college Onder de huidige wetgeving ligt het eigenaarschap bij de warmteleverancier. Hoe het eigenaarschap en de overige organisatie in de toekomst geregeld wordt is nog niet duidelijk. De Wet collectieve warmtevoorziening (Wcw), die op het moment van schrijven opgesteld wordt door het Rijk, zal hierin leidend worden. Het rapport Schone energie in Huizen is een weergave va de uitkomsten van een peiling bij het stadspanel met 904 respondenten. Het rapport geeft een nuttig beeld van de houding van inwoners van Den Haag ten opzichte van de warmtetransitie. Ook in het rapport is vermeld dat er kanttekeningen te plaatsen zijn bij de representativiteit. Respondenten zijn bijvoorbeeld per definitie betrokken inwoners. De analyse waarop de transitievisie warmte is gebaseerd gaat uit van de laagste kosten die nodig zijn voor de warmtetransitie per huishouden en buurt. Dat is iets anders dan wat een huishouden moet betalen. Veranderende tarieven, subsidieregelingen en wetgeving maken onvoorspelbaar welk deel van de investering en energiekosten bij de inwoner zullen landen. De transitievisie warmte laat zien

94

hoe je de kosten van de energietransitie zo laag mogelijk houdt, zodat je ook minder kosten hebt te verdelen over inwoners, markt en overheid. Meerkosten voor bewoners worden duidelijker al er uitvoeringsplannen worden opgesteld. Het Stedelijk Energieplan Den Haag (zie RIS306869) gaat verder in op de bewonersinitiatieven. De transitievisie warmte heeft meer focus op welke warmteopties waar in de stad een goede oplossing zijn. Bewonersinitiatieven en -groepen worden daar waar mogelijk ondersteund. Die leiden mogelijk tot kleinschalig collectieve oplossingen. De kaarten voor de schone warmteopties in 2030 en 2040 geven op CBS-buurtniveau aan wat voor het grootste deel van een buurt een goede optie is. Voor delen van de wijk, bijvoorbeeld een aantal straten, kan dus een andere oplossing beter zijn. Er is dan ook ruimte om die andere oplossingen toe te passen. De transitievisie warmte houdt niet in dat er een verplichting ligt om aan te sluiten op een warmtenet, het geeft aan wanneer er mogelijk op aangesloten kan worden.

Wat betekenen de kaarten? Volgens de TVW betekenen de kaarten het startpunt voor de uitvoeringsplannen, waaronder begrepen wordt de “betaalbaarheid”. Niet uitgelegd wordt voor wie de betaalbaarheid bedoeld wordt. De aanleg van een publiek warmtenet wordt pas “rendabel” als zich circa 5.000 afnemers hebben aangemeld. Als -zoals de gemeente stelt- zij bewonersinitiatieven steunt, welk gewicht wordt dan toegekend aan de bewonersinitiatieven als deze de realisatie van een publiek warmtenet in de weg zitten omdat het risico bestaat dat er niet minimaal 5.000 aansluitingen zullen worden gerealiseerd? Het trackrecord van reeds gerealiseerde publieke warmtenetten is ondermaats: er zijn veel storingen en met de koppeling aan de gasprijs zijn ze ronduit duur.

Aanpassing TVW: Bovenstaande nuancering, dat er ruimte is voor lokaal maatwerk binnen de voorgestelde route in de kaarten, wordt opgenomen in de transitievisie warmte. Betaalbaarheid draait primair om de kosten die terecht komen bij de afnemer (de woning eigenaar of bewoner). Er is momenteel vanuit het Rijk een wet in de maak: de Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie (Wgiw). Dit wetsvoorstel zou – conform de planning van het Rijk gemeenten per 2024 een zogeheten 'aanwijsbevoegdheid' geven om te bepalen welke gebieden op termijn van het aardgas af gaan. Er wordt nu gedacht aan acht jaar, die in lijkt te gaan na het opstellen van een uitvoeringsplan met betrokkenen. Keuzevrijheid voor bewoners blijft cruciaal, eigenaren kunnen dus - zoals de conceptwet er nu ligt - niet gedwongen worden om aangesloten te worden op een

95

Welke garanties krijgen bewoners die willen aansluiten bij een publiek warmtenet dat zij slechts zullen betalen voor de kostprijs van de geleverde warmte, plus redelijke opslag, mits die kostprijs lager is dan de gasprijs.

Warmtewet 2.0 Hoe verhoudt zich de TVW tot de nog niet ingevoerde warmtewet 2.0? Zijn er reeds conflicterende belangen in het spel?

#30 Privé persoon 23-5-2022. Met belangstelling heb ik kennis genomen van de Concept Transitievisie Warmte opgesteld door de Gemeente Den Haag. Ik denk dat voor ieder die een keuze moet maken dit een hulp kan bieden. We spreken hier over een visie Transitie Warmte en niet over de Energietransitie daarom zal ik mijn opmerking beperken tot de Transitie Warmte.

collectieve voorziening als een warmtenet. Bewoners kunnen kiezen voor een individuele oplossing of een ander alternatief. Op welke manier het college invulling gaat geven aan de Wgiw moet nog worden bepaald. Warmtenetten presteren niet zo ondermaats als geschetst wordt. Recent werd duidelijk dat huishoudens met stadswarmte zich nog altijd in een betere positie bevonden dan de huishoudens met een gasaansluiting: De energiekosten van de laatste groep stegen dit jaar veel harder, volgens het CBS voor een gemiddeld huishouden met 86 procent. Bij warmteleveranciers was dit 41-47%. Ook onderzoeksbureau DWA becijferde onlangs dat een nieuw gascontract in maart gemiddeld anderhalf keer zo duur was als een warmtecontract. Ook werkt het Rijk aan de ontkoppeling van de energieprijs voor warmtenetten en de gasprijs in de Wet collectieve warmtevoorziening (Wcw). De Wet collectieve warmtevoorziening (Wcw) is de werknaam van de wetgeving die door het Rijk wordt voorbereid als vervanger van de huidige Warmtewet. Deze conceptwet gaat over verantwoordelijkheden van diverse partijen, tarieven en aan welke voorwaarden een marktpartij of publiek orgaan moet voldoen om warmte te leveren. De uitgangspunten van de transitievisie warmte gaan ook over deze onderwerpen. Den Haag probeert samen met andere gemeenten de Rijksoverheid te overtuigen om dicht bij deze uitgangspunten te blijven.

Sommige belangen van verschillende spelers zullen conflicteren. Dat is onvermijdelijk. Gemeente Den Haag probeert regie te nemen, zodat het gezamenlijk belang, namelijk het realiseren van een schone energievoorziening, zwaarder weegt dan de verschillen. Reactie college In de toekomst moeten heel Nederland inderdaad volledig af van fossiele brandstoffen en stoppen met het uitstoten van CO2.

96

In deze visie wordt voorgesteld aan de bewoners van Den Haag om uit de de verschillende keuze mogelijkheden die nu voorhanden zijn een keuze te maken en om daarmee het gebruik van Gas bij verwarming te verminderen, maar in de toekomst moeten wij toch van het gas af ? Ook is het mogelijk om woningen te verwarmen met elektriciteit dit wordt natuurlijk al toegepast en dit kost erg veel stroom, om deze stroom CO2 vrij te produceren is een andere (nieuwe) manier van productie nodig, door mij wordt niet bedoeld kernenergie en volatiele bronnen zoals zon en wind. Het kabelnet zal moeten worden verzwaard maar dit is nu al reeds noodzakelijk als gevolg van toename gebruik elektriciteit voor: Warmtepompen, opladen elektrische auto’s, elektrisch koken, airco installaties, hybride warmtepompen, het is eenvoudiger een stroomkabel te verzwaren dan het aanleggen van een warmtenet, de vraag is of uitsluitend het verzwaren van het kabelnet afdoende zal zijn. In de nabije toekomst zullen de olieraffinaderijen als gevolg van het uitsterven van de benzine en dieselmotoren minder moeten gaan produceren, het gevolg minder restwarmte die van Vlaardingen naar Den Haag zal worden getransporteerd. Ik vraag mij af wordt het aanleggen van deze Warmte transportleiding Vlaardingen – Den Haag nog wel rendabel.

Door mij is in het verleden contact geweest met de Cooperatie Warm in de wijk (Vruchtenbuurt Den Haag) deze coöperatie heeft na onderzoek vastgesteld dat all elektrisch te duur is. Helaas was lid worden van deze coöperatie voor mij niet mogelijk, dit was exclusief voor bewoners Vruchtenbuurt Den Haag. Nu is mijn nieuwe manier van woningverwarming niet exclusief voor de Vruchtenbuurt maar toepasbaar voor heel Nederland. #31 Buurtenergie Statenkwartier 1-6-2022 Geacht College, Nu de Transitie Visie Warmte (TVW) voor de stad Den Haag ter consultatie voorligt, wilt Buurtenergie Statenkwartier (BES) graag van de gelegenheid gebruik maken om zijn zienswijze te geven op dit document en daar met de gemeente over in gesprek te gaan.

Het elektriciteitsnet zal inderdaad verzwaard moeten worden. Ook in Den Haag zullen forse investeringen nodig zijn en zal volop ingezet moeten worden op netverzwaring. De uitdagingen die de elektrificatie van de stad met zich meebrengt vragen om een integrale aanpak.

Er is in de Rotterdamse haven een veelvoud beschikbaar van de warmte die door WarmtelinQ naar Den Haag getransporteerd gaan worden. De komende jaren zal die restwarmtestroom afnemen doordat de industrie zuiniger gaat werken. Het is niet aannemelijk dat de energiebesparing zo ver gaat dat er onvoldoende restwarmte voor Den Haag zal zijn. De komende jaren zal de industrie ook overstappen op meer duurzame producten, zoals waterstof en grondstoffen op basis van biomassa. Ook bij die processen komt restwarme vrij die geschikt is om in Den Haag woningen te verwarmen. Reactie college Deze reactie is kort na de sluitingstermijn van de inspraakperiode ingediend, maar wel meegenomen in de nota van beantwoording.

Zoals u weet is in het Statenkwartier een uitgebreid traject Statenwarmte doorlopen om oplossingen voor de warmtevoorziening in onze wijk te verkennen en te bezien hoe de bewoners daar tegenover stonden. De studie van DWA wees op de beste kansen voor een warmtenet, maar de wijkbewoners waren (nog?) niet toe aan expliciete steun voor een dergelijke keuze. Als BES hebben we vervolgens de actie Zet ‘m op 70 in de wijk ingezet, waaraan zo’n 200 huishoudens in de wijk deel hebben genomen. Daaruit blijkt dat -met een overzichtelijk aantal isolatiemaatregelende huizen in de wijk goed met een maximum CV-water temperatuur van 70 graden Celsius verwarmd

97

kunnen worden. Werken met een lagere temperatuur in onze wijk is een uitdaging en stelt de bewoners voor een complexe en forse isolatie opgave. Als BES geven we informatie en advies bij isolatievraagstukken, zodat bewoners daar voortgang op kunnen boeken. Ook zijn enkele straten in de wijk samen aan het verkennen of aansluiting op het warmtenet, dat nu eindigt bij World Forum, een haalbare optie is. We zijn teleurgesteld in het gebrek aan urgentie en het gebrek aan handelingsperspectief voor onze wijk in de Transitievisie Warmte van de gemeente. We zien de urgentie voor een goede verwarmingsoplossing toenemen, het recente IPCC-rapport benadrukt dat nog eens, evenals de ontstane geopolitieke situatie. Duurzame gassen lijken geen haalbare oplossing: groen gas is er niet voldoende en uit allerhande studies blijkt dat waterstofgas niet vóór 2030 beschikbaar komt. Voor waterstofgas is het tevens de vraag of en wanneer dit daarna ook beschikbaar komt voor gebouwde omgeving en dan blijft de vraag van de betaalbaarheid ervan. Dan resteren voor onze wijk verwarmingsoplossingen aan de hand van een (hybride) warmtepomp of een warmtenet. We zien in onze wijk inmiddels steeds meer beter geïsoleerde en gerenoveerde woningen op een volledig warmtepomp systeem overstappen.

De inzet van hybride warmtepompen draagt bij aan de opgave op de kortere termijn, maar verslechtert, samen met eerdergenoemde overstap naar volledige warmtepompen de business case van overschakeling op een warmtenet. Mede daardoor missen we een gevoel van urgentie bij de gemeente en een duidelijk handelingsperspectief voor de bewoners in onze wijk.

Daarnaast beoordelen we uw ambitie ’klimaatneutraal in 2030’ als volstrekt niet realistisch, mede gegeven een aantal gekozen uitgangspunten. U wilt vooral lokale hernieuwbare bronnen inzetten, zoveel mogelijk in één keer over naar volledig schone energiedragers èn over naar een betrouwbare en betaalbare oplossingen voor bewoners. Hoewel dit mooie uitgangspunten zijn, zien wij flinke belemmeringen, ook tussen deze uitgangspunten onderling. De acties voor wat betreft de ontwikkeling van geothermie verlopen in het geheel niet snel (genoeg). De voornemens van het college 2018-2022 op dit vlak zijn totaal niet waargemaakt. Lage(re) temperatuurbronnen zijn er genoeg, maar ook nog nauwelijks tot ontwikkeling gekomen en die zijn alleen met aanvullend ‘opkrikken met grote warmtepompen’ geschikt te maken voor de oude wijken.

Voor een aantal buurten, waaronder het Statenkwartier, laat de transitievisie warmte de hybride warmtepomp als goede oplossing zien. Met de hybride warmtepompen wordt op korte termijn veel CO2-uitstoot verminderd, zonder dat het verhindert dat op termijn andere oplossingen worden gekozen. Het blijft namelijk aantrekkelijk om stapsgewijs isolatie aan te brengen, omdat de hybride warmtepomp efficiënter werkt bij lagere temperaturen. De komende jaren zullen ontwikkelingen in die wijken mogelijk andere oplossingen ook aantrekkelijk maken. Uw notie over groen gas onderschrijft het college. Hybride warmtepompen leiden niet noodzakelijkerwijs tot een moeilijkere overstap naar een warmtenet dan de bestaande situatie met cv-ketels op aardgas. Bij beide systemen moet er een oplossing komen voor woningen waar een net nieuw apparaat is geïnstalleerd op het moment dat aansluiting op het warmtenet wordt aangeboden. Het is voorstelbaar dat hybride warmtepompen op tijdelijke basis worden ingezet in woningen waar de cv-ketel het begeeft vlak voor de overstap naar warmtenetten of all electric warmtepomp. Den Haag heeft ervoor gekozen om ambitieuzere doelstellingen te hanteren dan de nationale doelstelling. De transitievisie warmte maakt duidelijk dat er veel mogelijk is voor 2030, maar dat er ook na 2030 nog stappen moeten worden gezet in de energietransitie.

Restwarmte is onderdeel van de transitievisie warmte. Er is geen bezwaar ingediend tegen WarmtelinQ zelf, maar tegen het provinciaal inpassingsplan (PIP). Ook het Stedelijk

98

Restwarmte is in ruime mate betaalbaar voorhanden in onze regio, zorgt voor betrouwbaarheid van het systeem, maar uw gemeenteraad wil met man en macht de aanleg van WarmtelinQ+ voor de stad tegenhouden. Wij verzoeken u de ingeslagen route ten opzichte van de gekozen uitgangspunten te heroverwegen om een beter eindperspectief aan onze bewoners voor te kunnen leggen.

Energieplan Den Haag (zie RIS306869) ziet kansen voor WarmtelinQ. Inmiddels hebben het ministerie van Economische Zaken en Klimaat en de Gasunie samen het definitieve investeringsbesluit genomen voor de aanleg van WarmtelinQ.

99