RIS313612 Bijlage 3 - participatieverslag De Venen

5 augustus 2022

PARTICIPATIE- EN COMMUNICATIEVERSLAG VERNIEUWING DE VENEN DEN HAAG Definitief

INHOUDSOPGAVE 1. INLEIDING

2

2. DOELGROEPEN, DOELEN, UITGANGSPUNTEN EN OPZET

3

2.1. Doelgroepen ..................................................................................................................................................................................... 3 2.2. Doelen ................................................................................................................................................................................................ 3 2.3. Uitgangspunten ..............................................................................................................................................................................4 2.4. Opzet .................................................................................................................................................................................................. 5

3. OVERZICHT COMMUNICATIEMIDDELEN

7

4. OVERZICHT PARTICIPATIEACTIVITEITEN

10

4.1. Bewonersonderzoek ................................................................................................................................................................... 10 4.2. Klankbordgroep ........................................................................................................................................................................... 11 4.3. Campagneweek met informatiebus in de wijk .................................................................................................................. 11 4.4. Brede informatie- en meedenkavond ................................................................................................................................... 15 4.5. Gesprek Droomwijk-ouderen................................................................................................................................................... 19 4.6. Informatiekraam in de wijk .................................................................................................................................................... 20 4.7. Enquete en actiedagen .............................................................................................................................................................. 25

5. SAMENVATTING EN AANBEVELINGEN VOOR HET VERVOLG

30

5.1. Samenvatting van communicatie- en participatietraject .............................................................................................. 30 5.2. Samenvatting van de uitkomsten van de participatie over de plannen .................................................................... 31 5.3. Aanbevelingen voor het vervolg ............................................................................................................................................. 32

6. BIJLAGE I – PANELEN INFORMATIEKRAAM (13 MEI 2022)…………………………………………… 33 7. BIJLAGE II – BEELDVERSLAG INFORMATIEKRAAM (13 MEI 2022)…………………………….. 39 8. BIJLAGE III – BEELDVERSLAG CAMPAGNEWEEK (1, 2, 4 EN 5 NOVEMBER 2021)………40

1

1. INLEIDING De Wijkontwikkelingsmaatschappij Den Haag Zuid West (WOM DHZW) werkt samen met de gemeente Den Haag en Vestia aan een toekomstplan voor De Venen in Den Haag Zuidwest. De wijk ondergaat de komende jaren een grootschalige transformatie. In het toekomstplan staat hoe we in de komende jaren de buurt weer mooi, beter en leefbaar gaan maken. Een buurt waar iedereen zich thuis voelt. Met meer verschillende comfortabele energiezuinige woningen in een groene omgeving. De wijk wordt met circa 650 extra woningen verdicht naar circa 1.350 woningen. Hiervoor worden 352 woningen gesloopt en 299 woningen gerenoveerd, waarvan 224 in onbewoonde staat. De woningen in Hoogveen worden gesloopt. Daar vindt vervolgens de grootste verdichting plaats. In Mosveen worden de woningen deels gesloopt en deels in onbewoonde staat gerenoveerd. Dit betekent dat een groot deel van de bewoners moet verhuizen. De aanpak is nodig, omdat de woningen niet meer voldoen aan de wooneisen van deze tijd. De woningen stammen uit 1958, behoren tot de kwalitatief slechtste woningen in den Haag Zuidwest en kampen met schimmel, tocht en een slechte geluidsisolatie. Om ook aan de enorme vraag naar woningen in Den Haag tegemoet te komen, is een stevige verdichting van De Venen noodzakelijk. Naast sociale huurwoningen, komen sociale koopwoningen, betaalbare koopwoningen en marktkoopwoningen terug.

Daarnaast komen er voorzieningen (zoals kleinschalige voorzieningen, bedrijfsruimtes op buurtniveau en/of woonwerkunits) en wordt de buitenruimte opgeknapt. Om bewoners goed te informeren is van februari 2021 t/m juli 2022 een communicatie- en participatietraject uitgevoerd. Daarnaast konden bewoners, omwonenden, organisaties en ondernemers in de buurt meedenken over het toekomstplan. Het communicatie- en participatietraject is opgezet en uitgevoerd door een kernteam bestaande uit afgevaardigden vanuit de gemeente Den Haag, WOM DHZW, Vestia en Bureau Buhrs. Het verslag daarvan leest u hier. Leeswijzer Achtereenvolgens wordt in dit participatierapport beschreven: • De doelen, doelgroepen, uitgangspunten en opzet van de participatie en communicatie (hoofdstuk 2); • De ingezette communicatiemiddelen (hoofdstuk 3); • De uitgevoerde participatieactiviteiten (hoofdstuk 4); • Samenvatting en aanbevelingen voor het vervolg (hoofdstuk 5).

2

2. DOELGROEPEN, DOELEN, UITGANGSPUNTEN EN OPZET 2.1. DOELGROEPEN De communicatie en participatie richtte zich op: • De huidige bewoners en ondernemers; • De klankbordgroep (bestaande uit bewoners uit het plangebied); • Omwonenden / bewoners aanliggende wijken; • Omliggende ondernemingen/bedrijven/maatschappelijke instellingen; • Potentieel toekomstige bewoners.

2.2. DOELEN Het communicatie- en participatietraject had als doelstelling om een bijdrage te leveren aan: • Een goede relatie met de doelgroepen; • Gedragen sociale plannen; • Een beter gedragen toekomstplan, wat inspeelt op wensen en behoeften van huidige en toekomstige bewoners; • Een soepeler besluitvormingsprocedure; • Een goede samenwerking tussen de partners onderling voor wat betreft de participatie en communicatie. Overige doelstellingen waren: • Bewoners weten wat hun te wachten staat; • De partners (Vestia, gemeente Den Haag en de WOM DHZW) weten welke meningen, wensen, ideeën en sentimenten er leven onder de doelgroepen, houden daar waar mogelijk rekening mee in het toekomstplan en sociale plannen en sluiten hier op aan met de participatie en communicatie; • College en gemeenteraad zien dat er met doelgroepen is gesproken over het toekomstplan en dat hun meningen en ideeën in het stedenbouwkundig plan voor zover mogelijk zijn meegenomen; • Doelgroepen weten: o dat er een toekomstplan voor De Venen wordt gemaakt en dat dit gevolgen heeft voor de woningen die er staan. o welke woningen volgens de toekomstplannen worden gesloopt en gerenoveerd en wat dit voor de bewoners van die woningen betekent. o in welke fase het toekomstplan verkeert en wat de status ervan is: het toekomstplan moet nog worden uitgewerkt en er is nog geen besluitvorming over geweest.

Wel is op basis van het toekomstplan een Woningbouwimpulssubsidie door het Ministerie van BZK toegekend aan de gemeente Den Haag. o dat hun inbreng op bepaalde thema’s van het toekomstplan wordt meegewogen bij de keuzes in het Plan Uitwerkingskader (PUK) (participatieniveau: raadplegen). o dat Vestia bewoners die moeten verhuizen ondersteunt met het vinden van een passende andere woning. o dat er voor en samen met de klankbordgroep van bewoners sociale plannen worden opgesteld, waarin de rechten van de bewoners, de plichten van Vestia en

3

• • •

afspraken over ondersteuning, terugkeerregeling en financiële tegemoetkomingen staan. o welke rol de klankbordgroep speelt bij de totstandkoming van de sociale plannen. Doelgroepen begrijpen waarom de vernieuwingsplannen nodig zijn en staan hier positief tegenover. Doelgroepen zijn bereid mee te denken over en mee te werken aan het toekomstplan en de sociale plannen. Doelgroepen ervaren dat er goed naar ze wordt geluisterd, dat er transparant wordt gecommuniceerd en dat de partijen het goed voor ze willen regelen en ze zoveel mogelijk willen betrekken bij de totstandkoming van de plannen.

2.3. UITGANGSPUNTEN Het traject ging uit van de volgende uitgangspunten: 1. Opbouwen relatie en vertrouwen winnen van de huidige bewoners. 2. Onderscheid in de verschillende participatieniveaus: • Informeren over de sloop/nieuwbouw en renovatieplannen en wat dit voor de huidige bewoners betekent. • Meedenken (raadplegen) over de sociale plannen voor herhuisvesting van huidige bewoners door de klankbordgroep. • Meedenken (raadplegen) over de invulling van het toekomstige gebied op bepaalde thema’s, zoals groen- en speelvoorzieningen voor kinderen. Echter, welke woningen gerenoveerd of gesloopt gaan worden staat al vast. 3. Duidelijk, eenduidig, regelmatig en eerlijk communiceren over hoe het proces eruit ziet en wat dat betekent voor bewoners. 4. Aansluiten op de beleving van bewoners en organisaties door goed naar hen te luisteren, ruimte te bieden voor vragen en in te gaan op zorgen van bewoners, omwonenden en organisaties. 5.

Nadruk leggen op positieve doelstellingen van het project: vernieuwing is nodig in verband met de slechte technische staat van de huizen (last van vocht, schimmel, tocht en gehorigheid) en vernieuwing en verdichting dragen bij aan de grotere doelstelling van de gemeente Den Haag: de transformatie van Den Haag Zuidwest tot een aantrekkelijk, vitaal, veerkrachtig en duurzaam Haags woongebied, met meer werkgelegenheid, hoge onderwijsambities, versterking van het voorzieningenniveau, betere bereikbaarheid en een divers woningaanbod. 6. Gezamenlijk aan het toekomstplan werken: samenwerken met bewoners, omwonenden, (omliggende) ondernemingen, maatschappelijke instellingen en andere belanghebbenden om het toekomstplan uit te werken. 7. Zorgen voor voldoende participatiemogelijkheden, waardoor de doelgroepen kunnen meedenken en -praten over de vernieuwingsplannen. 8. Aansluiten en afstemmen op de structuurvisie Den Haag Zuidwest: het toekomstplan voor De Venen valt binnen de structuurvisie voor heel Den Haag Zuidwest. Daar loopt ook een participatietraject voor. De verschillende trajecten mochten elkaar niet in de weg zitten. 9. Actief mediabeleid: we brachten de vernieuwing op een positieve manier onder de aandacht.

4

10. Participatie- en communicatie worden getoetst door evaluatie. Dit rapport draagt bij aan de toetsing.

2.4. OPZET Twee sporen De participatie en communicatie verliep over twee sporen: • Spoor 1: het informeren van de huidige bewoners over de vernieuwingsplannen. Aan het begin van het traject waren zij nog niet op de hoogte van wat de plannen voor hun persoonlijke woonsituatie betekenen. De vernieuwingsplannen hebben ingrijpende consequenties voor bewoners. Daarom stond in dit spoor een zorgvuldig, persoonlijk en transparante dialoog met de bewoners over wat de plannen betekenen voor de persoonlijke situatie van de bewoner centraal. Onderdeel van spoor 1 is het in werking stellen van de klankbordgroep, die mee denkt over de sociale plannen. • Spoor 2: het betrekken van een bredere groep omwonenden, bewoners, omliggende organisaties en andere belanghebbenden bij de toekomstige identiteit van De Venen. Wat voor een wijk wil De Venen in de toekomst zijn? Onderdeel van spoor 2 was de positioneringsworkshop met betrokkenen vanuit de gemeente Den Haag, Vestia en WOM DHZW. Op basis van de positioneringsworkshop is het identiteitsdocument opgesteld. In dit document wordt de gewenste identiteit van de buurt na de vernieuwing beschreven.

Wat wordt het karakter van de wijk en wat de uitstraling? Wat zijn de sterke punten die behouden moeten blijven en wat moet worden verbeterd? De identiteit van De Venen kan zowel worden gebruikt als leidraad voor de programmering van het gebied (woonprogramma, inrichting, voorzieningen, sfeer) als voor de profilering van het gebied (communicatie en marketing).

5

Het traject is zo ingericht dat de dialoog met de bewoners centraal stond. In verband met de coronamaatregelen waren de eerste klankbordgroep-bijeenkomst (26 oktober 2021) en informatiebijeenkomst (6 december 2021) digitaal. De data van de verschillende communicatie- en participatie-activiteiten waren als volgt: • Februari 2021 Brief Vestia na toekenning Woningbouwimpulssubsidie. • Juni 2021 Bewonersonderzoek • Vanaf juli 2021 Spreekuur in de wijk (twee keer per week) • 26 oktober 2021 Eerste bijeenkomst klankbordgroep • 1, 2 en 4 en 5 november 2021 Campagneweek met informatiebus • 6 december 2021 Digitale informatiebijeenkomst • 24 februari Gesprek Droomwijk-ouderen • 13 december 2021 Tweede bijeenkomst klankbordgroep • 25 januari 2022 Interne positioneringsworkshop • 8 maart 2022 Derde bijeenkomst klankbordgroep • 4 april Vierde bijeenkomst klankbordgroep • 25 april Vijfde bijeenkomst klankbordgroep • 11 mei t/m 1 juni 202 Enquête online • 13 mei 2022 Informatiekraam in de wijk • 16 mei Zesde bijeenkomst klankbordgroep • 18 mei & 21 mei 2022 Actiedagen in de wijk • 7 juni Zevende bijeenkomst klankbordgroep • 21 juni Achtste bijeenkomst klankbordgroep • 6 juli Negende bijeenkomst klankbordgroep • 18 juli Tiende bijeenkomst klankbordgroep • 2021 - 2022 Diverse nieuwsbrieven (tot op heden 5 verstuurd)

6

3. OVERZICHT COMMUNICATIEMIDDELEN Om bewoners, ondernemers en stakeholders te informeren over de toekomstplannen en participatieactiviteiten zijn verschillende communicatiemiddelen ingezet. • Posters: we hebben posters gemaakt met de aankondiging voor de campagneweek in november en voor de actiedagen in de wijk in mei. • Flyers: met de aankondiging voor campagneweek en de digitale informatiebijeenkomst.

Flyer digitale bijeenkomst 6 december - voorkant

• •

•

•

•

Flyer digitale bijeenkomst 6 december - achterkant

Flyer informatiekraam 13 mei

Q&A: er is een meest belangrijke vraag- en antwoordenlijst opgesteld en geplaatst op de website van Vestia. Deze wordt met voorschrijdend inzicht geüpdated. Huis-aan-huisbrief: in februari 2021 is na de toekenning van de Woningbouwimpuls subsidie van het ministerie van Binnenlandse Zaken vanuit Vestia een brief verstuurd. Hierin werden bewoners geïnformeerd over dat er een plan van aanpak komt voor een groot deel van de woningen in De Venen. Tevens werd de voorlopige globale planning gedeeld en de bewonersparticipatie in de vorm van een bewonersonderzoek en het oprichten van een klankbordgroep aangekondigd. Plattegrond: van de voorgestelde aanpak met de bestaande woningen. Op de plattegrond is te zien welke woningen ‘groot onderhoud’, ‘ingrijpende renovatie’ of ‘sloop’ behoeven en wat de uitgangspunten per aanpak zijn. Deze plattegrond is gedeeld via de nieuwsbrieven. Spreekuur: op dinsdag en donderdag kunnen bewoners sinds juli 2021 een afspraak maken met de bewonersbegeleider in het Wijkkantoor aan het Hoogveen 188. Bewoners kunnen hier terecht met persoonlijke vragen over de vernieuwingsplannen en voorgstelde wijkaanpak.

Informatiefilmpje: tijdens de campagneweek begin november 2021 is een informatieen promotiefilmpje opgenomen waarin Fred Zuiderwijk in gesprek ging met medewerkers van Vestia, bestuurders (wethouder, directeur WOM DHZW) en bewoners over de vernieuwingsplannen. Er zijn twee versies ontwikkeld. Een lange versie van 10

7

minuten en een korte versie van 3 minuten. Het filmpje is online gedeeld via de website van Vestia en de gemeente Den Haag. Daarnaast is de link van het filmpje, via een QRcode, in de nieuwbrief gezet. Ook is het filmpje getoond tijdens de digitale informatie- en meedenkavond in december 2021.

•

• •

•

•

Website Vestia: er is een pagina ingericht over De Venen met informatie over de plannen, de resultaten van het bewonersonderzoek, de nieuwsbrieven, de link naar het filmpje (de lange versie), contactinformatie, de plattegrond, de link naar de opname van de digitale informatie- en meedenkavond (tot 21 januari 2022) en de meestgestelde vragen en antwoorden. Website WOM DHZW: er is een pagina ingericht met de basisinformatie over de vernieuwing van De Venen. Website gemeente Den Haag: er is een pagina ingericht over De Venen met informatie over de plannen, de link naar het filmpje (de korte versie), contactinformatie, de link naar de opname van de digitale informatie- en meedenkavond (tot 21 januari 2022) en de structuurvisisie Den Haag Zuidwest. Beeldverslag campagneweek: het verslag van de campagneweek is met een illustratie verbeeld. Hiermee is informatie over de belangrijkste uitkomsten van de campagneweek gemakkelijk te begrijpen, ook voor laaggeletterden. Daarnaast houdt het de aandacht vast en onthouden mensen de visuele informatie beter Zie bijlage III. Nieuwsbrieven: in februari, juli, oktober en december 2021 en april en juni 2022 zijn vanuit Vestia (nieuws)brieven verstuurd. o In een brief (februari 2021) is de toekenning van de Woningbouwimpulssubsidie aangekondigd.

o In de eerste echte nieuwsbrief (juli 2021) werden bewoners geïnformeerd over dat Vestia, samen met de gemeente Den Haag en de WOM DHZW, werkt aan een toekomstplan voor de vernieuwing van de wijk. Daarnaast werden bewoners gevraagd deel te nemen aan het bewonersonderzoek en zich aan te melden voor de klankbordgroep. o In de tweede nieuwsbrief (oktober 2021) is de voorgestelde wijkvernieuwingsaanpak uiteengezet, met behulp van de plattegrond. Bewoners konden lezen wat de wijkaanpak betekent voor hun eigen woning. Daarnaast werd er een terugkoppeling gegeven van de uitkomsten van het bewonersonderzoek. o In de derde nieuwsbrief (december 2021) werd een een update gegeven over de stand van zaken wat betreft de klankbordgroep De Venen. Daarnaast werd teruggeblikt op de campagneweek (met de bus de wijk in), inclusief het visuele

8

o

o

• •

beeldverslag en een QR code naar het filmpje van Fred Zuiderwijk ‘In gesprek met bewoners en bestuurders’. Ook werd er verslag gedaan van de digitale bijeenkomst. Met een QR code konden lezers tot 21 januari 2022 de opname van de bijeenkomst terugkijken. Ten slotte werden de vijf meest gestelde vragen beantwoord en de planning op hoofdlijnen toegelicht. In vierde nieuwsbrief (april 2022) stond een nieuwe planning waarin bewoners geïnformeerd over wanneer hun woning aan de beurt is. Ook kregen bewoners een update over de klankbordgroep en werden de vijf meest gestelde vragen op een rij gezet. Daarnaast waren een aantal korte interviews te lezen met bewoners over de voorgestelde plannen. Ten slotte werd de informatiekraam in de wijk op 13 mei aangekondingd. De vijfde nieuwsbrief (juli 2022) bevat informatie over de planning en het actiegebied van het Beresteinlaanblok, een update van de stand van zaken m.b.t. het sociaal plan en een terugblik op de participatiemomenten in mei.

Persbericht (oktober 2021): er is een persbericht opgesteld over de vernieuwing van De Venen en de aankondiging van de informatiebus en (digitale) bewonersbijeenkomst. Beeldverslag informatiekraam: bij de informatiemarkt op 13 mei 2022 is er ter plekke door een kunstenaar een tekening gemaakt. Deze tekening is toegevoegd aan de vijfde nieuwsbrief van Vestia. Ook hangt de tekening in de Hoogveen 188 voor de bewoners die op spreekuur komen (zie bijlage II).

9

4. OVERZICHT PARTICIPATIEACTIVITEITEN Om de huidige bewoners, omwonenden, omliggende organisaties en toekomstige bewoners te informeren en betrekken bij de gebiedsontwikkelingsplannen, zijn verschillende participatieactiviteiten ingezet. Deze worden hieronder beschreven.

4.1. BEWONERSONDERZOEK In de zomer 2021 is een bewonersonderzoek uitgevoerd onder de huidige bewoners van het plangebied. Via een korte vragenlijst is opgehaald hoe bewoners over hun woning en de buurt denken. Daarnaast werden vragen gesteld over hun wensen en ideeën over de toekomst. Bijvoorbeeld wat zij vonden van het idee om de buurt te vernieuwen en wat hun woonwensen zijn. Ook werd gevraagd of bewoners geïnteresseerd waren om deel te nemen aan de klankbordgroep. De vragenlijst is door ruim 250 bewoners (40% van de het totaal aantal bewoners) van De Venen ingevuld. Bewoners wisten op het moment van deelname nog niets over de voorgestelde vernieuwingsaanpak. De uitkomsten gaven een goede indruk over wat bewoners belangrijk vinden. Uitkomsten Onderstaand de belangrijkste conclusies uit het onderzoek: • Over de bewoners: o Er wonen veel verschillende groepen bewoners in De Venen. De grootste groepen zijn ‘alleenstaanden’ en ‘alleenstaanden met inwonende kinderen’. o Een groot aantal bewoners geeft aan dat zij hulp krijgen of nodig hebben bij de dagelijkse activiteiten en/of de Nederlandse taal. o In de buurt bestaan veel sociale netwerken. Vooral goede contacten tussen directe buren en familie vinden bewoners belangrijk en willen ze niet kwijt.

• Over de woning en de buurt: o Bijna de helft van de bewoners is ontevreden over hun woning (onderhoudsstaat, isolatie en geluidsisolatie). Slechts een klein deel geeft aan tevreden. Bewoners van de eengezinswoningen zijn positiever over hun woning. De aanwezigheid van een tuin wordt veelal genoemd als sterk punt. o Mensen zijn positief over de buurt, de ligging, het groen, voorzieningen zoals scholen en openbaar vervoer. Mensen geven echter ook aan dat de buurt achteruit gaat. o Het grootste deel van de bewoners geeft aan dat de woningen zijn verouderd. De grootste groep is positief over het idee om de buurt te vernieuwen. • Over de toekomstplannen en wensen o Een groot deel van de bewoners geeft aan in de toekomst opnieuw in aanmerking te komen voor een sociale huurwoning onder de huurtoeslaggrens. o Bijna de helft van de bewoners wil graag in De Venen of in de buurt blijven wonen. o Bewoners willen weten wat er gaat gebeuren met hun woning en wanneer.

10

4.2. KLANKBORDGROEP De klankbordgroep denkt mee over de sociale plannen. Hierin staan afspraken over de bewonersbegeleiding (naar eventueel een andere woning), terugkeerregeling, ondersteuning en vergoedingen. Het biedt duidelijkheid over wat de bewoners kunnen verwachten. Daarnaast denkt de klankbordgroep na over wat voor een buurt De Venen in de toekomst wil zijn. Het eerste overleg vond plaats op 26 oktober 2021. Dit overleg stond in het teken van kennismaken, het toelichten van de rol van de klankbordgroep en de wederzijdse verwachtingen helder krijgen. Het tweede klankbordoverleg vond plaats op 13 december 2021. Dit overleg ging met name over de stand van zaken en de sociale plannen. Er worden twee sociale plannen opgesteld. Eén sociaal plan voor de bewoners die naar een andere woning moeten verhuizen (sociaal plan ‘Herhuisvesting’). Daarnaast wordt er een sociaal plan opgesteld voor bewoners die in De Venen kunnen blijven wonen (sociaal plan ‘Grootonderhoud en verbeteringen in bewoonde staat’). Het derde overleg vond plaats op 8 maart 2022. Dit overleg ging o.a. over professionele ondersteuning door een onafhankelijke woonbegeleider die het proces kan trekken. In het vierde overleg hebben drie partijen die de klankbordgroep kunnen ondersteunen zich voorgesteld. Door de klankbordgroep is De Woonbond gekozen.

In de overleggen hierna (overleggen 5 t/m 10) is De Woonbond aangehaakt en stond de invulling van het sociaal plan centraal. Ook voerde de klankbordgroep separaat overleg met De Woonbond. In overleg 10 is overeenstemming bereikt over het basis sociaal plan, welke nodig is om urgentie aan te vragen voor de bewoners van het Beresteinlaanblok. In de volgende overleggen met de klankbordgroep zal het sociaal plan nader worden uitgewerkt.

4.3. CAMPAGNEWEEK MET INFORMATIEBUS IN DE WIJK Op 1, 2, 4 en 5 november 2021 werd er een campagneweek georganiseerd voor bewoners van De Venen woonachtig binnen het plangebied. Vestia, de gemeente Den Haag en de WOM DHZW stonden met een informatiebus in de wijk, waar bewoners terecht konden voor uitleg over de voorgestelde aanpak van de woningen en het stellen van vragen. In totaal kwamen ruim 200 bewoners (van de 650 huishoudens) de bus in. Om de zichtbaarheid van de bus te vergroten, stond de bus elke dag op een andere plek in de wijk. Voorafgaand aan de campagneweek zijn posters in de portieken opgehangen met de aankondigen. Daarnaast kregen de bewoners van de eengezinswoningen een flyer in de bus. Ook werd de komst van de bus aangekondigd in de nieuwsbrief. Doel Het doel van de campagneweek was het informeren van bewoners over wat er op hoofdlijnen in de wijk gaat gebeuren en wat dit voor hen betekent. Op de rustigere momenten was er tijd om met bewoners één-op-één of in kleien groepjes verdiepende gesprekken te voeren. Ook werden afspraken ingepland voor een huisbezoek. Op deze momenten was er ruimte om in te gaan op vragen met betrekking tot de persoonlijke woonsituatie. Hoewel het logisch is dat deze vragen gesteld werden, was dit echter niet het hoofddoel van de campagneweek.

Op de momenten dat de groep belanghebbenden groter werd, werd overgeschakeld naar een plenaire presentatie over wat er gaat gebeuren. De plannen zijn rustig, helder en met veel aandacht uitgelegd door medewerkers van Vestia. Begrip voor de persoonlijke situatie en het

11

wegnemen van zorgen van bewoners stond centraal. De indruk was dat dit ook zo door bewoners is ervaren. Doelgroep De campagneweek was alleen bedoeld voor de bewoners in het plangebied, waarvan de woningen groot onderhoud, ingrijpende renovatie of sloop behoeven. Af en toe liepen er belangstellenden uit de omgeving binnen, die zijn eveneens geïnformeerd over de plannen.

Opvallendste reacties De sfeer in de bus was over het algemeen gemoedelijk. Bewoners waren bezorgd en hadden vragen. De zorgen lagen vooral op het vlak van de persoonlijke situatie: “wat betekenen de plannen specifiek in mijn geval?” Sommigen waren verdrietig, omdat zij niet weg willen. Maar er heerst begrip onder de bewoners, omdat het duidelijk is dat er iets moet gebeuren aan de woningen. Opvallend was dat veel bewoners een taalbarrière hebben. In sommige gevallen vertaalde het kind wat er gezegd werd. In andere gevallen kwam een buurman- of vrouw mee om te vertalen. Onderstaand staan de meest opvallende reacties, vragen, zorgen en klachten van bewoners. De vragen werden mondeling beantwoord door medewerkers van Vestia. Daarnaast zijn de antwoorden samengevat in de vraag- en antwoordenlijst (Q&A). Deze is gedeeld op de website van Vestia. Ook zijn er daarna nog persoonlijke gesprekken met bewoners gevoerd. Algemeen • Een opvallende algemene waarneming is de grote mate van gemeenschapsgevoel in de buurt. Bewoners kennen elkaar goed en er bestaan veel afhankelijkheden tussen buren en buurtgenoten. Bijvoorbeeld eenzame ouderen die door hun buurvrouw worden bijgestaan in dagelijkse routines. Of bewoners met een Nederlandse achtergrond die nieuwkomers in de buurt met een migratieachtergrond, en die de Nederlandse taal en gewoontes nog niet gewend zijn, op weg helpen.

• Een deel van de bewoners was blij om zo vroeg in het proces al betrokken te worden. Andere bewoners waren liever betrokken als de plannen definitief zijn en de planning vastligt. • Een aantal bewoners was opgelucht dat zij hun woning uit moeten. Zij zijn al langere tijd op zoek naar een andere woning. Een bewoner gaf bijvoorbeeld aan dat hij en zijn vrouw graag een tweede kindje willen, maar dat het huis te klein is voor gezinsuitbreiding.

12

•

• •

Een oudere bewoonster, die al 61 jaar in De Venen woont, kwam samen met een buurvrouw en -man, die de taal niet goed beheersen. Beide huishoudens mogen in hun woning blijven wonen en waren daar opgelucht over. Een bewoner uit de Randveen, net buiten het plangebied, vond alles in de wijk prima. Hij ervaart De Venen als een veilige wijk, waar het prettig wonen is. Veel bewoners vertelden mee te hebben gedaan aan het bewonersonderzoek over de buurt. Zij gaven blijk van herkenning over de uitkomst dat groenkwaliteiten behouden moeten blijven. Het toont de betrokkenheid die bewoners bij hun buurt voelen.

Gestelde vragen en zorgen •

• •

• •

•

•

• • •

•

Een bewoonster uitte haar wens voor een schriftelijke terugkoppeling en verslaglegging. Voor bewoners die minder goed ter been zijn of informatie minder goed kunnen onthouden, was dit volgens haar de beste manier om hen te bereiken Er heerste bij meerdere bewoners verwarring over wanneer zij precies moeten verhuizen. Het begrip ‘actiegebied’ is voor sommige bewoners onduidelijk. Meerdere bewoners vroegen of zij mogen terugkeren naar De Venen. Hoewel bewoners kunnen aangeven dat ze terug willen keren, werd voor velen ook duidelijk dat de periode die daaroverheen gaat, feitelijk een definitief afscheid van de buurt en buren gaat betekenen. Meerdere bewoners vroegen zich af of zij in aanmerking komen voor een aanleun-, 45+ of 55+ woning. Voor meerdere bewoners is de afwezigheid van een lift in het huidige woonblok een obstakel. Zij hebben in de toekomst liever een woning met een lift en vroegen of er met dit soort wensen rekening gehouden wordt. Een bewoonster vroeg zich af of zij in aanmerking zou komen voor een koopwoning, Daarnaast vroeg zij zich af of zij, indien zij een tijdje bij haar moeder gaat wonen, haar recht op een urgentieverklaring en verhuiskostenvergoeding behoudt. Er kwam een aantal belangstellenden langs die net buiten het plangebied woonachtig is.

Zij vroegen zich af waarom hun woning, die vrijwel identiek is aan de woningen binnen het plangebied, niet meegenomen zijn in de vernieuwing. Waarom worden bijvoorbeeld de bouwblokken langs Randveen niet vernieuwd? Een bewoner noemde zichzelf een bijzonder geval i.v.m. de duiventil op het dak/balkon. Hij maakt zich zorgen of deze wel mee kan verhuizen. Ook rees de vraag of (een deel van) de verhuiskosten vergoed worden aan bewoners die een nieuwe woning vinden, voordat het sociaal plan is goedgekeurd. Een bewoner gaf aan momenteel te veel te verdienen voor een sociale huurwoning. Omdat de bewoner ZZP-er is, weet deze niet zeker of dat volgend jaar weer het geval is. Wat betekent dat voor de urgentieverklaring en een nieuwe sociale woning? Diverse bewoners gaven aan kort geleden forse investeringen gedaan te hebben voor hun woning. Zij vroegen zich af waarom hen destijds niet gemeld is dat hun woning gesloopt/gerenoveerd gaat worden. Dan hadden zij dat geld niet uitgegeven. Deze investeringen dreigen nu nagenoeg verloren te gaan, omdat zij er maar kort (lees: max 22,5 jaar) van kunnen genieten. De maximale verhuisvergoeding van 6.624,- euro blijkt niet in alle gevallen voldoende om hun investeringen terug te verdienen. Het verzoek was om te kijken of zij (bewoners van de te slopen eengezinswoning) langer in hun

13

•

•

huidige woning kunnen blijven wonen door bijvoorbeeld de fasering aan te passen. Toegezegd is dat dit onderzocht zou worden. Een soortgelijke zorg werd benoemd door iemand waarvan het huis ‘groot onderhoud’ behoeft en dus niet hoeft te verhuizen. Hoeveel overlast krijgen bewoners van het onderhoud? En wat gebeurt er met de schuttingen en eigen (nieuwe) keuken? Veel bewoners maken zich zorgen over stijgende huurlasten.

Deze vragen zijn persoonlijk beantwoord en/of opgenomen in de belangrijkste vragen en antwoorden op de website Project - De Venen - Vestia. Ook zijn de 5 meest gestelde vragen opgenomen in de nieuwsbrief met een verslag van de campagneweek. Meest genoemde klachten: • De meest genoemde klachten gingen over de slechte staat van de woningen: tocht, kou en schimmel in huis. • Daarnaast klaagde een aantal bewoners over de toegankelijkheid op straat: o Bijhouden groen kan beter; o Bewoners met een rollator of rolstoel hebben last van schuine stenen op straat. • Er werd tevens geklaagd over een ratten- en muizenplaag: sommige bewoners voeren de ratten en muizen op straat, waardoor buren er last van krijgen in hun woning. Door een aantal bewoners werd aangegeven dat de wijk de laatste tijd achteruit gaat. Door twee mensen is overlast als gevolg van nieuwe buren vanuit een nabijgelegen psychiatrische instelling benoemd. Ook overlast door jongeren werd benoemd. Beeldverslag Van de campagneweek is een beeldverslag gemaakt die met de bewoners is gedeeld in de nieuwsbrief van Vestia op 15 december 2021. Zie ook Bijlage III.

14

4.4. BREDE INFORMATIE- EN MEEDENKAVOND Doel Oorspronkelijk stond op 15 november 2021 een fysieke inloopbijeenkomst in de Uithof te Den Haag gepland. Door de aangescherpte coronamaatregelen rond deze tijd, in verband met het toenemende aantal besmettingen in het land, kon deze niet doorgaan. Daarom werd op 6 december 2021 een digitale bijeenkomst georganiseerd. Ruim 50 mensen meldden zich hiervoor aan. Uiteindelijk waren er ca. 30 mensen aanwezig. De bijeenkomst duurde 2 uur. Het doel van de bijeenkomst was enerzijds het informeren van aanwezigen over het stedenbouwkundig plan en de aanpak van de woningen. Anderzijds was het doel om de mening en ideeën op te halen (raadplegen) over de thema’s ‘openbaar vervoer’, ‘(duurzaam) vervoer en parkeren’, ‘groen en binnentuinen’ en ‘(commerciële) ruimte en voorzieningen’. Doelgroep De bijeenkomst was bedoeld voor: • Bewoners in het plangebied; • Omwonenden / bewoners aanliggende wijken; • Omliggende ondernemingen / bedrijven / maatschappelijke instelling. De meeste deelnemers gaven aan bewoners uit De Venen te zijn. Een aantal aanwezigen was omwonenden. Eén deelnemer gaf aan van een omliggende organisatie aanwezig te zijn. De uitnodiging is in de vorm van een flyer huis-aan-huis verspreid in en rondom De Venen (inclusief de wijken Gaarden, Dreven en Zichten). Programma De digitale bijeenkomst werd georganiseerd via Zoom.

De gespreksleiding en techniek werd verzorgd door Bureau Buhrs. Gedurende de bijeenkomst was er ruimte voor dialoog. Bewoners konden via de chatfunctie vragen stellen en reageren op de plannen. Met behulp van de digitale tool Mentimeter werden aan de aanwezigen een aantal directe vragen gesteld. Het welkomstwoord werd gehouden door wethouder Martijn Balster. Na het welkomstwoord werd het promotie- en informatiefilmpje ‘Fred Zuiderwijk in gesprek met bestuurders en bewoners’ getoond. Na een korte terugblik op het communicatie- en participatietraject tot dusver, werd een presentatie gegeven over wat er gaat gebeuren in De Venen. Harm Hogendoorn van de WOM DHZW gaf een toelichting op de voorgestelde aanpak, aan de hand van de plattegrond. Daarop is te zien welke woningen ‘groot onderhoud en woningverbetering’, ‘ingrijpende renovatie’ of sloop’ behoeven. Per aanpak is kort benoemd welke consequentie de verschillende aanpakken hebben voor de bewoners.

15

Stedenbouwkundige Frank Werner van KCAP gaf vervolgens de toelichting op het voorlopige stedenbouwkundig plan. Naast de woningen kijken we naar het groen, het parkeren en de aanlooproutes naar het openbaar vervoer. Daarnaast is het ‘verdichten van de wijk’ een belangrijk uitgangspunt. Gezien het grote woningtekort in Den Haag, moeten er meer woningen bij komen. Dit betekent dat er de hoogte in gebouwd gaat worden. Ook komen er meer verschillende soorten woningen. Wouter Nijsingh van de gemeente Den Haag lichtte de voorlopige planning op hoofdlijnen toe: • Stap 1: onderzoek, doelstelling en kaders (2021-2022), waaronder de uitwerking en vaststelling van het toekomstplan in Planuitwerkingskader (PUK). • Stap 2: uitwerking plannen (2022), waaronder het ontwerp renovatie- en nieuwbouwwoningen fase 1, opstellen sociale plannen, start ruimtelijke ordeningsprocedure en ontwerp openbare ruimte. • Stap 3: ontwerpen, verhuizen, slopen en bouwen (2023-2029). Het participatieve onderdeel van de bijeenkomst werd gefaciliteerd in twee deelsessies: • Deelsessie 1 ging over de aanpak van de woningen en begeleiding van de huurders van Vestia met Marleen Nauta (Vestia), Martin Spiering (Vestia) en Corina van der Stap (WOM DHZW).

• Deelsessie 2 stond in het teken van participatie op de thema’s ‘openbaar vervoer’, ‘(duurzaam) vervoer en parkeren’, ‘groen en binnentuinen’ en ‘(commerciële) ruimte en voorzieningen’ met Harm Hogendoorn (WOM DHZW) en Wouter Nijsingh (gemeente Den Haag. Na een korte pauze werden de deelsessies nogmaals gefaciliteerd. Zo konden alle deelnemers die dat wilden naar beide deelsessies. De afsluiting werd verzorgd door de directeur-bestuurder van WOM DHZW: Mirjam Huffstadt.

16

Resultaten Onderstaand de belangrijkste opgehaalde inbreng van aanwezigen. Echter, omdat er maar 30 deelnemers aanwezig waren, zijn de resultaten niet representatief. De resultaten geven enkel een indicatie van hoe er in De Venen en de omgeving gedacht wordt over de nieuwe ontwikkelingsplannen. Algemeen De meeste aanwezigen kwamen naar de bijeenkomst, omdat zij benieuwd waren naar wat de toekomstplannen van De Venen inhouden en hoe de planning er uit ziet. Ook kwamen bewoners naar de bijeenkomst, omdat zij specifiekere vragen hadden. Bijvoorbeeld of er vrije sector woningen komen, wanneer de plannen definitief verklaard worden, of het 70% akkoord al behaald is en hoeveel inspraak de bewoners hebben. Daarnaast werden er zorgen geuit over of bewoners nog wel aan een woning kunnen komen in tijd van woningnood en of er voldoende rekening gehouden is met de groei van de wijk voor de bestaande woningen. • Een aantal bewoners gaf aan het eens te zijn met de plannen, omdat de woningen verouderd zijn. • Een bewoner gaf aan kritisch te zijn en wil het eerst zien en dan geloven. • Een bewoner hoopt dat iedereen een gelijkwaardige woning en terugkrijgt voor dezelfde huur. • Anderzijds uitte een aantal bewoners hun ontevredenheid over dat nu iets wordt uitgerold, zonder een poging te doen tot draagvlakcreatie.

• Een bewoner gaf aan het oneens te zijn met de renovatieplannen van de woningen, omdat deze in net zo’n slecht staat verkeren als de woningen die gesloopt worden. • Een bewoner vroeg zich af waarom er niet begonnen wordt met fase 2. Die woningen zijn er in zijn optiek slechter aan toe. • Meerdere bewoners vroegen zich af hoe het zit met de luchtkwaliteit in de wijk. Mede omdat zij dichtbij de Lozerlaan zitten. Zal deze in de toekomst verslechteren? • Meerdere bewoners vroegen zich af hoe hoog de flats worden. • Een aantal bewoners gaf aan zich nog te willen aanmelden voor de klankbordgroep. De vragen zijn tijdens bijeenkomst direct beantwoord en/of opgenomen in de belangrijkste vragen en antwoorden op de website Project - De Venen - Vestia. Ook zijn de 5 meest gestelde vragen opgenomen in de nieuwsbrief met een verslag van de digitale bijeenkomst. Toekomstige identiteit Om een beeld te krijgen van wat aanwezigen belangrijk vinden voor de identiteit van de toekomstige De Venen, werd gevraagd wat de belangrijke kenmerken en eigenschappen zijn die De Venen nu heeft, die behouden zouden moeten blijven.

Daarnaast konden bewoners verbeterpunten aangeven: • Punten die volgens bewoners behouden moeten blijven zijn: het groen (waaronder de mooie hoge bomen), het ruime straatprofiel, de (veilige) speelgelegenheden, de huidige sociale netwerken, de Anne Frank school, gratis parkeerplaatsen, de ruimte, de tram- en bushalte en de rust in het Hengelolaanpark. • Punten die volgens bewoners moeten verbeteren zijn: de ruimte voor kinderen om te spelen, te weinig speeltoestellen, overlast op het nabijgelegen speelterrein, meer elektrische parkeerplaatsen, verlichting in de parken, de kwaliteit van de wegen (zitten

17

nu vol met gaten, gleuven en losse stenen), eenheid in de tuinen van de eengezinswoningen, de verkeersdruk op Laagveen, te hoge maximum snelheid van het autoverkeer en verkeersveiligheid bij de Anne Frankschool. Woningen De meest benoemde zorgen over de vernieuwing of sloop van de woningen: • Is er straks nog wel een passende nieuwe woning voor mij? • Kan ik een nieuwe woning wel betalen? • Kom ik voor meerdere jaren in een verbouwing te zitten? • Kan ik eerder een urgentieverklaring krijgen, zodat ik langer te tijd heb om een passende woning te vinden? • Hoe kan ik een verhuizing het beste aanpakken? • Kan ik terugkeren naar De Venen? Daarnaast vinden bewoners betaalbaarheid, goede bereikbaarheid met het openbaar vervoer, veiligheid en groen belangrijke criteria bij een volgende woning. Voor bewoners die minder goed ter been zijn, is een lift en voorzieningen op korte afstand belangrijk. Mobiliteit en parkeren In de nieuwe plannen wordt veel aandacht besteed aan mobiliteit en ook aan het parkeren in De Venen. Meer woningen betekent meer voetgangers, (brom)fietsen, auto’s en scooters. Voor voetgangers worden veilige, groene looproutes gecreëerd. Het fietsen wordt aantrekkelijker gemaakt om zo het gebruik van de auto te verminderen. Daarnaast wordt het gebruik van deelvervoer gestimuleerd. Ook worden de looproutes naar het openbaar vervoer verbeterd.

Het parkeren gebeurt zoveel mogelijk in parkeergarages. Om parkeeroverlast te voorkomen is een parkeerregime noodzakelijk. • Er werden vragen gesteld over of het parkeren in de toekomst betaald zal zijn. Voor veel bewoners is dit niet gewenst. • Op dit moment worden zowel de auto, bus, fiets en tram veel gebruikt. Enkel twee aanwezigen gaven aan de scooter te gebruiken. Echter, dit lage aantal kan te maken hebben met dat de scooter veelal door jongeren gebruikt wordt en er geen jongeren aanwezig waren tijdens de bijeenkomst. • Meerdere bewoners gaven aan geen behoefte aan deelmobiliteit te hebben. Een aantal bewoners ziet het gebruik van een deelauto wel zitten. • Een aantal bewoners gaf aan dat zij het prettig vinden om hun auto dichtbij de woning op straat te parkeren. Groen Groen is een belangrijk onderdeel in de uitwerking van de plannen. De binnentuinen worden opgeknapt. Hier ontmoeten bewoners hun buren en spelen de kinderen buiten. Het buurtgevoel en het contact met elkaar moet worden versterkt, evenals het verantwoordelijkheidsgevoel voor de binnentuinen. De tuinen in het gebied fase 2 krijgen een iets andere uitstraling en sfeer dan in fase 1. • Bewoners gaven aan dat zij gehecht zijn aan het bestaande groen en de bestaande speelgelegenheden. Een bewoner gaf aan dat het groen veel gebruikt wordt en goed

18

•

•

wordt onderhouden. Bij Rietveen spelen kinderen veel in het groen.. Het groen in de straat draagt bij aan een aantrekkelijk en gezonde woonomgeving. Het meest gekozen soort groen dat als passend in De Venen wordt gezien door de deelnemers:

De meest gekozen typen binnentuinen die als passend worden gezien in De Venen:

Kleinschalige voorzieningen • Op de begane grond van de nieuwe flats langs de Meppelweg is ruimte voor een aantal kleinschalige voorzieningen. • Voorzieningen die de aanwezigen het meest aanspreken: kleinschalige buurthoreca en sportvoorzieningen. • Voorzieningen die momenteel gemist worden: een sportschool, kinderopvang, horeca, zwembad, hobbyruimte, een tuin.

4.5. GESPREK DROOMWIJK-OUDEREN Op 24 februari 2022 heeft een gesprek met de Droomwijk-ouderen plaatsgevonden. Droomwijkouderen is een EU initiatief in het kader van Dreamlike Neighbourhood. Het is een gespreks- en activiteitengroep voor ouderen. Het aantal ouderen neemt toe en mensen blijven langer thuis wonen. Dat betekent dat de buurt daarop ingericht moet worden (geschikte woningen en toegankelijke, begaanbare openbare ruimten). Daarnaast is sociaal contact essentieel voor het welzijn van ouderen. Het doel van Dreamlike Neighbourhood is sociale contacten in buurten mogelijk maken; het verbinden van ouderen in de wijk en hun kennis inzetten voor een fijne buurt.

19

Tijdens het gesprek is een toelichting gegeven op de stedenbouwkundige plannen. Na het beantwoorden van algemene vragen over de ontwikkelingen, de Lozerhof en gemeentelijke problematiek, is het gesprek aangegaan over de plannen voor De Venen. De deelnemers reageerden overwegend positief en zien de plannen als een verbetering voor de wijk. Als suggesties gaven zij de wens aan voor een algemeen ontmoetingspunt in de wijk en aandacht voor veiligheid in parkeergarages.

4.6. INFORMATIEMARKT IN DE WIJK Bij de digitale informatiebijeenkomst op 6 december 2021 waren relatief weinig bewoners aanwezig. De drukbezochte bus en minder drukbezochte digitale bijeenkomst laten zien dat fysiek de wijk intrekken een goede manier is om de bewoners van De Venen te bereiken. Daarentegen zijn de bewoners met digitale middelen lastiger te bereiken. Daarom stond er op 13 mei 2022 een informatiemarkt in de wijk. Doel Het doel van de informatiemarkt was drieledig: 1. Het primaire doel was om bewoners te informeren. Waar staan we nu? Wat betekenen de plannen voor bewoners? 2. Door middel van participatiepanelen, konden bewoners hun mening geven over specifieke onderwerpen. Inbreng van bewoners wordt meegewogen bij de keuzes in het PUK. Met name voor de 75 huishoudens die in het gebied blijven wonen, is het interessant om mee te denken over de toekomstige De Venen. Dit was echter niet het hoofddoel, omdat de meeste bewoners moeten verhuizen. Daarnaast is het nog niet duidelijk wie terug kan komen. 3. Ten slotte is de activiteit ook bedoeld als relatiebeheer, om het goede contact met de bewoners te onderhouden. Doelgroep De doelgroep voor deze activiteit in de wijk bestaat primair uit de huidige bewoners van De Venen.

Dit zijn zowel bewoners die met ‘groot onderhoud en woningverbetering’ te maken krijgen en in het gebied kunnen blijven wonen, als bewoners die met ‘ingrijpende renovatie’ en ‘sloop’ te maken krijgen en moeten verhuizen. Programma De informatiemarkt vond plaats op 13 mei 2022 van 14:00-18:00 uur in de binnentuin tussen Hoogveen en Meppelweg. Aan de hand van verschillende panelen konden inwoners informatie inwinnen. Bij de panelen waren medewerkers van Vestia, de gemeente en de WOM DHZW aanwezig om de panelen toe te lichten en vragen te beantwoorden. De panelen zijn te vinden in de bijlage. Daarnaast was er een poffertjeskraam, springkussen en Oudhollandse spelletjes voor de kinderen aanwezig.

20

Resultaat algemeen De informatiemarkt was druk bezocht. De inschatting is dat hier zo’n 200 bewoners naartoe zijn gekomen. Het opnieuw presenteren van de plannen en welke gevolgen dit heeft voor de bewoners, had veel meerwaarde. Bewoners bleken nog met veel vragen te zitten en ook nieuwsgierig te zijn naar de plannen. Uit de gesprekken bleek ook dat er in de wijk veel ruis/onduidelijkheid en broodje aap-verhalen waren ontstaan. Deze konden tijdens de informatiemarkt worden rechtgezet/weggehaald. De vragen die tijdens de bijeenkomst zijn gesteld zijn persoonlijk beantwoord en/of opgenomen in de belangrijkste vragen en antwoorden op de website Project - De Venen - Vestia. Resultaten participatiepanelen Op de panelen ‘voorzieningen’, ‘(duurzaam) vervoer en parkeren’, ‘binnentuinen’, ‘openbare ruimte’ en ‘woon-werkwoningen’ konden bewoners een voorkeur aangeven door middel van het plakken van stickers. Met blauwe stickers gaven zij aan ergens voorstander van te zijn. Met rode stickers gaven ze aan ergens tegen te zijn. Op het paneel ‘toekomstige identiteit’ konden bewoners schrijven wat zij belangrijk vinden dat behouden of verbeterd moet worden in De Venen. Onderstaand worden de resultaten van de participatiepanelen weergegeven.

Toekomstige identiteit Bewoners konden op 5 thema’s aangeven wat zij belangrijk vinden om te behouden of te verbeteren in De Venen: Thema - leefbaarheid: a. Wat moeten we behouden? o Tuinen o Onderhoud met bewoners o Veel groen o De rust o Multiculturele wijk b. Wat moeten we verbeteren? o Overlast van spelende kinderen tot laat. Zij laten rommel achter

21

o o o

Elkaar aanspreken bij overlast Veel hondenpoep sinds corona Staat van de woningen: schimmel en vocht in de woningen

Thema 2 - veiligheid: a) Wat moeten we behouden: o Voelt al veilig b) Wat moeten we verbeteren: o Goed bereikbare politie o Portieken met slot o Verkeersveiligheid (snelheids-remmende maatregelen) o Beveiliging o De gehorigheid (meer privacy) Thema 3 - elkaar ontmoeten: a) Wat moeten we behouden: o Contact met buren b) Wat moeten we verbeteren: o Meer ontmoetingsplekken o Meer contact met wijkbewoners o Speelplekken voor kinderen o Verblijfsplekken voor jongeren Thema 4 - sociale contacten: a) Wat moeten we behouden: o Gezelligheid o Goed sociaal contact met buren b) Wat moeten we verbeteren: niks ingevuld Thema 5 - voorzieningen: a. Wat moeten we behouden: o Locatie vlakbij de Leyweg o Alles in de buurt (zorg + winkels) o Openbaar vervoer o Vlakbij de Uithof, het strand en Kijkduin b. Wat moeten we verbeteren: o Bibliotheek o Jongerencentrum o BBQ-plekken

22

Voorzieningen Bewoners konden kiezen welke voorzieningen zij graag in De Venen zouden willen terugzien. De meeste stemmen (11 blauwe stickers) gingen uit naar ‘sportvoorzieningen’. Gevolgd door ‘kleinschalige buurthoreca’ (7 blauwe stickers) en ‘zorg/gezondheid’. Kunst/hobbyruimtes zijn minder populair (2 blauwe stickers). Daarnaast geven 3 bewoners aan graag ‘kleinschalige bedrijfsruimtes’ te willen. (Duurzaam) vervoer en parkeren De meeste bewoners (12 blauwe stickers) zien openbaar vervoer als erg belangrijk. Daarnaast wordt voldoende parkeerruimte door 10 bewoners als belangrijk gezien. Gevolgd door 5 stemmen voor fietsen. Een stuk minder mensen kozen voor lopen (3 blauwe stickers) of duurzaam vervoer (2 blauwe stickers). Opvallend is dat veel bewoners (12 rode stickers) negatief tegen deelmobiliteit aankijken. Uit de gesprekken bleek dat deze negatieve mening is ingegeven door de deelscooters die als overlast-gevend worden ervaren. Openbare ruimte Bewoners konden kiezen tussen verschillende opties voor de inrichting van de openbare ruimte. De meesten (7 blauwe stickers) kozen voor optie B: stenige, strakke inrichting met veel parkeerplekken. Daarnaast kozen 6 aanwezigen voor optie D: een smalle groenstrook met ontmoetingsplekken (banken/tafels). Drie bewoners kozen voor optie A: een brede groenstrook met bomen. Twee kozen voor optie C: ruimte voor spelen op straat.

Binnentuinen Bewoners konden kiezen tussen verschillende soorten binnentuinen. De meeste bewoners (11 blauwe stickers) kozen voor optie A: een strakke uitstraling met smalle grasstroken en plantenbakken. Daarna kozen de meesten voor optie B (9 blauwe stickers): veel speelplekken voor kinderen, bomen en hagen. Maar 3 bewoners kozen voor optie C: ontmoetingsplekken (bankjes), bomen, struiken

23

en plantenbakken. Ten slotte kozen 2 bewoners voor optie D: een ruime opzet, veel gras en terrassen. Woon-werkwoningen Bewoners konden aangeven welk beeld voor woonwerk-woningen hen het meeste aansprak. tussen ‘werken aan huis’ of ‘wonen en werken’. De meerderheid is voorstander van het linkerbeeld: werken aan huis (3 blauwe stickers). Opvallend was dat er weinig mensen die op dit paneel een sticker plakten. Dit kan betekenen dat dit onderwerp niet erg leeft onder de huidige bewoners. Beeldverslag Tijdens de informatiemarkt was er een tekenaar aanwezig om live een beeldverslag te tekenen. Dit beeldverslag (zie ook bijlage II) is met de bewoners gedeeld in de vijfde nieuwsbrief van Vestia. Ook hangt de tekening in de Hoogveen 188.

24

Media-aandacht Het plaatselijke TV-kanaal TV Discus besteedde in de rubriek Het Escamp-journaal ruime aandacht aan deze informatiemarkt. Zie https://www.rtvdiscus.nl/escampjournaal/ vanaf minuut 15.00.

4.7. ENQUETE EN ACTIEDAGEN Het doel van dit participatietraject is niet alleen om de huidige bewoners van De Venen te informeren en te betrekken bij de vernieuwingsplannen (spoor 1), maar ook om het toekomstige gebied samen met omwonenden en (nieuwe) bewoners te positioneren (spoor 2). Daarom stond van 11 mei t/m 1 juni 2022 een korte online enquête uit. De ervaring leert dat fysiek de wijk in trekken goed werkt in deze buurt. Daarom is de doelgroep fysiek opgezocht. Op woensdag 18 en zaterdag 21 mei 2022 konden mensen op twee plekken in de buurt om mensen de enquête invullen en meer informatie ontvangen over de vernieuwingsplannen. De vragen bestonden uit meerkeuzevragen (met foto’s). Middels deze korte vragenlijst is gekeken naar waar potentieel toekomstige bewoners behoefte aan hebben. Doel De doelstelling van de actiedagen was tweeledig: • •

Enerzijds om mensen bewust te maken van de vernieuwingsplannen van De Venen (informeren). Anderzijds om de mening op een aantal specifieke onderwerpen via de enquête op te halen (raadplegen). Deze inbreng wordt meegewogen bij de keuzes in het Plan Uitwerkingskader (PUK).

Doelgroepen De doelgroep waren bewoners aan aangrenzende wijken en mogelijk nieuwe bewoners van de vernieuwde De Venen. Zij kennen de buurt en hebben (mogelijk) een beeld van hoe De Venen er in de toekomst uit moet komen te zien. Mogelijk zijn zij (of hun kinderen) op zoek naar een woning in de buurt. Verspreiding De enquête is zowel digitaal als fysiek verspreid. De enquête is online uitgezet via de kanalen van Vestia en de gemeente Den Haag (website, sociale media). Om aandacht te vragen voor de enquête en actiedagen plaatsten we een advertentie in de Posthoorn. Ook hingen we in diverse winkels en buurthuizen posters op. Op de posters stond aangegeven waar we op de actiedagen stonden. Zowel in de advertentie als op posters stond een QR code die direct naar de enquête leidde. We stonden op de twee actiedagen op twee verschillende locaties in de buurt in gesprek te gaan over De Venen en de enquête af te nemen: 25

Poster informatiestand actiedagen

•

•

Woensdag 18 mei (13:00-16:00 uur) bij winkelcentrum De Stede: een drukbezocht buurtwinkelcentrum, bestaande uit twee pleinen aan de Hengelolaan, tussen de Vrederustlaan en Bouwlustlaan. Zaterdag 21 mei (11:00-15:00 uur) bij winkelcentrum Leyweg: een deels overdekt winkelcentrum in het stadsdeel Escamp. Het is het grootste winkelgebied in Den Haag Zuidwest.

Tijdens de actiedagen deelden we ansichtkaarten uit met een QR code die direct naar de enquête leidde, zodat bezoekers deze op een later moment konden invullen.

Ansichtkaart voorkant

Ansichtkaart achterkant

Resultaten Tijdens de twee actiedagen zijn er gesprekken geweest met zo’n 60 mensen. Die gesprekken gingen behalve over de vernieuwing ook over de persoonlijke situatie van de mensen en welke verbeteringen zij wensen. Onderstaand de resultaten van de vragenlijst. In totaal hebben 36 mensen de vragenlijst volledig ingevuld. Ondanks dat er veel aan promotie is gedaan, hebben maar weinig mensen de enquête ingevuld. Dit duidt aan dat deze doelgroep lastig te bereiken is. Voor mensen die op dit moment woningzoekend zijn, komt de vernieuwing van De Venen te laat. Anderzijds zijn mensen die momenteel geen woning zoeken, hier nog helemaal niet mee bezig.

Vraag 1: De Venen heeft kenmerken die de wijk aantrekkelijk maken. Met de vernieuwing komen daar kenmerken bij. Hoe belangrijk vindt u de onderstaande kenmerken voor uw woonomgeving?

26

De meerderheid vindt alle kenmerken belangrijk, maar een goede bereikbaarheid met het openbaar vervoer (94,4%), groen (86,1%) en voorzieningen in de buurt (86,1%) vindt men het belangrijkst. Vraag 2: In De Venen komen verschillend woningen in verschillende prijscategorieën. Als u nu naar een nieuwe woning zou zoeken, in welke prijscategorie zoekt u dan? Meerdere opties waren mogelijk. De onderstaande prijzen zijn gebaseerd op het prijspeil 2022.

De meerderheid van de deelnemers zoekt naar een sociale huurwoning (66,7%). Opvallend weinig deelnemers zoekt in het hoger segment huur- (13,4%) of koop (5,6%).

Vraag 3: In De Venen komen verschillende typen woningen. Stel, u bent woningzoekende, wat voor type woning zoekt u dan. Meerdere opties waren mogelijk.

Het grootste deel van de deelnemers zoekt naar een eengezinswoning met tuin (58,3%). Gevolgd door een twee kamerappartement (41,7%) of drie slaapkamerappartement (30,6%). Maar een klein aantal zoekt naar een kleiner appartement: één slaapkamerappartement (11,1%) of studio (5,6%). Opvallend weinig deelnemers zijn geïnteresseerd in een woon-werkwoning (5,6%).

27

Vraag 4: De Venen wordt een buurt met aandacht voor duurzaam vervoer. Om dat mogelijk te maken, zijn er verschillende maatregelen en voorzieningen. Waar gaat uw voorkeur naar uit? Meerder opties waren mogelijk.

De meeste deelnemers vinden goede openbaar vervoer verbindingen (88,9%) en wandel- en fietspaden (83,3%) belangrijk in de buurt. Deelauto’s en betaald parkeren zijn het minst populair (19,3%).

Vraag 5: De Venen wordt een groene wijk met binnentuinen voor bewoners. Welke binnentuinen spreken u aan? Meerdere opties waren mogelijk.

Voor de meeste deelnemers (63,9%) zijn binnentuinen met ontmoetingsplekken en veel groen (bomen, struiken, plantenbakken) belangrijk. Een minderheid (22,2%) vindt een strakke uitstraling aantrekkelijk.

Vraag 6: In De Venen komt ook ruimte voor maatschappelijke en commerciële voorzieningen (winkels zijn niet toegestaan, winkelcentrum De Stede is in de buurt). Welke voorzieningen spreken u aan? Meerder opties waren mogelijk.

Deelnemers hebben een voorkeur voor zorg- en gezondheidsvoorzieningen (69,4%) en kleinschalige buurthoreca (63,9%) gevolgd door sportvoorzieningen (58,3%). Minder genoemd zijn kleinschalige bedrijfsruimten en voorzieningen (33,3%) voor het uitoefenen van kunst/hobby (30,8%).

28

Vraag 7: Heeft u nog opmerkingen of suggesties voor de vernieuwing van De Venen (open vraag)? • • • • • • • • • • • • • • • • •

•

Ruime portieken Geurende bomen (linde, licht blauwe sering, lavendel, kastanje) Een dierenarts in de buurt Onderverhuur hard aanpakken Aandacht voor overlast Gelijk handhaven voor leefbaarheid Meer aandacht van de (wijk)politie voor de veiligheid op straat Contact met bewoners Kleine eengezinswoning (met kleine tuin) of appartement. Parkeren voor de deur. Winkels voor de dagelijkse boodschappen (o.a. bakker, Kruitvat, Lidl, pizza zaakje) Gezondheidscentrum in de buurt Gezamenlijke buitenruimte die uitnodigt om in te verblijven en waar bewoners zich ook verantwoordelijk voor voelen Schoonhouden van de wijk Meer woningen voor alleenstaanden Horeca en werkruimtes zijn niet nodig voor een woonwijk Meer aansluiting met het natuurgebied De Uithof en omliggende groene oases, zoals het sportpark tegen de Dedemsvaartweg. Door bijvoorbeeld aantrekkelijke groene wandelpaden in beide richtingen. Het aanwezige groen bewaren en uitbreiden. Denk aan terrein van Parnassia en Monsterseweg en weilanden bij Uithofslaan. Betrek dit bij de parken.

29

5. SAMENVATTING EN AANBEVELINGEN VOOR HET VERVOLG 5.1. SAMENVATTING VAN COMMUNICATIE- EN PARTICIPATIETRAJECT Dit communicatie- en participatietraject liep van februari 2021 t/m juli 2022. Het traject volgde twee sporen. Enerzijds richtte dit traject zich op de communicatie en participatie rondom de sloop/nieuwbouw- en renovatieplannen met de huidige bewoners, spoor 1. Anderzijds richtte dit traject zich op de positionering van de toekomstige De Venen, met huidige bewoners, potentieel nieuwe bewoners, omwonenden en intern betrokkenen, spoor 2. Voor spoor 1 geldt: • We hebben bewoners zo goed mogelijk getracht te informeren over de plannen en wat dit voor hun precies betekent. Dit hebben we gedaan via verschillende communicatiemiddelen en participatieactiviteiten, waaronder nieuwsbrieven, spreekuur, flyers en posters, een informatiebus en een informatiemarkt in de wijk. • Direct de wijk ingaan en persoonlijk contact met bewoners werkt in deze wijk goed om bewoners te bereiken. Digitaal werkt daarentegen minder goed. • Hoewel we veel aan informatievoorziening hebben gedaan, zijn er nog steeds bewoners die niet goed begrijpen wat er gaat gebeuren. Dit komt met name door een taalbarrière. Extra aandacht om deze bewoners toch goed te informeren is hier van belang.

• In cijfers: o In totaal zijn er 650 huishoudens bereikt met offline communicatiemiddelen zoals nieuwsbrieven, flyers en posters met zowel informatie over de plannen en wat dit voor gevolgen heeft voor de bewoners, en aankondigingen voor informatiebijeenkomsten. o Met de activiteiten in de wijk (informatiebus en informatiemarkt) hebben we zo’n 400 – 450 bewoners bereikt. o Aan de klankbordgroep-bijeenkomsten deden gemiddeld 12 bewoners mee. o Het bereik van de online communicatiemiddelen zoals het informatiefilmpje en de website is niet bekend. o Het spreekuur wordt goed bezocht en de bewonersbegeleiders hebben iedere week veel afspraken met bewoners (of familie/ begeleiding) om de plannen toe te lichten en om vragen te beantwoorden. Voor spoor 2 geldt: • Naast een positioneringsworkshop voor intern betrokkenen, hebben we een enquête uitgezet en organiseerden we twee actiedagen in de buurt. • Het bleek lastig om de ‘toekomstige doelgroep’ te bereiken. Voor bewoners die nu woningzoekenden zijn, komt het project te laat. Bewoners die momenteel niet woningzoekenden zijn, zijn hier niet (nog) niet mee bezig. • In cijfers: o Aan de digitale bijeenkomst deden 30 deelnemers mee. o De enquête is door 30 mensen volledig ingevuld. o Tijdens de actiedagen in de wijk zijn er zo’n 60 gesprekken geweest met individuele bewoners/omwonenden/andere geïnteresseerden.