RIS313230 Bijlage

−

Op 10 maart is er op het voormalige Norfolk terrein een voor geïnteresseerde ondernemers ingerichte bedrijfsunit opgeleverd om te kunnen bekijken. Vanuit maritieme hoek is er concrete belangstelling en worden gesprekken gevoerd met de ontwikkelaar. Campus@Sea heeft hiervoor kandidaten aangeleverd vanuit het met de campus verbonden netwerk. Uitgebreidere informatie over de voortgang van ontwikkelingen in de haven en de kuststrook is te vinden in de reguliere rapportages van het Programma ‘De Kust Gezond’ aan de commissie ruimte (RIS311172).

Operationeel doel −

−

−

−

De plek voor maritieme innovaties en waar besluiten worden genomen over het gebruik van de zee

De centrale evenementenruimte van Campus@Sea is opgeleverd en wordt veelvuldig gebruikt door de besluitvormers over de toekomst van de (Noord)zee. Zo heeft de Community of Practice Noordzee er plaats gevonden, is de Franse Kamer van Koophandel langs geweest met een delegatie die betrokken is bij de ontwikkeling van de Middellandse Zee, hebben de Europese reders er een overleg gehad, maken docenten en studenten van de Haagse Hogeschool er gebruik van als ook de gemeente, provincie en andere impact makers op zee. Den Haag biedt zo een plek voor bedrijven en kennisinstellingen om elkaar te ontmoeten en samen te werken en innoveren. Het advies van de kwartiermakers voor de haven als Praktijkcentrum Noordzee is zo goed als afgerond en zal binnenkort naar de Raad gaan. Hiermee krijgt het onderdeel leren, naast werken en innoveren, een plek in de campusontwikkeling. De MKB stimuleringsregeling Proeftuin op de Noordzee loopt op zijn einde en de laatste subsidieaanvragen voor het innoveren op de proeftuin op zee en in de haven zijn in behandeling.

Operationeel doel -

Vergroten van het aanbod aan (kleinschalige) bedrijfsruimten in de haven en kuststrook

Scheveningen: Kracht kust beter benutten

Het programma Toekomst Scheveningen Badplaats is begin 2021 gestart. Hierin werkt een integraal team gezamenlijk aan de opgave om Scheveningen veilig, schoon, bereikbaar en aantrekkelijk te houden. Onderdeel hiervan is de wekelijkse scenariovorming voor de inzet van verkeersregelaars, handhavers en gastvrije hosts in de badplaats. De ontwerpvisie ‘toekomstvisie Scheveningen-Bad 2040’ is vrijgegeven. De visie is een wenkend perspectief over hoe Scheveningen-Bad zich de komende jaren in relatie tot haar omgeving moet ontwikkelen. Een consultatie- en adviesronde volgt in Q2 en Q3 2022.

Tactisch doel 3: Stadsdelen en regio versterken met bedrijfshuisvesting en gebiedsontwikkeling Operationeel doel Betere aansluiting tussen vraag en aanbod van kleinschalige bedrijfsruimte − Niet alleen op de bedrijventerreinen waarvoor een Gebiedspaspoort (ZKD, Fruitweg, Uitenhagestraat) wordt opgesteld is er behoefte aan een actieve bedrijvenvereniging met een

25/30

Economische uitvoeringsagenda: Voortgangsrapportage 2021

−

−

betrokken parkmanager. De Accountmanagers Bedrijventerreinen hebben er in samenwerking met de Ambassadeur Bedrijventerreinen van PZH voor gezorgd dat er op de Uitenhagestraat een Gebiedsmanager actief is geworden. Ook zijn de eerste stappen gezet naar een bedrijvenvereniging op Ypenburg en is – samen met het bestuur van de BLF - een subsidieaanvraag bij PZH voor een gebiedsmanager voor de Fruitweg voorbereid. Daarbij wordt tijdens de gesprekken met ondernemers geïnventariseerd of er behoefte is aan extra bedrijfsruimte en wordt gezocht naar een koppeling met beschikbaar vastgoed.

Operationeel doel Vernieuwing, intensivering en verduurzaming bedrijventerreinen − De Accountmanagers Bedrijventerreinen werken in nauw overleg met stadsdelen en andere afdelingen aan verbeteringen op het gebied van ondernemersvertegenwoordiging, verduurzaming en het ondernemersklimaat. Zo is op het bedrijventerrein Westvlietweg een inventarisatie gemaakt van het zogenaamde ‘laaghangende fruit’: ingrepen in de openbare ruimte die op korte termijn een bijdrage leveren aan het verbeteren van het ondernemersklimaat. − Ondernemers, onderwijs en andere partners op ZKD hebben samengewerkt aan een aanvraag bij het Nationaal Groeifonds voor werklandschappen voor de toekomst. De aanvraag is in april gehonoreerd. Hiermee komt er 26 miljoen euro beschikbaar voor het vergroenen en klimaatadaptief maken van 10 bedrijventerreinen in Nederland, waaronder ZKD. Operationeel doel − −

−

−

Meer sterke ondernemers in Zuidwest en Haags Veen

Kwartiermaker maak en kwartiermaker zorg zijn aangesteld die mede in Den Haag Zuidwest actief zijn en om met name de zorg-, maak- en bouwsector te bevorderen. Pand Zuidwest heeft eind 2021 een subsidie gekregen om als zelfstandig project door te gaan. Daar waar dit in 2020 en 2021 totaal gefinancierd werd door de gemeente heeft nu ANNA Vastgoed en Cultuur het concept overgenomen om voor de komende 5 jaar dit te exploiteren en door te ontwikkelen tot de ondernemershub voor Den Haag Zuidwest. Hiermee hebben we het project geborgd en zorgen we ervoor dat dit project door de markt overgenomen wordt en daarmee niet meer afhankelijk is van de overheid, terwijl we wel aantrekkelijke huurprijzen garanderen. Op 18 januari heeft het college ingestemd met het projectvoorstel om het schoolgebouw aan de Twickelstraat te transformeren naar een Bedrijfsverzamelgebouw. Het voorziet in 950 m2 werkruimte voor ca. 15 ondernemers. In april jl is het investeringsbesluit voor de herontwikkeling van de voormalige school aan de Beatrijsstraat genomen. Hier zal ca 4.700 m2 betaalbare kleinschalige bedrijfsruimte worden gerealiseerd.

Tactisch doel 4: De vastgoeddynamiek bevorderen door marktontwikkeling te stimuleren Operationeel doel Juridisch-planologisch scherper kaders formuleren en waar nodig sturen − In maart 2022 is de Urgentiebrief Bedrijfshuisvesting (RIS311819) aan de raad gestuurd. Enerzijds om aandacht te vragen voor de blijvende krapte op de markt voor bedrijfshuisvesting, anderzijds om in te gaan op de oplossingsrichtingen en de inzet van de gemeente in het komende jaar. In de Urgentiebrief Bedrijfshuisvesting is het belang van juridisch-planologische zekerheid bevestigd. In de Gebiedspaspoorten voor de bedrijventerreinen ZKD, Fruitweg en Uitenhagestraat worden deze scherpere kaders opgenomen. − Met de subsidieregeling kleinschalige bedrijfshuisvesting is tot eind 2022 €1,5 miljoen subsidie beschikbaar voor de realisatie van bedrijfsruimte. In de eerste 6 maanden van de regeling, tot eind 2021, zijn voorstellen gehonoreerd voor in totaal 0,1 mln. De eerste maanden van 2022 volgen dat

26/30

Economische uitvoeringsagenda: Voortgangsrapportage 2021

tempo. Voor 2022 loopt ook een promotiecampagne om nog meer eigenaren en ondernemers te bereiken en te wijzen op de regeling. Om het bereik van deze regeling te vergroten, evalueren we

deze met stakeholders en passen we zo nodig onderdelen aan. Operationeel doel

Realiseren van een revolverend fonds

− Operationeel doel Realiseren van een beheer- en exploitatiemaatschappij − Met het succes van de CV Starterspanden bij het beheer en de exploitatie van De Schilde in het achterhoofd verkennen we de mogelijkheden om een dergelijke rol ook op andere plekken in de stad in te zetten. De Urgentiebrief introduceert de oprichting van een beheer- en exploitatiemaatschappij die namens de gemeente panden in eigendom, beheer en exploitatie kan nemen (de Haagse InvesteringsMaatschappij). Met de oprichting van de HIM kunnen we voortbouwen op successen als de New Farm, de Titaan en de Caballerofabriek. − In het Woonwerk-akkoord stellen we een uitvoeringsprogramma op om regionaal ruimte voor bedrijven te ontwikkelen of toe te voegen. Ook verkennen we de mogelijkheden van vernieuwing en verduurzaming van bedrijventerrein Westvlietweg en of het Industrieschap Plaspoelpolder een rol kan krijgen bij de verdere ontwikkeling van de GAVI-kavel.

27/30

Economische uitvoeringsagenda: Voortgangsrapportage 2021

6 Middelen, samenwerking en vervolg

Realisatie 2o21 en indicatieve begroting 2022 per tactisch doel Onderstaande tabel geeft per tactisch doel weer hoeveel middelen zijn ingezet voor 2021 en indicatief begroot voor 2022. Dit overzicht is exclusief de incidenteel aanvullende middelen en de dekking derden/specifieke subsidies (oranje en donkerblauw in bovenstaande figuur), aangezien deze projectgebonden worden ingezet en/of niet vrij besteedbaar zijn. Economische uitvoeringsagenda Structureel beschikbaar budget 2019-21 (programma 11)

( in mln. €)

Realisatie 2021 Structureel Incidenteel 19-22 (basis) (coalitieakkoord)

Sociaal-economisch herstelplan

Jaartotaal

Programmabegroting 2022 Structureel Incidenteel 19-22 (basis) (coalitieakkoord)

Sociaal-economisch herstelplan

Jaartotaal

Speerpunt 1 Attractieve stad Aantrekkelijk woon- en leefklimaat scheppen Levendigheid en toeristische aantrekkingskracht vergroten Mobiliteitstransitie realiseren Imago versterken Capaciteit (DSO+BSD)

8,7

1,0

1,3

11 5,7 3,3 2

11,9

1,0

3,4

12,9 8,4 2,5 2

Speerpunt 2 Veerkrachtige economische structuur Verdiepen van het profiel van Internationale Stad van Vrede en Recht Verbreden van de economische structuur met maak, zorg & gezondheid, en bouw Vernieuwen van de economie met kennis, technologie en innovatie Opschalen door export, financiering en spin-off Capaciteit (DSO+BSD)

9,0

1,2

0,3

10,5 4,5 0,2 0,9 1,6 3,3

7,5

1,0

2,1

8,5 3,1 0,5 0,8 1,6 2,5

Speerpunt 3 Excellent ondernemingsklimaat Goede en snelle dienstverlening aan ondernemers mkb voorbereiden op de uitdagingen van de toekomst Bestaande (internationale) bedrijven en instellingen versterken en nieuwe aantrekken Talentontwikkeling: werken aan een vaardige en talentvolle stad Capaciteit (DSO)

2,4

0,3

0,4

3,1 1,1 0,4 1,0 0,6

3,0

0,3

0,6

3,3 1,3 0,4 1,0 0,6

Speerpunt 4 Ruimte en werkmilieus Centrum: CID als economisch topmilieu Kust: internationale zone en hoofdstad van de Noordzee Stadsdelen en regio versterken met bedrijfshuisvesting en gebiedsontwikkeling Vastgoedontwikkeling bevorderen door marktontwikkeling te stimuleren Capaciteit (DSO)

0,7

3,7

4,4 1,4 0,4 2,0 0,6

0,7

3,7

Totaal

20,8

6,2

29,0

23,1

6,0

2,0

4,4 1,4 0,4 2,0 0,6 6,1

29,1

Samenwerking, regio en nieuwe rollen Nog meer dan voorheen wordt in de uitvoering van beleid samenwerking gezocht met partners in stad en regio. Dit maakt beleid effectiever en door krachtenbundeling kan meer bereikt worden. Ook hoeven niet alle economische zaken binnen de gemeentegrenzen aangepakt worden. Met de ontwikkeling van gezamenlijke proposities kan ook aanspraak gemaakt worden op landelijke en Europese fondsen. Hiervan worden in deze voortgangsrapportage verschillende successen benoemd. Naast de zaken zoals opgenomen onder de speerpunten kunnen de volgende algemene ontwikkelingen gemeld worden: Groeiagenda Zuid-Holland In een brede coalitie van o.a. de universiteiten, de steden Delft, Rotterdam, Den Haag, Leiden en Dordrecht, Provincie Zuid-Holland, MRDH, Shell, Havenbedrijf, HTM, de Economic Board ZuidHolland, en Innovation Quarter is samengewerkt aan de Groeiagenda ZuidHolland. Deze agenda bevat concrete investeringen en acties uit Zuid-Holland. Met deze agenda is een actieve lobby gestart naar het Rijk voor middelen uit het Nationaal Groeifonds. Voor de eerste tranche van het Groeifonds zijn er meerdere voorstellen op meerdere terreinen vanuit deze regio ingediend. Voor Den Haag zijn proposities op gebied van mobiliteit en kunstmatige intelligentie (AI) ingediend. Voor AI is bekend gemaakt dat er voor een eerste fase € 276 mln.

beschikbaar komt voor de nationale agenda. Toekenning van deze middelen aan projecten gebeurt eind 2021 via nog open te stellen regelingen. Welk deel daarvan direct beschikbaar zal zijn voor Haagse projecten wordt dus nog besloten. Met de Groeiagenda hebben we in de regio ook voor latere tranches en de volgende kabinetsperiode een goede basis gelegd. Er wordt nu gewerkt aan nieuwe proposities.

28/30

Economische uitvoeringsagenda: Voortgangsrapportage 2021

Lokale, regionale en landelijke samenwerking • De Economic Board The Hague (EBTH) mobiliseert ondernemers en adviseert de gemeente. Na de gemeentelijke bezuiniging heeft EBTH zich opnieuw neergezet. Belangrijke activiteiten richten zich o.a. op advisering over coronaherstel en de wijkeconomie van ZuidWest. Op initiatief van EBTH zetten de grootste Haagse werkgevers zich in voor verduurzaming en bereikbaarheid van de stad met The Hague Connected. • De propositie Kennisregio aan Zee (in kader van de NOVI) is uitgewerkt. De propositie betreft het gebied Leiden-Zoetermeer-Den Haag-Delft e.o. Het gaat over de ruimtelijke aanpassingen die nodig zijn voor een groeiend, kennisintensief en aantrekkelijk woon en werkgebied. Het doel is bij het Rijk op de juiste agenda’s te komen voor deze verstedelijkingsvraagstukken en om samenwerking tussen gemeenten op deze verstedelijkingsvraagstukken te versterken. • Het corona overleg met de directe buurgemeenten (zowel bestuurlijk als ambtelijk) is omgezet in een regulier overleg waar ook kennis en ervaring op andere economische thema’s wordt uitgewisseld. Ook wordt daarbij gekeken naar kansen voor samenwerking in projecten. • Binnen de MRDH wordt gewerkt aan een nieuwe strategische agenda. Verwachting is dat deze eind van dit jaar gereed is. Daarnaast lopen de bestaande programma's door.

Vanuit deze programma's zijn in de afgelopen periode twee bijdragen toegekend aan de gemeente Den Haag voor de voucherregeling digitalisering (€ 96.000) en voor een project voor het verbeteren van de cyberweerbaarheid van MKB bedrijven in de regio (€ 300.000). • In G6 verband is bij het Rijk extra aandacht gevraagd voor de consequenties van de coronacrisis op de grootstedelijke economie zoals op human capital, innovaties en de binnensteden. Dit heeft geleid tot de afspraak met MinBZK over een verkenning naar wat nodig is voor de aanpak van de binnensteden na Corona, waaraan ook MinEZK en MinJenV deelnemen. Deze verkenning is gereed en op basis hiervan wordt een city deal voorbereid tussen ministeries, grote steden en andere partners. Centrale thema is te sturen op de transformatie van de binnenstad, grip op vastgoed, benodigd instrumentarium en de openbare ruimte Uitvoeringsorganisaties werken meer samen Twee uitvoeringsorganisaties werken aan de realisatie van het economisch beleid: IQ vanuit de regio en The Hague & Partners vanuit Den Haag. Hoewel beide organisaties hun eigen activiteiten en invalshoeken hebben is in de afgelopen periode een grote stap gezet in de onderlinge samenwerking en wordt nu gewerkt aan gemeenschappelijke dossiers.

• De regionale ontwikkelmaatschappij InnovationQuarter (IQ) is een belangrijke partner van de Gemeente op het vlak van bedrijvenacquisitie en regionale investeringen gericht op duurzame economische groei. N.a.v. de 2021 Corona-overbruggingslening (COL regeling EZK) heeft IQ ondernemers begeleid in de aflossing van deze leningen en waar nodig uitstel van aflossing verleend. • In opdracht van de gemeente werken THBA en IQ op dit moment samen op de thema's ‘New Energy’ en IT/Tech. Op deze sectoren zal de bredere kennis en expertise – ook m.b.t. de disciplines Innoveren en Investeren (IQ) en Marketing en Conventions (TH&P) - vanuit zowel The Hague & Partners als InnovationQuarter, én de inbreng van de accountmanagers van gemeente Den Haag worden ingezet. De te behalen voordelen op eerste instantie zijn (i) de kennis en expertise van beide organisaties wordt beter benut voor zowel klant als stad; (ii) op groot deel van de projecten worden de inefficiënties danig verminderd, (iii) door op genoemde sectoren gezamenlijke resultaat te behalen vervalt de concurrerende KPI-prikkel; (iv) er wordt samengewerkt aan de versterking van het Haagse ecosysteem en clusters binnen de filosofie van “Stad zonder grenzen”, en (v) beide organisaties behouden – naast een gedeeld werkveld – ook een eigen profiel en expertise op specifieke sectoren.

• Recentelijk heeft kapitaaluitbreiding vanuit de aandeelhouders (per 19 januari jl.) plaats gevonden van € 62,25 miljoen voor IQ Capital (vanuit Den Haag via HEID € 3,68 mln.). Dit jaar wordt i.s.m.

29/30

Economische uitvoeringsagenda: Voortgangsrapportage 2021

•

de stakeholders, waaronder Den Haag, een nieuwe Meerjarenstrategie 2023 – 2026 uitgewerkt. Dit fonds stimuleert bedrijven met innovatie groeiplannen. The Hague & Partners (TH&P) is het centrale aanspreekpunt in Den Haag met betrekking tot de acquisitie van bedrijven en congressen in de stad. Daarnaast speelt H&P een belangrijke rol in het vermarkten van Den Haag als toeristische en zakelijk-toeristische bestemming naar nationale en internationale bezoekers en (reis)organisaties. De coronacrisis heeft een enorme impact op de instroom van bedrijven, congressen en buitenlandse toeristen. TH&P heeft het afgelopen jaar sterk ingezet op de doorontwikkeling van digitale dienstverlening zodat geïnteresseerde partijen op een veilige en snelle manier kennis kunnen maken me onze stad. Daarnaast is er samen met en voor de buurgemeenten een speciaal partnerprogramma ontwikkeld, zodat we ook op gebied van de bezoekerseconomie beter kunnen samenwerken.

Ten slotte Binnen de huidige coalitieperiode is dit de laatste voortgangsrapportage. Succesvol economisch beleid is gebaat bij een betrouwbare overheid, consistentie en een lange adem. Het is aan een nieuwe gemeenteraad en coalitie om vervolg te geven aan het economisch beleid, binnen de kaders van de recente economische visie en te komen tot een nieuwe economische uitvoeringsagenda. In 2023 zal dan weer de jaarlijkse voortgangsrapportage verschijnen.

30/30