RIS313813 Bijlage
Tekst van het document
Uitvoeringsprogramma
Verkeersveiligheid 2023-2026 Een uitwerking van de verkeersveiligheidsstrategie Den Haag 2030
Gemeente Den Haag DSO Mobiliteit, november 2022
Samen werken aan een bereikbare, leefbare en verkeersveilige stad
denhaag.nl/verkeersveiligheid
Inhoudsopgave 1
Inleiding
3
2
De Haagse Verkeersveiligheids-aanpak in zes thema’s
6
THEMA 2
THEMA 3
Veilige snelheden
Verkeersveilig gedrag aanleren
6
13
24
THEMA 4
THEMA 5
THEMA 6
Ongewenst verkeersgedrag afleren
Veilige voertuigen
Monitoring & onderzoek
28
33
35
THEMA 1
Veilige infra structuur voor fietsers en voetgangers
3
Communicatie verkeersveiligheid
38
4
Financiën
40
Bijlage 1 Handhavingsacties
42
Bijlage 2 Veilige infrastructuur
46
Bijlage 3 Veilige snelheden
52
Bijlage 4 Verkeersveilig gedrag aanleren
53
Bijlage 5 Ongewenst verkeersgedrag afleren
54
Bijlage 6 Monitoring en onderzoek
55
2
Inleiding De gemeente Den Haag maakt een punt van 0 verkeersslachtoffers en zet hiervoor in op verbetering van de verkeersveiligheid. In de nota Kiezen voor verkeersveiligheid staat hoe de gemeente wil werken aan vermindering van het aantal verkeersslachtoffers. Dit uitvoerings programma is een uitwerking van de Verkeersveiligheidsstrategie 2030 en een vervolg op het uitvoeringsprogramma verkeersveiligheid 2020-2022; het vertaalt de beleidsmatige ambities en prioriteiten in projecten. De afgelopen jaren heeft de
Verkeersveiligheid 2030: Veilig van
gemeente geïnvesteerd in verkeers-
deur tot deur. Vanuit de mobiliteits-
veilige inrichting van wegen en kruis-
transitie en vanuit het Strategisch Plan
punten. Maar Den Haag blijft groeien.
Verkeersveiligheid 2030 heeft veiliger
Meer inwoners betekent dat meer mensen
lopen en fietsen in Den Haag prioriteit.
onderweg zijn in de stad. Het is drukker
Verkeersveiligheid is een belangrijk
op het fietspad, er zijn meer voetgangers,
onderdeel van de mobiliteitstransitie én
meer reizigers in het OV en op de wegen.
het belangrijkste criterium bij het (her-)
Daarnaast verandert het mobiliteits
ontwerpen of herinrichten van een weg.
beleid; de voetganger en de fietser krijgen meer ruimte en aandacht. Ook veranderen
De aanpak van een veilige school
de vervoersvormen, denk aan elektrische
omgeving krijgt een nog hogere prioriteit
fietsen. Meer dan ooit is het van belang om
dan het nu al heeft. Door gedrag van
te blijven investeren in veilige mobiliteit.
verkeersdeelnemers te analyseren worden oplossingen gevonden om de
De beleidsdoelen van de gemeente
veiligheid rond scholen te verhogen.
Den Haag in de Verkeersveiligheids
De auto blijft een belangrijke rol spelen in
strategie 2030 sluiten aan bij de landelijke
de stad, waarbij de g emeente duurzaam
doelstellingen uit het Strategisch Plan
reisgedrag stimuleert.
3
1
1.1
Thema’s 2023-2026 In de Verkeersveiligheidsstrategie 2030
projecten opgenomen dan financiële
(RIS305028) is de ambitie voor de
middelen beschikbaar zijn. Deze over-
jaren 2020 – 2030 door de gemeenteraad
planning is nodig, omdat het de
vastgesteld, samen met de financiering
continuïteit in de uitvoering garandeert;
van het programma voor de periode 2020
als een project afvalt of vertraagt, kan
tot en met 2022. In de programma
een ander project snel worden opgepakt
begroting wordt de financiering vast
en uitgevoerd. Daarnaast illustreert de
gesteld voor het Uitvoeringsprogramma
overplanning de opgave om te (blijven)
Verkeersveiligheid 2023-2026.
zoeken naar aanvullende financiering voor verkeersveiligheid. Hiermee is dit
De thema’s van dit uitvoeringsprogramma
uitvoeringsprogramma ook de ‘etalage’
komen overeen met de zes thema’s van de
van de verkeersveiligheidsambities van
Verkeersveiligheidsstrategie 2030:
de gemeente Den Haag.
• Veilige infrastructuur voor fietsers en
Verbetering van de verkeersveilig-
voetgangers
heid is niet alleen onderdeel van de
• Veilige snelheden
Verkeersveiligheidsstrategie 2030; het is
• Verkeersveilig gedrag aanleren
ook opgenomen in andere programma’s.
• Ongewenst en asociaal verkeersgedrag
Denk aan de Haagse fietsstrategie voor
afleren
2040 'Ruim baan voor de fiets', het
• Veilige voertuigen
Uitvoeringsprogramma 2020-2024 van
• Monitoring & onderzoek
de Kadernota Straten, Wegen en Lanen, het netwerk Randstad Rail/tram 2024, het
Wederom is er een ambitieus uitvoerings
programma Experimenten en Innovaties
programma geformuleerd. Er zijn meer
en het programma (Fiets)Parkeren.
4
1.2
1.3
1.4
Inzet netwerk Verkeersveiligheid is niet alleen een
(ROV Zuid-Holland), de ANWB, de MRDH,
verantwoordelijkheid van de gemeente.
de Fietsersbond, scholen en sport
Daarom blijft de gemeente intensief
verenigingen. Ook in de communicatie
samenwerken met partners in de stad en
kunnen partners elkaar versterken door
de regio. Denk bijvoorbeeld aan de politie,
te laten zien dat zij samen optrekken,
Veilig Verkeer Nederland, het Regionaal
dezelfde doelstellingen belangrijk vinden
Ondersteuningsbureau Verkeersveiligheid
en hetzelfde gedrag nastreven.
Participatie De gemeente Den Haag werkt intensief
Dit UVP is tot stand gekomen in samen-
samen met bewoners en andere belang-
werking met de ambtenaren die klachten
hebbenden. Door gebruik te maken van
en meldingen over verkeersveiligheid
lokale kennis zorgt de gemeente ervoor
behandelen. Via deze weg is de input
dat de verkeersveiligheid wordt verbeterd.
vanuit de stad geborgd. Per project
Er zijn vier thema’s met projecten die
wordt bepaald op welke aspecten van
verschillen in impact op de leefomgeving
het project belanghebbenden invloed uit
van belanghebbenden. De vier thema’s zijn:
kunnen oefenen.
• Algemene verkeersmaatregelen
Binnen de projecten wordt gezocht
• Black spots
naar maximale betrokkenheid. Als er
• Veilige snelheden
kaders zijn vastgesteld, deelt de gemeente
• Veilige schoolomgeving
ze vooraf.
Leeswijzer Hoofdstuk 2 gaat per thema in op de projecten voor de periode 2023 - 2026. Hoofdstuk 3 geeft aan hoe communicatie kan bijdragen aan de doelstellingen van het uitvoeringsprogramma. Hoofdstuk 4 geeft een financieel overzicht.
5
De Haagse Verkeersveiligheidsaanpak in zes thema’s In de verkeersveiligheidsaanpak staan zes thema’s centraal. Hieronder volgen de thema’s met een beschrijving van de activiteiten per thema.
2.1
Veilige infrastructuur voor fietsers en voetgangers In de Verkeersveiligheidsstrategie 2030 is
We stellen de voetganger voorop,
de verkeersveiligheid voor fietsers en voet-
met daarna een plek voor de andere
gangers een prioriteit. Het uitvoerings
vervoerwijzen. Om woonstraten autoluw
programma Verkeersveiligheid werkt in
te k unnen maken is een hoofdwegen
beginsel volgens het STOMP-principe.
structuur nodig waar het autoverkeer
STOMP staat voor Stappen, Trappen,
gebundeld kan worden. Anders nemen
Openbaar vervoer, MaaS (Mobility as a
auto’s de kortste route dwars door
Service), Privé-auto.
woonwijken heen. De gemeente reserveert structureel financiële middelen voor het verbeteren van de verkeersveiligheid van kwetsbare verkeersdeelnemers. De verkeersveiligheid voor fietsers en voetgangers verbeteren kan op allerlei manieren. Op veel plekken legt de gemeente voor voetgangers en fietsers aparte infra structuur aan of verbetert de bestaande infrastructuur. Met name op wegen met zowel een ontsluitingsfunctie (route om wijk of van en naar een adres) en een 6
2
verblijfsfunctie (bijvoorbeeld winkels/
of black spot passen. Veilig oversteken
horeca) met gemengd verkeer (OV, auto,
richt zich op het verbeteren van de
fiets, wandelen) en parkeervoorzieningen.
oversteekbaarheid van straten. Op basis
Er moeten keuzes gemaakt worden om
van zebrascans worden maatregelen
het wandelen en fietsen veiliger te maken.
bepaald. In het nieuwe onderdeel veilige winkelcentra worden de aan- en afvoer-
Dit thema heeft vijf programma
routes van winkelcentra onderzocht en
onderdelen:
waar nodig aangepast.
• Veilige schoolomgeving • Black spots
2.1.1 Veilige schoolomgeving
• Algemene verkeersveiligheids
Kinderen worden vaak een groot deel van
maatregelen
hun basisschooltijd door een v olwassene
• Veilig oversteken
naar school gebracht, omdat men
• Veilige omgeving winkelcentra
zelfstandig deelnemen aan het verkeer te gevaarlijk vindt. Dit maakt de situatie
Het programmaonderdeel
bij scholen (nog) onveiliger, omdat dat
Schoolomgevingen bouwt voort op de
veelal met de auto gebeurt. Immers,
doorlopende aandacht voor de verkeers-
hoe meer kinderen met de auto naar
veiligheid bij scholen maar krijgt een
school gebracht worden, hoe meer auto’s.
andere, effectievere aanpak. Het onder-
Schoolzones maken de schoolomgeving
deel black spots pakt de minst veilige
verkeersveiliger. Het probleem van te
kruispunten in de stad systematisch aan.
veel ouders die de kinderen met de auto
Onder algemene verkeersveiligheids
naar school brengen is slechts ten dele
maatregelen vallen de aanpassingen in
fysiek oplosbaar. Gedragsverandering
de buitenruimte voor de verkeersveiligheid
van ouders (niet met de auto naar school
voor voetgangers en fietsers die niet
of in ieder geval met de auto buiten de
binnen de onderdelen schoolomgeving
schoolzone blijven) en toezicht op de verkeersmaatregelen (handhaving) is essentieel voor het oplossen van verkeersonveilige situaties. In 2020 is het schoolzonebeleid geëvalueerd (RIS307841). Dit beleid was vooral gericht op fysieke maatregelen en niet op gedragsinterventies (zie 2.3.6). Op basis van de conclusies en aan bevelingen uit het onderzoek komt er een nieuwe werkwijze. In de raadsvergadering van 10 juni 2021 zijn bij de bespreking van uitkomsten van de evaluatie van de schoolzones vier moties aangenomen. Drie hiervan zijn meegenomen in de nieuwe werkwijze. Als de gemeente een schoolomgeving aanpakt wordt dit voortaan gecombineerd met educatie en/of gedrags interventies en, indien nodig, handhaving. 7
Een gecombineerde aanpak versterkt de
De nieuwe aanpak richt zich in eerste
maatregelen. De huidige schoolzone is
instantie op (speciaal) basisscholen
sober en valt na enkele maanden niet
en speciaal onderwijs. Hierbij wordt
meer op bij de dagelijkse gebruikers van
onderscheid gemaakt in het type
de weg. De gemeente gaat onderzoeken
basisscholen: r eguliere basisscholen
of andere inrichtingen (bijvoorbeeld
hebben een wijkfunctie. Het grootste
gebruik van kleuren op het asfalt, andere
deel van de l eerlingen woont op
borden, gekleurde palen, extra hekjes)
korte afstand. Speciaal onderwijs en
kunnen bijdragen aan een (nog) veiligere
bijzondere onderwijsmethoden hebben
schoolomgeving. Scholen kunnen mailen
verhoudingsgewijs meer leerlingen
naar veilignaarschool@denhaag.nl
die op grotere afstand van de school
voor aanvragen voor verbetering van de
wonen (ook b usvervoer) en hebben
verkeersveiligheid in schoolomgevingen.
behoefte aan meer parkeervoorzieningen
Ook scholen uit het voortgezet onderwijs
dan de r eguliere basisscholen.
of kinderopvanglocaties kunnen on
Kinderopvanglocaties bij een school,
veilige situaties melden via de mail
worden in een project meegenomen.
veilignaarschool@denhaag.nl. Extra aandacht wordt besteed aan de
Er zijn circa 195 locaties van (speciaal)
snelheid in de schoolomgeving. Daar waar
basisscholen in Den Haag. Momenteel
mogelijk wordt de snelheid in de school-
worden gemiddeld elf scholen per jaar
zone verlaagd.
voorzien van een schoolzone/veiligere
8
schoolomgeving. Daarnaast zijn er circa
bijwerking op de verkeersveiligheid.
negen schoolstraten. Door een efficiëntere
Naast de afstand die men kon houden,
aanpak en meer capaciteit worden in dit
werd de schoolomgeving veiliger.
UVP meer scholen benaderd om de verkeers-
Knelpunt voor verdere invoering van
veiligheid rondom de school te verhogen.
schoolstraten is dat de rol en bevoegd-
De gemeente begint met de laatste basis-
heden van een schoolstraatcoach niet in
scholen zonder schoolzone en de scholen
de wetgeving geregeld is. Een landelijke
die gevraagd hebben om maatregelen.
werkgroep werkt aan een oplossing voor dit probleem. De gemeente wacht met het
Er wordt zoveel mogelijk gewerkt op
invoeren van nieuwe schoolstraten totdat
buurtniveau. Hiermee worden de effecten
de wetgeving is aangepast. De bestaande
van de maatregelen nog meer versterkt
schoolstraten blijven. Ze worden gemoni-
en het draagvlak in de buurt nog groter.
tord en waar mogelijk komen verbeteringen.
Door bijvoorbeeld de schooltijden niet
Bijvoorbeeld via een gedragsaanpak.
gelijktijdig te laten zijn, wordt de drukte meer verspreid. De gemeente gaat van één
2.1.2 Black spots
gestandaardiseerde aanpak schoolzones
De aanpak van black spots blijft
naar een op de situatie en behoeften
een prioriteit: de verkeersveiligheid
gedifferentieerde aanpak. Wederkerigheid
verbeteren op plekken waar veel
staat centraal: de gemeente wil en kan
ongelukken plaatsvinden. Op basis
investeren maar de school en de ouders
van een ongevallen- en verkeersanalyse
zullen afspraken moeten maken over het
wordt bepaald welke maatregelen
eigen verkeersgedrag bij het brengen en
nodig zijn. De locaties met de
halen van de kinderen.
meeste ongevallen hebben de hoogste prioriteit. Waar m ogelijk wordt werk
De schoolstraten, ingevoerd om vanwege
met werk gecombineerd. Deze projecten
de Corona pandemie meer afstand te
worden deels gefinancierd via subsidie
kunnen houden, hebben een positieve
van de Metropoolregio Rotterdam
9
Den Haag (MRDH). Daarom vindt ook
stonden al in het UVP 2020-2022.
afstemming met de MRDH plaats over de
Deze projecten zijn wel opgestart,
locaties en de aanpak.
maar worden uitgevoerd in het UVP 2 023-2026. Ze staan daarom op-
De lijst met de meeste ongevallen is tot
nieuw in het overzicht met het jaar waar-
stand gekomen door een analyse van
in de uitvoering is gepland. Om diverse
de geregistreerde letselongevallen in de
redenen zijn deze nog niet uitgevoerd.
periode 2019-2021: locaties met zes of
Zo is de Zevensprong een zeer complexe
meer letselongevallen in deze jaren gelden
kruising. Hier spelen de aanpassingen die
als black spot. Daarnaast is gekeken naar
nodig zijn voor de komst van nieuw tram-
recente ongevallen, gereden snelheden,
materiaal (INHTR) ook een rol. Ook bij de
klachten en meldingen. Deze lijst is
Vaillantlaan en de G oudenregenstraat
niet statisch.
speelt de komst van nieuw trammaterieel (INTHR) een grote rol in de planning.
De planning voor de aanpak van black spots staat in onderstaand
In onderstaande overzichten (zowel in
kader, waarbij nummer 1 de hoogste
kaart als in tabel) staat op welke locaties
prioriteit heeft. Enkele black spots
de meeste ongevallen zijn gebeurd.
Black spots Centrum Escamp Laak Loosduinen Scheveningen Segbroek
10
Aanpak black spots Nog uit te voeren uit UVP 2020-2022 A
Zevensprong (2024)
B
De la Reyweg-Terletstraat-Kempstraat (2024)
C
Vaillantlaan-Hoefkade-Wouwermanstraat (2025)
D
Goudenregenplein-Goudenregenstraat (2026)
E
Kempstraat-Schalkburgerstraat (2023/2024)
Te onderzoeken locaties met meeste ongevallen 1
Melis Stokelaan-Leyweg
2
Loosduinsekade, Oude Haagweg, Thorbeckelaan, Volendamlaan
3
Brandtstraat, Paul Krugerlaan, Paul Krugerplein
4
Binckhorstlaan, Victory Boogie Woogietunnel, Zonweg
5
Torenstraat-Jan Hendrikstraat
6
Dynamostraat, Fruitweg, Viaductweg
7
Boylestraat, Fahrenheitstraat, Valkenboslaan, Weimarstraat
8
Ankerstraat, Badhuiskade, De Scheveningse trappen, Gevers Deynootweg, Havenkade, Seinpostduin, Wassenaarsestraat
9
Stationsplein, Stationsweg
10 Neherkade, Rijswijkseweg 11 Albardastraat, Groen van Prinstererlaan 12 De Savornin Lohmanlaan, Machiel Vrijenhoeklaan, Sportlaan, Zandzeggelaan 13 Lutherse Burgwal/ Herderstraat 14 1e Van der Kunstraat, Waldorpstraat 15 Daal en Bergselaan, Sportlaan, Wildhoeflaan 16 Paviljoensgracht, Stille Veerkade
11
2.1.3 Algemene verkeers veiligheidsmaatregelen
2.1.4 Veilig oversteken
Algemene verkeersveiligheidsmaatregelen
Verkeersveiligheid 2020-2022 is de
zijn fysieke ingrepen in de buitenruimte
inrichting en staat van onderhoud van
die de verkeersveiligheid voor voetgangers
zebrapaden op 50 km/u wegen in de
en fietsers verbeteren en niet binnen de
stadsdelen Segbroek, Laak, Centrum en
andere programmaonderdelen vallen.
Escamp onderzocht. Dit was een verzoek
Vaak gaat het om relatief kleine maat-
van de raad. De aandachtspunten uit deze
regelen. Bijvoorbeeld het aanbrengen
onderzoeken zijn inmiddels afgehandeld
van een zebrapad, het plaatsen van
of in projecten belegd. In dit uitvoerings
extra attentieborden, het aanpassen van
programma worden de overige vier
verkeerslichten, het aanbrengen van een
stadsdelen onderzocht: Haagse Hout,
vluchtheuvel of een verbreding van de
Leidschenveen-Ypenburg, Loosduinen en
stoep (‘oortje’).
Scheveningen. Daarnaast wordt de pilot
Vanuit het Meerjarenprogramma
interactieve zebrapaden geëvalueerd. Bij het Meldpunt Verkeersonveilige
De uitkomsten van de evaluatie kunnen
Situaties kunnen inwoners verkeers
aanleiding zijn om ook elders in de stad
knelpunten melden. De gemeente
interactieve zebra's toe te passen.
onderzoekt of, en zo ja, met welke
2.1.5 Veilige omgeving winkelcentra
maatregelen de verkeersveiligheid op de gemelde locaties kan verbeteren.
De verkeersveiligheid van aan- en afvoerHet programma van de algemene
routes voor de bevoorrading van winkel-
verkeersveiligheidsmaatregelen is niet
centra wordt onderzocht. Daar waar de
vier jaar vooruit te plannen. Dit komt
veiligheid niet voldoet, worden indien
mede, omdat het bedoeld is voor
mogelijk maatregelen genomen.
onverwachte ontwikkelingen en om in te kunnen spelen op onveilige situaties die bewoners melden. 12
2.1.6. Samenvatting Veilige infrastructuur voor fietsers en voetgangers 2023-2026 Nr
Project
Activiteiten 2023-2026
1
Veilige schoolomgevingen
Nieuwe aanpak schoolomgeving, minimaal 20 scholen per jaar.
2
Black spots
11 black spot locaties verbeteren (inclusief de vier uit het UVP 2020-20222)
3
Algemene verkeersveiligheidsmaatregelen
Minimaal 20 onveilige verkeerssituaties aanpakken
4
Veilig oversteken
Zebrascan uitvoeren in Haagse Hout, Leidschenveen-Ypenburg, Loosduinen en Scheveningen. Onveilige zebrapaden in Haagse Hout, Leidschenveen-Ypenburg, Loosduinen en Scheveningen verbeteren
5
Veilige winkelcentra
Onderzoek uitvoeren bij alle winkelcentra in de gemeente en maatregelen nemen indien nodig en mogelijk.
Totale kosten 2023-2026
2.2
€ 12.971.500
Veilige snelheden 2.2.1 Afweging 30 km/u Op de 50-kilometerwegen worden
Den Haag (RIS309488) is de aanbeveling
verkeersveiligheidsmaatregelen genomen
opgenomen versneld 30km/u in de stad
die ook de doorstroming ten goede
in te voeren.
komen. We pakken de meest onveilige plekken het eerste aan. Waar mogelijk en
Belangrijk argument in de discussie over
gewenst wordt de maximum snelheid
maximumsnelheden is dat de kans op
aangepast naar 30km/u. Waar dat niet
letsel of dodelijke afloop enorm afneemt
mogelijk of gewenst is, wordt de in
wanneer niet harder dan 30km/u gereden
richting van de weg verbeterd en verkeers
wordt. Zie de eerstvolgende grafiek
veiliger gemaakt. In de tweede helft
‘toenamedodelijk ongeval ten opzichte
van 2022 wordt gewerkt aan de nieuwe
van gereden snelheid’. Daar staat tegen-
Omgevingsvisie waarin ook een netwerk-
over dat de rijtijden voor het openbaar
visie wordt opgenomen. De netwerkvisie
vervoer kunnen toenemen door toe
is in een integraal afgewogen visie op
passing van 30 km/u. Ook de aanrijtijden
een multimodaal en toekomstbestendig
voor de nood- en hulpdiensten kunnen er
mobiliteitsnetwerk, voor de stad en in
langer door worden. Of dit daadwerkelijk
relatie met de regio.
zo is, is nog onduidelijk.
Vanuit de Tweede Kamer wordt aan
In de brief ‘afweging snelheidsregimes’
gedrongen op de overgang naar 30 km/u
(16 juli 2021, RIS 309478) is aangegeven
binnen de bebouwde kom. Zie onder
welke maximumsnelheden op welk type
andere de in april 2022 aangenomen
wegen zouden moeten gelden. Daarmee
motie van de leden Van Ginneken en
werkt de gemeente toe naar 30 km/u als
Kröger (Tweede Kamer, 29398, nr. 9880).
algemene norm, 50 km/u is alleen nog
In het préadvies Kindvriendelijke stad
voor een beperkt aantal hoofdwegen. 13
Herinrichting van wegen kost geld en tijd.
het openbaar vervoer en/of de nood- en
Daarom is het nodig om prioriteiten te
hulpdiensten moet per project worden
stellen. Er is een lijst opgesteld van wegen
onderzocht welke oplossingen er zijn
die met prioriteit verkeersveiliger zouden
om de verkeersveiligheid te verbeteren
moeten worden. Deze lijst wordt verder
en tegelijkertijd de doorstroming te
opgesteld in samenwerking met de HTM
waarborgen. Er kan bijvoorbeeld gedacht
en veiligheidsregio.
worden aan het verleggen van routes of het inrichten als GOW 30-weg1. In
Op basis van de brief afweging snel-
de tweede helft van 2022 wordt gewerkt
heidsregimes kan dat op verschillende
aan de nieuwe Omgevingsvisie waarin
manieren. Wegen zonder voldoende brede
ook een netwerkvisie wordt opgenomen.
fietsvoorzieningen worden ingericht als
De netwerkvisie is een integraal afge-
30 km/u weg óf de fietsvoorzieningen
wogen visie op een multimodaal en
moeten worden verbreed. Voor potentiële
toekomstbestendig mobiliteitsnetwerk,
30 km/u wegen die gebruikt worden door
voor de stad en in relatie met de regio.
1
Overlijdenrisico P(v)
0,9 0,8 0,7 0,6 0,5 0,4 0,3 0,2 0,1 0 0
20
40
60
80
100
120
140
160
Snelheid v (km/uur) Toename dodelijk ongeval ten opzichte van gereden snelheid, bron: SWOV
1 Door het CROW worden vormgevingsadviezen voor de Gebiedsontsluitingsweg 30 km (GOW 30) ontwikkeld. Dit betreft een nieuwe wegcategorie die geschikt is voor situaties waar 30 km/u gewenst is, maar een erftoegangsweg 30 km/u niet voldoet vanwege de hoeveelheid autoverkeer en/of de aanwezigheid van routes voor OV en nood-en hulpdiensten. In de eerste helft van 2023 worden deze vormgevingsadviezen verwacht.
14
De aanpassing wordt ook gefinancierd uit het budget van dat project. Vanuit andere programma’s, zoals het programma 'Ruim baan voor de fiets', worden ook straten heringericht waarbij de snelheid naar 30 km/u gaat. Het programma Verkeersveiligheid kan dan een financiële bijdrage leveren. Dit geldt bijvoorbeeld voor de P letterijkade, Hoefkade, Zeestraat, Nassauplein, Dierenselaan en het Trekvlietplein. Daarnaast worden fietspaden aangelegd bij 50km/u wegen, zoals de Vreeswijkstraat en een gedeelte van de Escamplaan. Ook hier levert het programma Verkeersveiligheid een financiële bijdrage.
2.2.2 Inrichting 30 km weg Uitgangspunt voor een 30 km/u inrichting
Naast maatregelen in de infrastructuur
is dat de rijbaan in klinkers wordt
komen er nieuwe slimme snelheids
uitgevoerd. Het vervangen van asfalt door
indicatiedisplays om automobilisten
klinkers is kostbaar. Klinkerverharding
bewust te maken van hun snelheid
wordt daarom in principe alleen aan-
(zie 2.4.4). Ook handhaaft de politie op
gebracht als het asfalt vervangen moet
te hard rijden (zie 2.4.7).
worden, bijvoorbeeld bij onderhoud of
2.2.3.1 Nog uit te voeren uit UVP 2020-2022
rioleringswerkzaamheden.
2.2.3 Werkvoorraad 2023-2026 De komende vier jaar is de ambitie om de werkzaamheden uit te voeren in straten in de kaders. Een aantal van deze
• Ruychrocklaan (2023)
straten stond ook in het UVP 2020-2022.
• Cees Laseurlaan (2023)
De voorbereiding van de meeste van deze
• Van Hogenhoucklaan (2025)
projecten is opgestart. Voor de overige
• Cremerweg (2024)
straten is per stadsdeel een prioritering
• Schaarsbergenstraat/
aangegeven. Deze prioritering is bepaald
Terletstraat (2024)
op basis van de verkeersveiligheid. Het is
• Goudenregenstraat (2024)
mogelijk dat een andere volgorde wordt
• Spui/ Pletterijkade (2025)
aangehouden bij de uitvoering. Dit kan
• Laan van Eik en Duinen (2025)
zijn vanwege werk-met-werk kansen,
• Van Musschenbroekstraat (2023)
planning bereikbaarheid, voorbereidings-
• Sportlaan (niet gestart)
tijd en/of andere invloeden.
• Theresiastraat (niet gestart) • Nieuwe Duinweg (niet gestart)
Wanneer een herinrichting of (groot)
• Medemblikstraat (niet gestart)
onderhoud wordt uitgevoerd in een
• Oudemansstraat (niet gestart)
straat die de gemeente wil aanpassen
• Appelstraat (niet gestart)
naar 30km/u, dan wordt binnen het project de haalbaarheid onderzocht. 15
Centrum Hobbemaplein
1A
Hobbemastraat
1B
Hoefkade (tussen Vaillantlaan en Heemstraat)
2
Kempstraat
3
Torenstraat/Jan Hendrikstraat
4
Amsterdamse Veerkade/Stille Veerkade
5
Parallelweg
6
16
Stadsdeel Escamp Beresteinlaan
1
Melis Stokelaan/Leggelostraat
2
Maartensdijklaan
3
Guntersteinweg
4
Den Helderstraat, Medemblikstraat
5
Bouwlustlaan/Vrederustlaan
6
Dierenselaan
7
Vreeswijkstraat
8
Soesdijksekade
9
Troelstrakade
10
Moerweg
11
Erasmusweg
12
Cannenburglaan
13
17
Stadsdeel Haagse Hout Benoordenhoutseweg/Zuid-Hollandlaan
1
Van Berwaerdeweg
2
Uilennest
3
Van Alkemadelaan
4
Finnenburg/ Boekweitkamp/IJsclubweg
5
Kruising Wassenaarseweg/Van Hogenhoucklaan/ Van Hoytemastraat
6
Prins Clauslaan
7
Oostduinlaan
8
Hofzichtlaan
9
Jozef Israëlsplein/laan
10
Van Hoytemastraat eo
11
Theresiastraat
12
18
Stadsdeel Laak Waldorpstraat/ Viaductweg
1
Alberdingk Thijmstraat
2
Oudemansstraat
3
Gouveneurlaan
4
Jan van der Heijdenstraat
5
Maanweg
6
Leeghwaterplein
7
Melkwegstraat
8
19
Stadsdeel Leidschenveen-Ypenburg
De Vissen - Spieringdam/Kokkelsingel/ Barbeelsingel/Libellesingel/Meivliegsingel/
1
Mosselsingel/Noordkromsingel Rietbuurt - Vrouw Avenweg/Molenpolderstraat (koppelen)
2
Westvlietweg
3
Laan van Hoornwijk vanaf Ypenburgse Boslaan
4
Pijlkruidveld
5
Emmy Belinfantindreef
6
20
Stadsdeel Loosduinen Oude Haagweg/Lisztstraat
1
Albardastraat
2
Kijkduinsestraat
3
Nederhof en Vroonhoevelaan
4
Wijndaelerweg
5
Berlagelaan
6
Mari Andriessenerf
7
Willem III straat
8
De Werf en Kerketuinenweg
9
21
Stadsdeel Scheveningen Kanaalweg/Duinweg (tot aan Roosje Piersonplein)
1A
Nieuwe Duinweg
1B
Roosje Piersonplein
1C
Kruising vanaf Badhuisstraat - Neptunusstraat Stevinstraat tot aan Nieuwe Parklaan
2A
Stevinstraat - van Alkemadelaan
2B
Eisenhowerlaan
3
Prins Mauritslaan
4
Frederik Hendriklaan
5A
Frankenslag
5B
Pompstationsweg
6A
Plesmanweg
6B
Dr. Aletta Jacobsweg
6C
22
Stadsdeel Segbroek Goudenregenstraat - Nieboerweg
1
Sportlaan
2
Regentesselaan - Regentesseplein
3
Weimarstraat
4
Edisonstraat
5
Beeklaan (Edisonstraat - De Teyler/De Teyler De Geyhnstraat/De Geyhnstraat-Loosduinseweg)
6
Beeklaan (LvM-Edisonlaan) Daal en Bergselaan
7
A. Teylerstraat/B. De Gheynstraat
8
Goudsbloemlaan
9
Thomsonlaan
10
23
2.2.3 Samenvatting Veilige snelheden realiseren 2023-2026 Nr
Project
Activiteiten 2023-2026
1
Van 50 naar 30
Minimaal 12 straten aanpassen van 50 naar 30 bij onderhoud en/of rioleringswerkzaamheden
2
50 km-straten verbeteren
Minimaal 2 50km-straten verkeersveiliger maken bij onderhoud en/of rioleringswerkzaamheden
3
Afwegingskader
Snelheidsinformatiedisplays inzetten als hulpmiddel bij handhaving.
Totale kosten 2023-2026
2.3
€ 8.660.767
Verkeersveilig gedrag aanleren Gedrag speelt een grote rol binnen
kinderen tot vier jaar en voor basisscholen
verkeersveiligheid. Bij veel verkeers
en middelbare scholen. Daarnaast zijn
ongevallen is onveilig gedrag de oorzaak.
er programma’s specifiek gericht op een
Het is daarom belangrijk aandacht te
doelgroep, zoals jongeren, ouderen of
geven aan verkeersveilig gedrag en
‘internationals’/nieuwkomers. Ook zijn
verkeersdeelnemers te ondersteunen
er campagnes ter ondersteuning van
om veilig aan het verkeer deel te nemen.
deze programma’s.
Verkeersveilig gedrag aanleren is daarom
programma gericht op verschillende
2.3.1 E ducatieprogramma voor kinderen tot vier jaar en hun ouders
(leeftijds)groepen leren mensen van
Leren hoe je veilig aan het verkeer
jong tot oud hoe ze zich veilig in het
deelneemt begint al op jonge leeftijd.
verkeer gedragen en hoe verkeersregels
Kinderen moeten weten hoe ze
werken. Er zijn educatieprogramma’s voor
veilig een straat oversteken en hoe
een thema in dit uitvoeringsprogramma. Met een uitgebreid verkeerseducatie-
24
de verkeersregels werken. Peuters en
aan het verkeersexamen. Jaarlijks worden
kleuters pikken ongemerkt al veel op
de lessen fietsvaardigheid aan ruim
over verkeersregels en -gedrag. Het is
dertig scholen aangeboden, waaraan
belangrijk dit te stimuleren. Omdat heel
ongeveer 10.000 kinderen deelnemen.
jonge kinderen nog niet zelfstandig aan
Met een flexibel containersysteem worden
het verkeer deelnemen, is de verkeers
educatieve verkeersmaterialen, fietsen
educatie in Den Haag ook gericht op
en balanceermaterialen bij scholen
ouders. Op deze manier wil de gemeente
gebracht. Hiermee kunnen basisscholen
twee doelen te bereiken:
hun leerlingen twee keer per schooljaar twee weken lesgeven.
• Ouders stimuleren om te lopen of te fietsen. Daardoor zijn ze geneigd in de
SCHOOL op SEEF
toekomst ook lopend of fietsend met
SCHOOL op SEEF is het provinciale verkeers
hun kinderen naar school te gaan.
educatieprogramma dat ook beschik-
• Kinderen van 0 tot 4 jaar al iets te leren
baar is voor de Haagse basisscholen.
over veilig gedrag in het verkeer.
Scholen die zich aantoonbaar inzetten
In samenwerking met aanbieders van
voor verkeersveiligheid en verkeers
educatie voor de leeftijdsgroep 0-4 jaar
onderwijs kunnen het verkeersveiligheids
benadert de gemeente de komende jaren
label van SCHOOL op SEEF aanvragen.
kinderdagverblijven en peuterspeelzalen
Het verkeersveiligheidslabel geldt voor
om verkeerseducatie in hun programma
drie jaar. In 2019 heeft een basisschool
op te nemen. De pilot met deze doelgroep
het verkeersveiligheidslabel voor de derde
is succesvol gebleken en vraagt om
keer behaald. Ook heeft een school voor
een vervolg.
speciaal onderwijs het label behaald.
2.3.2 Educatieprogramma voor basisscholen en middelbare scholen
Verkeersexamens
Scholieren moeten leren hoe ze veilig
praktisch verkeersexamen. Dit organi-
zelfstandig naar school en sport kunnen
seert de g emeente. Meer dan 75% van
fietsen. Scholen kunnen gebruik maken
de basisscholen neemt hieraan deel.
van het aanbod verkeerseducatie vanuit
Dat zijn jaarlijks ongeveer 5.000 leerlingen.
de provincie, zoals SCHOOL op SEEF voor
Scholen die doorgaans niet meedoen
het basisonderwijs en Totally Traffic voor
zijn scholen voor speciaal onderwijs,
het voortgezet onderwijs. Daarnaast
die aangeven dat het verkeersexamen
biedt de gemeente verkeerseducatie-
niet g eschikt is voor hun leerlingen.
programma’s in samenwerking met
De gemeente benadert scholen zeer
lokale partners. Vanuit het programma
actief om deelname te stimuleren.
Jaarlijks kunnen de groepen 7 van het basisonderwijs meedoen aan het
'Ruim baan voor de fiets' wordt met het Kinderfietsenplan gewerkt aan meer
Veilige schoolomgeving
fietsbezit van kinderen.
Naast het aanbod van verkeers educatieprogramma’s voor fiets
Veilig Leren Fietsen voor basisonderwijs
vaardigheden en verkeerskennis,
Voor basisscholen blijft de gemeente
stimuleert de gemeente basisschool-
werken met het succesvolle programma
leerlingen en hun ouders om lopend
Veilig Leren Fietsen. Deze praktische
of fietsend naar school te komen.
verkeerseducatie richt zich op een betere
Zo leren kinderen al vroeg hoe ze aan
fietsvaardigheid en een grotere deelname
het verkeer deel kunnen nemen en blijft 25
de schoolomgeving autoluw; dit vergroot
gegeven aan dit programma. Het doel is
de verkeersveiligheid bij de school.
om jongeren bewust te maken van hun eigen rol in het verkeer en van de risico’s
De verkeerseducatie is gericht op
en mogelijke gevaren. Via de website
kinderen, maar via de kinderen is het de
van het ROV-ZH kunnen scholen een les
bedoeling om ook de ouders bereiken,
boeken of materiaal aanvragen voor een
zodat ook zij zich bewust worden van hun
doe-het-zelf-les.
eigen gedrag in het verkeer. In de maand van de Veilige Schoolomgeving vraagt de
Biking2Skool
gemeente hier, samen met ROV-ZH, extra
Het Haagse programma Biking2Skool
aandacht voor.
bevordert fietsvaardigheid en stimuleert het fietsgebruik onder jongeren die nu nog
De gemeente is terughoudend in het aan-
niet fietsen. Het richt zich op drie groepen:
leggen van kiss & ride-plekken en parkeer plaatsen bij scholen, omdat dit niet
• jongeren van 12 tot 17 jaar die pas kort
bijdraagt aan een rustige schoolomgeving
in Nederland wonen;
of de verkeersveiligheid bij scholen.
• 12- en 13-jarigen op praktijkscholen;
Bovendien stimuleren kiss & ride-plekken
• 12– 13-jarige op VMBO scholen.
het gebruik van de auto. Terughoudend zijn in de aanleg van kiss & ride-plekken
Het programma Biking2Skool biedt
maakt de keuze om te fietsen of te lopen
hulp bij het aanschaffen van een fiets.
makkelijker. Dit past in de gedachte van
Bovendien worden jongeren gemotiveerd
de Haagse mobiliteitstransitie om de auto
om fietsroutine op te bouwen door ze voor
minder te gebruiken en meer te lopen en
een goed doel te laten ‘sparen’ . Dit succes-
te fietsen. Zie verder 2.4.3 over parkeren
volle programma wordt de komende jaren
bij scholen.
voortgezet.
Verkeersbrigadiers Een aantal Haagse basisscholen heeft een
2.3.3 E ducatieprogramma voor jongeren
verkeersbrigade van ouders of leerlingen
Onervaren jongeren en jongvolwassenen
van groep 8. Verkeersbrigadiers zijn
in de leeftijd van 16 tot en met 24 jaar
vrijwilligers die kinderen helpen om veilig
die op brommer of scooter of in de auto
over te steken bij de school. Ze helpen
gaan rijden, raken vaak betrokken bij
daarmee de verkeersveiligheid bij de school
een ongeval. Op dit moment vormt deze
te verbeteren. De gemeente faciliteert de
groep ruim een kwart van de verkeers
verkeersbrigadiers met materialen.
gewonden. Gedragsgerichte acties moeten jongeren bewust maken van
Totally Traffic
de gevaren in het verkeer. Thema’s die
Totally Traffic is het programma voor
daarbij aan de orde komen, zijn: afleiding
verkeersveiligheid en verkeerseducatie
in het verkeer, de gevaren van alcohol
voor jongeren van 12 tot en met 18 jaar.
en drugs in het verkeer, te hard rijden,
Het wordt actief aangeboden door
het belang van goede fietsverlichting
ROV-ZH voor het voortgezet onderwijs in
en aandacht voor vermoeidheid van
Zuid-Holland . Ook de gemeente brengt
bestuurders. In samenwerking met
het programma bij scholen onder de
jongerenorganisaties voert de gemeente
aandacht. Tijdens de maand van de Veilige
interventies uit op plekken waar veel
Schoolomgeving wordt extra aandacht
jongeren komen. Dit zijn bijvoorbeeld
26
scholen en festivals. Waar nodig en
vervoermiddelen. Steeds meer ouderen
wenselijk ontwikkelt de gemeente nieuwe
gebruiken bijvoorbeeld een elektrische
gedragsinterventies of past ze bestaande
fiets, die veel sneller gaat dan ze g ewend
activiteiten aan. Dit gebeurt in samen-
waren. Dat levert risico op, zeker in
werking met de jongerenorganisaties,
combinatie met bijvoorbeeld een
andere gemeenten en het Regionaal
verminderd reactievermogen en minder
Ondersteuningsbureau Verkeersveiligheid
goed evenwicht. Een aanpak gericht op
Zuid-Holland (ROV-ZH).
ouderen blijft dus nodig.
Naast de interventies door de jongeren-
De gemeente Den Haag biedt een pakket
organisaties onderzoekt de gemeente
verkeerscursussen voor het veilig gebruik
de mogelijkheden voor een wijkgerichte
van de fiets, e-bike en scootmobiel en
aanpak om jongeren bewust te maken
het bijhouden van de rijvaardigheid voor
van hun gedrag in het verkeer. Ook wil
de auto. Ook het opfrissen van kennis
de gemeente jongeren in de wijken
van verkeersregels is onderdeel van de
stimuleren om ambassadeur verkeers-
cursussen. Een wijkgerichte benadering
veiligheid te worden. Hiermee krijgt
blijkt effectief en het aanbod voorziet in
verkeersveiligheid een plek in de wijk en
een behoefte bij senioren.
hebben jongeren een aanspreekpunt.
2.3.4 Educatieprogramma voor ouderen
2.3.5 Educatieprogramma voor migranten en nieuwe fietsers
Ouderen zijn sterk oververtegenwoordigd
Den Haag is een internationale stad.
onder verkeersdoden. Ze blijven steeds
Veel mensen die zich nieuw in Den Haag
langer mobiel. Tegelijkertijd zijn ze
vestigen, komen uit het buitenland.
kwetsbaar: als ze vallen, raken ouderen
Deze mensen zijn meestal nog niet goed
ernstiger gewond dan jongeren.
bekend met het Nederlandse of Haagse
Ze moeten leren omgaan met fysieke
verkeer. Misschien kennen ze de regels
veranderingen en het gebruik van nieuwe
niet, kunnen ze (nog) niet (veilig) fietsen of overzien ze de concentratie van trams, fietsen, bromfietsen en auto’s in het centrum van de stad nog niet. De gemeente blijft zich inzetten om expats te bereiken. Via het Haagse informatiecentrum voor expats (The Hague International Center) krijgen zij informatie over de fietsinfrastructuur, fietsgedrag en de mogelijkheden om zelf meer gebruik te maken van de fiets. Daarnaast gaat de gemeente door met informatievoorziening voor nieuwe bewoners van buitenlandse origine en bewoners van Den Haag die (nog) niet fietsen. Dat gebeurt met Engelstalige informatie op de website en een flyer die de weg wijst naar fietslessen in de buurt. 27
2.3.6 N ieuwe methoden voor educatie en gedragsinterventies ontwikkelen
andere (grote) gemeenten onderzoekt
De verkeerssituaties in gemeente
gedragskennis. Met gedragsexperimenten
Den Haag worden steeds complexer.
onderzoekt de gemeente welke methoden
Naast kennis van verkeersregels en
en middelen bijdragen aan verkeers
fietsvaardigheid hebbenfietsers meer
veiligheid. Daarnaast werkt de gemeente
competenties nodig. G evaarherkenning
mee aan kennisuitwisseling met gedrags
en beslissingen nemen in complexe
teams en gedragsexperts in G4-verband.
situaties zijn net zo belangrijk voor
Binnen de G4 is het de ambitie om thema's
verkeersveiligheid. Met gespecialiseerde
die in alle steden spelen gezamenlijk op te
bureaus, gedragskennisinstituten en
pakken, zoals de 30km-norm.
Den Haag hoe zij de verkeersveiligheid verder kan v erbeteren. Bijvoorbeeld met nieuwe technologie en toepassing van
2.3.7 Samenvatting Verkeersveilig gedrag aanleren 2023-2026 Nr
Project
Activiteiten 2023-2026
1
Veilig Leren Fietsen
Basisonderwijs: Fietsvaardigheid en fietscheck
2
Biking2Skool
Voortgezet onderwijs: fietsvaardigheid en fietsge-bruik stimuleren
3
Verkeerseducatie jongeren
Interventies voor alcohol, afleiding, fietsverlichting op scholen, evenementen, festivals
4
Verkeerseducatie ouderen
Verkeerscursussen fiets/e-bike, scootmobiel, opfris-sen rijvaardigheid
5
Verkeerseducatie nieuwko-mers/nieuwe fietsers
Informeren en faciliteren fietslessen
6
Gedragsbeïnvloeding ouders
Nieuwe aanpak ontwikkelen
7
Verkeersbrigadiers
Faciliteren; materiaal, opleiding
8
Verkeersexamen
Samenwerking met OCW
9
Nieuwe methodes educatie ontwikkelen
Onderzoek/pilots
Totale kosten 2023-2026
2.4
€ 2.384.500
Ongewenst verkeersgedrag afleren De meeste verkeersdeelnemers weten wel
fietsen op het fietspad, parkeren op
hoe ze zich veilig in het verkeer moeten
een plek waar dat niet mag of agressief
gedragen. Maar er zijn ook mensen die
gedrag; het is ongewenst en asociaal.
zich niet aan de regels houden waardoor
Een cultuur waarin prettig en veilig
ze ongelukken kunnen veroorzaken.
gedrag de norm is, vormt het uitgangs-
Dat gebeurt door te hard rijden, rijden
punt om mensen bewust te maken van
onder invloed van alcohol of drugs, de
hun onveilige gedrag. Handhaving speelt
smartphone gebruiken tijdens het fietsen
hierin een rol. Met de volgende speer
of autorijden, of door geen voorrang te
punten werkt Den Haag aan een cultuur
geven. Ook fietsen op de stoep, spook
van verkeersveilig gedrag.
28
2.4.1 Verleiding om ongewenst gedrag te vertonen wegnemen
2.4.3 F outparkeren rondom scholen aanpakken
Het is belangrijk dat mensen minder
parkeersituatie voor brengen en halen één
in de verleiding komen om onveilig
van de aandachtspunten. De gemeente
gedrag te vertonen. De gemeente zet in
ontmoedigt het ophalen en brengen van
op maatregelen die mensen stimuleren
kinderen met de auto door geen extra
om verkeersveilig gedrag te vertonen.
parkeerplaatsen bij scholen aan te leggen.
Bijvoorbeeld door wachttijden bij
Ter bevordering van de verkeersveiligheid
verkeerslichten ‘geloofwaardig’ te maken,
worden parkeerplaatsen verwijderd
zodat fietsers niet meer door rood
als deze direct voor de school liggen.
licht fietsen.
Gemeentelijke handhavers surveilleren op
In de schoolomgevingen (zie 2.1.1) blijft de
foutgeparkeerde auto’s tijdens de ‘school-
2.4.2 Werkgeversaanpak ontwikkelen
spits’. Daarnaast werkt Den Haag - binnen
Werkgevers kunnen het gedrag van hun
gedragsinterventies gericht op scholen
medewerkers positief beïnvloeden door
en ouders om bijvoorbeeld met de fiets of
eisen te stellen aan verkeersveilig gedrag
lopend naar school te komen of de auto iets
van hun personeel. In samenwerking
verder weg van school te parkeren.
de nieuwe aanpak schoolomgeving – aan
met ROV-ZH en Zuid-Holland Bereikbaar
gevers te stimuleren. Daarnaast werkt
2.4.4 C ampagnes over verkeersveilig gedrag uitrollen
de gemeente samen met G4-gemeenten
Campagnes versterken de maatregelen
en landelijke overheid om de verkeers
om verkeersveilig gedrag te stimuleren.
veiligheid in de bezorgmaaltijdbranche
Belangrijke thema’s zijn onder meer
te bevorderen.
snelheid, alcohol en drugs, fietsverlichting,
onderzoekt de gemeente de mogelijk heden om een veilige cultuur bij werk-
29
afleiding, dode hoek en haal- en breng-
ongevallen plaatsvinden waarbij er sprake is
gedrag bij scholen. Ook moeten ze
van rijden onder invloed. Den Haag zet in op
mensen erop wijzen dat relatief kleine
interventies bij festivals, evenementen en
overtredingen gevaarlijk kunnen zijn.
sportverenigingen, en online c ampagnes.
Bijvoorbeeld op de stoep fietsen of door rood lopen. De campagnes zijn
Campagne snelheid
vooral b edoeld om bewustwording en
Op verschillende manieren voert de
een nieuwe sociale norm te creëren.
gemeente campagne om automobilisten te
Als de norm is dat het niet normaal
stimuleren zich aan de maximumsnelheid
is om overtredingen in het verkeer te
te houden. Dit gebeurt bijvoorbeeld met
begaan, maken mensen minder snel
snelheidsindicatiedisplays die de auto
overtredingen. Den Haag sluit zoveel
mobilist waarschuwen bij te hard rijden.
mogelijk aan bij de landelijke campagnes van het Rijk, stemt af met het ROV-ZH en
In 2022 is een aanbesteding afgerond
zoekt samenwerking met verschillende
en zijn 60 nieuwe, slimme snelheids
partners. De volgende sub paragrafen
indicatiedisplays aangeschaft.
lichten enkele campagnes toe.
Deze rouleren elke 5 à 6 weken over verschillende locaties in de stad.
MONO-campagne; thema afleiding
De snelheidsindicatiedisplays meten de
Het doel van de MONO-campagne is
gereden snelheid van alle voertuigen.
fietsers en automobilisten bewust te
Op basis van de metingen wordt
maken van het gevaar van afleiding door
handhaving door de politie ingezet,
je telefoon tijdens het rijden. MONO staat
bijvoorbeeld met mobiele flitspalen, laser
voor ongestoord onderweg: als je rijdt,
controles of surveillance. Dit betekent
houd je je aandacht op één ding en dat is
dat daar waar snelheidsindicatiedisplays
het verkeer. De campagne geeft hiervoor
hangen, de kans groot is dat er gehand-
praktische oplossingen. Omdat het begrip
haafd wordt. Om bestuurders hierop
MONO bij veel mensen nog onbekend
te attenderen wordt er in 2023 een
is, zijn uitleg en herhaling belangrijk
campagne gevoerd (zie 2.4.8).
om de betekenis van MONO te laten doordringen. Een lokale aanvulling op de
Daarnaast zijn er gerichte interventies die
landelijke campagne wordt onderzocht.
jonge bestuurders bewust maken van de risico’s van te hard rijden, omdat vooral
Tijdens de campagneperiodes voeren
zij risicogedrag vertonen.
jongerenorganisaties in opdracht van de gemeente bewustwordings
Campagne fietsverlichting
campagnes uit.
Met de fietsverlichtingscampagne komt er extra aandacht voor fietsveiligheid. Fietsers
BOB-campagne; thema alcohol
in het verkeer zijn kwetsbaar en daarom is
De BOB-campagne richt zich op het
het belangrijk dat zij goed zichtbaar zijn.
voorkomen van rijden onder invloed van
In samenwerking met ANWB, politie en
alcohol. De huidige campagne motiveert
Veilig Verkeer Nederland roept de gemeente
verkeersdeelnemers die BOB zijn, dit
fietsers op hun licht aan te zetten en opent
publiekelijk bekend te maken zodat zij
zij de dialoog over goede fietsverlichting,
niet in de verleiding komen om toch te
goede zichtbaarheid en de risico’s van het
drinken. Naast de alcoholcampagne is
fietsen zonder licht. De campagne richt
ook extra aandacht voor drugs (inclusief
zich speciaal op jongeren, omdat zij vaak
lachgas) belangrijk, omdat er steeds meer
vergeten hun licht aan te zetten. 30
Campagne Veilige schoolomgeving
verkeersveiligheid te bevorderen is
De campagne Veilige Schoolomgeving
gedragsverandering bij hardrijders nodig.
is een initiatief van het ROV-ZH.
Naast de snelheidsindicatiedisplays
De gemeente ondersteunt dit initiatief en
onderzoekt de gemeente op welke andere
voert actief campagne om samen met de
manieren zij snelheidsovertredingen
scholen en het ROV-ZH extra aandacht te
kan beperken. In 2020 en 2021 is een
vragen voor verkeersveiligheid bij basis-
gedragsexperiment uitgevoerd met een
scholen. Onderdeel van de campagne is de
snelheidsmeterspaarpot, gericht op
Schoolbrengweek, een jaarlijks initiatief
bewustwording van rijgedrag. Dit bleek
van het programma SCHOOL op SEEF om
niet het gewenste effect op te leveren.
ouders en leerlingen op te roepen zoveel
Een andere aanpak wordt ontwikkeld.
mogelijk lopend of op de fiets naar school te komen. Zo wordt het verkeer rondom
2.4.6 Hufteraanpak ontwikkelen
de school rustiger en overzichtelijker en
Samen met politie, ROV-ZH en gemeente
kunnen kinderen veilig naar school.
Rotterdam is in 2021 gestart met de ontwikkeling van een hufteraanpak. Deze is
Campagnepanelen
gericht op hotspots, zoals Scheveningen.
Langs het Haagse wegennet staan
Het race- en patsergedrag van vooral jonge
ongeveer 150 campagnepanelen met
mannen staat centraal in een campagne
uitingen gericht op veilig verkeersgedrag.
die oproept tot zelfreflectie. Deze campagne
In lijn met de landelijke campagne
wordt versterkt door de inzet van hand
kalender worden de uitingen afgewisseld
having waarbij streng opgetreden wordt.
rondom de thema’s BOB, MONO, snelheid,
De gemeente zet verder in op de aanpak
en fietsverlichting. De gemeente voegt
van asociaal en verkeersonveilig rijgedrag,
daar lokaal afwisselend de thema’s
ook op andere plekken in de stad.
‘Dode hoek’, zebra’s en ‘Onze scholen zijn weer begonnen’ aan toe. De panelen zijn
2.4.7 Verkeershandhaving
bedoeld om het effect van de verschillende
Handhaving versterkt verkeers- en
campagnes te versterken.
gedragsmaatregelen. De pakkans bij verkeersovertredingen bevestigt een
2.4.5 Gedragsexperimenten
bepaalde norm, die weer impact heeft op
Te hard rijden is een belangrijke oorzaak
gedrag in het verkeer. Daarom is het hand-
van ongevallen in Den Haag. Om de
haven op het overtreden van verkeers31
regels cruciaal bij het terugbrengen van
te leggen in een convenant met de politie.
ongewenst en asociaal verkeersgedrag.
Verkeersveiligheid is gebaat bij de inzet
De verkeershandhaving in de gemeente is
van handhaving op veelplegers, alcohol
in handen van de politie en het Openbaar
en drugs, afleiding, roodlichtnegatie
Ministerie. Gemeentelijke handhavers
en snelheid.
kunnen daarvoor in de meeste gevallen niet voor worden ingezet.
Op wegen waar de maximumsnelheid veelvuldig wordt overtreden en kruis
De gemeente en de verkeerspolitie
punten waar veel door rood wordt
Haaglanden stemmen de verkeers-
gereden, kan een snelheids- of roodlicht
handhavingsprioriteiten af, voeren een
camera een hulpmiddel zijn. De plaatsing
gezamenlijke analyse van ongevallen uit
van dergelijke camera’s valt onder de
en stemmen voorgenomen verbeteringen
verantwoordelijkheid van het Openbaar
af. Dit vergroot de verkeersveiligheid.
Ministerie. De G4 is in 2021 een lobby
De samenwerking wordt verder versterkt
gestart om sneller en meer (mobiele)
door de handhaving op snelheid met
camera’s te krijgen. De gemeente is
behulp van slimme snelheidsindicatie-
in 2022 gestart met het onderzoeken
displays (zie ook 2.4.4). Hierin wordt
naar de haalbaarheid van aanvragen voor
de verkregen data uit de snelheids
camera's op circa 40 locaties.
indicatiedisplays zodanig gebruikt dat de (beperkte) capaciteit van de politie zeer
De verkeersveiligheid is erbij gebaat als
gericht kan worden ingezet. De gemeente
gemeente, politie en Openbaar Ministerie
is van plan om deze samenwerking vast
beter afstemmen en informatie uitwisselen.
2.4.8 Samenvatting Ongewenst en asociaal verkeersgedrag afleren Nr
Project
Activiteiten 2023-2026
1
Ongewenst gedrag wegnemen
Roodlichtnegatie fietsers: Aanpassen verkeerslicht of wachttijdvoorspeller Spookfietsen: onderzoek naar mogelijke maatrege-len
2
Werkgeversaanpak ontwikkelen
Samenwerking + aanpak voor, maaltijdbezorgers, gemeentelijke organisatie
3
Fout parkeren rond scholen aanpakken
Surveilleren door handhavers Gedrag scholen/ouders
4
Gedragscampagnes
a) MONO; Alcohol; snelheid; Veilige schoolomgeving; aso/ hufteraanpak; fietsverlichting b) R oulatie panelen met campagnethema’s + vervanging posters c) Thema snelheid: Roulatie snelheidsindicatiedisplays
5
Gedragsexperimenten
MONO; schoolomgeving, snelheid
6
Hufteraanpak
Samen met politie en gemeenten aanpak verder ontwikkelen
7
Verkeershandhaving
a) Structureel lokaal overleg verkeershandhaving OM, Gemeente Den Haag en Politie b) Afstemming partners op VARAS –feiten (veelplegers, alcohol, roodlicht, afleiding en snelheid)
Totale kosten 2023-2026
€ 2.200.500
32
2.5
Veilige voertuigen De gemeente heeft beperkt invloed op de
technische voorzieningen aan vracht
veiligheid van de voertuigen in de stad.
wagens is het mogelijk om zulke
Toch zijn er enkele mogelijkheden om
ongevallen te voorkomen. De gemeente
veilige voertuigen te stimuleren. Met het
onderzoekt welke maatregelen hiervoor
thema veilige voertuigen stimuleren zet
nodig zijn en start vervolgens met
de gemeente de komende periode in op
het gemeentelijk wagenpark en de
zes prioriteiten.
leveranciers van de gemeente.
2.5.1 Minder snorfietsen op het fietspad
2.5.3 Vrachtwagens in de schoolomgeving
Op 1 januari 2023 wordt een lande-
Ongevallen tussen fietsers en vracht
lijke helmplicht voor opzittenden van
wagens komen niet veel voor maar als
snorfietsen van kracht. De verwachting
het voorkomt, dan is de afloop voor de
is dat hierdoor het aantal snorfietsen
fietser vaak fataal. Dit komt met name
afneemt, omdat alternatieven zoals
vanwege het grote verschil in massa.
een elektrische fiets of een brommer
Hierom gaat de gemeente onderzoeken
(met geel kenteken die op de meeste
waar in Den Haag confrontaties tussen
fietspaden niet mag rijden) dan aan
zwaar verkeer en fietsers voorkomen
trekkelijker worden. De gemeente probeert
kunnen worden. De gemeente begint
gebruikers van snorfietsen te verleiden
op locaties met de meest kwetsbare
over te stappen van de snorfiets naar een
verkeersdeelnemers, namelijk in de
alternatief en helpt daarbij. Eerder heeft
schoolomgevingen (tijdens haal- en
de gemeenteraad van Den Haag besloten
brengtijden) en op de drukke schoolroutes
dat snorfietsen niet gedwongen worden
(op de drukste momenten). Voor de
uit te wijken naar de rijbaan. Het is echter
periode 2023-2026 is het de ambitie om te
wenselijk de snelheidsverschillen op de
experimenteren met het zoveel mogelijk
fietspaden zoveel als mogelijk te beperken.
beperken van vrachtverkeer op drukke schoolroutes tijdens de ochtendspits.
2.5.2 Veilige techniek in vrachtwagens stimuleren
2.5.4 Scootmobielen
Regelmatig zijn er dodehoekongevallen
Met scootmobielen gebeuren relatief
met vaak ernstige gevolgen. Met extra
vaak ongevallen. De gemeente blijft 33
inzetten op goede instructie van
en informatie, met speciale aandacht voor
gebruikers door leveranciers en houdt
de veiligheid voor de snelle e-bikers.
vinger aan de pols bij de branche verbetering van de veiligheid onder-
2.5.6 I SA (Intelligent Speed Assistant)
zoekt. Ook onderzoekt de gemeente zelf
ISA is een algemene benaming voor
welke maatregelen kunnen bijdragen
geavanceerde systemen die de bestuurder
aan verkeersveiligheid voor scootmobiel
ondersteunen bij het kiezen van de juiste
gebruikers. Daarnaast blijft de gemeente
snelheid, gericht op naleving van snelheids
scootmobieltrainingen aanbieden.
limieten. De Europese Unie verplicht
organisatie, die aanbevelingen voor
vanaf 6 juli 2022 in alle nieuwe typen
2.5.5 Helmgebruik voor fietsers
voertuigen een waarschuwende maar niet
De gemeente blijft het gebruik van
ingrijpende versie ISA. In veel moderne
fietshelmen, op basis van vrijwilligheid,
auto’s zit deze optie al. Vanaf 7 juli 2024 is
stimuleren. De nadruk ligt op de groepen
in alle nieuwe voertuigen (personenauto’s,
kwetsbare fietsers, zoals kinderen en
bussen en vrachtwagens) ISA verplicht.
ouderen. Vanuit het verkeerseducatie
Sinds 2018 zet de gemeente zich in voor
programma worden de doelgroepen
Smart Mobility door aan te sluiten bij
voorgelicht. Tijdens de fiets/e-bikedagen
de landelijke Krachtenbundeling Smart
van de gemeente krijgen ouderen advies
Mobility. ISA is hier een onderdeel van.
2.5.7 Samenvatting Veilige voertuigen 2020-2022 Nr
Project
Activiteiten 2023-2026
1
Snorfietsen
Minder snorfietsen op het fietspad
2
Vrachtwagens
Dodehoekdetectie in vrachtwagens stimuleren
3
Vrachtwagens weren
Drukke schoolroutes vrachtwagen vrij maken in de ochtendspits
4
Scootmobielen
Veiligheidseisen onderzoeken, scootmobieltrainingen
5
Helmgebruik
Helmgebruik kinderen, ouderen en e-bikers stimuleren
6
ISA
Zorgdragen dat bestuurders van een auto niet onbewust de maximumsnelheid overschrijden
Totale kosten 2023-2026
€ 380.000
34
2.6
Monitoring & Onderzoek Met de nieuwe verkeersveiligheids
beperkingen en te verwachten gedrag van
strategie wil de gemeente nog meer risico
weggebruikers et cetera. De bevindingen
gestuurd werken. Monitoring en onder
worden in een rapportage (Avoc+
zoek zijn daarbij belangrijk en daarom
rapportage) vastgelegd en zijn de basis
een thema van dit uitvoeringsprogramma.
voor het opstellen van ontwerpmodellen
Om risicogestuurd te kunnen werken heeft
voor een herinrichting.
de gemeente een verkeersveiligheids model ontwikkeld. Hierbij is het mogelijk
2.6.2 Verkeersveiligheidsmodel
databronnen van ongevallen en snelheid
Met het verkeersveiligheidsmodel kan
te combineren. Als er een zeer ernstig
de gemeente risico’s inschatten en
ongeval plaatsvindt, komt er direct een
de effecten van verkeersmaatregelen
onderzoek naar de oorzaken. Hiervoor is
doorrekenen. Het model wordt uitgebreid,
een protocol vastgesteld.
zodat er beter inzicht komt in aan passingen in de openbare ruimte. Zo kan
2.6.1 Onderzoek voor Black spot locaties
de gemeente risicogestuurd werken.
De gemeente voert verkeersveiligheids-
in beeld en voorspelt waar en wanneer
analyses uit op kruispunten en wegvakken
risicovolle verkeersituaties kunnen op
waar de laatste jaren een opvallend aantal
treden. Op deze locaties kan de gemeente
ongevallen heeft plaatsgevonden, de
vervolgens preventief verkeersveiligheids-
zogenaamde ‘Black spots’.
maatregelen nemen of gedragsgerichte
Het model brengt gevaarlijke locaties
acties uitvoeren. Daarbij worden, volgens een vast stappenplan en op basis van
Het verkeersveiligheidsmodel wordt
ongevallenregistraties, relaties gelegd
ook gekoppeld aan het urban strategy
tussen feitelijke ongevallen en fysieke
model van TNO. Hierdoor kan er een meer
componenten, vormgeving, visuele
integrale afweging gemaakt worden, 35
waarbij de gemeente ook inzicht krijgt
2.6.3 Evaluatie van beleid
in de effecten op de verkeersstromen,
De evaluatie van beleid is een onderdeel
de luchtkwaliteit en geluidsoverlast.
van het thema monitoring en onderzoek.
Het huidige model maakt risico’s voor wegvakken en kruispunten inzichtelijk.
Evaluatie educatieprogramma’s
Het verkeersveiligheidsmodel wordt
Om te weten welke verkeerseducatie-
landelijk ingezet. Den Haag werkt hieraan
programma’s goed werken en welke
mee. Het model is een aanvulling op
minder, is het wenselijk deze te evalueren.
de bestaande verkeersveiligheidsdata,
Het onderzoek dat in 2022 gestart is,
zoals de verkeersongevallendata en
krijgt een vervolg in het uitvoerings
de rijsnelheden uit floating car data.
programma 2023-2026. Op basis van het
Deze data wordt opgehaald vanuit
resultaat kan de gemeente de inhoud
onder andere navigatiesystemen.
of frequentie van programma’s aan passen. Naast het algemene onderzoek
2.6.2 Protocol dodelijke ongevallen
naar e ffectiviteit, wordt standaard van
Zoals aangekondigd in het Uitvoerings
een evaluatie uitgevoerd. Dit geeft
programma Verkeersveiligheid 2020-
een indicatie van het succes van
2022 is een protocol dodelijke verkeers
een programma.
individuele activiteiten en projecten
ongevallen opgesteld. Het protocol treedt in werking als er een dodelijk verkeers
2.6.4 Onderzoek
ongeval plaatsvindt. Het is dan belangrijk
Onderzoek verkeersveiligheid en
om snel inzicht te krijgen in de factoren
mobiliteit van ouderen
die hebben geleid tot dat ongeval. De gemeente en de politie schouwen
Voor het welzijn en de gezondheid
de verkeerssituatie en maken een
van ouderen is het van belang dat
rapportage van de bevindingen.
ze op een veilige manier mobiel 36
kunnen blijven en mee kunnen
onderzoek naar de relatie tussen
blijven doen in Den Haag. Dat past
zorg en welzijn en verkeersveiligheid
in de gedachte van de mobiliteits
van ouderen te laten uitvoeren.
transitie. De gemeente bekijkt daarom
Mogelijke partijen zijn de gemeentelijke
samenwerkingsmogelijkheden om
dienst Sociale Zaken (SZW) en ROV-ZH.
2.6.5 Samenvatting Monitoring & onderzoek 2023-2026 Nr
Project
Activiteiten 2023-2026
1
Verkeersveiligheidsmodel
Doorontwikkelen verkeersveiligheidsmodel
2
Verkeersveiligheid zebra’s
Zebrascan uitvoeren
3
Protocol ernstige ongevallen
Vaststellen protocol ernstige ongevallen
4
Monitoring ongevallen
Monitoring ongevallen (VIA-abonnement
5
Evaluatie beleid
Evaluatie verkeerseducatieprogramma’s
7
Onderzoek
Onderzoek senioren, Welzijn, gezondheid en verkeersveiligheid
Totale kosten 2023-2026
€ 538.070
37
Communicatie verkeersveiligheid 3.1
Communicatie Het UVP maakt concreet hoe de gemeente
bijvoorbeeld aan de orde bij (gedrags)
inzet op nul verkeersslachtoffers.
experimenten die de gemeente initieert.
Communicatie draagt op verschillende
• Communiceren over (rijks)beleid dat
manieren bij om de doelstellingen van
relevant is voor inwoners van Den Haag.
het UVP te realiseren:
Denk daarbij aan de invoering van de helmplicht voor snorfietsers per
• Laten zien wat de gemeente doet en
1 januari 2023. Maar ook aan het
heeft gedaan om de inrichting van
schoolzonebeleid.
de infrastructuur verkeersveiliger
• Bij (verkeers)handhaving geldt dat
te maken.
wanneer mensen het gevoel hebben dat
• Bijdragen aan campagnes, onder
de kans groot is dat ze een bekeuring
andere door de informatie te delen en,
kunnen krijgen, ze er eerder voor kiezen
daarmee, uit te vergroten via de eigen
om zich aan de regels te houden. De in-
kanalen van de gemeente. Bij deze
schatting die mensen maken over hun
campagnes maakt de gemeente vaak
pakkans, heet de subjectieve pakkans.
gebruik van de materialen in de toolkits
De mate waarin wordt gehandhaafd,
die ROV Zuid-Holland ontwikkelt en
beïnvloedt deze inschatting, maar ook de
via de website maakeenpuntvannul.nl
communicatie hierover. Communicatie
beschikbaar stelt.
is er dus op gericht om de subjectieve
• Aansluiten bij belangrijke onderwerpen
pakkans te vergroten. Bij handhavings-
en daarvoor communicatieplannen
activiteiten wordt daarom een aparte
en -acties opzetten en uitvoeren. Dit is
communicatiecampagne ontwikkeld. 38
3
3.2
Samenvatting Communicatie en programmering
Nr
Project
Activiteiten 2023-2026
1
Communicatie
Communicatieadvies en -middelen
2
Programmering
Apparaatskosten
Totale kosten 2023-2026
€ 317.500
063 - WT VERLOOP Poster_A4liggend_297x210-v05.indd 1
02-08-18 16:16
39
Financiën De kosten voor de uitvoering van alle projecten uit het Uitvoerings programma Verkeersveiligheid 2023-2026 zijn begroot op € 25.067.080. Niet alle projecten die in deze periode worden voorbereid en/of uitgevoerd, zijn nu bekend. Dat geldt bijvoorbeeld voor de algemene verkeersveiligheidsmaatregelen.
Binnen de gemeente is een financiële
kan in 2023 in aanmerking komen
dekking beschikbaar van € 18.202.280.
voor maximaal € 965.800 uit tranche
De MRDH subsidieert verkeersveiligheids
2. De MRDH vult deze subsidie aan tot
projecten, zoals verkeerseducatie en
maximaal 90%. De ambitie is om zoveel
veilige schoolomgevingen, met 50%.
mogelijk subsidie te verkrijgen, zodat
Ook onveilige verkeerssituaties zoals
de gemeente een maximale impuls kan
black spots komen in aanmerking voor
geven aan de verkeersveiligheid in de stad.
50% subsidie. Op basis van de huidige
Mocht de rijks- en/of subsidiebijdrage van
begroting en de huidige subsidieregeling
de MRDH geen doorgang vinden of lager
van de MRDH verwacht de gemeente
uitvallen, dan zal de beschikbare dekking
van de MRDH een subsidiebijdrage
taakstellend van aard zijn.
van € 5.899.000. Voor het realiseren van dit uitvoerings Het Rijk stelt een extra investerings
programma is vanuit het coalitieakkoord
impuls beschikbaar om de
jaarlijks € 25.067.080 gereserveerd.
verkeersveiligheid aan te pakken.
Tabel 4.1 geeft een overzicht van de
Deze investeringsimpuls is op basis
kosten van alle projecten voor de
van cofinanciering waarbij het Rijk
periode 2023-2026. Deze tabel geeft ook
voor maximaal 50% bijdraagt aan
een overzicht van de dekkingsbronnen
projecten van gemeenten om wegen
voor deze periode. De dekkingsbronnen
infrastructureel aan te kunnen passen
bestaan uit reguliere verkeersveiligheids-