RIS313416 Notulen van de raad van 27 september 2022

Andere kandidaat-wethouders, let even op; ga even in de leer bij mevrouw Parbhudayal voor hoe u de raad goed meeneemt. Maar ik ben benieuwd of u erover heeft nagedacht hoe u dat bij uw andere portefeuilles gaat doen, vooral bij belangrijke onderwerpen. 15

Kavita Parbhudayal (VVD). Op dezelfde manier, door goed met u in gesprek te gaan en door vooraf ook een beetje af te tasten wat er speelt en leeft, want u komt ook altijd met goede signalen en input vanuit de stad. Mensen weten ons immers allemaal te vinden. We moeten elkaar dus blijven vasthouden. Lesley Arp (SP). Ik heb nu wel twee vragen: één over zorg en één over werk. Moet ik ze allebei achter elkaar stellen? De voorzitter. Doet u dat. Dat scheelt. Lesley Arp (SP). Ik voel me een beetje opgejaagd. Allereerst een vervolg op de vraag van de heer Smit over die quote in de media, waarin u zei dat wij als overheid alleen moeten helpen als mensen het echt niet zelf kunnen. Ik wil daar wat meer verdieping, want er zijn ook de afgelopen tijd schrijnende verhalen in de media geweest van mensen die tussen wal en schip raakten, trouwens niet alleen op uw portefeuille. Preventie van isolement is natuurlijk ook een belangrijke afweging. Daar hoor ik dus graag iets meer reflectie op. Wat Werk betreft: er komen heel veel STiP-banen bij. Ik denk dat dat een heel grote uitdaging is, maar we zien ook dat sommige STiP-functies nu niet worden vervuld, omdat er geen goede match lijkt te zijn; dat hoorden we laatst in een debat. Ik ben dus benieuwd of u contact met uw voorganger heeft gehad over deze specifieke uitdaging. Kavita Parbhudayal (VVD).

We moeten als overheid altijd helpen als mensen het niet zelfstandig kunnen. We moeten voorkomen dat hulpbehoevende inwoners tussen wal en schip komen. Ik ben blij dat nu in het akkoord veel geld is uitgetrokken voor preventie en gezondheid, ook onder de jongeren. We blijven uiteraard doorgaan met het aanpakken van eenzaamheid. Daaraan is niks veranderd; ik zou zeggen dat dat staand beleid is. Wat de STiP-banen betreft: daar moet ik me in verdiepen. Ik ga ervan uit dat mensen echt hun banen behouden en dat dat normale banen worden, want je kunt niet tot in het oneindige iemand met een STiP-baan zijn. Maar waar het nodig is en waar mensen toch nog hulp nodig hebben vanuit de gemeente, moeten we dat doen, want het is beter om te werken dan dat je terugvalt in een ander vangnet. De STiP-banen gaan we dus zeker goed screenen om te kijken wat er daar verder aan de hand is. De voorzitter. Dit was de eerste ronde. Ik schors voor een enkel moment voor een changement van kandidaten. De vergadering wordt van 18.11 uur tot 18.15 uur geschorst. De voorzitter. We gaan naar de tweede en laatste ronde met vier kandidaten. Ik geef alle vier de gelegenheid om zich in maximaal één minuut - echt één minuut - kort voor te stellen. Mariëlle Vavier (GroenLinks). Voorzitter. Dank aan de - nu nog - collega-raadsleden. Het voelt toch best spannend om nu hier te zitten.

Ik denk dat dat de komende tijd nog wel zo zal blijven, omdat ik als enige new kid on the block hopelijk toe ga treden tot het college. Ik wil jullie in ieder geval vertellen dat ik die positie ga proberen uit te buiten. Als het goed is, kennen jullie me als een raadslid dat altijd heel veel vragen stelt, soms wat lastigere en soms wat minder lastige. Ik ben van plan - daar waarschuw ik ook de collega's maar even voor - om vragen te blijven stellen. Als ik iets niet begrijp of als ik even niet weet wat er wordt bedoeld of wat het doel is, zal ik vragen blijven stellen. Dat is een aanpak die ik mijn hele leven, al sinds ik kan praten, hanteer en dat zal ik blijven doen. Arjen Kapteijns (GroenLinks). Voorzitter. Ook ik ben heel lang jullie collega geweest, ongeveer acht jaar. Ik mocht in de vorige periode invallen op de hele mooie portefeuille Sociale Zaken, maar ik ben er zeer mee verguld dat ik, als jullie dat straks toestaan, een basisplaats op de portefeuille Duurzaamheid en Energietransitie ga krijgen in deze opstelling. Dat is een hele mooie portefeuille. Midden jaren negentig, toen we nog in guldens betaalden, ben ik in Delft gaan studeren en ben ik hier in de Randstad terechtgekomen. Ik ben toen Milieukunde gaan studeren. Sindsdien is duurzaamheid 16

echt de rode draad door mijn professionele loopbaan. Klimaatverandering heette toen nog 'het broeikaseffect'. Het is een beetje cru om te zeggen, maar er is voor een wethouder Duurzaamheid geen mooier moment om te beginnen, nu de klimaatcrisis bij iedereen op het netvlies staat en de energieprijzen de pan uitrijzen. Nu is het moment om door te gaan pakken. Martijn Balster (PvdA). Voorzitter. Fijn om hier te zitten, hopelijk aan de vooravond van de start van een nieuw college. Met frisse energie zit hier een wethouder die de afgelopen periode ook met heel veel energie heeft geprobeerd iets te doen ten behoeve van de betaalbaarheid van de woningvoorraad. Daar hebben we mooie stappen in gezet. Ik heb heel intensief met u samengewerkt om wat te maken van de aanpak in Den Haag-Zuidwest en van de wijkaanpak in heel veel gebieden. Ik mag met nagenoeg dezelfde portefeuille en dezelfde energie daar met uw steun de komende jaren een vervolg aan gaan geven. Daar heb ik ontzettend veel zin in. Ik vraag u nadrukkelijk om mee te denken op die ingewikkelde portefeuille van de woningnood, want die hebben we met elkaar niet in een dag en met een knip van de vingers opgelost. Ook de ingewikkelde problematiek rond arbeidsmigranten vraagt ons aller aandacht. En wat denken we van de ontmoeting? Die is ongelofelijk belangrijk voor heel veel mensen in heel veel verschillende wijken.

Daar heb ik heel erg veel zin in. Loop bij me binnen, stel die kritische vragen en dan gaan we het samen doen. Hilbert Bredemeijer (CDA). Voorzitter. Dank aan de raad voor deze gelegenheid om mijzelf opnieuw voor te stellen aan de raad. Dank ook aan het CDA voor het voordragen van mij voor de portefeuille Jeugd, Onderwijs en Sport. Die functie neem ik heel graag op me. Ik wil die functie combineren met mijn rol als vader van drie kinderen en coach van hockeydames D3. Ik kijk erg uit naar die functie als het gaat om de vraagstukken die op ons liggen te wachten bij de jeugd van onze stad. De combinatie Onderwijs, Jeugd en Sport is daarbij volgens mij een heel welkome combinatie. De voorzitter. Dan gaan we naar de vragen van Hart voor Den Haag voor mevrouw Vavier. Rita Verdonk (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Mevrouw Vavier, u bent vanmiddag het enige nieuwe gezicht. Er gaat een hele zware taak op uw schouders rusten, maar dat wist u natuurlijk al, want u heeft zo lang met elkaar gepraat; daar heeft u dus vast weleens over nagedacht. Ik heb eerst een puntje over integriteit. Op de website van GroenLinks staat dat u vrijwilliger bent bij een Vlielandkamp. Dat wordt georganiseerd door Jeugdformaat en door Jeugdbescherming west. Die functie staat niet op de website van de gemeente Den Haag. Dat is vreemd, want er is wel een subsidierelatie tussen de gemeente en beide organisaties.

Dus graag uw commentaar daarop. Mariëlle Vavier (GroenLinks). Voorzitter. Dat is echt een hele lelijke omissie, want ik ben al een tijdje geleden gestopt met dat vrijwilligerswerk voor het Vlielandkamp. Het was prachtig om te doen: een week lang met kinderen uit de jeugdzorg en de jeugdbescherming op Vlieland rondlopen. Maar dat doe ik al een tijdje niet meer. Dat moet veranderd worden op de website. Rita Verdonk (Hart voor Den Haag). Dank, mevrouw Vavier. Het is inderdaad leuk om op jeugdkamp te gaan. Dat is altijd leuk en dat is altijd plezier. U bent helemaal nieuw op deze portefeuille. Wij vragen ons als Hart voor Den Haag af welk inwerkprogramma u gaat volgen. Mariëlle Vavier (GroenLinks). Ik heb al even informeel kennis mogen maken met een aantal mensen die alles weten van de portefeuille die ik nu ga doen. Ik heb een vrij omvangrijke en in ieder geval gefragmenteerde portefeuille, waar ik ontzettend veel zin in heb. De komende periode krijg ik in ieder geval veel dossiers om te lezen. Er worden ook veel werkbezoeken voor mij georganiseerd in de stad om kennis te maken met belangrijke instellingen of met de instellingen waarmee veel wordt samengewerkt.

Ik ben ook van plan om veel in gesprek te gaan, bijvoorbeeld in stadsdeel Laak, waarvan ik stadsdeelwethouder hoop te worden, om met name ook daar te horen wat er daar speelt en welke mogelijkheden er zijn om als stadsdeelwethouder meer te kunnen betekenen. Marije Mostert (D66). Voorzitter. Ik heb het in deze raadzaal wel vaker gezegd: 48% van de Haagse vrouwen is financieel afhankelijk van hun partner. Wij zijn heel benieuwd welke mogelijkheden de 17

beoogd wethouder ziet om vrouwen te faciliteren om meer te gaan werken, om mannen meer zorgtaken op zich te laten nemen en om iets te doen aan de stereotypen van mannen die voor de boterhammen en het brood op de plank zorgen en van vrouwen die de boterhammen smeren. Mariëlle Vavier (GroenLinks). Voorzitter. Dank aan mevrouw Mostert voor deze vraag, die echt ontzettend gedetailleerd is. De vraag is me uit het hart gegrepen, want met u heb ik een broertje dood aan die stereotypen. Eén ding zou ik graag al wel willen veranderen, namelijk door zelf op te houden met het herhalen van die stereotypen en door vooral de andere beelden te laten zien, de beelden van de werkelijkheid zoals we die graag zouden willen hebben. Ik hoop dat er vanuit het ambtelijk apparaat ook op dit onderwerp een mooi inwerkprogramma voor mij zal komen. Ik vind het heel eerlijk gezegd een beetje aanmatigend om nu al te gaan vertellen welke maatregelen ik allemaal in gedachte heb, terwijl ik nog helemaal niks weet van deze portefeuille. Daarvoor wil ik graag eerst kennismaken met de portefeuille. Marije Mostert (D66). Dank voor dit antwoord. Voor emancipatie en integratie is er binnen het hele gebeuren eigenlijk een heel beperkt budget.

Hoe denkt mevrouw Vavier met de stad te kunnen gaan werken aan het intensiveren van de aanpak van straatintimidatie en met name aan het vergroten van de meldingsbereidheid? Mariëlle Vavier (GroenLinks). Voorzitter. Ook dat is natuurlijk een vrij gedetailleerde vraag. Mevrouw Mostert heeft er natuurlijk helemaal gelijk in dat het budget eigenlijk te klein is. Dat is gisteravond ook even aan de orde geweest in de raad; dat gold met name voor het emancipatiebudget. Volgens mij zijn wij samen op de Boulevard geweest bij de opening van die campagne. Dat was een prachtige campagne. Ik denk dat we in de komende periode juist ook door creatief te zijn en door mensen in de stad te vragen om mee te doen aan misschien andere campagnes of andere manieren om straatintimidatie bespreekbaar te maken, te veroordelen en aan te pakken, best wel wat maatregelen kunnen nemen die niet per se heel veel geld hoeven te kosten. Robin Smit (PvdD). Voorzitter. Het zal u niet verbazen dat mijn eerste vraag gaat over de permanente winteropvang. Die vraag stel ik mede namens de dak- en thuisloze mensen: wat gaat deze wethouder concreet doen om voor 1 november een permanente winteropvang operationeel te hebben? Mariëlle Vavier (GroenLinks).

Ik ga sowieso aan mijn voorganger vragen hoever hij is gevorderd met het zoeken naar een locatie, want ik weet dat er heel hard wordt gewerkt aan het vinden van een daarvoor geschikte locatie. En wat er ook gebeurt, op 1 november moet die permanente winteropvang open en beschikbaar zijn. Daar zal ik me dus voor inzetten. Robin Smit (PvdD). De tweede vraag gaat over de sekswerkers. Hoe gaat deze wethouder ervoor zorgen dat het vertrouwen van sekswerkers, exploitanten, privéhuizen en massagesalons in de lokale overheid terugkeert en hoe gaat u deze mensen betrekken bij het lokale beleid en de plannen omtrent het voornemen om raamsekswerkplekken te sluiten? De voorzitter. Kort graag, mevrouw Vavier. Mariëlle Vavier (GroenLinks). Voorzitter. Ik krijg een beetje een déjà vu van het debat van gisteravond. Dan zal ik toch maar herhalen dat het allerbelangrijkste is dat we als overheid helder en duidelijk zijn over wat we willen bereiken en met name over hoe we dat willen bereiken met de branche zelf, met de sekswerkers zelf en met de belangenorganisaties. Dat zijn wat mij betreft de belangrijkste organisaties om de komende periode vorm te geven aan het behalen van de doelen zoals we die gesteld hebben in het akkoord. Lenne Baboeram (GroenLinks). Voorzitter. Ik heb een vraag over armoedebestrijding. Zoals u weet, zijn de grote experts van armoede juist de mensen die in armoede leven.

Hoe gaat u ervoor zorgen dat juist deze ervaringsdeskundigen bereikt gaan worden?

18

Mariëlle Vavier (GroenLinks). Voorzitter. Mevrouw Baboeram stelt een hele mooie vraag. Die gaat eigenlijk over twee dingen: hoe kunnen we de inzet van ervaringsdeskundigen vergroten om ons eigen beleid beter of specifieker te maken en hoe kunnen we het bereik van onze armoederegelingen vergroten? Ik denk dat we dat als gemeente alleen in samenwerking kunnen doen met de mensen zelf en met de organisaties die deze mensen goed kunnen bereiken. Dan denk ik bijvoorbeeld aan huisartsen, die veel contacten hebben met mensen en die kunnen zien of iemand in armoede leeft. Ik zou vooral graag de stad en de mensen in de stad veel meer willen betrekken. Fatima Faïd (HSP). Mevrouw Vavier, u heeft best veel portefeuilles. Op welke portefeuille wilt u het verschil gaan maken? Van welke portefeuille denkt u dat u daar over vier jaar in ieder geval dit en dit geregeld moet hebben? Mariëlle Vavier (GroenLinks). Ik heb inderdaad een behoorlijk omvangrijke portefeuille met heel veel verschillende onderwerpen. Daar ben ik echt heel blij mee, omdat zij eigenlijk allemaal samenhangen met elkaar. Ik vind het dus een hele mooie samenstelling. Ik denk dat de armoedebestrijding op dit moment echt het allerbelangrijkst is voor de hele stad. Daar zou ik echt het verschil willen maken.

Dat betreft met name het vergroten van het bereik van de regelingen en - om even terug te keren naar de vraag van mevrouw Baboeram - het betrekken van de mensen zelf in de stad bij de vraag hoe we het voor deze mensen op de beste manier kunnen organiseren. Janneke Holman (PvdA). Ik ken mevrouw Vavier als iemand met lef. Ik denk dat dat ook heel hard nodig zal zijn op haar dossier rond armoede en alles wat aan de Participatiewet raakt, want ik denk dat er flink stelling moet worden genomen tegenover het Rijk. We moeten echt de randen van de Participatiewet opzoeken. Daar hebben we de afgelopen jaren ook veel debatten over gehad, zoals over de kostendelersnorm en bijverdienen in de bijstand. Ik vraag me natuurlijk af of mevrouw Vavier dat gaat doen en hoe ze dat wil gaan doen. Mariëlle Vavier (GroenLinks). Voorzitter. Ook dat is een hele mooie vraag en ik herken me er ook in. Ik heb altijd flink geprotesteerd tegen regelingen waarvan ik als politicus dacht: doen we hiermee nou de goede dingen voor de juiste mensen? Ik zou bij de aanpak als wethouder ook heel veel vragen willen stellen over hoe we juist die randen kunnen opzoeken. We hebben met name de kostendelersnorm al heel vaak ter discussie gesteld en volgens mij doen we daar ook al heel veel met maatwerk. Ik denk dat we vooral moeten zorgen dat we dat méér kunnen doen. De voorzitter.

We gaan terug naar Hart voor Den Haag, nu om te spreken met kandidaat Kapteijns. Rita Verdonk (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Ook deze wethouder gaat de uitdaging aan van een nieuw wethouderschap. We hebben een aantal keren met elkaar te maken gehad. Als ik u wat leermomenten mag meegeven: praat wat korter en kom wat sneller to the point, des te meer tijd blijft er over om goede besluiten te nemen en die uit te voeren. In het coalitieakkoord staat dat lokale bronnen belangrijk zijn en dat invloeden van initiatieven zoals WarmtelinQ worden tegengegaan. Wat zegt dit over het al dan niet in gebruik gaan nemen van deze pijpleiding? Dit is namelijk een besluit dat op lokaal niveau genomen moet worden. Arjen Kapteijns (GroenLinks). Dank voor deze mooie maar toch wel lange vraag, maar ik zal de feedback uiteraard tot mij nemen. WarmtelinQ is een belangrijk project dat heel veel invloed zal hebben op de stad Den Haag maar waarbij we zelf niet aan de knoppen zitten. Voor mij gaat heel belangrijk zijn dat we niet discussies die we al jaren met elkaar gevoerd hebben, over gaan doen maar dat we gaan kijken, nu het er toch heel sterk naar uitziet dat WarmtelinQ er gaat komen, hoe we er met elkaar voor kunnen zorgen dat de stad daar het meest van gaat profiteren. Rita Verdonk (Hart voor Den Haag). Maar de pijpleiding wordt wel in gebruik genomen? Arjen Kapteijns (GroenLinks).

Ik neem niet aan dat de Gasunie, Eneco, het Rijk en de andere partijen deze leiding gaan aanleggen om die vervolgens niet in gebruik te nemen. 19

Yousef Assad (D66). Voorzitter. Dank voor de aanwezigheid van de heer Kapteijns. Hij gaat de portefeuilles Energietransitie en Duurzaamheid doen, portefeuilles die voor de fractie van D66 ontzettend belangrijk zijn. In het akkoord staat dat het college met concrete acties gaat komen om de uitstoot, in lijn met de doelstellingen te verminderen. Mijn vraag aan de wethouder is welke ruimte hij ziet voor de raad om ook met ideeën en voorstellen te komen om er samen voor te zorgen dat die uitstoot ook echt vermindert. Hoe kunnen we daar samen in optrekken en wat is naar de mening van de wethouder die ruimte? Arjen Kapteijns (GroenLinks). Ik denk dat er heel veel ruimte voor is. Ik denk ook dat we heel goed weten wat we met elkaar willen. Alleen, hoe we dat precies gaan doen, is echt de uitdaging waar we de komende jaren heel concreet invulling aan moeten gaan geven. Ik heb in het kader van mijn vorige portefeuille destijds met de D66-fractie en andere fracties goed samengewerkt en ik ga ervan uit dat we die samenwerking ook gaan voortzetten waar het gaat om mijn nieuwe portefeuille. We zullen natuurlijk samen heel veel werkbesprekingen hebben en ook heel veel plekken in de stad samen gaan bezoeken. Bovendien staat mijn deur altijd open voor mensen met ideeën waar ik ook altijd naar zal luisteren om te kijken hoe we daar samen in kunnen optrekken. Yousef Assad (D66).

Dank voor de beantwoording. Tot slot een tweede vraag. Welke uitdagingen ziet de heer Kapteijns zelf als het gaat om het oplossen van de klimaatcrisis in Den Haag? Arjen Kapteijns (GroenLinks). Dat is een hele grote vraag. Er zijn heel veel uitdagingen. Ik noem er twee en ik zal dat heel kort doen, voorzitter. Eem belangrijke uitdaging is om de regie te houden en om duidelijk te zijn over hoe dingen zich tot elkaar verhouden. We moeten bronnen gaan ontwikkelen, er moeten leidingen worden aangelegd en we moeten huizen, kantoren en bedrijven daarop gaan aansluiten. Die drie moeten niet op elkaar gaan wachten; dat vraagt sterke regie van de gemeente. Mijn tweede uitdaging is om ervoor te zorgen dat we ook mensen in sociaal-economisch mindere wijken die het geld niet zelf op de bankrekening hebben staan, kunnen laten meeprofiteren van de energietransitie. Robert Barker (PvdD). Voorzitter. Ik heb ook een vraag aan de beoogd wethouder Dierenwelzijn en Klimaat. Wat gaat hij concreet op die terreinen doen, aanvullend op wat er nu al in gang is gezet? Arjen Kapteijns (GroenLinks). Dank voor deze, misschien nog grotere vraag dan de vorige. Het korte, flauwe antwoord is dat het coalitieakkoord daaraan invulling gaat geven want dat zal mijn spoorboekje zijn waar ik mee aan de slag ga.

Ik vind het belangrijk om dat beleid samen met de stad en met de inwoners en de organisaties van onze stad te gaan doen. Ik heb het woord 'samen' niet geturfd in hoofdstuk 5, het hoofdstuk dat over duurzaamheid gaat, maar ik denk dat het er wel tien keer in staat. Dat is omdat we deze enorme opgave die we met elkaar hebben, echt alleen met elkaar kunnen doen als we de handen ineenslaan en met elkaar deze enorme uitdaging gaan oppakken. Robert Barker (PvdD). Mijn vraag was eigenlijk specifiek wat de toekomstig wethouder nou concreet gaat doen, aanvullend aan het huidige beleid, bijvoorbeeld op het gebied van dierenwelzijn en klimaat. De toekomstig wethouder verwijst vooral naar het coalitieakkoord, maar ik zoek toch een beetje naar de extra dingen. Gaat hij zich bijvoorbeeld extra inzetten om de doelen concreter te maken? Arjen Kapteijns (GroenLinks). Er staan een heel aantal concrete dingen in het akkoord. We gaan 10.000 woningen per jaar isoleren, wat een verdubbeling is van het aantal dat we nu doen. Ik wil graag een nog steviger aanpak als het gaat om groene daken en zonnepanelen op daken. Als je luchtfoto's van Den Haag bekijkt, is er een enorme potentie om ook de daken van de panden in onze stad te gaan benutten als energiebron en ze te gaan verduurzamen. Er moeten geothermiebronnen geslagen worden die ook een enorme ruimtelijke component hebben.

Kortom, heel veel grote uitdagingen die ook heel concreet zijn. Over de vraag hoe concreet we de doelen kunnen maken, zullen we nog wel vaker komen te spreken komen, denk ik. 20

Maarten De Vuyst (GroenLinks). Kandidaat-wethouder Kapteijns, bij GroenLinks kennen we u als iemand die een toepasselijke songtekst heeft voor iedere gelegenheid. Wat wordt de soundtrack van uw nieuwe pakket als wethouder? De voorzitter. I left my hart in San Francisco! Gaat uw gang, meneer Kapteijns. Arjen Kapteijns (GroenLinks). Muziek is net als voor veel mensen heel belangrijk voor mij. Het helpt me door de moeilijke momenten heen en het geeft ook wat kleur aan de mooie momenten in het leven. Het nummer dat ik de laatste dagen in mijn hoofd heb, is een nummer van The Ramones, een punkband uit New York. Ze hebben een liedje waarvan het refrein luidt ' hey ho let's go'. En dat geeft mij het gevoel: we moeten aan de slag! Fatima Faïd (HSP). Voorzitter. Ik heb de volgende vraag voor toekomstig wethouder Kapteijns. Hoe gaat hij de wat armere delen van de stad meenemen in zijn plannen om te verduurzamen? Het beleid is tot nu toe heel erg gericht op de wat betere wijken. Hoe gaat hij de mensen meenemen die misschien nog helemaal niet bezig zijn met verduurzaming? Arjen Kapteijns (GroenLinks). Dat is een hele belangrijke vraag en ik zie dit ook echt als een van de uitdagingen voor de komende collegeperiode.

Het vorige college heeft zich hier ook al heel erg voor ingezet, maar ik denk dat we nu echt in de uitvoeringsfase komen en dat we met de mensen in Zuidwest, Laak en Transvaal aan de keukentafel moeten gaan komen om te horen wat deze mensen ook zelf nodig hebben. Ik realiseer me dat er dan ook een heleboel andere vragen en zorgen op tafel komen waar we als gemeente ook aandacht voor moeten hebben. Ik wil het dus heel graag in overleg met de bewoners doen. Lesley Arp (SP). Voorzitter. Mijn vraag ligt een beetje in het verlengde van die van mevrouw Faïd. U zegt: het is belangrijk dat we aan de keukentafel komen van mensen die het minder goed hebben. Dat deel ik natuurlijk. In het coalitieakkoord mis ik echter een duidelijke visie op het aanpakken van de klimaatcrisis. Vindt u dat we meer moeten kijken naar collectieve oplossingen waarbij de overheid samen met woningcorporaties de regie pakt of vindt u dat we meer moeten gaan inzetten op individuele subsidies voor particulieren die mogelijk bij mensen terechtkomen die het al wat beter hebben? En wat betekent het begrip 'klimaatrechtvaardigheid' voor u? Arjen Kapteijns (GroenLinks). Ik denk dat het antwoord is dat het bijna per wijk, per straat, per huis kan verschillen wat de beste oplossing is voor mensen.

Ik zou heel blij zijn als het ons gaat lukken om ook in Den Haag ervaring op te gaan doen met collectieve, publieke systemen, warmtenetten, waarbij we ook huurders van woningen actief kunnen laten participeren in die ontwikkeling. Daar speelt klimaatrechtvaardigheid natuurlijk een hele grote rol bij. Je kan het woord 'klimaatrechtvaardigheid' in mondiale zin beschouwen, maar je kan het ook op de stad Den Haag betrekken, want de verschillen in onze stad zijn enorm. We moeten er dus ook voor zorgen dat de mensen die het wat moeilijker hebben, ook kunnen meedoen in deze ontwikkeling. De voorzitter. Dan gaan we nu over tot de vragen aan kandidaat Balster. Rita Verdonk (Hart voor Den Haag). We hebben allemaal kunnen zien dat de PvdA vier gemeenteraadsverkiezingen op rij heeft verloren in stadsdeel Escamp. Hoe denkt de heer Balster nog serieus genomen te worden in dat stadsdeel als stadsdeelwethouder? Martijn Balster (PvdA). Een goede vraag van mevrouw Verdonk. Ik zit er straks, net als de afgelopen jaren, niet als PvdA-man maar als collegelid namens u allen. Ik denk dat we de ambitie delen om Zuidwest te helpen. Uw partij spreekt ook regelmatig over het ervoor zorgen dat de bewoners in Zuidwest en Escamp weer hoop en perspectief krijgen. Ik denk dat het onze gezamenlijke opgave is om dat waar te maken.

In het coalitieakkoord heeft u kunnen lezen dat we dat financieel hebben vertaald en dat we de ambitie die de afgelopen jaren is ingezet, vol gaan doorzetten. Dat doen we niet 21

alleen door een gesprek hier maar vooral ook door heel veel in de wijken aanwezig te zijn. En ik hoop u daar veelvuldig te treffen. Rita Verdonk (Hart voor Den Haag). Dan moet mij toch het volgende van het hart. De heer Balster heeft het over veelvuldig in de wijken aanwezig zijn. Nou, dat bent u ook vast. Maar denkt u nu echt dat de mensen die in Escamp wonen niet weten dat u van de PvdA bent? Wat voor beeld heeft u van deze mensen? Martijn Balster (PvdA). Ik hoop dat de mensen in Zuidwest voelen dat er iets gaat veranderen en dat ze de steun van de politiek in de volle breedte daarbij ervaren. Als bestuurder ga ik mijn uiterste best doen om ervoor te zorgen dat we die verandering die Zuidwest zo hard nodig heeft, in alle opzichten, zoals de kwaliteit van woningen, de arbeidsparticipatie en de gezondheid, met elkaar gaan realiseren. Joren Noorlander (D66). Voorzitter. Voor de huisvesting van kwetsbare doelgroepen leunen we nu op de sociale woningvoorraad van woningcorporaties. Ziet meneer Balster ook mogelijkheden om de andere bouwende partijen hier een betere rol in te geven? Martijn Balster (PvdA). Dank voor de vraag. Huisvesting moet natuurlijk wel goed aansluiten bij de portemonnee van de doelgroep. Veel kwetsbare doelgroepen hebben ook een kleine portemonnee. Vandaar ook dat we goed samenwerken met de woningcorporaties.

De afgelopen tijd hebben we een mooie beweging gemaakt door ook nieuwe woningen te realiseren buiten de woningcorporatiesector met ons doorbraakplan voor de particuliere sector, door leegstaande gebouwen te benutten en door flexwoningen te realiseren. Ik denk dat dit een hele belangrijke toevoeging is, waarmee we ook de druk op de sociale woningmarkt beperkt houden en we deze doelgroepen goed gespreid in de stad kunnen huisvesten zodat ze echt weer een kans hebben om volledig mee te doen in onze samenleving. Robert Barker (PvdD). De afgelopen tijd hebben we gezien dat de eisen die in de Woonagenda maar ook in het coalitieakkoord steeds hoger zijn gesteld, uiteindelijk vaak toch niet blijken te worden gehaald. Ook zijn bouwprojecten gestrand door te hoge kosten. Tegelijkertijd worden in dit coalitieakkoord de ambities hoger gelegd. Hoe gaat u er dan voor zorgen dat er toch meer woningen komen, gegeven het feit dat de eisen steeds hoger worden gesteld? Martijn Balster (PvdA). Ik begrijp de vraag van de heer Barker. Het is een onzekere tijd waarin we beland zijn. De afgelopen jaren hebben we hele mooie sprongen gemaakt in het aantal woningen dat we realiseren. Vorig jaar zijn we er voor het eerst weer in geslaagd om meer dan 30%, namelijk zo'n 34% sociale huur te realiseren. We hebben ook de ambitie om middelduur te bouwen gehaald.

Maar één jaar is niet voldoende om de woningnood te lenigen. Dus we zullen dit langjarig vol moeten houden. Er komt gelukkig ook nog een ontwikkeling bij van het Rijk, dat de huurprijzen in het vrijesectorsegment worden gereguleerd. Dat maakt dat we woningen in de bestaande woningvoorraad, ook niet onbelangrijk, ook betaalbaar houden. Ja, het vraagt onze volle, volle aandacht om het bouwtempo vol te houden, om naar die 4.000 woningen per jaar toe te werken en om die betaalbaarheid op orde te krijgen, maar ik heb er vertrouwen in dat we daar een hele mooie beweging te pakken hebben en we dat ook vol kunnen houden. Robert Barker (PvdD). Dan heb ik nog een vraag over het feit dat er heel veel sociale woningen zijn met slechte energielabels. Hoe gaan we ervoor zorgen dat de woningcorporaties de komende tijd meer investeren in het verduurzamen en in het aanpakken van die slechte energielabels, ook gegeven de hoge energieprijzen waar kwetsbare mensen mee te maken hebben? Martijn Balster (PvdA). Dat is echt een hele terechte en ook heel actuele vraag van de heer Barker. Op dit moment zijn we aan het werk om prestatieafspraken met de woningcorporaties te maken voor volgend jaar. Al op dit moment versnellen zij de aanpak van het verduurzamen van woningen om tegelijkertijd ook iets te doen aan de energierekening.

Zelfs dat zal natuurlijk met een hogere ambitie plaatsvinden en zelfs dat zal dan niet genoeg zijn om mensen niet in inkomensproblemen te brengen. Ik ben daarom ook blij dat het Rijk de maatregel heeft genomen die er is maar we zullen echt alle 22

zeilen bij moeten zetten met elkaar om te voorkomen dat mensen in de ellende raken. Dat vraagt van de wethouder Wonen een aanpak maar ook van de collega's in het college en van de woningcorporaties, maar laten we ook niet vergeten dat er een heleboel particuliere verhuurders zijn die ook een belangrijke verantwoordelijkheid hebben, waarop ik ze met nadruk ook wil wijzen. Isabel Bos (GroenLinks). Voorzitter. Ik hoef de heer Balster denk ik niet te vertellen dat we in een wooncrisis leven en dat het voor veel mensen erg lastig is om een passende woning te vinden. Helaas kan wie je bent, van wie je houdt of wat je afkomst is die zoektocht vaak extra moeilijk maken. Denk bijvoorbeeld aan meeroudergezinnen, queerkoppels of alleenstaanden, mensen met een migratieachtergrond of mensen met een beperking. Hoe gaat de heer Balster ervoor zorgen dat iedereen in onze stad een gelijke kans heeft op een woning? Martijn Balster (PvdA). We hebben de afgelopen periode onderzoek laten doen naar discriminatie op de woningmarkt. Het komt helaas veel vaker voor dan we dachten en wat wenselijk is. En dat kan niet. Iedereen moet een gelijke kans hebben op een fatsoenlijk en betaalbaar huis. Met bijvoorbeeld de verhuurvergunning die we straks krijgen, kunnen we ook verhuurders die discrimineren en die de ruimte niet bieden, steviger aanpakken.

Tegelijkertijd moeten we ervoor zorgen dat er voor elke woningbehoefte ook daadwerkelijk plek is. Daar gaan we echt ambitieus mee aan de slag. Fatima Faïd (HSP). Wat gaat de heer Balster compleet anders doen deze periode? Martijn Balster (PvdA). Die vraag had u misschien moeten stellen aan een collega die een totaal andere portefeuille ging doen. Ik had bijvoorbeeld net een debatje met de heer Barker over betaalbaar bouwen. Op dat punt hebben we een trend ingezet die goed is maar die we echt lang zullen moeten volhouden. Er zijn op verschillende dossiers die ik straks onder mijn hoede mag hebben, enorm grote uitdagingen. We hadden het net over de energiecrisis. Daarbij is ontzettend veel creativiteit nodig. Daar zullen we ook alle energie en creativiteit, ook van u, bij nodig hebben. Lesley Arp (SP). De afgelopen periode hebben we best wel wat discussies gehad over uw informatievoorziening richting de raad. Er is een mogelijke raadsenquête in voorbereiding die onder andere daarover gaat. Ik vraag mij dan ook af hoe u terugkijkt op die discussies met de raad daarover en wat u daarvan meeneemt in de volgende periode. Martijn Balster (PvdA). We hebben met elkaar een heel groot en complex project aan de orde gehad.

Die discussie die we met elkaar hebben gevoerd, heeft ook anderhalf tot twee jaar in beslag genomen, waarbij er ook het belangrijke besluit is genomen om 5.500 woningen in Zuidwest te realiseren. Dat waren pittige debatten, waarbij het ook is gegaan over de informatievoorziening wat betreft het beschermd stadsgezicht. In die debatten heb ik ook aangegeven dat als je terugkijkt op hoe dat gegaan is, er zeker lessen zijn te trekken. Met de beste bedoelingen en intenties is de informatievoorziening aan uw raad verzorgd, maar dat wil niet zeggen dat dit op een manier is gegaan die we achteraf met elkaar het beste zouden vinden. Dus ik vind dat we daar lessen uit moeten trekken. Toevalligerwijs hebben we vandaag in het college de manier waarop we met welstandsadviezen omgaan aan de orde gehad en binnenkort wordt u daarover op korte termijn geïnformeerd. Als we ingewikkelde dossiers met elkaar aan de orde hebben gehad, vind ik dat we na enige tijd met elkaar goed moeten reflecteren om te kijken hoe we zaken anders kunnen doen. En daar sta ik zeer voor open. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Voorzitter. De heer Balster is beoogd stadsdeelwethouder Escamp, wat hij de afgelopen jaren ook is geweest. Ook was hij wethouder Participatie.

Hij is veel zichtbaar geweest in Zuidwest maar tot mijn verbazing las ik vanochtend dat de wethouder het betreurt dat het wijkberaad Leyenburg is gestopt, een wijk in Escamp, en dat hij de bewonersorganisatie nog uit zijn tijd uit raadslid kent, wat drie jaar geleden is. Ik vraag mij dan ook af hoe hij daar de afgelopen drie jaar dan aanwezig is geweest en hoe hij zich voor heel Escamp hard gaat maken en niet alleen voor Zuidwest.

23

De voorzitter. Dat is bijna een schriftelijke vraag, een commissievraag, maar meneer Balster is lenig genoeg om die te beantwoorden. Martijn Balster (PvdA). Een terechte vraag. Ik heb de afgelopen periode als wethouder uiteraard ook veel contact gehad met het actieve wijkberaad Leyenburg dat het overigens erg ingewikkeld heeft gehad door een helaas inmiddels wat kleiner geworden clubje en ook relatief op leeftijd, maar dat ongelofelijk veel tijd heeft gestoken in het belangrijke wijkwerk maar het nu niet meer overeind heeft kunnen houden. Dat werk moeten we koesteren en waarderen. Vanavond worden er ook alweer gesprekken gevoerd om te kijken of er een doorstart kan zijn. In sommige wijken is het echter af en toe echt ingewikkeld om nieuwe aanwas en nieuwe energie te krijgen. Daar zullen we ze soms ook een handje bij moeten helpen. Dat hebben we bijvoorbeeld in de coronacrisis heel erg gedaan en dat zullen we nu ook moeten doen. Het is ongelofelijk belangrijk dat er in elke wijk een goed functionerende wijkvertegenwoordiging is, en daar ga ik mij ook de komende periode uiteraard weer heel goed voor inzetten. De voorzitter. Dan de vragen aan de laatste kandidaat, de heer Bredemeijer. Rita Verdonk (Hart voor Den Haag). Voorzitter. De heer Bredemeijer, het is zijn tweede keer en dit keer met een portefeuille die nog veel uitgebreider is geworden.

Daar hebben we als Hart voor Den Haag toch wel een paar vraagtekens bij, want we hebben nog niet zo lang geleden meegemaakt dat in de commissie Samenleving het actieplan 2023 inzake de HEA niet voldeed aan onze eisen. Eigenlijk vonden we het een ondermaats stuk. Dat betekent dat de wethouder daar niet al te veel regie op heeft gehad. Mijn vraag aan de wethouder is hoe hij dat gaat verbeteren in de toekomst. Bovendien krijgt hij er nog de portefeuille Jeugd bij, wat een hele zware portefeuille is. Een collega zet net dat er nu een mooi fundament ligt. Volgens mij hoeft inwerken niet lang te duren. Hoe zorgt de wethouder ervoor dat hij binnen drie maanden alle ins en outs van deze portefeuille gaat kennen? De voorzitter. Dat zijn twee vragen in één. Hilbert Bredemeijer (CDA). Dank aan mevrouw Verdonk voor deze vragen. Laat ik beginnen met de HEA. Het gaat overigens niet om het actieplan HEA 2023 maar om de hele HEA die ziet op een periode van vier jaar. Dus dat is de Haagse Educatieve Agenda die de raad heeft vastgesteld voor de komende vier jaar. Daarmee heeft de raad eigenlijk de onderwijsagenda bepaald voor de komende jaren. De discussie die onlangs voorafgang aan de commissievergadering waarin we die HEA zouden behandelen, ging meer over de vraag hoe concreet al die punten zijn. Nou, daar hebben we inmiddels afspraken over gemaakt.

Het is dus een agenda voor vier jaar die de raad heeft vastgesteld waar ik mij als wethouder Onderwijs weer in mag vastbijten. Dan de tweede vraag. Doordat ik al wethouder Onderwijs was de afgelopen drie jaar, heb ik natuurlijk al heel veel meegemaakt wat betreft de samenwerking op het gebied van de portefeuille Jeugd. Ik ben heel blij dat het ons gelukt is om nu ook daadwerkelijk Onderwijs en Jeugd te combineren in een portefeuille omdat deze natuurlijk heel veel raakvlakken hebben en het heel belangrijk is om die samenwerking goed samen op te pakken. Daarmee heb ik denk ik al een half inwerktraject gehad. Ook de afgelopen maanden heb ik mij overigens natuurlijk zeer expliciet verdiept in de materie om te komen tot een akkoord dat echt nodig is. Caroline Verduin (D66). Voorzitter. Ik wil de heer Bredemeijer feliciteren met zijn hele mooie tijd bij de CPC afgelopen weekend. Het is goed om een topsporter of een sporter als wethouder Sport te hebben. Het zou ook goed zijn om een wethouder Onderwijs te hebben die ook leraar is. Dat is natuurlijk best lastig te combineren maar een goed realistisch beeld van hoe het er aan toegaat in de klas, is wel heel belangrijk. Dus op welke manier blijft de heer Bredemeijer betrokken bij hoe het er daar aan toegaat, zoals ten aanzien van leraren? Misschien is het een idee om stage te lopen op een school? Hilbert Bredemeijer (CDA).

Dank voor deze vraag, mevrouw Verduin. Toen ik mijzelf zo-even introduceerde, gaf ik al aan dat ik deze baan heel graag wil combineren met mijn rol als vader van drie 24

kinderen. Een zit er op de kinderopvang en de anderen op de basisschool. Ik denk dat ik daardoor, als ik ook mijn best doe om regelmatig thuis te eten, heel veel meekrijg van hoe het er in ieder geval op de basisscholen aan toegaat. Uiteraard zal ik het voortgezet onderwijs, het mbo, het hbo enzovoorts in mijn tijd als wethouder daarbij ook goed volgen. Caroline Verduin (D66). Ik blijf bij mijn suggestie dat de wethouder af en toe stage gaat lopen en echt voor de klas gaat staan. Dan nog iets over het hele pakket. Het is een uitdraging maar het is ook wel mooi dat jeugdzorg erbij komt naast preventie en onderwijs. Preventie is heel belangrijk om de druk op de jeugdzorg te verlichten. We hadden het eerder over een fietskoning. Hoe wordt de heer Bredemeijer een soort preventiekoning van het college? Hilbert Bredemeijer (CDA). Het zou een hele eervolle titel zijn als dat mij lukt in 3,5 jaar. Overigens heb ik ook al een aantal gastlessen gegeven en wil ik dat ook heel graag blijven doen. Dat is een belangrijke manier om in contact te blijven. Zo wil ik het ook doen als het gaat om preventie. Het feit dat we onderwijs en jeugd hebben gecombineerd, maar ook sport, geeft denk ik al aan dat we ook in het bewegen, het vitaal houden en het investeren in de gezondheid van de jeugd een heel belangrijk middel zien om het breder te trekken.

Daar hoort ook de armoedeproblematiek bij et cetera. Dus dat is de aanpak als het gaat om preventie. De voorzitter. We gaan op Soestdijk afspreken met al die koningen! Dan is het woord aan het Paleis voor de Dieren … Ik bedoel de Partij voor de Dieren. Ik val in mijn eigen zwaard. Leonie Gerritsen (PvdD). Nou, als we als Den Haag het paleis voor de dieren worden, is ons werk hier gedaan! Er werd net gezegd over de Binckhorst: geen rails, geen woningen. Hoe gaat u er als wethouder Onderwijs voor zorgen dat het ook andersom geldt, namelijk geen studentenwoningen, geen extra campus voor de Universiteit Leiden bijvoorbeeld? U noemde zojuist ongeveer alle onderwijslagen behalve het wo. Hoe gaan we ervoor zorgen dat alle studenten hier ook kunnen wonen? Hoe gaat u dat aanpakken? Hilbert Bredemeijer (CDA). Dat is een zeer terechte vraag. Ik heb gisteren nog een uitgebreide meeting gehad met de Universiteit Leiden, inmiddels een van de grootste onderwijsinstellingen in Den Haag. In het akkoord hebben we opgenomen dat we het heel belangrijk vinden om die snelgroeiende studentenstad te blijven, omdat het onze stad heel veel geeft, hoewel de aansluiting op de arbeidsmarkt nog wel wat verbeterd moet worden.

Er is een gezamenlijke inspanning van de gemeente, de ontwikkelaars en de onderwijsinstellingen, in dit geval de universiteiten, nodig om het gelijk op te laten lopen met het aantal studentenwoningen. Daarnaast hebben wij in het akkoord opgenomen dat het verbod op verkamering ingetrokken wordt voor studentenwoningen. We streven er daarmee naar om het kunnen wonen van studenten in studentenkamers te vergemakkelijken. Leonie Gerritsen (PvdD). Mijn tweede vraag gaat over Nationaal Park Hollandse Duinen, dat u ook in uw portefeuille heeft. Dat is een gebied dat erg onder druk staat. We vernamen gisteren nog uit het nieuws dat Dunea in de knoop zit met de drinkwatervoorziening. Er komen ook steeds meer bezoekers om in dat park te recreëren. Hoe gaat u er als wethouder voor zorgen dat de natuur daar ook beschermd wordt? Hilbert Bredemeijer (CDA). Dat is een mooie vraag over een mooi gebied. Nationaal Park Hollandse Duinen is een heel breed en uitgestrekt gebied in Zuid-Holland. We hebben nog niet officieel de status van LNV gekregen maar we werken al wel op die manier samen met alle partners. Het gaat erom te zorgen dat we de problematiek die mevrouw Gerritsen hier noemt, ook daadwerkelijk aankunnen. Dat geldt zowel de druk die toeneemt als het natuurbehoud. Het is van belang om dat in goede banen te leiden.

Dat is de uitdaging als het gaat om de portefeuille Nationaal Park Hollandse Duinen. Hera Butt (GroenLinks). Voorzitter. Wethouder, wat pakt u als eerste aan om ervoor te zorgen dat een kind uit de Schilderswijk, Laak of Zuidwest dezelfde kansen krijgt als een kind uit Duinoord? Wat is 25

uw persoonlijke drijfveer om dit gevecht tegen kansenongelijkheid aan te gaan? En dan het liefst niet weer een antwoord over de kinderen die u heeft en die heel belangrijk zijn, maar iets anders. De voorzitter. Dat zijn ook weer twee vragen in één. Dat schiet lekker op. Hilbert Bredemeijer (CDA). Het antwoord is dan: alle kinderen in Den Haag behalve mijn eigen kinderen. Zonder gekheid, maar dit is wel het antwoord. Als ik in de stad ben als wethouder Onderwijs zie ik hoe ongelofelijk groot de verschillen zijn in deze stad. Ik zou het zo mooi vinden als het ons lukt om die verschillen te beslechten. Waar het gaat om de HEA, het favoriete stuk van mevrouw Verdonk, de Haagse Educatieve Agenda voor de komende vier jaar, dan is daarin een van de pijlers kansengelijkheid en eigenlijk ook het belangrijkste thema daarin. Als gemeente hebben we een aantal middelen tot onze beschikking als het gaat om onderwijs, zoals het realiseren van gebouwen maar ook het inzetten van onderwijsachterstandsmiddelen, wat betekent dat het beleid daar terechtkomt waar dat het hardste nodig is. Fatima Faïd (HSP). We hebben het net even gehad over preventie bij de jeugdhulpverlening. Er zijn echter ook heel veel wachtlijsten waar het gaat om gewone hulp die kinderen nodig hebben. Hoe gaat de wethouder dat aanpakken? Ik realiseer mij dat dit een heel brede vraag is. Hilbert Bredemeijer (CDA).

Dat is dé vraag voor de komende jaren als het gaat om de jeugdhulpverlening en het systeem dat daarin totaal uit het lood geslagen is. Er is gisteren ook een debat over geweest, waarbij het ook ging over de lobby die we heel expliciet moeten voeren richting het Rijk voor meer geld. Het gaat mij aan het hart dat we de kinderen die onze hulp echt nodig hebben, soms geen plek kunnen geven. Ik geloof er echt in dat als we kijken naar het hele gezin en het hele veld om het kind heen, we het kind echt kunnen gaan helpen. Dat gaan we samen doen in het kader van de aanpak van de armoedeproblematiek en ook andere vraagstukken, door de hele omgeving rond het kind te stutten. Janneke Holman (PvdA). Een mooie portefeuille, helemaal gericht op jongeren en kinderen in de stad. Ik maak mij wel om een ding zorgen en dat is dat we nu weer jeugdhulp en Wmo uit elkaar trekken. Ik ben dan ook benieuwd van de heer Bredemeijer te horen hoe hij ervoor gaat zorgen dat oudere jongeren die dus net op het randje zitten van de verlengde jeugdhulp en de overstap naar de volwassenen-ggz en de Wmo, niet tussen wal en schip gaan vallen. Hilbert Bredemeijer (CDA). Dank voor deze terechte vraag. We hebben de knip nu ergens anders gemaakt dan in de vorige periode. Toen misten we best wel de aansluiting tussen onderwijs en jeugd. Die was er natuurlijk wel maar de portefeuille was anders.

Nu zullen we deze aansluiting waarschijnlijk missen maar dat geldt bijvoorbeeld ook voor de aansluiting van jeugd naar wonen of van armoede naar jeugd enzovoorts. Dus we zien het echt als onze uitdaging en ambitie om daarin samen op te trekken. Die knip is wel heel wenselijk gemaakt als het gaat om onderwijs en jeugd in dit geval. Kavish Partiman (CDA). Voorzitter, ik heb eigenlijk geen vraag maar ik hoorde zojuist een gesprekje over koningen en wat dies meer zij, waarbij gezegd werd dat de wethouder de ambitie heeft om preventiekoning te worden. Ik zou hem toch willen verzoeken om dan te gaan voor preventiedominee of preventiepaus. De voorzitter. Dat is een advies. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Voorzitter. De heer Bredemeijer is ook beoogd wethouder Loosduinen. Nu woont hij daar ook zelf en het is natuurlijk ook heel mooi als je dat op bepaalde manieren kunt combineren, maar hoe zorgt hij ervoor dat hij die zaken in die zin gescheiden kan houden dat het eigenbelang daarin geen rol kan spelen? Hoe houdt hij zijn wethouderstaken en zijn eigen leefomgeving toch enigszins gescheiden?

26

Hilbert Bredemeijer (CDA). Dank voor deze vraag. Ik ben inderdaad heel blij dat het stadsdeel waar ik wethouder van mag worden, ook het stadsdeel is waar ik woon, een stadsdeel waar 48.000 mensen wonen, dus groter dan een gemiddelde Nederlandse gemeente. Het is denk ik heel goed dat ik dagelijks zie wat daar speelt en wat daar aan de hand is. Tegelijkertijd is het in alles zo, ook in mijn wethouderschap Sport en Onderwijs, dat het mijn persoonlijke leven kan raken en dat het altijd zo moet zijn dat je daarover goede afspraken maakt in het college. We hebben er ook een gesprek over gehad met de integriteitscommissie. Het zijn dus belangrijke vraagstukken waarbij het van belang is er open over te zijn. Dat zijn we ook in het college. De voorzitter. Dank u wel. Dit was de hoorzitting in het kader van de voorgestelde benoeming van acht kandidaat-wethouders. Vanavond rond 20.00 uur gaan we verder. De leden van de raad die van de avondmaaltijd gebruik willen maken, wijs ik erop dat daarvoor gelegenheid is op het politiek terras op de vierde etage en dus niet in de foyer. De vergadering wordt van 19.05 uur tot 20.05 uur geschorst. De voorzitter. We hervatten de vergadering. Een bijzonder welkom aan familie en vrienden en aan de mensen die vanuit de foyer deze vergadering volgen. Fijn dat u er allemaal bent.

We hebben vanaf nu in deze vergadering een aantal dingen te doen, waarbij we af en toe kort moeten schorsen omdat er stemmen geteld moeten worden. Ik stel verder voor dat we alle felicitaties pas doen na de beëdiging van de raadsleden en de benoeming van de leden van het presidium.

Aan de orde is: C. Voorstel van het presidium inzake bepaling aantal wethouders, tijdsbesteding en benoeming wethouders (RIS313248). Het voorstel wordt zonder beraadslaging en zonder hoofdelijke stemming aangenomen.

Aan de orde is: D. Verslag van de commissie tot onderzoek van de geloofsbrieven van de voorgedragen wethouders. De voorzitter. Ik geef het woord aan de voorzitter van de commissie tot onderzoek van de geloofsbrieven van de voorgedragen wethouders, mevrouw Arp. Lesley Arp (SP). Voorzitter. Voorzitter. De commissie uit de raad van de gemeente Den Haag, in wier handen werden gesteld de geloofsbrieven van de voorgedragen wethouders de heer R.J. van Asten, mevrouw S. Bruines, de heer A. Mulder, mevrouw K.B. Parbhudayal, mevrouw M.C.E. Vavier, de heer A.J.F. Kapteijns, de heer M.J.H. Balster en de heer H.W.M. Bredemeijer, stelt vast dat de voorgedragen personen allen benoembaar zijn tot wethouder van de gemeente Den Haag. De voorzitter. Dank u wel. De meeste wethouders hebben in ieder geval heel veel voorletters.

Aan de orde is: E.

Stemming en uitslag stemming.

De voorzitter. Het stembureau bestaat uit de leden Dubbelaar, tevens voorzitter, Van Doorn en Gerritsen. De stembiljetten worden nu rondgedeeld. 27

De vergadering wordt van 20.10 uur tot 20.20 uur geschorst. De voorzitter. Ik geef het woord aan de voorzitter van het stembureau, de heer Dubbelaar. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Aan de stemming voor de benoeming van acht wethouders van de gemeente Den Haag hebben 43 leden deelgenomen. Met 30 geldig uitgebrachte stemmen is benoemd de heer Van Asten. Met 31 geldig uitgebrachte stemmen is benoemd mevrouw Bruines. Met 39 geldig uitgebrachte stemmen is benoemd de heer Mulder. Met 40 geldig uitgebrachte stemmen is benoemd mevrouw Parbhudayal. Met 31 geldig uitgebrachte stemmen is benoemd mevrouw Vavier. Met 30 geldig uitgebrachte stemmen is benoemd de heer Kapteijns. Met 29 geldig uitgebrachte stemmen is benoemd de heer Balster. Met 40 geldig uitgebrachte stemmen is benoemd de heer Bredemeijer. De voorzitter. Dank u wel, meneer Dubbelaar. Zeer gefeliciteerd allen!

Aan de orde is: F.

Beëdiging benoemde wethouders.

De voorzitter. Ik verzoek allen te gaan staan. Ik ga eerst aan u vragen of u uw benoeming wilt aanvaarden. Mevrouw Kavita Parbhudayal. Ja. Mevrouw Mariëlle Vavier. Ja. De heer Robert van Asten. Ja. De heer Hilbert Bredemeijer. Ja. De heer Martijn Balster. Ja. Mevrouw Saskia Bruines. Ja. De heer Arjen Kapteijns. Ja. De heer Anne Mulder. Ja. De voorzitter. Goed. De tekst van de verklaring en belofte luidt als volgt: 'Ik verklaar dat ik, om tot wethouder benoemd te worden, rechtstreeks noch middellijk, onder welke naam of welk voorwendsel ook, enige gift of gunst heb gegeven of beloofd. Ik verklaar en beloof dat ik, om iets in dit ambt te doen of te laten, rechtstreeks noch middellijk enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen. 28

Ik beloof dat ik getrouw zal zijn aan de Grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn plichten als wethouder naar eer en geweten zal vervullen.' De tekst van de eed luidt als volgt: 'Ik zweer dat ik, om tot wethouder benoemd te worden, rechtstreeks noch middellijk, onder welke naam of welk voorwendsel ook, enige gift of gunst heb gegeven of beloofd. Ik zweer dat ik, om iets in dit ambt te doen of te laten, rechtstreeks noch middellijk enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen. Ik zweer dat ik getrouw zal zijn aan de Grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn plichten als wethouder naar eer en geweten zal vervullen.' De heer Robert van Asten. Dat verklaar en beloof ik! Mevrouw Saskia Bruines. Dat verklaar en beloof ik! De heer Anne Mulder. Dat verklaar en beloof ik! De heer Arjen Kapteijns. Dat verklaar en beloof ik! Mevrouw Mariëlle Vavier. Dat verklaar en beloof ik! De heer Martijn Balster. Zo waarlijk helpe mij God almachtig! De heer Hilbert Bredemeijer. Zo waarlijk helpe mij God almachtig! Mevrouw Kavita Parbhudayal. Zo waarlijk helpe mij God almachtig! De voorzitter. Gefeliciteerd allemaal en heel veel succes. (Applaus) De voorzitter. Ik vraag u om als eerste handeling in uw nieuwe of hernieuwde ambt de gedragscode te ondertekenen en die in te leveren bij de Griffier.

-

Afscheid mevrouw Van Tongeren.

De voorzitter. Beste Liesbeth, we installeren vanavond een nieuw college, verwelkomen nieuwe raadsleden en nemen afscheid van jou. Alweer enige tijd geleden gaf jij aan geen nieuwe collegeperiode als wethouder te ambiëren. Je vond een nieuwe uitdaging die je uitstekend zal passen, plaatsvervangend voorzitter van de Commissie voor de milieueffectrapportage, een prominente positie in een onafhankelijke organisatie die adviseert en oordeelt over de inhoud van milieueffectrapporten. Jouw passie voor milieu en duurzaamheid komt hier samen met je toewijding, punctualiteit en een scherp oog voor bijvoorbeeld juridische finesses. We wensen je veel succes in je nieuwe functie. Maar vanavond staan we vooral stil bij je afscheid en blikken we daarom terug. Je treedt aan in een bewogen tijd om wethouder te worden in een roerig college. Dat vraagt om stevige mensen. GroenLinks draagt niet de eerste de beste voor als wethouder Duurzaamheid, Milieu en Energietransitie en als derde locoburgemeester. Je hebt een uitgebreid en divers cv. Je gaat als eerste uit je familie rechten studeren en behaalt vervolgens je doctoraal Internationaal recht. Je woont in Australië en geeft daar leiding aan maatschappelijke instellingen en richt onder meer een centrum voor mishandelde vrouwen op.

Terug in Nederland ben je actief in hetzelfde veld met functies bij de provincie Noord-Holland en de gemeenten Amsterdam en Purmerend. Bekendheid verwerf je vooral als directeur van Greenpeace Nederland en als lid van de Tweede Kamer voor GroenLinks. We herinneren ons - misschien hebben we er verschillende beelden bij, maar goed - een onverschrokken actie met basaltblokken die vissers moesten verhinderen te vissen in kwetsbaar gebied; je kunt het zo meteen weerspreken of preciseren, Liesbeth. Ook de aanhouding bij een actie aan de Hofvijver is opmerkelijk voor een toekomstig wethouder van Den Haag. Je vasthoudendheid toon je met de 29

revanche op de kandidatencommissie door als niet-voorgedragen kandidaat-Kamerlid op nr. 6 voor GroenLinks te eindigen. Deze zwaarbevochten positie in de Kamer verlaat je in 2019 voor het wethouderschap in Den Haag. Niet eerder sta je zelf aan het roer als bestuurder in een publieke functie. Binnen het college sta je pal voor je portefeuille. Ook bij onderwerpen waar de link met die portefeuille maar heel dun is. Dat geldt bijvoorbeeld ook voor de positie van vrouwen. Of het nu gaat om de samenstelling van een nieuwe commissie of over straatnaamvoorstellen, steeds is de vraag: kunnen er niet meer vrouwen bij? Verder houd je college en raad bij de les rond de grenzen van het mandaat dat de lokale overheid heeft. De wissel van opposant naar bestuurder valt soms niet mee, maar de impact als wethouder maakt veel goed. Met de kadernota Duurzaamheid zet je een visie en lijnen neer waarop we voortbouwen. Als ik je resultaten heel concreet maak, noem ik nog eens Den Haag als de stad met de hoogste laadpalendichtheid van Nederland en Europa. Liesbeth, dank voor je inzet gedurende de afgelopen vier jaar. Een periode die je aanmerking doet komen voor de gouden vroedschapspenning van de gemeente Den Haag die ik je bij dezen graag overhandig. Van harte gefeliciteerd! (Applaus) De voorzitter. Ik geef graag het woord aan mevrouw Van Tongeren. Mevrouw Liesbeth van Tongeren. Voorzitter.

Ik sta hier als dankbaar ambteloos burger voor u en ik kijk vooral terug met een enorme hoeveelheid dankbaarheid dat ik mij heb mogen inzetten voor deze stad. Ik wil als eerste graag iedereen die mij in die tijd verdragen, geholpen en ondersteund heeft bedanken en vooral ook de mensen van de griffie, de chauffeurs, de bodes, de secretaressen, de mensen die overal dingetjes oppikten waar ik ze misschien vergat of niet meenam. Van degenen die mij in leven hebben gehouden deze periode, heb ik er hier een aantal voor mij zitten. Jullie wil ik heel specifiek ook bedanken. Uiteraard ook dank aan het hele college. Sommigen van ons zijn vanaf het begin van die viereneenhalf jaar samen. Het is toch ook een soort Stockholmsyndroom, want wij zijn de enigen die weten hoe het is om in zo'n periode de uitdaging te hebben van zo'n grote stad, met moeilijkheden die we samen doorstaan hebben en vervolgens een nieuw college met een aantal nieuwe collega's die tot mijn grote vreugde nu samen op een bestendige lijn consistent doorgaan voor de stad Den Haag. Ik heb in totaal zestien jaar in deze stad mogen werken. Het is de stad in de hele wereld waar ik het langste gewerkt heb. Dus ook dat vervult mij met enige weemoed, want morgenochtend om 8.00 uur staat de verhuiswagen voor en ga ik naar een nieuw, volledig duurzaam huis in Amsterdam.

Ik wil nog drie punten kort aanraken als de voorzitter mij dat toestaat. Ik wil iets zeggen over polarisatie, over het verschil tussen beleid, fte's en een begroting en dingen die daadwerkelijk in de stad voor elkaar komen, die je kan aanraken en waar een heleboel mensen blij van worden, en anderen weer heel erg verdrietig. Als laatste wil ik nog kort het pleidooi houden: hou van de jonge ambtenaar. Voor de oudere mensen: de jonge ambtenaar is de enige die voor je gaat zorgen als je straks echt bejaard bent maar de jonge of jongere ambtenaren die de kennis hebben, inhoudelijk gemotiveerd zijn en voor de publieke zaak werken, hebben we ook ontzettend hard nodig voor de publieke zaak. We hebben in Den Haag een hele zwik van die fijne jongere ambtenaren. Houd van ze, zeg ik vooral tegen de raadsleden, want we hebben deze mensen keihard nodig. Het GMT weet dat wel. Eerst polarisatie. Ik heb onlangs op de radio een stuk gehoord van Bart Brandsma dat mij enorm heeft geïnspireerd. Ik spreek iedereen, dus ook Rita, Richard en Rachid zo nu en dan en ook Hera, Maarten en Dennis. Dan hoor je vaak een soort ergernis van: moet dat nou zo in het gesprek? Nou, jullie kennen mij inmiddels als een beetje een onthechte intellectueel, maar dan ga ik nadenken hoe dat nou zit. We zitten in deze zaal eigenlijk allemaal als overtuigd democraat.

Je gaat niet als raadslid een heleboel van je vrije tijd en van je sociale leven opofferen en hier met hart en ziel je idealen verdedigen als je niet gelooft in de democratie. Als je gelooft in de democratie geloof je ook in onze grondrechten en hoe basaal het systeem in elkaar zit. Dus je gelooft heel erg in vrijheid van meningsuiting maar je gelooft ook in de parlementaire en gemeentelijke democratie waarin je met elkaar in debat moet. Nou, de burgemeester weet er alles van: om een veilig debat te hebben moet je ook beschermen, begrenzen, regels afspreken en mensen heel laten. Wat is nou polarisatie? Bij 30

polarisatie ga je echt op de polen zitten, de hoeken van het speelveld en dat kan best wel. Anne en ik kunnen een plan maken waarop staat 'maximale windmolens in Zuid-Holland' en we kunnen technisch intekenen waar ze állemaal zouden kunnen. Daar word ik dan heel gelukkig van en Anne kijkt dan iets bedenkelijker. We kunnen ook een plan maken om Zuid-Holland helemaal met kernenergie in te richten. Dan kijk ik iets bedenkelijker en dan denkt Anne: nou, best aardig misschien. Je verkent dan twee extremen maar dat doe je zonder dat er een zware emotionele lading aan zit of een groepsgevoel of veroordeling van elkaar. Wij waren eerder met z'n vijven even een borrel aan het doen waarbij we even gebrainstormd hebben met de groep van termen. Je hoort soms termen als 'feministen zijn mannenhaters', 'GroenLinksers zijn bomenknuffelaars', 'VVD'ers hebben allemaal een dikke ik', 'alle mannen in pak zijn haantjes', 'je moet toch gewoon kunnen barbecueën?', 'het zijn allemaal wappies en alfamannetjes' of 'het zijn allemaal deugers en autopesters'. Zodra je in die hoeken van het speelveld komt, krijg je een emotionele lading en groepsvorming.

Op de polen heb je dus gewoon twee ideeën maar je dwingt mensen min of meer een groep te kiezen, in de zin van: jij hoort toch niet bij de bomenknuffelaars, jullie zijn toch geen bloemenmeisjes of jullie zijn toch geen zakkenvullers of graaiers? Je zag het bij corona het duidelijkst, namelijk dat je bijna gedwongen bent, ook in het midden, om positie te kiezen. Wat je dan eigenlijk nodig hebt, is een fractievoorzitter, een wethouder, een burgemeester, een commissievoorzitter, een projectvoorzitter of een programmamanager die probeert te verbinden, waarbij je nog steeds de polen aanspreekt. Wat Bart Brandsma zegt is dat je vooral in het redelijke midden moet zitten. Het redelijke midden wil een redelijk debat in de raadzaal. Het redelijke midden wil geen gescheld op elkaar, of het nou linkse deugers zijn die de rechtse zakkenvullers uitschelden of omgekeerd. Het redelijke midden wil een fatsoenlijk bestuurde stad. Dus steeds weer een beroep doen op die groep en proberen de polen zo min mogelijk aandacht te geven is volgens Bart Brandsma een van de recepten om wat weerwerk te geven aan te extreme polarisatie. Ja, er is vrijheid van meningsuiting en ja, er is een democratisch debat. Die twee grondrechten moeten in harmonie zijn. Er is geen grondrecht dat absoluut is.