RIS313318 Notulen van de raad van 8 september 2022

Er zijn ook andere ondernemers die bijvoorbeeld ijs verkopen en die erop rekenen dat wij zo eerlijk mogelijk proberen de boel te verdelen en er dus van uitgaan dat daar geen ambulante handel van ijs plaatsvindt. Die regels zijn er echt expliciet om geen willekeur toe te staan op dit soort plekken. Mochten we nu gaan afspreken om op die plek wel een ambulante standplaats toe te staan, dan moeten we daarvoor een open inschrijving beginnen volgens de Europese dienstenrichtlijn en kan dus iedereen die daar iets wil verkopen, zoals parfum, zich inschrijven voor die plek, wat we natuurlijk allemaal niet willen. Dan hebben we de situatie dat de heer Moes helemaal niet 100% zeker is van die plek. Sterker nog, dan zal er een run komen op die plek, kan ik mij zomaar voorstellen. Dus dat moeten we hem ook niet aandoen. Het is ingewikkelder dan zomaar te zeggen 'weet u weet, gaat u daar maar staan', want dat zou in strijd zijn met onze eigen verordening. Om die reden moet ik deze motie namens het college helaas ontraden. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Het is onze eigen verordening. Die hebben wij in al onze wijsheid vastgesteld, maar we zien dat die in deze situatie gewoon belemmerend werkt en ons niet verder helpt. Daarom deze motie om een uitzondering te maken op onze eigen regels. Volgens mij hebben we die bevoegdheid. Wethouder Bredemeijer (CDA).

Dan ben ik denk ik niet duidelijk genoeg geweest. Als wij die verordening aan zouden passen door daar wel een ambulante standplaats toe te staan, dan zouden we daar nog steeds een open inschrijving moeten doen omdat we anders in strijd handelen met de Europese dienstenrichtlijn. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Sorry, maar ik vind dat u het nodeloos ingewikkeld maakt. We kunnen aangeven dat vanwege de verbouwing van het Binnenhof die we niet hadden voorzien toen we die regels maakten, we toestemming geven aan de heer Moes om tijdelijk, voor de duur van de verbouwing van het Binnenhof, daar te gaan staan. Ik heb er alle vertrouwen in dat dit kan. Wethouder Bredemeijer (CDA). Ik probeer het juist niet te ingewikkeld te maken maar zo helder en zo behapbaar mogelijk. We moeten ervoor waken dat we als stadsbestuur met elkaar in strijd gaan handelen met onze eigen regels. Ik zeg dit niet om puristisch te zijn maar gewoon om ons dit niet aan te doen. Wij zouden in strijd handelen met de Europese dienstenrichtlijn op het moment dat wij die open inschrijving niet doen. Dan gaan we andere ondernemers dus benadelen ten opzichte van een individu, hoe lief hij mij ook is. De voorzitter. Laatste keer, meneer Guernaoui.

88

Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Maar volgens mijn fractie is een open inschrijving niet nodig. U maakt het nodeloos complex. Geef hem toestemming vanwege de langdurige verbouwing van het Binnenhof om voor de duur van die verbouwing daar te staan. Wethouder Bredemeijer (CDA). We vallen een beetje in herhaling. Als we dat zouden doen, handelen we in strijd met de Europese dienstenrichtlijn. Dat zijn niet onze eigen regels. U wijst op de tijdelijkheid waarmee we dat eventueel wel zouden kunnen doen. Ook daarvoor geldt dat er een open inschrijving moet zijn omdat het toch gaat om een heleboel jaren. Juist om deze reden hebben we samen met de heer Moes - het voelt overigens nog steeds een beetje ongemakkelijk om over één ondernemer hier een debat te voeren, maar goed dat is nu eenmaal het geval - en het Rijksvastgoedbedrijf om de tafel gezeten om een oplossing te verzinnen. De gemeentelijke organisatie wil dat echt nog een keer graag doen om samen met het Rijksvastgoedbedrijf te kijken welke oplossing mogelijk is. De heer Moes stond op het terrein van het Rijksvastgoedbedrijf en dat maakt het ingewikkeld. Alexander Roep (VVD). Technisch rijdt de heer Moes in een BMW 5-serie die nu echter stuk is en in de garage staat en dan wordt hij qua vervangend vervoer afgescheept met een Fiat Punto, met alle respect voor Fiat.

We zijn het er allemaal wel over eens dat B67 niet echt dé plek is om te gaan staan met je ijscowagen als je wat wil verdienen. Kunt u niet nog keer met de heer Moes gaan praten om te kijken of er ergens een stukje rijksgrond is waar een mogelijkheid is voor hem? Wethouder Bredemeijer (CDA). Ik waardeer dat de heer Roep dit vraagt en ook inziet dat we met elkaar best wel in een ingewikkelde situatie zitten omdat we geen willekeur willen toepassen en we andere ondernemers niet willen benadelen ten opzichte van deze ondernemer. Ik zal die toezegging doen aan de heer Roep en uiteraard ook aan de heer Guernaoui. Ik hoop van harte dat dit tot een oplossing leidt. Sebastian Kruis (PVV). Is het niet mogelijk dat als je eventueel die plek aanwijst voor ambulante straatverkoop, je er dan zo op stuurt dat alleen ijscomannen erop kunnen inschrijven? Dan kan je er namelijk een beetje op sturen. Zo denk ik dus ook een beetje mee met de partij naast mij, want ik ben ook een redelijk mens, zoals u weet. Wethouder Bredemeijer (CDA). Ik heb die Europese dienstenrichtlijn nu niet voor me liggen maar wat ik ervan weet is dat het een open inschrijving betreft met daarna loting. Sebastian Kruis (PVV). Dan kunnen we misschien beter uit de Europese Unie stappen. Wethouder Bredemeijer (CDA). Daarover laat ik het oordeel aan de raad. De beraadslaging wordt gesloten.

Aan de orde is: U. Brief wethouder Economie, Internationaal en Dienstverlening, mevrouw Bruines, inzake Voorgenomen besluit Shell verplaatsen fiscale vestiging naar Verenigd Koninkrijk (RIS310707). De beraadslaging wordt geopend. Leonie Gerritsen (PvdD). Voorzitter. We hebben twee moties. De eerste motie met als titel 'Ruil Shell in voor een duurzame toekomst', heeft als dictum: verzoekt het college niet krampachtig vast te houden aan een fossiel bedrijf met een twijfelachtige reputatie als Shell en in plaats daarvan duurzame bedrijven te verwelkomen en de ruimte te bieden. De tweede motie met als titel 'Shell uit de Economic Board', verzoekt het college geen subsidie toe te kennen aan de Board zolang een afgezant van Shell hier deel van uitmaakt. 89

De voorzitter. Door mevrouw Gerritsen, daartoe gesteund door mevrouw Arp, wordt de volgende motie (U.1 PvdD) ingediend:

Motie U.1 PvdD Ruil Shell in voor een duurzame toekomst De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 8 september 2022, ter bespreking van de Brief wethouder Economie, Internationaal en Dienstverlening, mevrouw Bruines, inzake Voorgenomen besluit Shell verplaatsen fiscale vestiging naar Verenigd Koninkrijk. Overwegende, dat: • Shell de afgelopen maanden veroordeeld is voor het veroorzaken van gevaarlijke klimaatverandering en berispt voor misleiding en greenwashing; • deze zaken in Nederland én internationaal bijzonder veel negatieve publiciteit veroorzaken. Van mening, dat: • het handelen van Shell in deze zaken, zeer schadelijk is voor het imago van de stad; • Den Haag zich meer zou moeten richten op de groene energiesector dan op de fossiele industrie omdat daar in de toekomst veel meer behoefte aan zal zijn. Verzoekte het college: • niet krampachtig vast te houden aan een fossiel bedrijf met een twijfelachtige reputatie als Shell en in plaats daarvan duurzame bedrijven te verwelkomen en de ruimte te bieden. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door mevrouw Gerritsen, daartoe gesteund door mevrouw Arp en mevrouw Faïd, wordt de volgende motie (U.2 PvdD) ingediend:

Motie U.2 PvdD Shell uit the Economic Board De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 8 september 2022, ter bespreking van de Brief wethouder Economie, Internationaal en Dienstverlening, mevrouw Bruines, inzake Voorgenomen besluit Shell verplaatsen fiscale vestiging naar Verenigd Koninkrijk. Overwegende, dat: • Shell de afgelopen maanden veroordeeld is voor het veroorzaken van gevaarlijke klimaatverandering en berispt voor misleiding en greenwashing; • deze zaken in Nederland én internationaal bijzonder veel negatieve publiciteit veroorzaken. Constaterende, dat: • de Economic Board the Hague adviezen verstrekt aan de gemeente Den Haag; • de samenstelling van de Economic Board door de eigen leden bepaald wordt; • de President-directeur van Shell Nederland B.V. één van de leden van de Board is. Van mening, dat: • ambassadeurs en adviseurs van onze economie de rechtsstaat behoren te respecteren; • het in opspraak zijn vanwege ernstige feiten, zeer nadelig is voor het imago van onze stad. De raad spreekt uit: • het ongepast te vinden dat de president van Shell Nederland B.V. lid is van de Board.

90

Verzoekt het college: • geen subsidie toe te kennen aan de Board zolang een afgezant van Shell hier deel van uitmaakt. En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Wethouder Bruines (D66). Voorzitter. Het college beoordeelt beide moties negatief en moet ze dus ontraden. Wat betreft motie U.1 neem ik echt krachtig afstand van de indruk dat er krampachtig wordt vastgehouden aan een bedrijf en geen ruimte zou worden geboden aan duurzame bedrijven. Duurzame bedrijven zijn zeer, zeer welkom in deze stad en daar voeren we ook zeer actief beleid op. En ze zijn er gelukkig ook. Dan motie U.2. De leden van de Economic Board nemen op persoonlijke titel deel aan de Board en worden gekozen vanwege hun betrokkenheid bij Den Haag en de ontwikkeling van Den Haag. Dat is hier ook het geval. Er is dus geen enkele aanleiding om de directeur van Shell uit de Board te zetten. Leonie Gerritsen (PvdD). Er staat ook nergens dat die uit de Board gezet moet worden. Ik zeg alleen dat zolang de directeur van Shell in de Board zit, we geen subsidie zouden moeten verlenen, aangezien de reputatie van Shell op dit moment niet echt goed is. Ik zag vandaag ook weer een artikeltje voorbijkomen hierover. Dus is dit nou echt een bedrijf dat we in de Economic Board willen hebben zitten en dat de hele tijd voor de rechter gesleept wordt? Wethouder Bruines (D66).

De leden van de Economic Board nemen op persoonlijke titel deel. Het college ziet geen aanleiding om geen subsidie toe te kennen aan de Board. Er zitten meer grote bedrijven in de Board maar ook kleine bedrijven overigens. Daar zijn we heel blij mee want die brengen een hoop kennis, inzicht en ervaring mee. De beraadslaging wordt gesloten. De voorzitter. Ik verneem nu net dat de Britse koningin is overleden. Ik vind dit zo'n memorabel moment dat ik dat even aan u meldt. Zij ruste in vrede.

Aan de orde is: W.

Madestein (rondvraag).

De beraadslaging wordt geopend. Leonie Gerritsen (PvdD). Voorzitter. Zoals u van de inspreker namens de Bomenstichting al heeft kunnen horen, is er wat kritiek op het onderdeel landschapspark Madestein van het bestemmingsplan Madestein-Vroondaal. Daar worden heel veel bomen gekapt, waaronder veel oudere grote, gezonde bomen. Hiervoor is geen bomeneffectanalyse uitgevoerd, geen natuurscan, geen stikstofberekening. Het plan zoals het er ligt, is ook nooit naar de raad gegaan. Als raad hebben we hier geen beslissing over genomen. We hebben niet kunnen beslissen over het voorontwerp en de kaders die er liggen komen uit een heel oud plan en zijn inmiddels herschreven. Je kunt ze dus niet beschouwen als door de raad goedgekeurd. En zo verliest de stad weer 500 bomen. Daarom dient mijn fractie een motie in met als dictum: roept het college op om geen onomkeerbare stappen te zetten zoals het kappen van bomen totdat de gemeenteraad van Den Haag over het totale plan heeft kunnen spreken. De voorzitter. Door mevrouw Gerritsen, daartoe gesteund door mevrouw Faïd, wordt de volgende motie (W.1 PvdD) ingediend:

91

Motie W.1 PvdD Red Madestein De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 8 september 2022, ter bespreking van Madestein. Overwegende, dat: • er een kapvergunning is aangevraagd voor het kappen van 464 bomen in Landschapspark Madestein; • de wethouder Buitenruimte suggereert dat de werkzaamheden over enkele weken van start gaan, zonder dat de gemeenteraad van Den Haag ooit over het plan heeft kunnen spreken; • de wethouder Buitenruimte ter onderbouwing van het plan verwijst naar collegebesluiten (RIS283365, RIS311976, RIS299323) welke nooit naar de gemeenteraad zijn gestuurd en ook niet door de raad bekrachtigd; • inmiddels drie politieke partijen schriftelijk vragen hebben gesteld, maar dat antwoorden nog op zich laten wachten (RIS313009, RIS312945 en RIS313073). Roept het college op: • geen onomkeerbare stappen te zetten, zoals het kappen van bomen, totdat de gemeenteraad van Den Haag over het totale plan heeft kunnen spreken. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Wethouder Bredemeijer (CDA). Voorzitter. We moeten het toch een beetje in perspectief plaatsen. Als hier gesproken wordt over ruim 400 bomen, dan klinkt dat heftiger dan het is.

We hebben een kapvergunning aangevraagd voor het hele gebied omdat we zo helder mogelijk willen zijn over wat we daar precies gaan doen en over hoe we dat landschapspark, ook ecologisch, willen verbeteren. Daarvoor hebben we dat aantal van die ruim 400 bomen genoemd waarvan er 133 kapvergunningsplichtig waren. Dus voor die overige 331 hoeven we geen kapvergunning aan te vragen maar zijn ze wel in één ronde meegegaan. Daar zijn we ook open over geweest. We hebben dat ook duidelijk aangegeven. Ik vind het eerlijk gezegd vervelend dat er nu een beeld wordt gecreëerd alsof wij 464 bomen gaan omkappen. Het gaat hier echt om het verbeteren van het park en om er een mooi landschapspark voor de toekomst van te maken. Het gaat ook om zaailingen en bosplantsoen. Kapdunning is ook een heel ander type kap dan we gewend zijn bij bijvoorbeeld bomen die langs een straat staan. Leonie Gerritsen (PvdD). Ik weet dat dat het doel is en ik ben ook heel blij met dat doel. Als de natuur beter wordt, vindt u ons altijd aan uw zijde. Maar u begrijpt ook dat het fijn was geweest als de raad er ook even naar had kunnen kijken en als er op z'n minst een bomeneffectanalyse en een natuurscan waren uitgevoerd, wat alle twee niet is gebeurd. Ik vraag ook niet om het allemaal niet uit te voeren, mijn enige vraag is om het er nog met de raad over te kunnen hebben. Dat is mijn enige verzoek in deze motie.

Wethouder Bredemeijer (CDA). Ik begrijp dat verzoek en ik was ook zeker van plan om daarop te reageren, maar ik hecht er ook wel aan om dit eerst even in perspectief te plaatsen. Zo'n BEA is niet gebruikelijk als het gaat om een landschapspark. Wat we wel hebben gedaan, is het effect van deze methode duidelijk maken. Dat zit ook in alle plannen. We hebben er een website voor en bij de kapvergunningsaanvraag hebben we de effecten geschetst. Dus daar zijn we wel degelijk open over geweest maar een BEA is niet van toepassing als het gaat om landschapsparken. Dus om die reden is dat niet gebruikelijk. Dan de vraag die nu voorligt in de motie. Het bestemmingsplan Madestein-Vroondaal is op 21 mei 2015 vastgesteld door de gemeenteraad. De realisatie van de kwaliteitsimpuls is bij besluit 92

gedelegeerd naar de GEM Vroondaal die daarmee vervolgens aan de slag is gegaan. Die heeft dat in nauwe samenwerking met de gemeente - het ibDH doet dat namens ons - opgepakt. De verwarring is er in gelegen dat er in het verleden op een andere manier dan tegenwoordig wordt omgegaan met het naar de gemeenteraad sturen van voorontwerpen. Op dat moment werd een collegebesluit genomen op basis van kaders die de gemeenteraad het college had meegegeven. Het college heeft die kaders vervolgens ingekleurd en daar het plan op gebaseerd. Dat plan wordt nu, zeven jaar na dato, in praktijk gebracht. Maar er is dus wel degelijk een besluit genomen door zowel het college als de raad. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Het valt mij op dat de wethouder probeert de aantallen klein te maken. Ik heb de stukken heel goed doorgenomen en in de balans staat dat er 154 bomen zijn waarvan de conditie redelijk is en dat er 229 goede en gezonde bomen zijn. Ik kom dan op een totaal van 468 bomen. Kan de wethouder dat bevestigen? Wethouder Bredemeijer (CDA). Mijn informatie is dat er voor 468 bomen een kapvergunning is aangevraagd. 331 daarvan betreffen de dunning en zijn dus niet vergunningsplichtig. Daar behoeven we normaal gesproken geen vergunning voor aan te vragen. We hebben dat overigens wel in de vergunningsaanvraag meegenomen.

Je kunt je afvragen of dat verstandig is, want dan is het aantal natuurlijk hoog. Aan de andere kant zijn er we ook zo open mogelijk over en weet u dan ook waar het over gaat. Dat is dunning. De 133 zijn vrijstaande bomen die wel vergunningsplichtig zijn. We doen dat enerzijds om het park toegankelijk te houden. De wens van het college was jaarrond toegankelijkheid maar ook en met name was de wens om de natuurwaarden van het park stevig te verbeteren. Vandaar dat het op deze manier is gegaan. We kunnen er nog heel veel over zeggen maar op de website staat het heel erg goed weergegeven. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Fijn dat het helder is dat het om 468 bomen gaat. Het college wil dus 468 bomen kappen in onze stad. Op welk moment vond de wethouder het verstandig om de raad niet mee te nemen in dat voorontwerp? Wethouder Bredemeijer (CDA). De heer Dubbelaar probeert nu toch een loopje te nemen met de transparantie die we juist hebben betracht en dat vind ik best vervelend. Ik begon deze beantwoording door aan te geven dat het hierbij niet om 468 bomen gaat zoals we een boom zouden tekenen als we dat zouden moeten doen, maar juist om dunning. Bij dunning gaat het om zaailingen waaronder die van enkele millimeter dikte, en om dunning van de bosschages omdat het gebied jarenlang niet is gebruikt.

Dus het gaat expliciet niet om 468 bomen zoals de heer Dubbelaar nu denkt te moeten geloven. Daarnaast is de vraag van de heer Dubbelaar wanneer we het een goed idee vonden om dat wel of niet naar de gemeenteraad te sturen. Dat was in 2015. Toen vond het college het een goed idee om dat naar de raad te sturen. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Het aantal raadsleden in deze raad dat in 2015 hiermee bezig is geweest, is zeer beperkt. U zat er, ik zat er en zo zijn er nog een paar, maar het zijn er maar een beperkt aantal. Dus het is dan toch gewoon niet uit te leggen dat het hier niet is meegenomen? Het college gaat nu een paar miljoen uitgeven aan een park waar de meesten hier nog nooit van gehoord hebben en kapt daarvoor 468 bomen en doet alsof dat de gewoonste zaak van de wereld is. Ik kan dat niet uitleggen op straat. Wethouder Bredemeijer (CDA). Ik zou bijna zeggen dat het ironisch is dat degene die er om vraagt, een van degenen was die er in 2015 wel bij was. Dit is natuurlijk een flauw grapje, maar u begrijpt wel wat ik bedoel. Het is natuurlijk waar dat 2015 lang geleden is, maar de heer Dubbelaar was daarbij. En natuurlijk kunt u dat allemaal niet meer weten, maar wat er wel gebeurd is, is dat er in 2015 een heel plan gemaakt is voor het gebied Vroondaal. Het park Madestein is daar toen bijgekomen.

Dat is daarna overgegaan naar GEM Vroondaal die dat samen ging doen met ibDH. Zolang duurt het dus om die plannen te maken en om er budgetten voor te vinden, maar in 2015 is die planvorming inderdaad gestart.

93

Leonie Gerritsen (PvdD). Ik wil het dan even kortsluiten. Ik wil best de motie intrekken als de wethouder toezegt de set schriftelijke vragen binnen twee weken te zullen beantwoorden. Dan kunnen we het gewoon op die manier doen. Wethouder Bredemeijer (CDA). Ik heb in de commissie ook al aangegeven dat we hierbij hebben geprobeerd zo transparant mogelijk te zijn over wat er gaat gebeuren. Ik vind het heel vervelend dat er met die transparantie een loopje wordt genomen doordat er iedere keer wordt gesproken over die 468 bomen. Een zaailing kun je een boom noemen maar normaal gesproken is dat geen boom. Maar goed, geeft niet, maakt niet uit. Ik heb geprobeerd de procedure zo transparant mogelijk te volgen samen met het college. Ik heb ook aangegeven dat die procedure nog gewoon loopt. De bezwaarprocedure is bijna afgerond. Bovendien kijkt een commissie nog naar de bezwaren. Dus laten we die procedure netjes doorlopen. Leonie Gerritsen (PvdD). Daar vraag ik ook helemaal niet naar. Ik vraag alleen of u de schriftelijke vragen tijdig wil beantwoorden, zodat we het dan kunnen agenderen. Er liggen drie sets schriftelijke vragen. Misschien dat u die alle drie tegelijkertijd kan beantwoorden binnen twee, tweeënhalve week. Dan zijn we ook blij en komt het ook wel goed. Wethouder Bredemeijer (CDA).

Ik kan mij niet precies voor de geest halen waar die schriftelijke vragen over gaan, hoe uitgebreid ze zijn et cetera. Ik ken ze niet. Ik wil natuurlijk toezeggen ze zo snel mogelijk te zullen beantwoorden maar of dat binnen twee weken kan, kan ik niet toezeggen. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). De termijn ten aanzien van mijn vragen die ik op 10 augustus heb gesteld eindigt op 13 september. Dus ik reken erop dat die vragen voor 13 september dan ook beantwoord zullen worden. Dan nog even over de motie van mevrouw Gerritsen. Is die motie naar het oordeel van de wethouder uitvoerbaar? Het voorontwerp is door het college vastgesteld en de vergunning is aangevraagd. Volgens mij wordt die van rechtswege verleend vanavond. Wethouder Bredemeijer (CDA). Volgens mij heeft de commissie bezwaar en beroep zes weken de tijd om die bezwaren te behandelen en daar een uitspraak over te doen. Dus die periode van zes weken gaat dan morgen in. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Betekent dit dat gedurende die periode van zes weken er niet wordt gekapt? Want dat was volgens mij de kern. Wethouder Bredemeijer (CDA). Zeker, voorzitter. De beraadslaging wordt gesloten. Voorzitter: de heer Van der Helm.

Aan de orde is: X.

Raadsmededeling: Tweede voortgangsrapportage arbeidsmigranten 2021 (RIS311440).

De beraadslaging wordt geopend. Hera Butt (GroenLinks). Voorzitter. Ik heb twee moties. De eerste motie, Zorg voor arbeidsmigranten, verzoekt het college te onderzoeken met welke maatregelen de toegang van arbeidsmigranten tot passende zorg (verder) verbeterd kan worden, hierbij in ieder geval de mogelijkheden rondom (1) de inzet van (vrijwillige) zorgtolken, (2) betere en meer gerichte informatievoorziening; en (3) zorg voor daklozen en onverzekerden (4) toegankelijkheid van mentale zorg te onderzoeken, en het IVO, IDHEM, vakbonden en andere relevante partijen hierbij te

94

betrekken. De motie is meeondertekend door Janneke Holman van de PvdA en Caroline Verduin van D66. De tweede motie, Maak informatie en formulieren toegankelijk, verzoekt het college de online-informatievoorziening en formulieren, via THIC en op de website van de gemeente Den Haag, te (blijven) verbeteren in hun toegankelijkheid voor arbeidsmigranten, in samenwerking met organisaties als IDHEM verbeterpunten te identificeren en hierbij expliciet te kijken naar de mogelijkheden om meer formulieren meertalig aan te bieden, daarnaast afspraken te maken met uitzendbureaus, werkgevers en ambassades over het bieden van informatie aan arbeidsmigranten over hun rechten en plichten wanneer zij in Den Haag komen wonen. Deze motie is meeondertekend door Caroline Verduin, Caroline Peeck en Janneke Holman. De voorzitter. Door mevrouw Butt, daartoe gesteund door mevrouw Verduin en mevrouw Holman, wordt de volgende motie (X.1 GL) ingediend:

Motie X.1 GL zorg voor arbeidsmigranten De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 6 juli 2022, ter bespreking van tweede voortgangsrapportage arbeidsmigranten Overwegende, dat: • arbeidsmigranten een grote (uiteenlopende) bevolkingsgroep vormen die een belangrijke bijdrage aan een Haagse en regionale economie houden; • toegang tot zorg een mensenrecht is; • het de plicht van (onder andere) de gemeente is om de toegang tot passende zorg en hulpverlening binnen haar mogelijkheden voor alle bewoners te bevorderen; • goede zorg en hulpverlening (aan de voorkant) bovendien een preventieve werking hebben ten opzichte van zwaardere zorgvragen vanuit de arbeidsmigrant én daaruit voortkomende problemen voor de buurt.

Constaterende, dat: • rapporten van onder andere het IVO (https://ivo.nl/kwetsbare-positie-arbeidsmigranten-eerder ingrijpen-nodig/) en Pharos (https://www.pharos.nl/kennisbank/zorgen-voor arbeidsmigranten/) uitwijzen dat arbeidsmigranten bovengemiddeld kwetsbaar zijn voor zorgproblematiek (waaronder alcohol- en drugsverslaving), maar een slechte toegang tot passende zorg hebben; • dit onder andere te maken heeft met taalbarrière, angst om de baan bij ziekmelding kwijt te raken, het ontbreken van een zorgverzekering en de wegen niet kennen; • uit signalen van het straatconsulaat bovendien blijkt dat de toegang van dakloze arbeidsmigranten tot zorg in het bijzonder slecht is, onder andere door het ontbreken van een verzekering waardoor huisartsen hen niet kunnen of willen helpen. Verzoekt het college: • te onderzoeken met welke maatregelen de toegang van arbeidsmigranten tot passende zorg (verder) verbeterd kan worden; • hierbij in ieder geval de mogelijkheden rondom (1) de inzet van (vrijwillige) zorgtolken; (2) betere en meer gerichte informatievoorziening; en (3) zorg voor daklozen en onverzekerden (4) toegankelijkheid van mentale zorg; te onderzoeken; • het IVO, IDHEM, vakbonden en andere relevante partijen hierbij te betrekken. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter.

Door mevrouw Butt, daartoe gesteund door mevrouw Verduin, mevrouw Holman en mevrouw Peeck, wordt de volgende motie (X.2 GL) ingediend: 95

Motie X.2 GL Maak informatie en formulieren toegankelijk De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 6 juli 2022, ter bespreking van tweede voortgangsrapportage arbeidsmigranten Overwegende, dat: • toegankelijkheid van informatievoorziening en formulieren een belangrijke voorwaarde is om inwoners van Den Haag goed mee te laten doen in de stad; • dit voor kwetsbare doelgroepen met een vaak beperkt sociaal netwerk, zoals bijvoorbeeld arbeidsmigranten een aandachtspunt is. Constaterende, dat: • het college al goede stappen zet om de informatievoorziening richting arbeidsmigranten te verbeteren en meertalig aan te bieden, bijvoorbeeld via het The Hague International Center (THIC); • toegankelijke informatievoorziening en formulieren door de uiteenlopende talen én de informatie- en hulpvragen van arbeidsmigranten echter logischerwijs een grote uitdaging blijft.

Verzoekt het college: • de online informatievoorziening en formulieren, via THIC en op de website van gemeente Den Haag, te (blijven) verbeteren in hun toegankelijkheid voor arbeidsmigranten, in samenwerking met organisaties als IDHEM verbeterpunten te identificeren en hierbij expliciet te kijken naar de mogelijkheden om meer formulieren meertalig aan te bieden; • daarnaast afspraken maken met uitzendbureaus, werkgevers en ambassades over het bieden van informatie aan arbeidsmigranten over hun rechten en plichten wanneer zij in Den Haag komen wonen. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Sebastian Kruis (PVV). Voorzitter. Het is natuurlijk heel erg vervelend voor alle directbetrokkenen en voor de eigenaren van alle bedrijven maar ik was eigenlijk best wel heel verheugd toen ik las dat tienduizenden arbeidsmigranten hun baan gaan kwijtaken. Het is namelijk een unieke kans om ervoor te zorgen dat we daar in de stad vanaf komen, want we hebben daar gewoon enorm veel last van, qua verdichting, qua overlast en natuurlijk ook qua criminaliteit. Ik heb dus een motie geformuleerd om daar werk van te maken.

De motie luidt: constaterende dat duizenden arbeidsmigranten in de komende maanden werkloos zullen worden, vanwege de hoge gasprijs en daarmee samenhangende sluiting van kassen in het Westland, de hoge gasprijs naar alle waarschijnlijkheid nog lange tijd zal aanhouden, waardoor terugkeer van deze arbeidsmigranten in een (semi-)vast dienstverband onwaarschijnlijk lijkt, het perspectief voor deze arbeidsmigranten op een minimaal aanvaardbaar welvaarts- en welzijnsniveau in de komende jaren onvoldoende is; overwegende dat de gemeente een taak heeft om deze arbeidsmigranten over dit gebrek aan perspectief in te lichten, de leefbaarheid van enkele wijken nog verder onder druk zal komen te staan als deze arbeidsmigranten zonder werk komen te zitten en de leefbaarheid in deze wijken reeds tot onder een 'Den Haag waardig minimum' is gedaald, onder andere vanwege de overlast en overbewoning van deze arbeidsmigranten; verzoekt het college de werkloos geworden arbeidsmigranten perspectief te bieden, middels het maximaal inzetten op een veilig en zorgeloos vertrek naar het land van herkomst. Het is wat ons betreft ook de bedoeling dat ze na hun vertrek niet meer terugkomen, maar dat snapt de wethouder natuurlijk ook wel. De voorzitter. Door de heer Kruis wordt de volgende motie (X.5 PVV) ingediend:

96

Motie X.5 PVV Maximale ondersteuning remigratie werkloze arbeidsmigranten De gemeenteraad van Den Haag in vergadering bijeen op donderdag 8 september 2022 Constaterende, dat: • duizenden arbeidsmigranten in de komende maanden werkloos zullen worden, vanwege de hoge gasprijs en daarmee samenhangende sluiting van kassen in het Westland; • de hoge gasprijs naar alle waarschijnlijkheid nog lange tijd zal aanhouden, waardoor terugkeer van deze arbeidsmigranten in een (semi-)vast dienstverband onwaarschijnlijk lijkt; • het perspectief voor deze arbeidsmigranten op een minimaal aanvaardbaar welvaarts- en welzijnsniveau in de komende jaren onvoldoende is. Overwegende, dat: • de gemeente een taak heeft om deze arbeidsmigranten over dit gebrek aan perspectief in te lichten; • de leefbaarheid van enkele wijken nog verder onder druk zal komen te staan als deze arbeidsmigranten zonder werk komen te zitten; • de leefbaarheid in deze wijken reeds tot onder een ‘Den Haag waardig minimum’ is gedaald, onder andere vanwege de overlast en overbewoning van deze arbeidsmigranten. Verzoekt het college: • de werkloos geworden arbeidsmigranten perspectief te bieden, middels het maximaal inzetten op een veilig en zorgeloos vertrek naar het land van herkomst. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Fatima Faïd (HSP). Voorzitter.

De Haagse Stadspartij ziet dat de afgelopen drie jaar eigenlijk geen verbeteringen hebben plaatsgevonden in de leef- en werkomstandigheden van arbeidsmigranten. Het aantal groepslocaties is afgenomen, er is geen zicht op nieuwe locaties en het college wacht nog steeds landelijke maatregelen af. Dat vinden wij uitermate teleurstellend en ook niet wat het college beloofd heeft, namelijk om zich in te zetten voor een regionaal huisvestingsplan voor arbeidsmigranten. Daarom dienen we samen met mevrouw Arp van de SP en de heer Smit van de Partij voor de Dieren een motie van treurnis in. Het dictum ervan luidt: spreekt zijn treurnis uit over de handelswijze van het college. De voorzitter. Door mevrouw Faïd, daartoe gesteund door mevrouw Arp, wordt de volgende motie (X.4 HSP) ingediend:

Motie X.4 HSP motie van treurnis De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 8 september 2022, ter bespreking van de Raadsmededeling: Tweede voortgangsrapportage arbeidsmigranten 2021 (RIS311440). overwegende, dat: • het college in het coalitieakkoord 2019-2022 stelt “zich in te zetten voor een regionaal huisvestingsplan voor arbeidsmigranten”; • het college in de brief Proces aanpak huisvesting arbeidsmigranten (RIS305089) stelt dat de Haagse aanpak zich concentreert op huisvesting;

97

•

het college in de brief Proces aanpak huisvesting arbeidsmigranten (RIS305089) stelt dat het primaire doel van de aanpak is het creëren van leefbare, veilige en menswaardige woonomstandigheden voor arbeidsmigranten in Den Haag;

constaterende, dat: • het college in de meest recente rapportage wederom verwijst naar de implementatie van de aanbevelingen van de Commissie Roemer en de invoering van de verhuurvergunning; • er nog geen regionaal huisvestingplan is; • het aantal locaties en gerealiseerde woningen voor arbeidsmigranten in de afgelopen 3 jaar in Den Haag alleen maar is afgenomen; • de resterende groepslocaties ook onder druk staan; • er geen alternatieve locaties in beeld zijn en er ook geen gesprekken worden gevoerd, noch een convenant is gesloten over nieuwe locaties waar bed en brood gescheiden zijn en menswaardige leefomstandigheden zijn geborgd, zoals de raad het college heeft opgedragen met de motie ‘Stel menswaardige eisen aan huisvesting van arbeidsmigranten’ (RIS308904); • hierdoor ook geen perspectief wordt geboden aan wijken die geregeld kampen met onveilige en onverantwoorde huisvestingssituaties van short stay-arbeidsmigranten, zoals Laak en Transvaal; • met de focus van het college op enkel handhaving niet de onderliggende problemen worden opgelost, maar bovendien ook te weinig rekening wordt gehouden met de gevolgen voor de arbeidsmigranten (denk aan de behoefte aan nazorg); • er geen reële oplossingen worden aangedragen voor de opvang en ondersteuning van dakloze arbeidsmigranten; • er nog steeds zo’n 50.000 arbeidsmigranten in Den Haag wonen van wie de huidige woon- en

werkomstandigheden zeer precair zijn. Spreekt zijn treurnis uit over de handelswijze van het college. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Caroline Verduin (D66). Voorzitter. De positie van arbeidsmigranten in Den Haag is eigenlijk onze stad onwaardig. D66 maakt zich zorgen over een nieuwe golf van ontslagen van arbeidsmigranten die werkzaam zijn in de kassen door de stijgende gasprijzen. Dit zijn mensen die hard willen werken, geld willen verdienen en waar we allemaal van profiteren, maar ze lopen nu het risico om niet alleen hun baan maar ook hun woning kwijt te raken. Daarom een motie met als dictum: verzoekt het college arbeidsmigranten de komende maanden te wijzen op hun rechten met behulp van de Haagse Pandbrigade, maatschappelijke organisaties en middels eigen communicatiekanalen, in gesprek te gaan met Straatconsulaat en Leger des Heils en te monitoren of meer arbeidsmigranten in de komende maand dakloos raken en de mogelijkheden te verkennen om EU-arbeidsmigranten door te verwijzen naar een baan bij een betrouwbare werkgever, zoals de gemeente zelf. Deze motie is meeondertekend door het lid Butt van GroenLinks en het lid Holman van de PvdA. Sebastian Kruis (PVV). Ik heb een vraag aan mevrouw Verduin, de half-Poolse ambassadeur.

Ze zegt dat we allemaal profiteren van arbeidsmigranten maar dat is echt totale onzin. Ga een keertje vragen aan mensen die in Laak, Transvaal of Schilderswijk wonen hoe zij profiteren van die arbeidsmigranten. Die arbeidsmigranten zorgen voor verdichting en overlast en zorgen er ook voor dat de lonen veel te laag blijven voor Nederlandse arbeiders. Dus kunt u aan al die gewone mensen, gewone Hagenaars en Hagenezen uitleggen dat wij allemaal profiteren van die arbeidsmigranten? Caroline Verduin (D66). Dit is de typisch polariserende stijl van politiek bedrijven van de heer Kruis, want hij legt de schuld bij arbeidsmigranten die eigenlijk slachtoffer zijn van een systeem van huisjesmelkers en malafide uitzendbureaus. In plaats van op te komen voor arbeidsmigranten, juist die

98

kwetsbaren, en echt de systeemvragen aan te pakken, legt hij weer de schuld bij deze mensen zelf. En dat vind ik echt kwalijk. Sebastian Kruis (PVV). Ten eerste: die 'hij' is meneer Kruis in het debat. Ten tweede: de schuld ligt niet per se bij de arbeidsmigranten maar bij die pro-Europese partijen die tegen iedereen zeggen 'sinterklaas, kom maar binnen met je knecht want Den Haag is nog niet vol', terwijl Den Haag overvol is. Uiteindelijk moeten we gewoon perspectief bieden aan juist die arbeidsmigranten door te stellen dat Den Haag vol is. Kijk hoe die mensen erbij zitten. We hebben gezien hoe het misging in de Wouwermanstraat toen het dak ervan afbrandde. We hebben gezien in welke erbarmelijke omstandigheden die mensen verbleven, en op de voordeur stond de stempel van D66. Dus uiteindelijk is het de schuld van uw partij maar ook van al die andere partijen aan de overkant, dat die mensen in zulke erbarmelijke omstandigheden leven. Ik wil daar een eind aan maken. Uiteindelijk is het geen polariserende vraag maar een vraag met perspectief op een oplossing. Caroline Verduin (D66). Volgens mij herkent de heer Kruis inderdaad dat er problemen zijn waar het gaat om die huisjesmelkers en hele slechte woonomstandigheden. Ik zou het goed en verfrissend vinden als de heer Kruis daarin met mij wil optrekken in plaats van al die problemen bij de arbeidsmigranten zelf te leggen.

Sebastian Kruis (PVV). Dat wil ik heel graag doen samen met mevrouw Verduin, maar dan wil ik wel ook gewoon een grens trekken en zeggen dat Den Haag op dit moment vol is en dat we voor de mensen die er nu al zijn moeten toewerken naar verbetering van de omstandigheden. Maar je kunt natuurlijk niet dweilen met de kraan open. Dat is mevrouw Verduin vast met mij eens. Caroline Verduin (D66). Dat ben ik niet met de heer Kruis eens. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Welke banen binnen de gemeente Den Haag heeft mevrouw Verduin in beeld voor deze mensen die in het Westland werken? Caroline Verduin (D66). Er zijn vele vacatures bij de gemeente Den Haag, in heel veel verschillende sectoren. Ik denk dat daar wel mogelijkheden zijn voor arbeidsmigranten. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Concreet: welke banen heeft u op het oog voor deze mensen die nu in het Westland ergens iets aan het plukken zijn? Caroline Verduin (D66). Ik vind het nogal denigrerend om te spreken over 'in het Westland iets aan het plukken zijn'. Dit zijn mensen die hard werken. De land- en tuinbouw draait er op. Waarschijnlijk zullen daar in de winter enorm veel banen verdwijnen die in de zomer dan waarschijnlijk weer nodig zijn. Het is echt seizoenswerk. De gemeente Den Haag is een betrouwbare werkgever. Het zou positief zijn om in dat verband ook te denken aan deze mensen.

Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Nogmaals: welke concrete banen heeft u op het oog voor deze hardwerkende mensen in het Westland binnen de gemeente Den Haag? Of worden ze allemaal BA van jullie wethouders? Caroline Verduin (D66). Waarom niet? Waarom zou een EU-arbeidsmigrant dat niet kunnen doen? We zetten in op het leren van de taal. Dat enorme vooroordeel dat er is, vind ik wel erg pijnlijk, hoor. De voorzitter. Nee, meneer Guernaoui, niet buiten de microfoon. U heeft overigens al drie interrupties gehad. Dan nu de heer Smit. Robin Smit (PvdD). D66 zegt in haar motie dat ze arbeidsmigranten wil wijzen op hun rechten. Een van die rechten is noodopvang. Kan D66 aangeven wat voor opvangplekken we deze mensen gaan geven?

99

Caroline Verduin (D66). Ik hoop vooral dat we kunnen voorkomen dat mensen hun huis kwijtraken en niet van die voorziening gebruik zullen moeten maken. Dat is ook echt waartoe ik de wethouder oproep. Probeer dat in zicht te krijgen en probeer te voorkomen dat wanneer deze mensen hun baan kwijtraken, ze ook meteen hun huis kwijtraken. We hebben opvangplekken maar daar zijn er te weinig van. De heer Smit zet zich er altijd voor in om dat aantal plaatsen te vergroten. Maar zoals gezegd, hoop ik ten eerste dat voorkomen kan worden dat deze mensen hun huis kwijtraken, vooral door een nieuw inkomen. Robin Smit (PvdD). Natuurlijk wil de Partij voor de Dieren ook voorkomen dat deze mensen in de noodopvang terechtkomen, maar met uw motie wordt geen budget geregeld. Wat voor signaal geven we dan af aan mensen die wel hulp zoeken en gebruik willen maken van noodopvang? Caroline Verduin (D66). Ik begrijp heel goed waar de heer Smit op doelt. Ik kan ook niet wachten totdat de coalitieonderhandelingen voorbij zijn. Met deze motie kan ik dat niet aanpassen. Ik vraag daarin nu om monitoring door de wethouder. Daadwerkelijk geld vrijmaken voor opvangplekken is nog iets wat op de onderhandelingstafel ligt. Robin Smit (PvdD). Als D66 dan terugkijkt op het gevoerde beleid van de afgelopen jaren, wat is dan haar conclusie? Caroline Verduin (D66).

Op het gebied van noodopvang of op het gebied van arbeidsmigranten? Wij vinden dat de huidige situatie voor arbeidsmigranten onze stad eigenlijk onwaardig is, maar het punt is dat we er niet alleen als gemeente iets over hebben te zeggen. Heel veel is landelijk beleid. Volgens mij heeft de gehele gemeenteraad gezegd dat het rapport-Roemer sneller uitgevoerd moet worden. Fatima Faïd (HSP). Ik hoor mevrouw Verduin praten over huisjesmelkers en zo. Hoe gaat haar motie ervoor zorgen dat mensen niet in de klauwen van die huisjesmelkers terechtkomen? Caroline Verduin (D66). Eigenlijk betreft het hier een dubbele oproep. Je kan niet zomaar uit je huis gezet worden. Je hebt in Nederland en in Den Haag veel rechten als huurder. Daarnaast is het van belang de Haagse Pandbrigade actief in te zetten om deze mensen op die rechten te wijzen. De voorzitter. Door mevrouw Verduin, daartoe gesteund door mevrouw Butt en mevrouw Holman, wordt de volgende motie (X.6 D66) ingediend:

Motie X.6 D66 Help arbeidsmigranten de winter door De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 8 september 2022, ter bespreking van het afrondend debat over de tweede voortgangsnota 2021 arbeidsmigranten, Constaterende dat: • volgens Westlandse uitzendbureaus naar verwachting 75 procent van de vraag naar arbeidsmigranten in Westlandse kassen wegvalt als gevolg van de hoge gasprijzen. Overwegende dat: • een groot deel van arbeidsmigranten dat werkzaam is in het Westland, woonachtig is in Den Haag. Van mening dat: • het onwenselijk en onmenselijk is als kwetsbare arbeidsmigranten niet alleen hun baan maar ook op korte termijn hun woning kwijtraken.

100