RIS313585 Notulen raad 6 oktober 2022

Vergadering gemeenteraad Den Haag gehouden op donderdag 6 oktober 2022 (Geopend te 13.30 uur) Voorzitter: de burgemeester, mr. J.H.C. van Zanen Griffier: drs. C.G.C.M. Blankwaard-Rombouts

Agenda A. Vaststelling agenda B. Stad in de raad C. Vaststelling van de wijze van afdoening van ingekomen stukken D. Verslag van de commissie onderzoek bescheiden fractievertegenwoordiger E. Beëdiging fractievertegenwoordiger F. Vaststelling van de Besluitenlijst F.1 F.2

Voorstel van het college inzake bekrachtiging geheimhouding (RIS313243) Voorstel van het college inzake afstemming Regionaal Risicoprofiel en Regionaal Beleidsplan Veiligheidsregio Haaglanden (RIS313045) F.3 Voorstel van het college inzake vaststelling Voorontwerp Duinstraat (RIS312975) F.4 Voorstel van het presidium inzake benoeming voorzitter van de algemene raadscommissie (de vakcommissie Leefomgeving) (RIS313324) G. Datumbepaling G.1 Initiatiefvoorstel PvdD Help huurders uit de kou (RIS313269) H. Mondelinge vragen (niet tijdig beantwoorde schriftelijke vragen) Beraadslaging over: I. Voorstel van het college inzake Vaststelling Voorontwerp onderdoorgang Trekvlietbrug voor langzaam verkeer (onderdeel No-Regret) (RIS312646) J. Voorstel van het college inzake Maria Stuartplein inrichting openbare ruimte (RIS312580) K. Voorstel van het college inzake wijziging kadernota subsidiebeleid Den Haag 2020-2023 (RIS312064) L. Initiatiefvoorstel Geef de zeehond een rustplek, RIS310674 M. Commissiebrief: Beantwoording vragen over padelbanen (RIS312379) Afronding debat commissie N. Raadsmededeling ontwerpbestemmingsplan Parapluherziening Flitsbezorging (RIS312351) O. Brief wethouder Economie, Internationaal en Dienstverlening, mevrouw Bruines, en wethouder Mobiliteit en Cultuur, de heer Van Asten, inzake Startnotitie Nachtvisie Den Haag: de Kracht van de Nacht (RIS312101) P.

Beantwoording schriftelijke vragen: Mogelijke sluiting Carla’s Smaak in Scheveningen (D66) (RIS312058)

1

Q. Brief van wethouder Sociale zaken en Werk inzake Zesde Voortgangsrapportage Maatschappelijke Opvang (RIS312662) De voorzitter. Ingevolge het Reglement van orde open ik de vergadering.

Presentielijst Aanwezig zijn 43 leden: Ahraui (PvdA), Arp (SP), Assad (D66), Baboeram (GroenLinks), Barker (PvdD), Van Basten Batenburg (VVD), Bingöl (CDA), Bom (Hart voor Den Haag), Bos (GroenLinks), Butt (GroenLinks), De Vuyst (GroenLinks), Van Doorn (D66), Dubbelaar (Hart voor Den Haag), Van Esch (D66), Faïd (HSP), Gerritsen (PvdD), Groenewold (D66), De Groot (CDA), Guernaoui (Hart voor Den Haag), Van der Helm (VVD), Hofstra (VVD), Holman (PvdA), Icar (DENK), Klokkenburg-Reedeker (CU/SGP), Kruis (PVV), Mahmood (DENK), Martinez van Andel (Hart voor Den Haag) Martini (Hart voor Den Haag), Meinesz (Hart voor Den Haag), Mekers (D66), De Mos (Hart voor Den Haag), Mostert (D66), Noorlander (D66), Partiman (CDA), Peeck (VVD), De Ridder (VVD), Roep (VVD), Sewtahal (PvdA), Smit (PvdD), Thepass (GL), Sluijs (Hart voor Den Haag), Verdonk (Hart voor Den Haag) en Verduin (D66) Afwezig: De Graaf (VVD) en Van Meijeren (FVD) De voorzitter. Aangezien het vereiste aantal leden aanwezig is, kan de vergadering voortgang vinden. Welkom bij de vergadering van de gemeenteraad, ook de mensen thuis en hier op de tribune. Fijn dat u er allemaal bent. Bericht van verhindering voor deze vergadering is ontvangen van de heer De Graaf en de heer Thepass, maar de heer Thepass is afwezig vanaf ongeveer half vijf. Misschien zijn we dan al een heel end.

De stemmingen bij de raadsvergadering worden gebundeld en aan het eind van de vergadering aan de orde gesteld. Daarna is er ook nog gelegenheid tot het afleggen van stemverklaringen.

Aan de orde is: A.

Vaststelling agenda.

De voorzitter. De heer De Mos heeft een punt van orde. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Ja. We hadden navraag gedaan waar de antwoorden op al de schriftelijke vragen bleven. Compliment aan het nieuwe college dat het ineens wel kan na wat druk. Laat het een leerpuntje zijn dat schriftelijke vragen gewoon binnen de termijn worden beantwoord en dat we niet negen beantwoordingen vlak voor de raadsvergadering krijgen onder het drukmiddel van voorlezen. Laat het een goed voornemen zijn van het nieuwe college om schriftelijke vragen binnen de termijn te beantwoorden. (Geroffel op de tafels) De voorzitter. Dank u wel voor de steun, als u begrijpt wat ik bedoel. Het kost een paar centen, maar dan heb je ook wat. Meneer Groenewold heeft een punt van orde. Dennis Groenewold (D66). Voorzitter. Ik had een afrondend debat aangevraagd over de schriftelijke vragen die ik had gesteld over Carla's Smaak, maar ik zou die graag willen intrekken. Ik heb nog eens nagedacht. Voor de motie die ik had voorbereid zou ik meer achtergrondinformatie willen hebben. Ik ga er dus schriftelijke vragen van maken. 2

De voorzitter. Dat is agendapunt P. Had iemand anders ook al moties voorbereid? Dat is niet het geval. Dan gaat agendapunt P van de agenda af. De agenda wordt aldus gewijzigd vastgesteld.

Aan de orde is: B.

Stad in de raad.

De voorzitter. Er zijn vier insprekers aangemeld. We beginnen met drie insprekers die iets willen zeggen over de commissiebrief Beantwoording vragen over padelbanen. Ik geef het woord aan J. Snijders. U heeft drie minuten en vlak voor de drie minuten voorbij zijn zeg ik 'wilt u afronden?', dus schrik niet. Gaat uw gang. De heer Snijders (M). Ik wil een opname laten horen. Dat zou weleens het geluid kunnen worden dat mensen gaan horen als ze bij een padelbaan in de buurt wonen. Leuk, hè? Dat geeft overlast. Dat geeft onrust. Ergo, die padelbanen zijn er nog niet eens en dat geeft al onrust en overlast bij de bewoners. Nu heb ik van enkelen van u begrepen dat er een motie voorligt die wat ruimte kan bieden. Onze vraag, vanuit Bezuidenhout, want daar hebben we ook aardig wat e-mails van bewoners binnengekregen hierover, is om die motie ernstig te overwegen. Er staan een paar heel goede dingen in wat ons betreft. Er schijnt een richtlijn aan te komen vanuit de tennisbond en de Stichting Geluidshinder. Dat zou een heel stuk kunnen helpen om te weten hoe we het nu eigenlijk moeten inrichten.

Als we daar nou eens even op kunnen wachten en op basis daarvan beleid gaan maken voor deze specifieke sport? Voor andere sporten hebben we ook beleidsstukken, dus waarom voor deze sport niet? Dan kan het college in de tussentijd met de diverse aanvragers van de vergunningen praten: 'Jongens, lijkt het je niet verstandig om even te wachten? Want we kunnen die vergunning dadelijk misschien wel van rechtswege toekennen, maar dan hebben jullie dadelijk iedere dag Handhaving over de vloer, want dan gaan mensen klagen en bellen en dat geef weer extra belasting voor de gemeente.' Dus onze vraag is om heel goed na te denken over de motie die voorligt. Het kost dan misschien twee, drie maanden uitstel; of geen uitstel, maar overdenkingstijd. Dat zou een hele hoop mensen helpen en aardig wat onrust bij bewoners weghalen. Dank u wel. De voorzitter. Dank u wel. Dan geef ik graag het woord aan K. van der Gugten. De heer Van der Gugten (M). Geachte voorzitter. Geachte leden van de gemeenteraad. Mijn naam is Kasper van der Gugten. Ik ben hier als voorzitter van het Wijkberaad Mariahoeve. Ik zou allereerst willen benadrukken dat wij padelspelers hun spelplezier gunnen. Uiteraard gunnen wij ook de ondernemers die op de populariteit van deze nieuwe sport willen inspelen, hun mogelijkheden hieromtrent. Alleen mag dat niet ten kosten gaan van omwonenden.

Padelbanen lijken sinds enige tijd als paddenstoelen uit de grond te schieten, ook in Den Haag. Helaas is het zo dat daar waar padelbanen komen, er grote onrust ontstaat. Dat moet iedereen wel zijn opgevallen. Na onder meer de Vogelwijk en Benoordenhout is sinds deze zomer ook Mariahoeve aan de beurt. Zonder enig bericht vooraf aan omwonenden zijn er voor drie locaties in onze dichtbevolkte wijk aanvragen ingediend voor maar liefst elf padelbanen. Op een van de locaties, aan het Kleine Loo, bevindt zich een school op twintig meter afstand van de voorziene locatie en een flat met vele tientallen woningen op 80 meter afstand. Dat is ruimschoots binnen de 200 meter die de Nederlandse Stichting Geluidshinder in het onafhankelijke richtsnoer adviseert. Een andere locatie ligt pal naast een beschermd vogelrustgebied. Sinds deze zomer is het Wijkberaad werkelijk overspoeld met berichten van bezorgde bewoners, die zich niet gehoord voelden. Daarop hebben wij het verstandig geacht om hierover een brief naar uw raad te sturen. We hebben tevens ingesproken in de commissie Ruimte. Helaas heeft dat gesprek toen niet tot het beoogde resultaat geleid. Inmiddels is de onrust eerder toegenomen dan afgenomen. Een petitie die in de wijk rondgaat is al door bijna 700 bezorgde bewoners ondertekend. 3

Dat is aardig wat. Ook het NOS-journaal is ondertussen al naar Mariahoeve afgereisd en heeft aandacht besteed aan de zorgen in de wijk. Maar nog steeds horen of zien wij de gemeente helaas nog niet. Onze vraag aan u allen vandaag is dan ook: waar is de regie? De voorzitter. Wilt u afronden? De heer Van der Gugten. Absoluut. Waarom kan bij ons in Den Haag bijvoorbeeld niet gevraagd worden aan aanvragers om eerst met bewoners om tafel te gaan zitten of om te peilen of er voldoende draagvlak is? Dit is in andere gemeenten wel mogelijk, hebben wij geconstateerd. Waarom zou bijvoorbeeld niet gevraagd kunnen worden om die padelbanen in een overdekte hal aan te leggen? In Mariahoeve is hier mogelijkheid toe. Wij hopen dus niet alleen uw aandacht te krijgen, maar ook dat er naar oplossingen kan worden gezocht. Wij vestigen onze hoop op u vandaag hier. Dank u wel. De voorzitter. Dan, ten slotte bij dit onderwerp, R. van Ginkel. De heer Van Ginkel (M). Mijn naam is Ralph van Ginkel. Ik ben eigenaar van Tennispark Nieuw Marlot. Dat heb ik vijftien maanden geleden gekocht. Het is de oudste tennishal van Nederland. Padel is nodig om de tennis- en racketsport levend te houden. Als de KNLTB 600.000 opzeggingen krijgt in tien jaar tijd - je zou ze per post binnenkrijgen - dan heb je het echt over een serieus probleem. Ik hoor de andere gastsprekers.

Of ik beleid van u wens of eis? Het enige wat ik kan zeggen is dat ik vijftien maanden bezig ben en € 150.000 verder ben met alle rapporten die ik moet maken over geluidshinder, ecologische onderzoeken en haalbaarheidstoetsen. Ik ben vijf maanden bezig met mensen die in de bosjes liggen om vleermuisroutes in kaart te brengen. Daar hebben we uiteindelijk een fantastisch rapport voor en daar gaan we nu een plan van aanpak voor schrijven in de hoop dat we een volledige ontheffing mogen krijgen. Wij hebben wel gewerkt met de mensen en hebben inloopochtenden georganiseerd om alles transparant te melden. We hebben in de wijkkrant geadverteerd en alle rapporten openbaar gemaakt. Wij hebben dat wel gedaan, om veel zorgen weg te nemen. Veel zorgen gaan over geluidsoverlast. Wij zitten op ruimschootse afstand, ongeveer 150 meter. Is dat genoeg of niet? Er zit ook nog een hal en een heel bos tussen. Verkeersbewegingen, maar ook het gevaar voor dieren en omwonenden worden vaak in kaart gebracht. Daar wilde ik het bij laten. De voorzitter. Dank u wel. Dit waren de insprekers voor de commissiebrief. Dan ten slotte een inspreker over de raadsmededeling Ontwerpbestemmingsplan Parapluherziening Flitsbezorging. Ik geef het woord aan H. Boenders. De heer Boenders (N). Goedemiddag. Ik zie nog steeds geen naambordjes hier. Dat vind ik wel jammer.

Ik weet dus niet precies wie er in zijn neus zit te peuteren. (Hilariteit) De heer Boenders. Afijn, het onderwerp. De Parapluherziening Flitsbezorging is een overbodige exercitie. De definitie in het plan deugt niet: detailhandel annex bezorgdienst. Let op wat hier staat: 'annex'. Het gaat hier over kernwinkelgebieden waarvoor al een definitie met betrekking tot detailhandel in het bestemmingsplan is gegeven. Aan die definitie wordt getoetst door de rechtbanken in recentelijke uitspraken vanaf februari 2022, dus na de uitspraak van de Raad van State, die hier in de aangeboden bijlage door het college wordt aangehaald. Op die bijlage heb ik bijna een maand moeten wachten, want mijn verzoek om toezending hiervan dateert van 16 september 2022, vlak na de commissie van 15 september. Rechtbanken volgen heel nauwgezet de uitspraken van de Raad van State en komen nu nog met de uitspraak dat flitsbezorging geen detailhandel is, op grond van de definitie zoals die in de Haagse bestemmingsplannen staat. Een rechtbank heeft een hoogleraar Nederlandse taal erbij gehaald. Die zei dat in die definitie alle woorden tussen de komma's een zelfstandige betekenis hebben die op zich aangeven wanneer er sprake is van detailhandel. Welnu, als het zo zou zijn, dan moeten heel veel 4

definities herzien worden in de bestemmingsplannen, terwijl iedereen weet dat het hier niet alleen gaat om de geschreven woorden van de wet en regel, maar dat het gaat om de bedoeling van de neergeschreven woorden. Dat is een belangrijk juridisch aspect in de wet- en regelgeving. Met 'detailhandel' wordt in de bestemmingsplannen een winkel bedoeld, zoals in de Winkeltijdenwet omschreven en in het Burgerlijk Wetboek voor het verhuren van bedrijfsruimten. Want waarom praten we anders over winkelgebieden en niet over detailhandelgebieden of retailgebieden? Winkelgebieden zijn bedoeld om bezocht te worden en niet om huisbezoek te doen. Hoe drukker, hoe beter voor de handel; dat is ook de reden waarom er markten en andere evenementen worden georganiseerd. Hoe past daar flitsbezorging in, die door het college zonder enig overleg wel op 'planologisch verantwoorde wijze' ingepast kan worden, wat dat ook moge betekenen? We kennen al de gruwel van kruimelontheffingen, die bestemmingsplannen volledig onderuithalen en ruiken naar het veroorzaken van planschade. Er wordt allang bezorgd vanuit winkelgebieden, ondergeschikt aan het bezoek aan winkelgebieden en het winkelend publiek. Dat geeft problemen vanwege koeriers die maling hebben aan de verkeersregels en de bedoeling van een winkelwandelgebied. Die parapluherziening gaat meer kwaad doen dan gewenst.

Beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald. De voorzitter. Wilt u afronden? De heer Boenders. Ik heb nog een afsluitende quote van Peter van Straaten: de geruchten als zou ik niet goed bij mijn hoofd zijn, zijn op niets gebaseerd. De voorzitter. Dank u wel. Dit waren de insprekers bij Stad in de raad, agendapunt B.

Aan de orde is: C.

Vaststelling van de wijze van afdoening van ingekomen stukken.

De voorzitter. De heer Dubbelaar. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Ik heb met veel belangstelling alle stukken zitten lezen. Bij stuk nummer 6 op de lijst Ter kennisneming is het voorstel van afdoening 'voor kennisgeving aannemen'. Ik zou graag willen zien dat het college daar gewoon inhoudelijk op reageert en die reactie ook deelt met de commissie. De voorzitter. Dat is prima. Dat gaat gebeuren. Daarmee wijzigen we ook de vaststellingslijst. De raad heeft hieromtrent beslist zoals hierna bij elk nummer is aangegeven. Nr.

Raadsadres

Voorstel voor afdoening

1

Straatman Koster Advocaten B.V. d.d. 8 september 2022 inzake ingebrekestelling besluit herziening bestemmingsplan “Omgevingsplan Binckhorst” – Grote Beerstraat 34 (10388934) Belanghebbende d.d. 14 september 2022 inzake verzoek herziening bestemmingsplan woonwagenlocaties 2009 (10388950)

In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan algemene raadscommissie (Ruimte)

2

In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan algemene raadscommissie (Ruimte)

5

3

4

5

6

7

Algemene Vereniging voor Natuurbescherming voor ’s-Gravenhage en omstreken d.d. 16 september 2022 inzake Twee aanvragen voor padelbanen Mariahoeve (10395429) Belanghebbenden d.d. 17 september 2022 inzake Kanaalweg/Pansierstraat i.r.t. uitvoeringsprogramma verkeersveiligheid (10395441) Belanghebbende d.d. 22 september 2022 inzake onkruid en straatwerk Los Angelesstraat/Arendalstraat (10395453) Bewoners- en wijkvereniging Noordelijk Scheveningen d.d. 25 september 2022 inzake toekomst Scheveningen Badplaats (10397956) Stichting drugsbeleid d.d. 28 september 2022 rappel op brief 10 juli jl. (10355349 Behoort bij)

In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan algemene raadscommissie (Samenleving) In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan algemene raadscommissie (Leefomgeving) In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan algemene raadscommissie (Leefomgeving) In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan algemene raadscommissie (Leefomgeving) In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan algemene raadscommissie (Bestuur)

Nr.

Ter kennisneming

Voorstel voor afdoening

1

Belanghebbende d.d. 4 september 2022 inzake poller Escamplaan (10388981) Belanghebbende d.d. 7 september 2022 inzake snelheid scootmobiel (10388991) Raad van State d.d. 31 augustus 2022 inzake uitspraak bestemmingsplan Bloemenbuurt 2020 (10389020) Stichting Suïcide Preventie Centrum d.d. 9 september 2022 inzake suïcidepreventie (10389031) Provincie Zuid-Holland d.d. 6 september 2022 inzake tussenbericht Financieel toezicht 2022 (10389064) Nazaten Trans-Atlantische slavenhandel Haaglanden d.d. 20 september 2022 inzake protestbrief (10395483)

Voor kennisgeving aannemen

Duurzaam Den Haag d.d. 21 september 2022 inzake coalitieakkoord 2022-2026 (10395518) Belanghebbende d.d. 20 september 2022 inzake ongepast, omgekeerde vlaggen in de residentie op Prinsjesdag (10395528) Bureau Objectief d.d. 21 september 2022 inzake landelijk onderzoek naar de naleving van de leeftijdgrens bij alcoholverkoop in 2022 (10395533)

Voor kennisgeving aannemen

2 3

4

5

6

7

8

9

Voor kennisgeving aannemen Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Verzoek aan het college van B. en W. om hier inhoudelijk op te reageren en reactie te delen met de Algemene raadscommissie (Samenleving)

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

6

10

11

12

13

14

15

16

17

18

GR GGD en Veilig Thuis Haaglanden d.d. 21 september 2022 inzake gesprek/bezoek inspectie bij Veilig Thuis Haaglanden (10395540) Greenports Nederland d.d. 19 september 2022 inzake huisvesting internationale medewerkers (10396039) Greenports Nederland d.d. 21 september 2022 inzake energiecrisis in de glastuinbouw (10396053) Stichting Straat Consulaat d.d. 22 september 2022 inzake reactie op coalitieakkoord (10396064) Stichting Wijkberaad Leyenburg d.d. 22 september 2022 inzake Stichting Wijkberaad Leyenburg stopt (10396071) Platform OVHA d.d. 17 september 2022 inzake zienswijze OV plannen CID Binckhorst; termijn tot en met 19 september 2022 (10396078) Belanghebbende d.d. 25 september 2022 inzake zienswijze op Ontwerp Masterplan Bereikbaarheid en Plan-MER (10396082) Belanghebbende d.d. 16 september 2022 inzake zienswijze op Ontwerp Masterplan Bereikbaarheid CID Binckhorst en PlanMER (10396126) HTM Personenvervoer N.V. d.d. 19 september 2022 inzake zienswijze op Ontwerp Masterplan Bereikbaarheid en Plan-MER (10396136)

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Aan de orde is: D.

Verslag van de commissie onderzoek bescheiden fractievertegenwoordigers.

De voorzitter. Ik geef het woord aan de voorzitter van de commissie tot onderzoek van de bescheiden van de fractievertegenwoordigers, in dit geval mevrouw Arp. Lesley Arp (SP). Voorzitter. De commissie tot onderzoek bescheiden fractievertegenwoordigers deelt de gemeenteraad mee dat, gebruikmakend van artikel 4 van de Verordening raadscommissies, als fractievertegenwoordiger wordt voorgedragen: de heer Anthony Uduba. De commissie verklaart dat de betrokkene aan de gestelde eisen voldoet en mitsdien op grond van artikel 4 van de Verordening raadscommissies kan worden toegelaten als fractievertegenwoordiger. De voorzitter. Dank u wel. Ik zal nu de fractievertegenwoordiger beëdigen.

Aan de orde is: E.

Beëdiging fractievertegenwoordiger. 7

De voorzitter. Wilt u allen gaan staan? De tekst van de verklaring en belofte luidt als volgt: 'Ik verklaar dat ik, om tot fractievertegenwoordiger benoemd te worden, rechtstreeks noch middellijk, onder welke naam of welk voorwendsel ook, enige gift of gunst heb gegeven of beloofd. Ik verklaar en beloof dat ik, om iets in dit ambt te doen of te laten, rechtstreeks noch middellijk enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen. Ik beloof dat ik getrouw zal zijn aan de Grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn plichten als fractievertegenwoordiger naar eer en geweten zal vervullen.' De heer A. Uduba. Dat verklaar en beloof ik! De voorzitter. Van harte gefeliciteerd en heel veel succes! (Applaus) De voorzitter. We schorsen de vergadering voor een enkel moment. De vergadering wordt van 13.51 uur tot 13.57 uur geschorst.

Aan de orde is: F.

Vaststelling van de Besluitenlijst.

F.1 F.2

Voorstel van het college inzake bekrachtiging geheimhouding (RIS313243) Voorstel van het college inzake afstemming Regionaal Risicoprofiel en Regionaal Beleidsplan Veiligheidsregio Haaglanden (RIS313045) Voorstel van het college inzake vaststelling Voorontwerp Duinstraat (RIS312975) Voorstel van het presidium inzake benoeming voorzitter van de algemene raadscommissie (de vakcommissie Leefomgeving) (RIS313324)

F.3 F.4

Deze voorstellen worden achtereenvolgens zonder beraadslaging en zonder stemming aangenomen.

Aan de orde is: G.

Datumbepaling.

G.1

Initiatiefvoorstel PvdD Help huurders uit de kou (RIS313269).

De voorzitter. Namens het college kan ik melden dat het preadvies uiterlijk verwacht mag worden op 26 december 2022. Op een datum zelfs, en binnen drie maanden; ja, ik word ook helemaal blij. Agendapunt H gaat niet door. Daar heeft meneer De Mos eerder over gesproken.

Aan de orde is: I. Voorstel van het college inzake Vaststelling Voorontwerp onderdoorgang Trekvlietbrug voor langzaam verkeer (onderdeel No-Regret) (RIS312646). De beraadslaging wordt geopend. Leonie Gerritsen (PvdD). Voorzitter. De Partij voor de Dieren vindt het van groot belang dat Den Haag een fietsvriendelijke stad wordt, of fietsvriendelijker wordt. We zijn al onderweg; credit 8

where credit is due. Mijn fractie had in eerste instantie een aantal vraagtekens bij dit plan. Ik geloof dat ik de woorden 'een brug die niks met niks verbindt' in de mond nam. Dat komt omdat de maatregel zonder veel context aan ons werd gepresenteerd en de volgende schakel in de link die dit zou moeten zijn, niet helemaal duidelijk was. Wij zagen een mooie nieuwe onderdoorgang, maar eigenlijk geen nieuwe fietsroute. Nu lijkt er dus een verbinding te ontbreken tussen deze onderdoorgang en het Rijswijkseplein. Daarom wil de Partij voor de Dieren graag vastleggen dat er bij de aanleg van het Waterfrontpark ook een fietspad wordt aangelegd tussen de nieuwe onderdoorgang, langs het Trekvlietplein en zo verbonden met het Rijswijkseplein. Ook zou de raad meer duidelijkheid moeten krijgen over de planning. Daarom de volgende motie: verzoekt het college om bij de uitwerking van het Waterfrontpark de fietser en voetganger op één te zetten en een directe sterfietsroute te realiseren voor fietsers, inclusief voorzieningen voor de voetgangers; de raad op de hoogte te stellen van een verwachte tijdlijn voor deze plannen. Deze motie is ingediend samen met Lesley Arp van de SP. De voorzitter. Door mevrouw Gerritsen, daartoe gesteund door mevrouw Arp, wordt de volgende motie (I.1 PvdD) ingediend:

Motie I.1 PvdD Breid (Ster)fietsnetwerk uit De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 6 oktober 2022, ter bespreking van vaststelling Voorontwerp onderdoorgang Trekvlietbrug voor langzaam verkeer (onderdeel No-Regret). Constaterende, dat: • de projectkosten voor het realiseren van de onderdoorgang Trekvlietbrug zijn geraamd op € 9.500.000,• deze onderdoorgang deel uitmaakt van het No-Regretpakket; • deze maatregel er voor zorgt dat fietsers vanaf het centrum voortaan via de Poolsterstraat kunnen fietsen om zo de kruising Binckhorstlaan/Mercuriusweg te vermijden. Overwegende, dat: • een fietsvriendelijke Pletterijkade inclusief een 2 richtingen fietsoversteek Rijswijkseplein (verbinding Pletterijkade - Scheepmakersstraat/Trekvlietplein) in planvoorbereiding is; • het deel tussen het Trekvlietplein en de nieuwe onderdoorgang Trekvlietbrug een ontbrekende schakel vormt op het Trekfietstrace. Verzoekt het college: • om bij de uitwerking van het Waterfrontpark de fietser en voetganger op 1 te zetten en een directe (ster)fietsroute te realiseren voor fietsers, inclusief voorzieningen voor de voetgangers; • de raad op de hoogte te stellen van een verwachte tijdlijn voor deze plannen. En gaat over tot de orde van de dag.

9

De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Voor ons ligt een plan voor een mooie onderdoorgang voor fietsers en wandelaars bij de Trekvlietbrug. Op de tekening ziet het er inderdaad prachtig uit, maar in dit Voorstel van het college inzake Vaststelling Voorontwerp onderdoorgang Trekvlietbrug voor langzaam verkeer staan ook de reden en aanleiding voor de aanleg van deze ondertunneling. Dat is namelijk dat deze onderdoorgang ervoor zorgt dat een ontbrekende schakel op het Trekfietstracé, een sterfietsroute, in Binckhorst Noord wordt gerealiseerd. Dat is nu het grote probleem. Deze tunnel sluit totaal niet aan op dit Trekfietstracé. Sterker nog, dat is niet eens mogelijk. Daarom heb ik gevraagd om tekeningen die kunnen aantonen dat deze tunnel wel aansluit op dit tracé. Deze waren beloofd, maar, u begrijpt het al, die hebben we niet gekregen. Ik wist het natuurlijk al van tevoren. Daarom had ik in de raad alvast een motie ingediend die oproept om alleen akkoord te gaan met de bouw van deze tunnel als deze aansluit en onderdeel wordt van deze sterfietsroute. Deze motie haalde het trouwens, gek genoeg, niet. Ik kan dus constateren dat deze tunnel er alleen maar komt omdat fietspaus Van Asten misschien nog snel even geld uit het 'NoRegret'-potje wilde vissen voor zijn fietsdroom.

Maar gelukkig zorgt iemand anders nu voor een frisse wind, dacht ik, op de plek van Van Asten. Dat doet de autominnende wethouder Mulder. Dat is goed nieuws, want als wij toch € 9,5 mln. uit gaan geven aan een fietstunnel, dan weet ik, en met mij, denk ik, een heleboel andere raadsleden, inclusief wethouder Mulder, toch echt wel een betere locatie voor deze tunnel, die dan ook wat toevoegt aan de veiligheid van onze fietsers in de stad. Ik noem bijvoorbeeld alleen maar het gevaarlijke kruispunt bij de Groot Hertoginnelaan en Conradkade, waar dagelijks honderden scholieren over moeten steken. En dus niet bij Trekvlietbrug en de Mercuriusweg, waar deze tunnel niets met niets verbindt - dat was een uitspraak van mevrouw Gerritsen - en waar net zo vaak wordt overgestoken als bij de eekhoornbrug in Benoordenhout. Mijn vraag is dan ook aan de wethouder: vindt u het niet een beetje onzin om deze tunnel aan te leggen als die niet aansluit op het Trekfietstracé? Of heeft de wethouder wel een tekening waarmee hij kan laten zien dat die aansluit? Zo niet, weet hij dan ook veel betere plekken voor het realiseren van een fietstunnel, zoals de Groot Hertoginnelaan? 10

De voorzitter. Door de heer Meinesz wordt de volgende motie (I.2 Hart voor Den Haag) ingediend:

Motie I.2 Hart voor Den Haag Alleen tunnel bij aansluiting sterfietsroute De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 6 oktober 2022, ter bespreking van het voorstel van het college inzake vaststelling Voorontwerp onderdoorgang Trekvlietbrug voor langzaam verkeer (onderdeel no-regret) Constaterende dat, • het realiseren van de ontbrekende schakels voor het Trekfietstrace de aanleiding is voor het realiseren van de onderdoorgang blijde Trekvlietbrug; • er geen tekening geleverd is waarop staat dat deze onderdoorgang onderdeel is van het Trekfietstrace; • het Trekfietstrace van de Polder van Biesland via het Jan Linzenviaduct over de A4 via de Laakkade naar het Rijkwijkseplein; • het op deze locatie niet van meerwaarde is als hij niet aansluit op de sterfietsroute; • fietsers alleen maar om moeten rijden om deze tunnel straks te moeten gaan gebruiken. Overwegende, dat • de gemeente geen € 9,5 miljoen uit moet geven aan een fietstunnel die niets met niets verbindt; • er veel urgentere en betere locaties zijn voor een fietstunnel; • het college Verzoekt het college, • om alleen akkoord te gaan met de bouw van de tunnel als er duidelijk in het voorontwerp onderdoorgang Trekvlietbrug duidelijk wordt aangegeven dat deze aansluit en onderdeel is van het Trekfietstrace. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging.

De voorzitter. Ik geef het woord aan de heer Ahraui, die zijn maidenspeech gaat houden. Samir Ahraui (PvdA). Voorzitter. Een bijzonder moment: na lange tijd als fractievertegenwoordiger heb ik vandaag mijn eerste inbreng als raadslid. Dat doe ik met gemengd gevoel. Zoals u weet, vervang ik nu mijn collega en bovenal sterke vriendin mevrouw Tseggai. Vanaf deze plek wil ik haar nogmaals ontzettend veel beterschap wensen. Ik hoop dat zij snel herstelt en ons in deze raad weer komt versterken. Maar is sta hier ook om een andere reden met gemengd gevoel. Als u het mij een paar weken geleden gevraagd had, had ik nooit gedacht dat mijn eerste inbreng zou gaan over de aanleg van een onderdoorgang onder een brug. Een mooi plan, waar mijn fractie straks ook voor zal stemmen, met alleen nog de vraag hoe de veiligheid voor fietsers en voetgangers in de avond gewaarborgd zal worden. Punt, denk je bijna. In mijn fractie kwamen door de Trekvlietbrug verschillende cliché beeldspraken voor mijn maidenspeech veelvuldig voorbij. Spreken over bruggen bouwen in de samenleving of de brug die verschillende werelden letterlijk naar elkaar toe gaat trekken.

Maar als u het mij toestaat, wil ik vooral de brug slaan naar de stad, waar wij woningen kunnen blijven bouwen, bruggen kunnen blijven upgraden en wijken blijven opknappen, maar hoe mooi de stad er ook op het oog moge uitzien, de stad is pas echt je thuis als je echt jezelf kan en mag zijn.

11

De afgelopen decennia is de stad ontzettend veranderd en heb ik de stad ook zelf zien veranderen. Als trots geboren en getogen Hagenees word je in de meest gesegregeerde stad van Nederland al op heel jonge leeftijd met grote sociale verschillen geconfronteerd. Dat doet pijn. Op mijn basisschool in het Valkenboskwartier zag ik al vroeg wat voor effect armoede op jonge kinderen kan hebben. Honger, omdat ze in de lunchpauze geen boterhammen hadden en vroegen of je die van jou wilde delen. Geen gesprekken over leuke uitjes in het weekend kunnen voeren, omdat hun hoogtepunt het speeltuintje voor de deur was. Je hart breekt, toen al. Hetzelfde gebeurde ook in de wijk waar ik toen woonde, Transvaal. Een levendige wijk met de markt om de hoek, buurtbakkers waar je in de ochtend vers, warm brood haalde, maar waar bij meerdere buren de maatschappelijk werkers en jeugdzorg in- en uitliepen. Daarom maakt het mij ook zo boos dat we ruim 27 jaar later nog steeds zo veel kinderen zien opgroeien in een omgeving waar zij niet de kans krijgen om het maximale uit zichzelf te halen, om hun talenten te ontdekken en het antwoord te kunnen geven op de vraag: wie ben ik eigenlijk? De tijd lijkt dan haast te hebben stilgestaan.

Als zo veel kinderen in de stad aan het begin van hun onschuldige leven ook nog constant geconfronteerd worden met opmerkingen dat zij niet welkom zouden zijn, dat zij anders zijn en dat zij er nooit bij zullen horen, dan zullen wij moeten erkennen dat wij niet het maximale uit onze stad halen. Want hoe kan je, na gevlucht te zijn voor oorlog en geweld, een nieuw leven opbouwen als de grootste roeptoeters je er constant op wijzen dat je niet welkom bent, dat het beter was geweest als je samen met je gezin in je land van herkomst of in een onmenselijk tentenkamp in de regio was gecrepeerd? Dat de boodschap haast lijkt te zijn 'vervelend dat je bent gevlucht voor een dictator omdat hij je leven niks waard vond, maar je leven is ons ook niks waard'? Hoe leg ik mijn neefjes en nichtjes uit dat, hoewel zij hier in Den Haag geboren en getogen zijn en elke dag keihard hun best doen, ze nog steeds dagelijks horen dat ze er volgens sommigen toch niet bij horen en er wel minder van hen hier mogen rondlopen? Het lef om dat over een ander te zeggen.

En welke boodschap geven wij aan al die studenten die dolgraag een praktijkopleiding willen afronden, het werk willen doen waarvan wij bij elk debat weer zeggen dat het zo hard nodig is, maar bij elke sollicitatie voor een stage of een baan te horen krijgen dat zij niet bij het team zouden passen? Wie gaat en mag dat werk dan wel doen, vraag ik me af. Het bouwen aan een mooi Den Haag begint met antwoord geven op de grote vraag hoe kansengelijkheid niet alleen een begrip is voor beleidsnota's of een debat hier in de raad. Nee, kansengelijkheid begint voor mij bij elkaar de ruimte geven jezelf te ontplooien. Het begint bij de verantwoordelijkheid nemen om nee te zeggen tegen intolerantie in onze samenleving, in actie komen wanneer er haat gezaaid wordt, in verzet komen wanneer de waardigheid van een ieder die Den Haag mooier kan maken, wordt aangetast. Niet alleen hier in de raad, maar ook op straat, omdat onze Haagse samenleving te mooi en te dierbaar is om door groepen uit elkaar gespeeld te worden. Het wordt echt tijd dat we elkaar in de samenleving meer gaan vertrouwen.

Maar hoe kan je ervoor zorgen dat inwoners van Den Haag weer vertrouwen krijgen in de gemeente, in de politiek of in elkaar, als het inmiddels de traditie geworden lijkt om overal en altijd maar de verschillen en het wantrouwen te benadrukken? Want als wij pessimisme en wantrouwen zaaien, dan zijn het ook pessimisme en wantrouwen die we oogsten. Als je de ander niet respecteert, kan je niet verwachten dat jij gerespecteerd wordt. Wanneer we niet eindelijk echt de stap zetten om elkaar, zoals je bent, zoals de ander is, in waardigheid te accepteren, dan kunnen we woningen, bruggen en mooie wijken blijven bouwen, maar zal nooit voor iedereen Den Haag een echt thuis worden. Tegen dat beeld zal ik me altijd blijven verzetten. Daarom sta ik hier in uw midden, zodat echt iedereen in onze stad altijd en overal onvoorwaardelijk zichzelf kan zijn. Zichzelf kan zijn zonder daarbij uitgesloten te worden door anderen, zonder constant bang te hoeven zijn voor het oordeel van anderen of de consequenties die daaraan verbonden zijn. Dit moet en hoort, zonder enige twijfel, altijd de norm te zijn. Tot slot. Het is tijd dat we met elkaar weer bruggen gaan bouwen. Net als over de Trekvliet, maar dan anders. Dank u wel. (Applaus) De voorzitter. Letterlijk en figuurlijk hoorbaar. Dank u wel en gefeliciteerd.

12

Maarten De Vuyst (GroenLinks). Voorzitter. Het is redelijk ondankbaar om het na zo'n maidenspeech over een brug te hebben. Gefeliciteerd, zeg ik tegen de heer Ahraui vanaf hier. Er zijn een hoop eerste keren vandaag. Dit is mijn eerste keer als fractievoorzitter, besefte ik me net toen ik hiernaartoe liep. Maar het is ook, en daar wilde ik even bij stilstaan, de eerste ondergrondse doorgang van wethouder Mulder, en die is meteen voor de fiets. Dat er nog vele mogen volgen. Zo komt het wel goed met die titel 'fietskoning'. We zien een hoop leuke dingen, ook wateropslag bij regenval en zo. We vinden het goed dat er gewerkt blijft worden aan de doorstroming van de fiets. Wij halen uit de beantwoording van de zienswijze dat er nog een aansluiting op de sterfietsroute komt, het Trekvliettracé; het is al door de heer Meinesz en mevrouw Gerritsen benoemd. Wij hebben er het volste vertrouwen in dat dit de eerste stap is naar weer een mooie sterfietsroute. Lesley Arp (SP). Voorzitter. Allereerst felicitaties aan de heer Ahraui. Dat was een mooie, dieprode boodschap. Dat kan ik zeer waarderen. Maar nu ga ik het toch even over een brug hebben. De onderdoorgang bij de Trekvlietbrug is onderdeel van een pakket aan maatregelen die niet tot spijt moeten leiden, zeg ik maar even in begrijpelijk Nederlands.

Natuurlijk is het mooi dat Den Haag geld van het Rijk en de provincie heeft weten binnen te harken om de Binckhorst bereikbaarder te maken. De SP heeft in het verleden dan ook voor het zogenaamde 'No-Regret'-pakket gestemd. Toch hadden wij in de commissie een kritische kanttekening bij het plan voor deze onderdoorgang. De routekaart bij het raadsvoorstel leidde namelijk tot de nodige verwarring over de plannen voor sterfietsroutes en welke delen van de route wel of niet zeker zijn. De onderdoorgang is niet bepaald goedkoop. Daarom willen wij als SP ook de garantie dat deze uiteindelijk verbonden wordt met een hoogwaardige fietsroute naar het Centrum. Uit de brief die het college heeft nagestuurd, waarvoor dank, blijkt dat die ambitie er zeker is, maar het is mij nog niet duidelijk wanneer we hier concrete plannen voor kunnen verwachten. Om ervoor te zorgen dat deze maatregel echt niet tot 'regret' leidt, vinden wij dat de motie van mevrouw Gerritsen en ondergetekende aangenomen moet worden. De voorzitter. Daarmee zijn we aan het eind gekomen van de eerste termijn van de gemeenteraad. Ik geef het woord aan het college, wethouder Van Asten. Hij zal ook uitleggen waarom. Ik was ook even verbaasd. Wethouder Van Asten (D66). Ja, dan sta ik er plotseling toch weer.

Zoals u in de verdeling van de collegeportefeuille heeft kunnen lezen, ben ik naast gebiedsontwikkeling Binckhorst ook verantwoordelijk voor het MIRT-pakket Binckhorst, waaronder de No-Regret, of 'geen spijt', zoals ik mevrouw Arp heb horen quoten. Van deze onderdoorgang gaan we ook zeker geen spijt krijgen, om die brug dan maar even te slaan, en dan hou ik op met de woordgrappen. We hebben lang gesproken in de commissie over waarom dit goed is. Voor de mensen van Ypenburg en verder is het Jan Linzelviaduct al aangelegd. Die komt dan zo Den Haag binnen. Dat willen we via verschillende schakels steeds een beetje beter maken. Je ziet hetzelfde gebeuren met de sterfietsroute richting Wateringse Veld, die we ook schakel voor schakel aan het aanpassen zijn. Dat is soms niet op een heel logische volgorde, maar wel soms gewoon in de tijd. Elk stukje dat je aanpakt, verbetert het weer. Uiteraard delen wij het gevoel voor de motie ingediend door de Partij voor de Dieren en de SP om te zorgen dat het Waterfrontpark een goede schakel wordt in dat netwerk. De motie vraagt: vergeet dat niet, zorg bij de ontwikkeling daarvan dat de voetganger en fietser daar op één komen te staan. Die motie kunnen we zeker omarmen. Ook mijn felicitaties aan de heer Ahraui voor zijn prachtige maidenspeech. Die ging flink over bruggen en, inderdaad, met een goed volume.

Zo'n vlammende speech zou niet misstaan op het Malieveld en was zeker goed om in deze raad mee te beginnen. De directe vraag die hierop kwam, ging over de veiligheid in de avond. Bij het ontwerpen gaan we natuurlijk zorgen dat we er niet een scharrig, donker fietstunneltje van maken, maar gaan we zorgen dat het voldoende licht is, met breedte en goede doorkijk. Alles wat de onderdoorgang onder het spoor naar Bezuidenhout vanaf de Rivierenbuurt niet is, gaan we hier goed erin doen komen. Het is ook een stuk korter. Hart voor Den Haag had nog een motie ingediend. Die vroeg alleen akkoord te gaan met de bouw van de tunnel als duidelijk is dat die aansluit op het Trekfietstracé. U gaf daarbij aan dat u niks 13

had gehoord van het college, maar we hebben de raad een brief gestuurd op 20 september. Deze motie is dus overbodig, want in de brief kunt u precies lezen hoe de tunnel op deze sterfietsroute is aangesloten. Zeker met de motie van de Partij voor de Dieren en de SP erbij heeft u extra zekerheid dat dit wordt doorgezet. Deze motie is dus overbodig. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Misschien kunt u dan even kort uitleggen aan mij hoe u die dan vanaf de Laakweg, als die linksaf naar de Rijswijkseweg moet, aan kunt sluiten daarop, want dat heb ik dan even gemist. Wethouder Van Asten (D66). Hij komt vanaf Ypenburg. Dan gaat die zuidelijk van de Vliet en vervolgens het viaduct over. Nu gaat hij via deze onderdoorgang op een goede manier eronderdoor. We gaan nu aan de volgende schakel werken. Dat wordt dat Waterfrontpark, om uiteindelijk door te gaan naar de Pletterijkade. Er zijn nog verschillende schakels te maken, maar dat is de Trekfietsroute, zoals u ook kunt zien in Ruim baan voor de Fiets, waarin alle sterfietsroutes zijn aangegeven. De voorzitter. Nog een interruptie van de heer Meinesz. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). U praat nu een beetje onzin, dat die rechtsaf gaat en dan het park in gaat. Hij moet linksaf gaan. Dat Trekvliettracé - ik heb het hier voor me - gaat via Trekweg, Laakkade en Laakweg richting Rijswijkseweg.

Hoe komt u in godsnaam aan die kant? Wethouder Van Asten (D66). De kwalificatie dat ik onzin vertel, laat ik maar even gaan. Laten we dat niet doen, maar ik vind het niet helemaal hier passen. De voorzitter. Hij zei het overigens tegen mij. Hij zei dat ik onzin sprak en dat mag. Hij bedoelde natuurlijk: ik begrijp het niet goed. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Ik kan alleen verwijzen naar hoe deze route hier loopt. Dat heb ik u net uitgelegd: van Ypenburg komende, over het Jan Linzelviaduct, over de Vliet, dan over de zuidelijke route. Dan komt die vanzelf langs de Vliet. Daar heeft u alle kaarten voor. U heeft ook nota bene de kaart nog gekregen die ik op 20 september aan u heb gestuurd naar aanleiding van het commissiedebat dat we daarover hebben gehad. De voorzitter. Meneer Meinesz, laatste keer. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Wordt dit nou onderdeel van het Trekfietstracé of niet? Want als u dat zegt, dan klopt uw verhaal gewoon niet. Wethouder Van Asten (D66). Dit is het Trekfietstracé, langs de Trekvliet, dus vandaar 'Trekfietstracé'. Dat gaat van en naar Ypenburg via deze route. De voorzitter. Nee, u mag geen vierde keer, meneer Meinesz. Dan moet je het straks nog maar een keer proberen op een ander onderwerp. Nee, je bent drie keer geweest. Gaat u door, wethouder. Wethouder Van Asten (D66).

Ik was eigenlijk bij het einde gekomen, want ik had de beantwoording gedaan. Ik ben heel blij als de raad vandaag hiermee instemt, want dan kunnen we weer een stuk aan de fietsveiligheid en de fietsdoorkruisbaarheid van de stad toevoegen. Ik denk dat dat een goede investering is, niet alleen in de ontwikkeling van de Binckhorst, maar in de ontwikkeling van de hele stad, van Ypenburg tot aan het Centrum. De voorzitter. Dank u wel. Dat is de eerste termijn van het college. Ik constateer dat alleen de heer Meinesz behoefte heeft aan een tweede termijn. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Voorzitter, dat had ik graag gedaan, maar ik heb geen tijd meer, sorry. 14

De voorzitter. Ja, daar ga ik niet over. Dat is uw tijd. De beraadslaging wordt gesloten.

Aan de orde is: J. Voorstel van het college inzake Maria Stuartplein inrichting openbare ruimte (RIS312580). De beraadslaging wordt geopend. Robert Barker (PvdD). Voorzitter. Bij het Stuartplein komen volgens de plannen nagenoeg geen inheemse planten, dit terwijl in het coalitieakkoord juist is vastgelegd dat de beplanting inheems zou moeten zijn. Dat is ook beter voor dieren. Daarom dien ik de volgende motie in: roept het college op in de verdere uitwerking aanpassingen te maken aan het beplantingsplan voor het Maria Stuartplein zodat er een groter deel inheemse beplanting komt; de uitgangspunten uit de Nota Stadsnatuur en het Coalitieakkoord 2022-2026 bij volgende beplantingsplannen uit te voeren en te zorgen voor een veel groter deel inheemse beplanting. De voorzitter. Door de heer Barker wordt de volgende motie (J.1 PvdD) ingediend:

Motie J.1 PvdD Natuurlijk groen De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 6 oktober 2022, ter bespreking van het voorstel van het college inzake Maria Stuartplein inrichting openbare ruimte (RIS312580). Overwegende, dat: • in het Definitief Ontwerp (RIS312580) een beplantingsplan voor het Maria Stuartplein staat waarbij inheemse planten bijna volledig ontbreken; • in de Nota Stadsnatuur (RIS305824) duidelijk staat waarom inheemse planten de voorkeur hebben, met name ook als voedselbron voor insectenpopulaties die kwetsbaar zijn geworden door voedselgebrek. Constaterende, dat: • in het coalitieakkoord 2022-2026 wordt gesteld dat bij nieuwe beplanting inheemse bomenen plantensoorten en biodiversiteit prioriteit hebben; • in de Nota Stadsnatuur (RIS305824) inheemse planten die passen in de Haagse regio omschreven worden (bijlage 5), waaronder een lijst met planten die goed in de schaduw groeien. Roept het college op: • in de verdere uitwerking aanpassingen te maken aan het beplantingsplan voor het Maria Stuartplein zodat er een groter deel inheemse beplanting komt; • de uitgangspunten uit de Nota Stadsnatuur en het Coalitieakkoord 2022-2026 bij volgende beplantingsplannen uit te voeren en te zorgen voor een veel groter deel inheemse beplanting. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging.

15

Isabel Bos (GroenLinks). Voorzitter. Tijdens het commissiedebat over het ontwerp voor het Maria Stuartplein uitte mijn collega Lisa van de Voort al zorgen over de toegankelijkheid. De wethouder gaf aan dat er bij dit plan nog geen ervaringsdeskundigen op het gebied van toegankelijkheid betrokken waren. Dat is ontzettend spijtig, want de publieke ruimte is van ons allemaal en moet ook door iedereen te gebruiken zijn. Nu omvat dit plan twee traptreden. Mensen zonder beperking zullen misschien amper doorhebben dat ze er zijn, maar voor iemand met een beperking kunnen zulke traptreden ervoor zorgen dat ze niet zorgeloos gebruik kunnen maken van het gebied. Wanneer we mensen met een beperking betrekken bij de planvorming, kunnen dit soort hindernissen al eerder worden opgespoord en aangepast. Daarom dien ik, samen met de collega's van het CDA, de PvdA en de Partij voor de Dieren de motie in met de titel Toegankelijke buitenruimte voor iedereen, met als dictum: verzoekt het college het definitief ontwerp alsnog te toetsen op toegankelijkheid; hierbij ervaringsdeskundigen en belangenorganisaties op het gebied van toegankelijkheid te betrekken; het ontwerp indien nodig aan te passen om de toegankelijkheid voor mensen met een beperking te realiseren en de raad hierover voor het einde van 2022 te informeren. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag).

Dit onderwerp is in de commissie besproken. Daar heeft de wethouder netjes antwoord op gegeven. Het is ook geregistreerd. Er wordt gewoon rekening mee gehouden. Dus ik snap de motie niet. Isabel Bos (GroenLinks). Uiteindelijk stemmen we hier gewoon in met een definitief ontwerp. Ik wil er zeker van zijn dat als dit plan wordt aangenomen, er alsnog gekeken gaat worden naar die toegankelijkheid. Anders is het voor ons lastig om hiermee in te stemmen, omdat we dan weer een plan goedkeuren zonder dat ervaringsdeskundigen mee hebben kunnen kijken. Het is echt onze ambitie om dat anders te doen. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Ik weet niet of het de fractie van mevrouw Bos was die het in de commissie had ingebracht, maar het is in de commissie ingebracht. De wethouder heeft erop gereageerd. Is dat voor u niets waard dan, zo'n toezegging van een wethouder? Isabel Bos (GroenLinks). Dat is ons zeker wat waard, maar we moeten het echt zeker weten. We hebben hier ook zorgen over gehoord van mensen in de stad. Met deze motie hebben we een extra verankering om ervoor te zorgen dat toegankelijkheid wordt meegenomen. Voorzitter. Ik begrijp dat we hier spreken over een definitief ontwerp en dat dergelijke aanpassingen dus mogelijk wat laat komen.

Ik hoop toch dat de wethouder zich ervoor wil inzetten dat de toegankelijkheid van dit plan nog onder de loep wordt genomen en dat dit ontwerp zo nodig nog aangepast kan worden, zodat hij over een tijdje een plein kan openen dat echt toegankelijk is voor iedereen. De voorzitter. Door mevrouw Bos, daartoe gesteund door mevrouw De Groot, de heer Ahraui en de heer Barker, wordt de volgende motie (J.2 GL) ingediend:

Motie J.2 GL Toegankelijke buitenruimte voor iedereen De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 6 oktober 2022, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Maria Stuartplein inrichting openbare ruimte (RIS312646). Overwegende, dat: • in het definitief ontwerp Maria Stuartplein is gekozen om de overgang naar het lager gelegen maaiveld aan de zijde van de Koninklijke Bibliotheek te verbinden via twee traptreden; • de openbare ruimte toegankelijk dienst te zijn voor mensen met een beperking.

16

Constaterende, dat: • bij het opstellen van het definitief ontwerp Maria Stuartplein geen gebruik is gemaakt van ervaringsdeskundigheid of kennis van belangenorganisaties op het gebied van toegankelijkheid; • de gemeente in de agenda ‘Vanzelfsprekend Toegankelijk’ wel de wens heeft uitgesproken om toegankelijkheid integraal onderdeel te laten zijn van het gemeentelijk beleid, waaronder de ruimtelijke plannen; • de raad eerder de motie ‘Meer aandacht voor toegankelijkheid in raadsvoorstellen’ (RIS308317) heeft aangenomen, maar dat de gevraagde toegankelijkheidsparagraaf (nog) geen vast onderdeel is geworden van relevante raadsvoorstellen. Verzoekt het college: • het definitief ontwerp alsnog te toetsen op toegankelijkheid; • hierbij ervaringsdeskundigen en belangenorganisaties op het gebied van toegankelijkheid te betrekken; • het ontwerp indien nodig aan te passen om de toegankelijkheid voor mensen met een beperking te realiseren en de Raad hierover voor het einde van 2022 te informeren. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Hinke de Groot (CDA). Voorzitter. Goed dat dit voorstel voor het Maria Stuartplein er ligt. Het is belangrijk dat ook het bredere gebied een aangename plek wordt om te wonen, te werken en te verblijven. Maar we hebben nog twee zorgen.

Allereerst de toegankelijkheid, waar raadslid Bos al het nodige over heeft gezegd. Het is belangrijk dat het voor iedereen bereikbaar is, of je nu een beperking hebt of niet, dus daarom volle steun voor die motie. De tweede zorg die we hebben, is de bereikbaarheid voor ondernemers. Er moet een goede verbinding komen. Het is belangrijk voor de levendigheid dat iedereen ook de horecazaken en de winkels kan vinden. Daarom willen we nog een extra waarborg in dit ontwerp en dienen we deze motie in: roept het college op bij de ontwikkeling in het bijzonder aandacht te hebben voor het doortrekken van de Haagse loper naar de Theresiastraat; de bereikbaarheid naar de ondernemers te verbeteren bij de inrichting van het plein, en overlast tijdens de aanleg te voorkomen voor horecaondernemers. De motie is mede ingediend door mevrouw Van Basten Batenburg van de VVD en Arjen Dubbelaar van Hart voor Den Haag. De voorzitter. Door mevrouw De Groot wordt de volgende motie (J.3 CDA) ingediend:

Motie J.3 CDA Bereikbaarheid ondernemers bij Maria Stuartplein De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 6 oktober 2022, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Maria Stuartplein inrichting openbare ruimte (RIS312580) Constaterende, dat: • het gebied komende tijd wordt ontwikkeld en voor de inrichting van de openbare ruimte van de Grotiusplaats is een Voorlopig Ontwerp (VO) gemaakt. • hiervan het ontwerp voor de Maria Stuartplein is losgekoppeld van het ontwerp voor de Overkluizing. • naast de Koninklijke Bibliotheek twee hoge Grotiustorens zijn gebouwd met hoogtes van 120 en 100 meter. • het gebied een belangrijke functie heeft voor het verbinden van Beatrixkwartier, Bezuidenhout en de binnenstad.

17

Overwegende dat: • de ontwikkeling van het Maria Stuartplein geen verdere vertraging moet oplopen en een mooie inrichting van de openbare ruimte belangrijk is voor het gebied. • met de inrichting van het plein de bereikbaarheid naar de Grotiustorens wordt verbeterd. • het belangrijk is dat het gebied goed wordt ontsloten met de omgeving en doortrekken van de Haagse loper. • de verdere ontwikkeling van het Maria Stuartplein bij kan dragen om van de Grotiusplaats een aangename plek te maken om te wonen, te werken en te verblijven. • een goede verbinding doorgetrokken naar de Theresiastraat belangrijk is voor de levendigheid, maar ook voor de (horeca)ondernemers zodat mensen de winkels en horecazaken kunnen bereiken. Roept het college op: • bij de ontwikkeling in het bijzonder aandacht te hebben voor het doortrekken van de Haagse loper naar de Theresiastraat. • de bereikbaarheid naar de ondernemers te verbeteren bij de inrichting van het plein, en overlast tijdens de aanleg te voorkomen voor horecaondernemers. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Wethouder Van Asten (D66). Voorzitter. Er zijn drie moties ingediend. Laat ik die snel langslopen; allereerst de motie Natuurlijk groen van de heer Barker van de Partij voor de Dieren. We hebben inderdaad de intentie om inheemse soorten daar neer te zetten.

We hebben natuurlijk wel met de bijzondere omstandigheid te maken van hoge torens, licht en wind, maar het is zeker in lijn met onze intenties. Het college kan hier dus prima mee leven. Met de deskundige die de Partij voor de Dieren had ingeschakeld, willen we ook graag praten. Als we daarmee in contact komen, kunnen we vast nog extra suggesties meenemen. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). In de commissie werd er een beetje lacherig om gedaan door mijn inbreng. De heer Barker kwam daar met 'eigen planten eerst'. In het beplantingsplan stond iets van geraniums. Ik wist niet eens dat dat geen inheemse plant was. Zegt de wethouder nu dat die geranium dus uit dat plan gaat en dat er andere planten voor terug gaan komen? De voorzitter. Dit wordt interessant. Wethouder Van Asten (D66). Ik heb ook geraniums in mijn tuin staan, maar dat terzijde. Ik durf niet te zeggen of hier geraniums worden geplant. Als gemeente willen we zo veel mogelijk de soorten neerzetten die in het gebied thuishoren. Ik weet niet uit mijn hoofd wat het beplantingsplan is, maar we willen wel zo veel mogelijk inheemse soorten daar neerzetten, die daar ook wel kunnen aarden, gezien schaduw, wind en specifieke omstandigheden. Dat is alles wat ik hier zeg. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Daar is door een expert naar gekeken. Er is een beplantingsplan. Dat was onderdeel van de stukken in de commissie.

Wordt daar nu van afgestapt? Wethouder Van Asten (D66). De motie roept op om bij de beplantingsplannen meer ruimte te creëren voor inheemse soorten, indien en waar mogelijk. Ik geef aan dat wij graag zouden spreken met de deskundige van de heer Barker om te zien wat er mogelijk is. Ik denk dat dit goed is voor de biodiversiteit in onze stad. Waar we het beter kunnen doen, zijn we zeker bereid om daarnaar te kijken. Daarom kunnen we prima met deze motie leven. Dan kom ik bij de motie van GroenLinks. Het is het idee van het college en ook het beleid om overal die toets op toegankelijkheid toe te passen. Die is alleen hier niet toegepast, heb ik begrepen. We willen die zeker nog wel uitvoeren. Toen deze motie naar voren kwam, hebben we gelijk 18

afspraken gemaakt om dat euvel te verhelpen. We kunnen deze motie dus omarmen. We gaan die uitvoeren. Dat geldt ook voor de laatste motie, Bereikbaarheid ondernemers bij Maria Stuartplein. Ook die kan het college omarmen. De voorzitter. Ik constateer dat er geen behoefte is aan een tweede termijn. De beraadslaging wordt gesloten.

Aan de orde is: K. Voorstel van het college inzake wijziging kadernota subsidiebeleid Den Haag 2020- 2023 (RIS312064). De beraadslaging wordt geopend. De voorzitter. Ik geef het woord aan de heer Van Esch. Ook de heer Van Esch - je zou het niet zeggen, want we zien hem overal - houdt zijn maidenspeech. Andrew van Esch (D66). Voorzitter. Het is een eer dat ik mijn maidenspeech mag houden op dit onderwerp. Want misschien klinkt 'kadernota subsidiebeleid' niet heel erg sexy, het is wel veelzeggend. Dit beleid laat zien hoe we het geld van de gemeenschap verdelen onder instellingen en organisaties in de stad. Sta me toe om dit poëtisch te zeggen. De kadernota subsidiebeleid is een van de vele manieren waarop we een brug slaan - daar is weer een brug - tussen de raad en de stad. Hoewel dit mijn maidenspeech is, kennen de meesten van u mij ondertussen wel. Het bouwen van bruggen is waarom ik de politiek ben ingegaan. Het zit een beetje in me. Maar het is ook iets wat ik heb geleerd in mijn werk. Want in mijn werk heb ik heel veel vluchtelingen uit oorlogsgebieden leren kennen. Van hen heb ik geleerd dat bruggenbouwers meer bereiken dan bommenwerpers. Ik ben er heel erg trots op dit eervolle ambt te vervullen. Ik voel de verantwoordelijkheid om voor mijn stad mijn kennis en ervaring en passie in te zetten. Ik ben overtuigd dat dat voor iedereen in dit gremium geldt.

Maar toch zie ik dat niet terug in hoe we met elkaar omgaan. Daar waar wij verbaasd zijn over de lage opkomstcijfers in Den Haag, doen we ook weinig ons best om de lokale politiek enig aanzien te geven. Voorzitter, u zei zelf bij de eerste vergadering van de nieuwe raad dat we elkaar 'een beetje heel moeten laten'. Helaas moet ik constateren dat dat niet altijd gebeurt. Het is belangrijker om te twitteren met nare opmerkingen dan te werken aan een toenadering. Dat stemt verdrietig, want zo komen we er niet in deze stad. De stad wordt niet geholpen door elkaar voor rotte vis uit te maken, door andere democratisch gekozen volksvertegenwoordigers neer te zetten als het probleem of door de raad te gebruiken als een clubje waar we onze favoriete complottheorieën over elkaar kunnen bespreken. Als we met elkaar hier deze stad verder willen helpen, dan gaat dat door hoor en wederhoor. Dan gaat dat door redelijk naar elkaar te zijn. Dan gaat dat door te luisteren naar argumenten. Dan gaat dat door samen te zoeken naar een oplossing. Ik weet ook soms dat het hopeloos lijkt om het gesprek aan te gaan met iemand die met u van mening verschilt, maar bedenk dan één ding: dat is letterlijk uw taak als volksvertegenwoordiger. In een wereld waar mensen steeds meer in bubbels leven, hebben wij het voorrecht om in een raad te zitten met mensen die fundamenteel van mening met ons verschillen.

Grijp die kans. Ga het gesprek aan. Blijf niet in die bubbel, maar doorbreek het, want in de isolatie van ons eigen gelijk sterft de medemenselijkheid. Ik zit tijdens de raadsvergadering altijd naast mijn collega Van Meijeren. Vandaag is hij er helaas niet. Het is vanaf het eerste moment van onze kennismaking duidelijk: we zijn het erover eens dat we het over heel veel niet eens zijn. We kiezen ervoor om in gesprek te gaan. Niet omdat we het met elkaar eens zijn, maar omdat ik weet dat mijn collega alleen maar verder van mij zal komen te staan als ik hem niet spreek. Zal ik hem ooit overtuigen? Ik weet het niet, maar ik ben zoals altijd optimistisch.

19

Laat ik daarmee afsluiten. Laat ik optimistisch zijn omdat ik weet dat er hier in deze raad - we hebben er net al eentje gehoord - veel bruggenbouwers zijn. Ik roep dan ook alle bruggenbouwers op om samen te komen, want we willen allemaal hetzelfde: zorgen dat deze stad beter wordt, mooier en ook liever. Dus, collega's, als u straks hier weer staat om het woord te voeren, kijk dan om u heen. De camera's draaien, microfoons staan open, de journalisten typen wat af en het publiek kijkt met gefronste wenkbrauwen naar wat we doen. Op dat moment hoop ik dat u zich herinnert: bruggenbouwers bereiken meer dan bommenwerpers. (Applaus) De voorzitter. Dank u wel, meneer Van Esch, en gefeliciteerd. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Voorzitter. Blijkbaar heb ik het kortste lootje getrokken, want ik mag weer na een maidenspeech. Van harte gefeliciteerd, zeg ik tegen collega Van Esch. U krijgt er wat groen bij. Ik weet niet of het inheems is. Dat is dan nog even een vraagstuk waar we het over moeten hebben. De voorzitter. Dat heet bloemen. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Bloemen, ja. Ik heb ook een bruggengrapje. Kijken of de voorzitter 'm heeft. In de commissie is er al veel op constructieve wijze gewisseld.