RIS313230 Bijlage
Tekst van het document
Economische uitvoeringsagenda: Voortgangsrapportage 2022
Datum
26 augustus 2022
Economische uitvoeringsagenda: Voortgangsrapportage 2021
Inhoudsopgave
1 Inleiding
3
2 Speerpunt 1: Attractieve stad
5
3 Speerpunt 2: Veerkrachtige economische structuur
11
4 Speerpunt 3: Excellent ondernemingsklimaat
18
5 Speerpunt 4: Voldoende ruimte in aantrekkelijke werkmilieus
23
6 Middelen, samenwerking en vervolg
28
2/30
Economische uitvoeringsagenda: Voortgangsrapportage 2021
1 Inleiding
Derde economische voortgangsrapportage Samen met partners in stad en regio werkt de gemeente aan de uitvoering van het economisch beleid. In deze derde voortgangsrapportage voor het Haags economisch beleid staan de ontwikkelingen en resultaten op basis van de Economische Visie en Uitvoeringsagenda vanaf oktober 2021 (publicatie eerste voortgangsrapportage, RIS306587). De rapportage betreft de activiteiten binnen programma 11 uit de programmabegroting (Economie, Internationale Stad, Citybranding en Smart City). Beleids- en financiële kaders • De Economische visie Den Haag+ 2030; brede economische bloei in een stad zonder grenzen (RIS303550) vormt de kadernota voor het economisch beleid. Deze visie is in juni 2020 door de Gemeenteraad vastgesteld. De hierin opgenomen doelenboom is de structuur waarbinnen alle activiteiten worden uitgevoerd en prestaties en effecten in beeld worden gebracht. • In het Coalitieakkoord 2019-2022; Samen voor de stad wordt de Economische visie onderschreven en uitgevoerd. • Wat we als Gemeente in deze collegeperiode concreet doen om de economische visie te realiseren, staat in de Economische uitvoeringsagenda 2019-2022 (RIS303548) en de gedeeltelijke actualisatie hiervan: Economische uitvoeringsagenda: voortgangsrapportage 2020 (RIS306587) en 2021 (RIS310848).
• De raad stelt de financiële kaders voor de uitvoeringsagenda vast in de programmabegroting. De verantwoording daarover vindt plaats in de programmarekening. Doelenboom economische visie: stad, structuur, ondernemer en ruimte Het hoofddoel van het Haagse economisch beleid, zoals vastgesteld in de economische visie, is brede economische bloei. Dan hebben we het over banengroei en economische groei, die bijdraagt aan de leefkwaliteit van alle Haagse inwoners en de veerkracht van de stad. Uitgangspunt voor alle werkzaamheden is de doelenboom, zoals vastgesteld in de Economische visie. Dit beschrijft wat we willen bereiken en wat de onderliggende werkbare mechanismen zijn. De doelenboom omvat vier strategische beleidslijnen, gericht op stad, structuur, ondernemer en ruimte. Elk strategisch doel is uitgewerkt in tactische doelen. De tactische doelen en bijbehorende inspanningen en prestatieindicatoren zijn geoperationaliseerd in de economische uitvoeringsagenda. Deze voortgangsrapportage (en de programmabegroting) is opgebouwd langs de lijnen van deze doelenboom en de vastgestelde operationele doelen.
3/30
Economische uitvoeringsagenda: Voortgangsrapportage 2021
Prestaties in voortgangsrapportage, effecten in Staat van de Haagse Economie Naast de invloed van het economisch beleid en inspanningen wordt het economisch effect ook door vele andere factoren beïnvloed, zoals conjunctuur, sociaal-maatschappelijke en technologische ontwikkelingen, gedrag en investeringen van derden en onverwachte crises (zoals recentelijk de coronacrisis en de koopkrachteffecten van de oorlog in Oekraïne). Nadruk in deze voortgangsrapportage ligt op de concrete geleverde prestaties, die direct te herleiden zijn tot het gevoerde beleid, de verrichte activiteiten en de operationele doelen uit de economische uitvoeringsagenda. De effecten en impact van deze prestaties op de strategische doelen en indicatoren brengen we ieder jaar separaat in beeld, in De Staat van de Haagse economie (Haagse Hogeschool, april 2022). Hierin lezen we o.a. de ontwikkeling in aantal bedrijven en arbeidsplaatsen per sector. Deze tweede editie is onafhankelijk opgesteld door de Haagse Hogeschool in samenwerking met de gemeente en een externe klankbordgroep, waarin o.a. de Universiteit van Leiden, Economic Board The Hague en het CBS zitting hadden.
4/30
Economische uitvoeringsagenda: Voortgangsrapportage 2021
2 Speerpunt 1: Attractieve stad
Het strategisch doel is om de aantrekkelijkheid van de stad te vergroten en beter te benutten. Door Den Haag nog aantrekkelijker te maken is het fijn wonen, werken en recreëren. Hiermee trekken we bewoners, bezoekers en bedrijven aan, maar zorgen we er net zo goed voor dat de huidige bewoners en bedrijven graag blijven. Bovendien zorgt de bezoekerseconomie voor veel banen, juist voor praktisch opgeleiden die nu te vaak langs de kant staan. Naast de investeringen in woon- en leefklimaat en de mobiliteitstransitie (die buiten het economie-programma 11 plaatsvinden), richten de inspanningen in dit speerpunt zich vooral op het vergroten van de aantrekkingskracht en het versterken van het imago van de stad. Hieraan werken we via vier tactische doelen (zie figuur). Onderstaand per tactisch doel de toelichting op stand van zaken en belangrijkste prestaties op de gestelde operationele doelen: Tactisch doel 1: Een aantrekkelijk woon- en leefklimaat scheppen Dit tactisch doel valt buiten programma 11. De verantwoording hierover vindt plaats via programma 6, 9, 10 en 13.
5/30
Economische uitvoeringsagenda: Voortgangsrapportage 2021
Tactisch doel 2: De levendigheid en de toeristische aantrekkingskracht vergroten Operationeel doel − − − −
−
Operationeel doel −
−
−
Toerisme: toeristische groei die positief bijdraagt aan de stad (kwaliteitstoerisme)
Er is een gratis koninklijke audio- en videotour gelanceerd die kan worden beluisterd met een smartphone, zodat de koninklijke locaties beter beleefbaar zijn. In september is een uitgebreid koninklijk programma gerealiseerd met o.a. rondvaarten over de Hofvijver, een bezoek aan de koninklijke wachtkamer en een buitenbioscoop op het Lange Voorhout. Mede dankzij een bijdrage van de gemeente worden komende jaren Spinoza-rondvaarten georganiseerd. Ter structurele versterking van het jaarlijkse Have a Royal Winterprogramma heeft de gemeente samen met ondernemers geïnvesteerd in sfeerverlichting in Scheveningen. In de binnenstad worden bezoekers de komende jaren verwelkomd met de tekst ‘Have A Royal Winter’ boven de Korte Poten en de Lange Houtstraat is verlicht als verbinding tussen het Plein en het Museumkwartier. Er zijn Haagse piccolo’s ingezet om bezoekers gastvrij en veilig te ontvangen in de binnenstad en aan de kust tijdens drukkere dagen. Hotels: meer passende hotelkamers
Op 10 februari 2022 is het nieuwe Hotelbeleid aangenomen door de raad, waarin staat dat de gemeente een pas op de plaats maakt en terughoudend is in het faciliteren van nieuw hotelaanbod totdat de hotelmarkt zich heeft hersteld. Van herstel is sprake bij een gemiddelde bezettingsgraad van minimaal 70% over twee jaar op basis van het Digitaal Nachtregister (RIS310666). Met een bezettingsgraad van 15,6% in januari 2022 en 67,7% in mei 2022 zijn de eerste tekenen van herstel al zichtbaar. Om tegelijkertijd een divers en concurrerend hotelaanbod te waarborgen is er voor nieuwe initiatieven een toetsingskader geïntroduceerd. Daarin staan criteria voor kwantitatieve marktruimte, diversiteit, effecten op de omgeving en de leefbaarheid, draagvlak, duurzaamheid, bereikbaarheid, toegankelijkheid en zekerheid. In maart 2022 is het nieuwe short stay concept ‘Cove – Centrum’ (121 kamers) aan de Grote Marktstraat in De Passage geopend. Dit concept vervangt Novotel Suites (118 kamers), waardoor het hotelaanbod vrijwel hetzelfde is gebleven.
Operationeel doel Versterking van het Museumkwartier − De Stichting Museumkwartiermakers is opgericht. Hierin zijn de verschillende culturele instellingen uit het Museumkwartier vertegenwoordigd. Zij werken, aan de hand van een meerjarenprogramma aan de promotie van het Museumkwartier en gezamenlijke programmering. De afgelopen periode is de promotiecampagne "HIER gebeurt het” gelanceerd en zijn o.a. de beeldententoonstelling Lange Voorhout, Kunstsnacks en de Vrijheidsmaaltijd op het Lange Voorhout georganiseerd. − Er is een Argumented Reality Route gelanceerd waarin 12 culturele instellingen op een interactieve manier zich presenteren om zo een bredere doelgroep aan te spreken en op een eigentijdse wijze te informeren over de historie van het gebied − Er is een centraal object met informatie over (musea in) het Museumkwartier geplaatst aan het Toernooiveld waar de instellingen van het Museumkwartier op zichtbaar zijn. − Er is een Project Uitwerkingskader opgesteld en vastgesteld voor het Staalcomplex (Lange Houtstraat/Toernooiveld), wat een forse culturele toevoeging aan het Museumkwartier mogelijk maakt. − Het Haags Historisch Museum, de Koninklijke Schouwburg en het Escher Museum zijn opnieuw aangelicht waarmee ook in de avonduren de uitstraling van het gebied verbeterd is.
6/30
Economische uitvoeringsagenda: Voortgangsrapportage 2021
Operationeel doel Detailhandel: meest economisch vitale winkelstad worden − De leegstandsmakelaar is van start gegaan en de taskforce leegstand binnenstad is opgericht. Dit levert invulling van leegstaande panden op, zoals Hudson Bay, of tijdelijke bestemmingen zoals het Etalageproject, waarbij Haagse cultuurinstellingen zich presenteren in leegstaande etalages. − In de afgelopen coronaperiode heeft het Haags Retailpunt, BIZ-en, winkelgebieden en ondernemers actief ondersteund met informatie, kennis en acties, zoals de Kooplokaal actie en de uitgifte van de zogenaamde strippenkaarten voor winkelgebieden (bijdrage aan uitstraling en marketing), en de campagne “Den Haag Pakt je In“ − De susidieregeling voor de feestmaanden is succesvol uitgevoerd (ca. 20 winkelgebieden hebben hier gebruik van gemaakt). − Vijf Bizzen hebben een herstemming gehad en er zijn ook 2 nieuwe Bizzen bijgekomen. Den Haag telt nu 25 Bizzen, waarvan 23 in winkelgebieden − Voor de Spuistraat is een beeldkwaliteitsplan vastgesteld, dat de basis zal zijn voor de aanpak van de gevels. Pandeigenaren aan de Spuistraat en Vlamingstraat kunnen een subsidie aanvragen voor het opknappen van hun gevels. De subsidieregeling loopt voorlopig tot eind van het jaar (RIS312557).
− Voor het Loosduinse Hoofdplein is een intentieovereenkomst afgesloten met ondernemers, eigenaren en de gemeente om luifels aan te pakken en nieuwe functies, zoals horeca, toe te voegen. − Voor de Badhuisstraat is een voorlopig ontwerp voor de herinrichting vastgesteld dat nu naar uitvoering wordt gebracht in 2023/2024. − De Leyweg is versterkt met de komst van een nieuwe supermarkt in het herontwikkelde V&D-blok, de leegstand is hierdoor afgenomen. − De aangestelde bedrijfscontactfunctionarissen zijn actief met het verbeteren van de organisatiekracht van winkelstraten in Laak, Schilderswijk en Transvaal, waardoor de samenwerking onderling en met de gemeente kan verbeteren. − Ten behoeve van de ontwikkelingen rond de flitsbezorgdiensten is nieuw beleid vastgelegd in een ontwerp bestemmingsplan (paraplu herziening), waardoor deze zich na vaststelling niet meer in winkelgebieden kunnen vestigen. − Operationeel doel Horeca: ruimte voor vernieuwing en innovatieve concepten − Nu de coronabeperkingen zijn opgeheven hebben verschillende horecaondernemers met vernieuwende horecaconcepten zich bij de gemeente gemeld. Zij worden begeleid door de horeca accountmanagers bij de vergunningprocedures en het vinden van een geschikte locatie. Een aantal zullen binnenkort hun deuren openen. − In oktober 2021 is voor de commissie Bestuur een werkbespreking over de Nachtvisie georganiseerd.
Hierna zijn verschillende overleggen gevoerd met de Nachtburgemeester en vertegenwoordigers van de Haagse nachtsector. Op basis van deze gesprekken is een startnotitie opgesteld en naar de commissie gestuurd (RIS312101). De planning is om in het vierde kwartaal van 2022 de concept Nachtvisie gereed te hebben. − De horeca is zoveel mogelijk gefaciliteerd om binnen de coronabeperkingen door te kunnen draaien. De terrassen mochten met 25% uitgebreid worden en parkeerplaatsen mochten als terras worden ingericht. Deze uitbreidingen zijn verlengd tot 1 maart 2023. Ook zijn deze herfst en winter, met een omgevingsvergunning, weer terrasoverkappingen toegestaan (RIS311448). − Eind 2021 is een advies opgesteld over welke mogelijkheden er zijn om te sturen op horecaconcepten. Op basis van ruimtelijke argumenten is het mogelijk een aparte fastfoodcategorie op te stellen. Dit wordt verder uitgewerkt waarbij vertegenwoordigers uit de sector en andere belanghebbenden worden betrokken. In december is dit advies naar de commissie Bestuur verstuurd (RIS310893).
7/30
Economische uitvoeringsagenda: Voortgangsrapportage 2021
−
Op de website van de gemeente Den Haag is een kaart gepubliceerd waarop alle horecazaken met een horecavergunning of -melding zijn te vinden. De kaart biedt een actueel overzicht van welke horecazaken waar zitten, de horecacategorie en of er nog ruimte is binnen de toegestane percentages. Met deze kaart komt de gemeente tegemoet aan de wens van ondernemers en bewoners om meer transparantie te bieden over de aanwezige horeca in Den Haag.
Operationeel doel Congressen: een omvangrijke congresstad worden − Op basis van de huidige verwachtingen zullen internationale congressen vanaf het tweede kwartaal van 2022 weer op gang komen. Voorbeelden van bevestigde congressen zijn de GovTech Summit (2.500 bezoekers), de European Society for Thoracic Surgeons Annual Meeting (1.000 bezoekers), De ONE conference (3000 bezoekers over twee dagen), het internationale Business event (300 bezoekers), Hardware I.O (300 bezoekers) en ICANN74 Policy Forum (+/- 1.800 bezoekers). − De Hybrid City Alliance is een initiatief van The Hague Convention Bureau waarin 24 congressteden wereldwijd samenwerken om hybride congressen te ontwikkelen en kennis te delen. De alliantie heeft internationale erkenning gekregen door het winnen van de ICCA Best Marketing Award eind 2021. Operationeel doel −
−
−
−
−
Evenementen: meer evenementen die bestedingen genereren
Naast 9 grootschalige publieksevenementen met meerjarige sponsorafspraken (RIS307979) is subsidie toegekend aan 9 grootschalige publieksevenementen (RIS311065) en 42 kleinschalige publieksevenementen. Daarvan sluiten 3 grootschalige en 7 kleinschalige evenementen aan bij de ambitie gericht op de positionering van Den Haag als ‘aantrekkelijke winterstad’. In november is mede door inzet van de gemeente de Intocht Sinterklaas mogelijk gemaakt en in december zijn de lichtjes van de Royal Christmas Fair (RCF) opgehangen om een gezellige sfeer in de binnenstad te creëren (RCF zelf kon niet plaatsvinden vanwege corona). Vanaf februari hebben naast de verplaatste edities van The Hague HighLights en Jazz Enroute (als gevolg van corona) 8 grootschalige publieksevenementen en 12 kleinschalige publieksevenementen plaatsgevonden. The Life I Live Koningsnacht, Bevrijdingsfestival Den Haag, Parkpop, Vlaggetjesdag, Festival Classique, The Crave en Sniester dragen bij aan de toeristische positionering van Den Haag (Stad aan Zee, Koninklijke Stad, Stad van Vrede en Recht), en/of de zichtbaarheid als dynamische, aantrekkelijke stad voor jongeren. Organisatoren van publieksevenementen hebben door corona (nog steeds) te maken met een tekort aan materialen en personeel, inflatie en tegenvallende sponsorinkomsten.
De gemeente heeft mede daarom intensief contact onderhouden met deze partijen om mee te denken over oplossingen binnen de huidige afspraken en waar mogelijk extra ondersteuning te bieden, zodat de evenementen konden doorgaan. Met het handelingsperspectief 2021/2022 zijn organisatoren van geannuleerde evenementen (of aangepaste versies) financieel tegemoetgekomen door de gemeente - als onderdeel van de beleidslijn evenementen 2021 (RIS307979). Binnenstad: aanzienlijk meer mensen laten wonen, werken, winkelen, recreëren en studeren De renovatie van het binnenhof is van start gegaan. In Q4 van 2021 is een programmeur Binnenhof aangesteld bij The Hague & Partners. De programmeur heeft als taak komende periode hoogwaardige programmering te realiseren rond het Binnenhof. The Hague & Partners heeft een additionele opdracht gekregen van 50.000 euro om de marketing van de Binnenhof programmering te verzorgen. Ondernemers en instellingen die een goed idee hebben voor programmering in 2023, kunnen gebruik maken van een subsidieregeling die rond de zomer wordt gepubliceerd.
Operationeel doel −
− −
8/30
Economische uitvoeringsagenda: Voortgangsrapportage 2021
−
Het informatiecentrum en uitzichtpunt zijn vertraagd en worden naar verwachting begin 2023 gerealiseerd. Wanneer rondleidingen over de bouwplaats worden aangeboden is nog niet
bekend. −
−
− −
− −
Het strategisch locatiebeleid in de binnenstad heeft geleid tot bestuurlijke vaststelling van de PUK (projectuitwerkingskader) Priba (Grote Marktstraat) waarbij o.a. wonen boven winkels mogelijk wordt gemaakt en de PUK Staal (Lange Houtstraat) waarbij, naast kantoren, ook een museale functie, horeca en wonen mogelijk wordt gemaakt. Daarnaast is voor de locatie van de voormalige Hudson’s Bay een intentieovereenkomst getekend tussen de Universiteit Leiden, Gemeente en CBRE waardoor studeren boven winkels mogelijk wordt gemaakt. Dit betekent een grote impuls voor het kernwinkelgebied door het toevoegen van een nieuwe doelgroep in het gebied waardoor, naast de Grote Marktstraat ook de Spuistraat een impuls krijgt en daarnaast wordt een groot aantal incourante winkelmeters uit de markt gehaald. Ten slotte krijgt het Spui op die locatie een metamorfose (entree Universiteit Leiden). Om “wonen boven winkels” in het kernwinkelgebied te stimuleren is een projectleider aangesteld om de initiatieven van de private partijen binnen de gemeentelijke organisatie te begeleiden Het project Cultuur in de Etalage is gestart waarbij culturele instellingen uit de binnenstad letterlijk een (ludieke) etalage krijgen in leegstaande winkelpanden in de Spuistraat.
Op dit moment presenteren het Mauritshuis, Museum Beeld & Geluid, het Kinderboekenmuseum, het Escher Museum en het Paard zich in de Spuistraat. In samenwerking met de Stichting Binnenstad is het Binnenstadsplan 2030 in concept opgesteld. Bureau Binnenstad heeft de samenwerking tussen de verschillende ondernemersverenigingen, het grootwinkelbedrijf, vastgoedeigenaren en de culturele instellingen (“Binnenstad in Bedrijf”) geïntensiveerd.
Tactisch doel 3: De mobiliteitstransitie realiseren Dit tactisch doel valt buiten programma 11. De verantwoording hierover vindt plaats via programma 12. Tactisch doel 4: Het imago versterken Operationeel doel -
The Hague Business Agency (THBA) heeft de focus verder verlegd naar het online organiseren van marketingactiviteiten. Bijvoorbeeld middels een webinar over de nieuwe bedrijfsvorm voor sociale ondernemers en met contentcampagnes gerelateerd aan Legal & Policy en Energy.
Operationeel doel −
−
− −
Internationale zakelijke marketing: Versterken van het imago bij zakelijke doelgroepen en internationale organisaties.
Toeristische marketing: Zichtbaarheid van Den Haag vergroten
Toen de Coronamaatregelen het toelieten zijn buiten het hoogseizoen hotelboekingen aangejaagd door middel van marketinginspanningen op boekingsplatforms. Daarnaast zijn net als in 2020 de minder bekende plekken van de stad gepromoot om bezoekers te spreiden met de doorlopende ‘Zee van Ruimte’ campagne. In september heeft de campagne ‘Koninklijk Den Haag’ plaatsgevonden om het Koninklijk programma onder de aandacht te brengen. Eind 2021 zijn de campagnes ‘Den Haag staat aan’ en de campagne voor het Have A Royal Winterprogramma gestart. Vanwege de lockdown in december 2021 zijn beide campagnes stilgezet. Om herhaalbezoek te stimuleren, is de ‘Den Haag pas’ ontwikkeld die korting biedt op (culturele) activiteiten en horeca. In 2022 wordt de pas gefaseerd uitgerold. Buurgemeenten kunnen partner worden van The Hague & Partners. Hun aanbod staat o.a. op Denhaag.com. Met de samenwerking willen we toeristen spreiden en langer in de regio houden.
9/30
Economische uitvoeringsagenda: Voortgangsrapportage 2021
Operationeel doel −
Citybranding: Het leveren van een positieve bijdrage aan het leven van Hagenaren
Met de vaststelling van de Haagse Positioneringsstrategie (RIS309268) heeft de gemeenteraad besloten jaarlijks separaat gerapporteerd te worden over de voortgang van de Haagse citybranding. De eerste rapportage (over het jaar 2022) is voorzien in Q1 2023. Hierin zal ingegaan worden op de doelstellingen van de Positioneringsstrategie, de monitoring daarvan en de geboekte resultaten/bijdrages van het Bureau Citybranding en andere (intern en externe) partners. In 2022 worden hiervoor diverse onderzoeken gedaan om dit zo onderbouwd mogelijk te kunnen doen.
10/30
Economische uitvoeringsagenda: Voortgangsrapportage 2021
3 Speerpunt 2: Veerkrachtige economische structuur
Structuurversterking blijft één van de belangrijkste opgaven voor de stad. Door een nauwe economische structuur (dus de omvang en het aandeel van specifieke sectoren en clusters) is de aansluiting op de Haagse arbeidsmarkt nog onvoldoende. De urgentie is dus hoog, maar tegelijkertijd is ontwikkeling een kwestie van lange adem. Momenteel worden er wel grote stappen gezet. Den Haag ontwikkelt zich steeds beter rondom maatschappelijke vraagstukken en de rol als bestuurscentrum. Het Haagse aandeel in de regionale groeiagenda zal de Haagse economie vernieuwen rondom nieuwe technologieën, zoals kunstmatige intelligentie. Ook in de verbreding van de Haagse economie is de aanpak van start gegaan, met name rond zorg en maak. Dit zijn nieuwe stappen die voortvloeien uit de economische visie. Dit moet de komende periode zijn vruchten afwerpen. Strategisch doel is het vergroten van de veerkracht van de economische structuur. Hieraan werken we via vier tactische doelen (zie figuur). Onderstaand per tactisch doel de toelichting op de stand van zaken en de belangrijkste prestaties op de gestelde operationele doelen:
11/30
Economische uitvoeringsagenda: Voortgangsrapportage 2021
Tactisch doel 1: Verdiepen van het profiel van Internationale Stad van Vrede en Recht Legal & Policy: Den Haag is dé Internationale Stad van Vrede en Recht en bestuurscentrum, ook in een digitale wereld Er is een kopgroep van sleutelpartijen in de Policy Campus, bestaande uit vertegenwoordigers vanuit de overheid, het bedrijfsleven en kennisinstellingen die de programmatische, ruimtelijke, organisatorische en financiële bouwstenen van de campus verkennen. De GovTech Community NL, opgericht door The Hague Tech, Yes!Delft en WorldStartUpFactory, DigiCampus (NLDigital, VNG, Logius, BZK & TU Delft), is inmiddels van start gegaan: hierin werken overheden, kennisinstellingen en bedrijven aan de uitdagingen en kansen voor technologie, innovatie en overheid. De GovTech Community NL is daarnaast bezig met de oprichting van een NL GovTech Hub: een plek waar de genoemde sectoren kunnen samenwerken aan concrete oplossingen voor de uitdagingen van de digitale transitie. Onder leiding van Digicampus is een consortium gevormd bestaande uit 22 partijen uit 15 EU landen. Dit consortium heeft met steun van de gemeente gezamenlijk een aanvraag ingediend bij de Europese Commissie voor de EU GovTech Incubator.
Als dit doorgaat naar fase 2 (co-funding van pilots), mag het consortium voorstellen indienen voor concrete pilots waarvoor eerst 50% cofunding gereserveerd moet zijn voordat de EU financiering kan worden aangevraagd. Den Haag wordt zo gepositioneerd als de plek voor startups en projecten gericht op GovTech. Na een digitale editie in oktober 2021, wordt op 1 november de internationale GovTech Summit 2022 in Den Haag georganiseerd. Het ministeriële congres trekt ca. 2.000-2.500 internationale deelnemers, en positioneert Den Haag als dé GovTech stad in Europa. De ambitie is om de GovTech Summit in 2023 uit te breiden naar twee dagen.
Operationeel doel -
-
-
-
Operationeel doel −
−
The Hague Humanity Hub voert in opdracht van de gemeente een meerjarig programma uit om internationale organisaties sterker aan de stad te binden. De Humanity Hub is een belangrijke facilitator van samenwerking tussen partijen in de stad en heeft afgelopen jaar een tweede locatie geopend aan het Alexanderveld, nabij het Vredespaleis. Er zijn 11 nieuwe internationale non-gouvernementele organisaties (ngo’s) geworven in 2021 en ook in 2022 zijn nieuwe acquisities in Den Haag geland. De internationale non-profitsector in Den Haag groeit steeds meer uit tot een volwaardig ecosysteem van Vrede en Recht: steeds meer intergouvernementele organisaties (IO’s) huisvesten specifieke organisatieonderdelen in Den Haag en werken nauw met het ecosysteem samen. Op die manier versterken zij de clusterontwikkeling.
Operationeel doel −
−
Clusterontwikkeling rondom overheden en internationale instituten
Security: Verdere groei van het veiligheidscluster in Den Haag
Na een onderbreking van 2 jaar door corona is in 2021 de grote internationale cybersecurity conferentie ONE Conference weer georganiseerd in Den Haag, deze keer in een hybride vorm. Dit jaar zal het volledig fysiek worden georganiseerd met daarbij een expo en een actieve matchmaking tijdens de ONE. Met het aanstellen van een nieuwe campusmanager op de HSD Campus en opstellen van een marketingstrategie voor de campus waarbij we nieuwe bedrijven willen aantrekken en het positioneren van de HSD campus is er een impuls gegeven aan de aantrekkingskracht en community-ontwikkeling van de campus. Tijdens corona zaten we op ongeveer 55% bezettingsgraad en nu op ruim 92% bezettingsgraad plus 7 nieuwe flexhuurders erbij. 11 internationale bedrijven hebben een fysieke ruimte gehuurd.
12/30
Economische uitvoeringsagenda: Voortgangsrapportage 2021
−
−
− −
−
−
De finale van de Europese Cyber Startup Awards vond plaats in Den Haag. Dit was een uitstekende gelegenheid voor financiers en bedrijven vanuit Den Haag en daarbuiten om kennis te maken met elkaar en met de stad. In samenwerking met HSD en IQ zijn er 6 internationale cyberbedrijven in Den Haag geland. 4 Daarvan hebben een huurcontract op de HSD Campus. Deze ondernemers verwachten over 3 jaar ruim 60 banen te hebben gecreëerd en 3 miljoen euro te investeren. De Valorisatieregeling die is opgezet in samenwerking met NWO heeft twee onderzoeksteams in staat gesteld een stap te zetten van onderzoek naar een innovatief cybersecurity product. Met het project Invest & Trade is een netwerk opgezet van Haagse security bedrijven die voorheen niet in beeld waren bij de gemeente of HSD. Het netwerk is een aantal keer bij elkaar gekomen op de HSD Campus en is voornamelijk gericht op het delen van kennis en nieuwe samenwerkingen. De investering in het Haagse bedrijf Cybersprint door het Dutch Security Techfund, waar ook Den Haag aan bij heeft gedragen, heeft geleid tot een succesvolle overname door een Britse partij, die hier in Den Haag een R&D-centrum wil ontwikkelen. Het DSTF heeft dit jaar ook geïnvesteerd in het Haagse bedrijf EYE Security, dat hierdoor verder kan groeien. Eind 2021 is een externe evaluatie uitgevoerd van de gemeentelijke inzet om het veiligheidscluster te ontwikkelen.
In de evaluatie wordt geconcludeerd dat de in 2018 ingezette wijzigingen binnen het cluster succesvol zijn geweest in het aanbrengen van focus in het beleid en in het verzakelijken van de relatie met de HSD. Ook zijn de onderzoekers positief over de inspanningen van de gemeente en de HSD om het cluster te ontwikkelen. De evaluatie is een belangrijke bouwsteen in het bepalen van de inzet in de komende jaren. Over de uitkomsten van de evaluatie wordt u separaat per brief over geïnformeerd.
Operationeel doel ImpactCity: Toename van innovaties om de duurzame economie te versnellen − Den Haag is in 2021 134 plaatsen gestegen , (volgens de Global Startup Ecosystem Index 2021 van StartupBlink). Hiermee is Den Haag na Amsterdam de tweede stad van Nederland en de snelste stijger in Nederland. − Met ImpactCity heeft Den Haag op het gebied van de transitie naar een duurzame economie een sterke uitgangspositie verworven. ImpactCity ondersteunt ondernemers die met innovaties op het vlak van voedsel, water, energie en klimaat deze transitie versnellen. Na de lastige coronatijd, zijn in de afgelopen periode 16 impact ondernemers naar de stad gekomen, die ook weer groeien: zo blijkt o.a. uit de volledige bezettingsgraad op de innovatiehub Apollo14 en de nieuwe bedrijven die zich op de The New Farm hebben gevestigd. − Honderden ondernemers hebben gebruikt gemaakt van de dienstverlening en programmering dievia ImpactCity Den Haag wordt aangeboden, om duurzame ondernemers te faciliteren bij hun ondernemerschap, financiering, netwerk en hun pad naar groei. − ImpactFest 2021 vond fysiek plaats in de Fokker Terminal en was met 1219 bezoekers uitverkocht. − Voor het vijfde Startup-in-Residence programma zijn 6 uitdagingen van de gemeente in de markt gezet. Hiervoor hebben zich 52 ondernemers gemeld om met een innovatieve oplossingen te komen.
− Samen met Startupbootcamp is een versnellingsprogramma gestart voor 10 duurzame startups. Dit programma “ImpactCity accelerator” heeft al veel aandacht gegeven voor startups in de media, mentoren voor de ondernemers en veel contacten met investeerders en potentiële klanten. Ook is er een digitale versie van het programma opgezet die voor alle ondernemers in de stad openstaat. − Op het gebied van toegang tot financiering worden 10 impact ondernemers geholpen in een programma met private financiering en is ook een programma gestart om ondernemers te helpen met het verkrijgen van subsidie. − Samen met de Haagse Hogeschool is een programma gestart om studenten te interesseren voor impact ondernemerschap. Vijf Haagse Impact ondernemers geven hierin gastcolleges om de studenten te inspireren.
13/30
Economische uitvoeringsagenda: Voortgangsrapportage 2021
−
−
Voor de innovaties op het gebied van nieuwe energieoplossingen lag de focus op Offshore Wind, Geothermie en Marine Energy. De Windday vond plaats in Den Haag en de stad organiseerde het event ‘Experience Geothermal The Hague’, waarbij de internationale geothermiesector gekoppeld is aan het Nederlandse netwerk. De International Geothermal Association (IGA) vestigde zich in Den Haag en de stad ging een partnership aan met het bezoekerscentrum gericht op geo-energie in Rijswijk. In de Commissiebrief Resultaten ImpactCity 2021 (RIS312049) zijn nog meer vorderingen van het programma te lezen.
Tactisch doel 2: Verbreden van de economische structuur door andere sectoren gericht te versterken, met name maak, gezondheid en zorg, en bouw Operationeel doel Impuls smart industry cluster en maaksector − Stichting Technology Park Ypenburg heeft een financiële bijdrage ontvangen om zich verder te ontwikkelen tot campusorganisatie. Deze organisatie zorgt voor het aantrekken van financiering voor innovatie, talent en acquisitie van nieuwe maakbedrijven. De buitenlandse bedrijven ZeroAvia en Petrowell en het Nederlandse Light Tree Ventures zijn geland. In het eerste half jaar zijn er 40 banen bijgekomen en zijn 100 stageplaatsen ingevuld, voor een groot deel op MBO niveau. − In april is bekend gemaakt dat €140 mln vanuit het Nationaal Groeifonds is toegekend aan het ‘Hydrogen Powered Aviation’ project, als onderdeel van het ‘Luchtvaart in Transitie’ programma. Doel van dit project is om een door groene waterstof aangedreven vliegtuig te produceren in onze regio. De gemeente heeft de haalbaarheidsstudie en het schrijven van de aanvraag gefaciliteerd. Tevens is vanuit het Groeifonds budget beschikbaar gekomen voor het ‘NEXTGEN’ programma. Haagse slimme maakbedrijven KVE, Airborne, Brookx, GTM en Unified International zijn hierbij betrokken.
− Voor bedrijventerrein Ypenburg is een haalbaarheidsstudie opgeleverd om het terrein verder te ontwikkelen tot campus Technology Park Ypenburg (TPY) en om meer ruimte te creëren voor het huisvesten van nieuwe maakbedrijven. Uit deze studie blijkt dat in 2030 een groei van in totaal 50.000 extra m2 gevraagd en haalbaar is. Dit wordt het komende jaar verder uitgewerkt in een NvU. Er is op het bedrijventerrein een vergunning verleend voor de uitbreiding van het succesvolle maakbedrijf Hittech. − De aanpak voor de Haagse maakindustrie is vastgesteld in het college (RIS311061). Dit omvat de hoogtechnologische, ambachtelijke en circulaire maakindustrie. De aanpak om de maakindustrie te versterken richt zich op vier actielijnen: (1) technologie als aanjager voor een florerende maakindustrie; (2) extra bedrijfshuisvesting, zodat maakbedrijven zich kunnen vestigen en groeien; (3) scholen van vakmensen op alle opleidingsniveaus; en (4) bouwen aan netwerken voor samenwerking tussen bedrijven onderling en met onderwijs en gemeente. Als uitwerking hiervan is een kwartiermaker gestart om samen met het bedrijfsleven en het onderwijs de ondersteuning van de ambachtelijke maaksector vorm te geven. De eerste sectortafel Maak heeft in mei plaatsgevonden.
Operationeel doel Impuls bouwsector en energietransitie Op basis van het eerder uitgevoerde onderzoek van het Economisch instituut voor de bouw en gesprekken met de sector verkennen we de kansen en knelpunten voor deze sector. Operationeel doel Impuls zorg & gezondheid - Het Deltaplan van Zorg naar Kracht (RIS311265) is vastgesteld en wordt conform de strategie en actieplan 2021-2022 uitgevoerd.
14/30
Economische uitvoeringsagenda: Voortgangsrapportage 2021
-
-
-
De Alliantie van Zorg naar Kracht verbindt marktpartijen aan vraagstukken uit het gemeentelijk sociaal domein. Met een selectie van alliantiepartners wordt gewerkt aan een strategische visie en aan de invulling van een zorg-tech innovatiehub. Den Haag is gaststad geweest voor de ICT&Health congres. Eind 2021 hebben we de eerste Social Tech Startup Netwerk Series gedraaid met Yes!Delft en een 8tal tech startups. Deze ondernemingen zijn gedurende 7 weken begeleid en in contact gebracht met investeerders, zorgpartijen en andere marktspelers teneinde hun dienst en product verder te kunnen ontwikkelen. Met de "winnaar" wordt momenteel een pilot voorbereid met de Haagse Mantelzorgpartijen. Er wordt gestart met een tweede 'Social Tech Startup Netwerk Serie', waarbij negen startups worden begeleid om hun product en dienst verder te ontwikkelen. Met Yes!Delft worden gesprekken gevoerd over de invulling van het scale-up najaar. De gesprekken zijn gericht op het ondersteunen van bedrijven in hun verdere ontwikkeling. De Meeting the Market is in voorbereiding. Dit is erop gericht om zoveel mogelijk Haagse zorgprofessionals in contact te brengen met werkbare en beschikbare innovatieve oplossingen voor het sociaal domein.
Tactisch doel 3: Vernieuwen van de economie door kennis, technologie en innovatie te stimuleren Operationeel doel −
−
−
Er is een samenwerkingsovereenkomst ondertekend met Universiteit Leiden gericht op huisvesting in het voormalige pand Hudson Bay. Daarmee wordt de groei van de Campus Den Haag de komende jaren gefaciliteerd. De universiteit verwacht in 2030 een groei van meer dan 2.000 studenten, twee nieuwe BA's (start 2025 en 2028) en een nieuwe initiële MA per jaar (vanaf 2024). Dit draagt bij aan de verdere ontwikkeling van Den Haag als universiteitsstad. TU Delft is gefaciliteerd bij het vinden van een geschikte nieuwe locatie nabij het Centraal Station, dat bedoeld is als kantoorruimte voor academisch personeel/promovendi en voor activiteiten gericht op samenwerking met partners in de stad. In samenwerking met de gemeente heeft de TU Delft een verkenning verricht naar verdere uitbreidingsmogelijkheden in Den Haag. Het CvB van de TU Delft bezint zich momenteel nog op verschillende scenario's.
Operationeel doel −
−
−
Versterking kennisstad door groei onderwijsinstellingen
Inzet technologie en innovatie door ondersteuning Yes!Delft, CLAIRE en valorisatie-programma’s
In januari is vanuit het Nationaal Groeifonds vier miljoen euro toegekend aan twee ‘Haagse’ projecten op gebied van kunstmatige intelligentie. Het gaat om zogenoemde 'ELSA'- labs waar experts vanuit verschillende disciplines, zoals juristen en ethici, werken aan de ontwikkeling van kunstmatige intelligentie. De twee ‘Haagse’ projecten zijn ELSA Lab Defence van TNO Den Haag en AI for Multi-Agency Public Safety issues (AI-MAPS) van de Erasmus Universiteit Rotterdam. Met de toekenning van deze middelen kunnen Haagse bedrijven die gespecialiseerd zijn in KI een belangrijke stap zetten. Dat doen zij samen met organisaties en instellingen als TNO, ministeries, Universiteit Leiden en de Haagse Hogeschool. In mei is in samenwerking met de ministeries J&V en Buitenlandse Zaken ‘The Hague Conference on Responsible AI’ georganiseerd. Dit is een internationale top in het Vredespaleis waarbij 200 experts vanuit wetenschap, overheid en bedrijfsleven beleidsaanbevelingen doen voor de ontwikkeling van verantwoorde, mensgerichte en veilige kunstmatige intelligentie. YES!Delft is met drie programma's gestart om startups te begeleiden bij hun groei. Dit gaat om intensieve begeleiding van een streng geselecteerde groep van 24 ondernemers op gebied van AI en Blockchain, GovTech en SocialTech.
15/30
Economische uitvoeringsagenda: Voortgangsrapportage 2021
−
−
Voor de groep van circa 70 snelgroeiende bedrijven in Den Haag is met partners uit de regio een ondersteuningsprogramma uitgewerkt waarbij het delen van ervaring centraal staat. Inmiddels hebben twee netwerkbijeenkomsten plaatsgevonden. De subsidieregeling ‘Samenwerking innovatieve ondernemers Den Haag’ is opengesteld. Doel van deze regeling is om samenwerking tussen kennisinstellingen en bedrijfsleven te stimuleren (RIS312394). SmartCity: gebruiken van de mogelijkheden van digitale technologie om de stedelijke opgaven op te lossen. Aan de kust van Scheveningen is de gemeente het Living Lab Scheveningen gestart. In deze proefomgeving in de buitenruimte werkt de gemeente samen met bedrijven, kennisinstellingen en inwoners aan slimme oplossingen met nieuwe technologie die bijdragen aan de maatschappelijke opgaven waar Den Haag voor staat. Het afgelopen jaar zijn meerdere nieuwe innovatieve toepassingen ontwikkelt en getest. Onder meer een ‘smart energy grid’ dat lokaal opgewekte duurzame energie lokaal verdeelt, slimme verlichting voor veilig sporten op het strand en een privacyvriendelijke druktemeting op te boulevard. De ontwikkelde toepassingen maken gebruik van een digitale infrastructuur die voor het Living Lab is aangelegd. Dit is onder meer een ondergrondse glasvezelnetwerk en lichtmasten en kiosken die op dit netwerk zijn aangesloten.
Zo zijn de lichtmasten ook geschikt om sensoren aan te bevestigen. De digitale infrastructuur is het afgelopen jaar op meer plekken in Scheveningen aangelegd. Onder meer rondom de haven, bij het noordelijk havenhoofd en de vernieuwing van Tramlijn 1.
Operationeel doel −
−
Tactisch doel 4: Opschalen van bedrijven door export, financiering en spin-off te ondersteunen Operationeel doel Stimuleren starters, opschalen en export middels IQ − IQ werkt dit jaar aan het Export Accelerator Programma. Tijdens dit traject worden acht ondernemers intensief begeleid in hun ambitie om internationaal uit te breiden. − Met behulp van InnovationQuarter is de afgelopen periode in 2020 en 2021 aan 34 innovatieve startups en scaleups die gevestigd zijn in Den Haag krediet verstrekt in de vorm van een zogeheten Coronaoverbruggingslening (COL). Voor veel COL-ondernemers die eind maart 2022 moesten aflossen, bleek dit nog te vroeg te zijn. Deze ondernemers hebben dan ook uitstel van aflossing aangevraagd. In de meeste gevallen ging het om een tweede uitstel van aflossing. Tot en met Q1 2022 zijn in totaal 24 aanvragen voor uitstel goedgekeurd. Daarnaast zijn er ook ondernemingen waarmee het erg goed gaat; er is sprake van een overname, een grote investeringsronde of een snelle omzetgroei, waardoor de COL in één keer vervroegd kan worden afgelost. Operationeel doel −
−
Realisatie fondsvorming en investeringskapitaal
Het volledige REACT-EU budget (Coronaherstel middelen uit Europa) van 11 miljoen euro is ondergebracht in 13 projecten met als doel het versnellen van digitale en groene transities in Den Haag en de regio. Voorbeeldprojecten zijn: een drijvend zonnepark op zee, cyberweerbaar MKB, klimaatneutrale kassen, onbemande drones in crisissituaties, Mariahoeve transitieklaar en Cybersecurity Academy. De projecten zijn nu in uitvoering tot en met 2023. De projecten dragen bij aan het verbreden van de Haagse Economie. Via REACT EU zijn de fondsen IQ Capital en Energiefonds Den Haag met respectievelijk 750.000 euro en 2 mln. euro aan Europese subsidie aangevuld. Hiermee helpen we ondernemers met het opschalen van hun innovaties en versnellen we de ontwikkelingen op geothermie in Den Haag.
16/30
Economische uitvoeringsagenda: Voortgangsrapportage 2021
−
− −
−
−
− −
Het Kansen voor West 2 programma (2014-2020) is volledig uitgezet in projectaanvragen (budget van circa 26 mln. Euro aan Europese subsidie). Kansen voor West vergroot hiermee het aandeel R&D investeringen in stad en regio, versnelt de energietransitie en brengt arbeidspotentieel en groeisectoren bij elkaar. Eind 2021 is het nieuwe Kansen voor West 3 programma (2022-2029) ingediend in bij de Europese Commissie. Het programma is inmiddels goedgekeurd door Brussel (19 juli 2022). Den Haag heeft samen met de overige 7 partners een startevent in Ahoy Rotterdam voor ruim 350 stakeholders gehouden voor de lancering van Kansen voor west 3 en de bekendmaking van de eerste ronde openstellingen op 1 juni 2022. Op 1 juni heeft Kansen voor West Den Haag 2 mln. euro opengesteld voor de prioriteit Innovatie en 2 mln. euro voor Duurzame Stedelijke Ontwikkeling. Het totale budget (2021-2027) is ruim 22,7 miljoen euro. Vanwege het grote animo voor prioriteit 1 Innovatie is de openstelling verhoogd van € 2 mln. naar € 4 mln. Alle innovatie projecten (10) zullen in september/oktober 2022 inhoudelijk worden beoordeeld. Het budget is volledig aangevraagd. UNIIQ is met succes versterkt met aanvullend kapitaal vanuit Den Haag, Rotterdam PZH en het Rijk (regeling Vroege Fase Financiering).
Met het Fonds Ruimte en Economie Den Haag (FRED) zijn diverse investeringsmogelijkheden geïnventariseerd en voorgelegd aan de fondsmanager van Stimuleringsfonds Volkshuisvesting (SVn). Het doel is om middelen van FRED voor ultimo 2023 volledig uit te zetten.
17/30
Economische uitvoeringsagenda: Voortgangsrapportage 2021
4 Speerpunt 3: Excellent ondernemingsklimaat
Den Haag wil het mkb (waaronder zzp-ers en familiebedrijven) alle kansen geven om goed te kunnen ondernemen. Door corona heeft de dienstverlening aan ondernemers nog meer aandacht gekregen, met ondersteuning bij alle maatregelen en steunpakketten. Tegelijkertijd worden ondernemers geholpen in de uitdagingen en veranderingen die op hen afkomen, met name in verduurzaming, digitalisering en de internationalisering. We onderhouden nauw contact met grote en kleine werkgevers en willen ook nieuwe bedrijven en organisaties welkom heten in Den Haag. Belangrijke randvoorwaarde is de beschikbaarheid van goed personeel. Strategisch doel is om het mkb te laten groeien. Hieraan werken we via vier tactische doelen (zie figuur). Onderstaand per tactisch doel de toelichting op stand van zaken, de belangrijkste prestaties op de gestelde operationele doelen:
18/30
Economische uitvoeringsagenda: Voortgangsrapportage 2021
Tactisch doel 1: Goede en snelle dienstverlening bieden aan ondernemers Operationeel doel − −
− − −
−
−
−
−
−
−
Operationeel doel −
−
Betere dienstverlening voor ondernemers, die dichtbij, vriendelijk en effectief is
Het Ondernemersportaal heeft van januari 2021 tot april 2022 4.367 klantcontacten gehad (telefoon, mail en fysiek). Sinds januari ‘22 zijn de fysieke bezoeken aan het Ondernemersportaal weer mogelijk, wat vanwege corona lange tijd niet kon. Daarbij is sinds april ‘22 het aanbod uitgebreid met een loket voor financiële hulpverlening van de dienst SZW/BBZ. Speciaal voor ondernemers is in de zomer van 2021 de website ondernemersportaal.denhaag.nl gelanceerd. Sinds februari ‘22 is de website van het Ondernemersportaal voorzien van een vertaalknop, zodat anderstalige ondernemers de gemeentelijke informatie over dienstverlening kunnen lezen. Om de zichtbaarheid en bekendheid van het Ondernemersportaal te vergroten is eind april ‘22 een tweede communicatiecampagne gestart, als vervolg op de campagne die in het laatste kwartaal van 2021 liep. Via de social mediakanalen van het Ondernemersportaal, bannering-campagnes en portretten in de media wordt de dienstverlening aan ondernemers gepromoot. Parallel aan de communicatiecampagne is weer gestart met het jaarlijkse onderzoek naar het Haagse Ondernemersklimaat. Hierin wordt ook de naamsbekendheid van het Ondernemersportaal meegenomen. Sinds juni ‘22 is het keuzemenu van 14070 uitgebreid met een optie voor ondernemers, zodat zij direct doorgeleid worden naar het Ondernemersportaal.
Over de periode juni 2021 en april 2022 heeft de bedrijfscontactfunctionaris Schilderswijk/Transvaal 300 individuele ondernemers in het gebied gesproken. Daarnaast zijn vijf ondernemersbijeenkomsten met gemiddeld twintig deelnemers gehouden. Ook zijn twee ondernemersontbijten met gemiddeld vijftig deelnemers georganiseerd, één in aanwezigheid van de burgemeester en wethouder Economie en één met de wethouders van Economie en Mobiliteit. Er zijn in het kader van schoon, heel en veilig, drie opknap-/schoonmaakacties gehouden. De bedrijfscontactfunctionaris in Laak heeft over dezelfde periode 225 individuele ondernemers in het gebied gesproken. Daarnaast zijn drie ondernemersbijeenkomsten met gemiddeld dertig deelnemers gehouden en zijn twee ondernemersontbijten met 50 deelnemers georganiseerd, in aanwezigheid van de wethouder Economie. Bij de bedrijfscontactfunctionaris DH ZW is een wisseling van de wacht geweest. Vanaf 17 januari zijn er 66 bezoeken afgelegd in DH ZW en twee ondernemersontbijten georganiseerd, waarbij ervaren ondernemers starters helpen met hun uitdagingen. Daarnaast is er bemiddeld voor verschillende ondernemers om bedrijfsruimte te zoeken en is er via verschillende media ingezet om de bekendheid van de bedrijfscontactfunctionaris te vergroten. We zijn gestart met de aanpak voor een gemeentebreed dienstverleningsprogramma.
Startende ondernemers kunnen beter voorbereid van start gaan en ondernemers met groeiambitie worden beter gefaciliteerd
In de periode juni 2021 – juni 2022 zijn er in samenwerking met Qredits zes Ondernemersklassen georganiseerd, waaraan in totaal 122 personen deelgenomen hebben (37 mannen en 85 vrouwen). Van de klassen die inmiddels zijn afgerond hebben 58 deelnemers een certificaat ontvangen. De gemiddelde waardering van deze 4 klassen kwam uit op een score van 8,8. In de maanden april en mei 2022 hebben er in samenwerking met BNI Den Haag 8 ZZPNetwerkbijeenkomsten plaatsgevonden in alle stadsdelen. Hieraan hebben ruim 250 ZZP’ers deelgenomen.
19/30
Economische uitvoeringsagenda: Voortgangsrapportage 2021
Tactisch doel 2: Het mkb voorbereiden op de uitdagingen van de toekomst Operationeel doel −
− −
−
Onder de paraplu van de EBZ Roadmap Cyberweerbaar MKB is de HSD met twee grote projecten begonnen die gericht zijn op het vergroten van de cyberweerbaarheid van het MKB: “Ik heb Cyberkracht” (gefinancierd door Kansen voor West 2) richt zich op individuele bedrijven en “Sectoraal Digitaal Veilig” (gefinancierd door de MRDH) benadert het probleem via de belangrijkste economische sectoren, zoals Life Science & Health en de Maakindustrie. Sinds de start van de MKB Digiwerkplaats zijn er in totaal 141 ondernemersvragen aan studentenprojecten gekoppeld. Sinds de start van de digitaliseringsvouchers in november 2021 hebben 134 ondernemers een aanvraag ingediend. Van de €200.000 is inmiddels €162.235 gereserveerd voor toegekende aanvragen. Vanaf juni is de regeling beschikbaar gesteld voor het brede MKB met nog eens €100.000. Tijdens Den Haag Onderneemt op dinsdag 31 mei in de Fokker Terminal zijn er verschillende workshops georganiseerd voor ondernemers over digitalisering, o.a. vanuit de MKB Digiwerkplaats en de HSD. Er namen meer dan 500 bezoekers deel aan het evenement.
Operationeel doel
−
−
Het mkb de kansen van digitalisering laten benutten1
Bedrijven beter helpen internationale zaken te doen
Met cofinanciering van het rijk via een MKB Deal, is het exportbegeleidingsprogramma (IMEC) van de gemeente geprofessionaliseerd. 37 bedrijven uit Den Haag en de regio zijn in 2021 en 2022 begeleid naar de Duitse, Engelse en Deense markt. De deelnemers die in 2018 deelnamen aan dit programma halen inmiddels 12,5 procent van hun omzet uit Duitsland en hebben gemiddeld 53% omzetstijging totaal. Op basis van de internationale ambities van de Haagse cyber security bedrijven bepaalt InnovationQuarter de programma's die zij aanbiedt aan de ondernemers. Deels is dit training om hen klaar te stomen om internationaal zaken te doen, deels het bieden van kansen in buitenlandse markten. Momenteel is het derde internationaliseringsprogramma genaamd Globaliser van start gegaan. Tevens zijn er twee Partnerships International Business goedgekeurd, één voor Duitsland en één voor de VS, die hebben geleid tot €700.000 voor het ondersteunen van de ondernemers voor de komende drie jaar. Op dit moment wordt volop ingezet op het beursbezoek aan de cyber security conferentie (RSA) in San Francisco waar een delegatie van circa 100 mensen naar afreist samen met IQ en RVO.
Operationeel doel Ondernemers helpen bij het verduurzamen, inclusief de energietransitie − Door middel van de MKB aanpak Duurzaamheid worden ondernemers gestimuleerd om hun organisaties te vergroenen. Er zijn in totaal 211 energiescans uitgevoerd bij mkb-ondernemers. Vanuit SolarCity zijn 38 haalbaarheidsonderzoeken voor zonnepanelen gedaan. Voor de collectieve inkoopactie verduurzaming schreven 379 ondernemers zich in, waarvan 43 een aankoop hebben gedaan voor onder andere LED-verlichting en/of hybride warmtepompen. We werken aan het beter kunnen bereiken en helpen met verduurzamen van Haagse pandeigenaren.
1
Digitalisering en energietransitie waren verwoord in één operationeel doel. Afgelopen jaar heeft dit meer vorm en inhoud gekregen en is
gebleken dat het efficiënter is om ze los te koppelen. Dit doet ook meer recht aan de importantie van beide transities. Energietransitie is nu toegevoegd aan het operationele doel: Ondernemers helpen bij het verduurzamen, inclusief de energietransitie.
20/30
Economische uitvoeringsagenda: Voortgangsrapportage 2021
Tactisch doel 3: Bestaande (internationale) bedrijven en instellingen versterken en nieuwe aantrekken Operationeel doel Acquisitie en accountmanagement verder professionaliseren − InnovationQuarter heeft in 2021 22 projecten afgerond in de regio Den Haag, waarvan 11 samen met The Hague Business Agency. Deze 22 bedrijven bieden de komende 3 jaar gezamenlijk 794 fte aan werkgelegenheid (inclusief 200 retentie banen) en doen € 35,4 miljoen aan investeringen. Deze ontwikkeling gaat in 2022 verder. In Q1 en Q2 2022 zijn er al drie bedrijven in Den Haag geland en zullen de komende 3 jaar naar verwachting 335 banen scheppen en € 15,5 miljoen aan investeringen. Een voorbeeld is Prodaft, een innovatief cybersecurity bedrijf dat zich richt op het online verzamelen en delen van dreigingsinformatie. − Vanuit de gemeente focussen we op de verdere samenwerking op bepaalde thema's tussen THBA en IQ. Eind 2021 is op de thema's ‘New Energy’ en IT/Tech samengewerkt. Er zijn door IQ en THBA vele congressen bezocht, o.a. in Barcelona, Dubai, Amsterdam, Parijs en in de VS. Er zijn ook webinars voor ondernemers georganiseerd. Operationeel doel − −
−
Proactief handelen richting bedrijven en instellingen
De accountmanagers van de afdeling Economie, IQ en THBA hebben gezamenlijk meer dan 50 bezoeken gebracht aan belangrijke nationale en internationale bedrijven in Den Haag. T-Mobile en Siemens zijn gefaciliteerd in hun herhuisvestingen. De fiscale vestigingsplaats van Shell is verplaatst naar Londen en over het beperken van de effecten hiervan heeft intensief contact met Shell plaatsgevonden. Tijdens de coronapandemie, toen reizen fysiek niet mogelijk was, is de succesvolle pilot Digitale Softlanding (DSL) ontwikkeld. Het bestaat uit een digitaal platform, waarin met potentiële nieuwe bedrijven uit het buitenland een vijftal stappen online worden doorlopen (verkennen, leren, aanpassen, verbinden, integreren), voordat fysieke vestiging in Den Haag plaatsvindt. In eerste instantie is dit gericht op de Indiase markt, maar zal dit ook worden gehanteerd in andere internationale markten, gebaseerd op het Haagse IT/Tech programma t.b.v. Impact City.
Tactisch doel 4: Talentontwikkeling: werken aan een vaardige en talentvolle stad Operationeel doel
−
− −
− −
Het aantrekken en behouden van talent dat bijdraagt aan structurele verbetering van economische groei en werkgelegenheid
Vanuit het deelakkoord ‘internationaal talent’ van de Human Capital Agenda werd een programmaplan opgesteld voor het aantrekken van internationaal talent. Inmiddels is een regionale jobportal gelanceerd met daarop de vacatures van Zuid Hollandse bedrijven die internationaal talent werven. Het regionale programma sluit aan bij de landelijke Welcome-to-NL website die in november 2021 is gelanceerd. In maart 2022 organiseerde The Hague International Centre en The Hague Business Agency samen een stakeholdersevenement rond internationaal talent. The Hague International Centre organiseert regelmatig evenementen om werkgevers te helpen met het aantrekken van internationaal talent. De afgelopen maanden waren er oa samenwerkingen met Quantum Delft, The Hague Humanity Hub, Volunteer The Hague en Security Delta. Afgelopen jaar werden er ook meer dan 75 werkgevers bezocht voor de begeleiding met het aantrekken van internationaal talent en hun verhuisproces. Er zijn twee webinars over ‘werken in de regio’ georganiseerd specifiek gericht op mensen uit Oekraïne.
21/30
Economische uitvoeringsagenda: Voortgangsrapportage 2021
−
Door THIC worden regelmatig ‘Welcome to The Hague’ webinars en fysieke evenementen georganiseerd voor nieuwkomers uit het buitenland. Doel is om internationaal talent ‘een zachte landing’ in Den Haag te bieden.
−
Ook zijn er specifieke projecten gericht op het Haags Talent, zoals het Honk 1 project in Zuid West, waar lokaal talent op basis van hun skills gekoppeld worden aan werkgevers of de samenwerking met The Young Digitals, waar jongeren met een afstand de kans krijgen door te groeien op digitaal gebied.
22/30
Economische uitvoeringsagenda: Voortgangsrapportage 2021
5 Speerpunt 4: Voldoende ruimte in aantrekkelijke werkmilieus
Veel ondernemers en instellingen willen zich in Den Haag vestigen en groeien, maar hier moet wel plek voor zijn. Kritische randvoorwaarde voor economische ontwikkeling is de beschikbaarheid van voldoende, aantrekkelijke en betaalbare werkruimte. Dit speelt op veel plekken in de stad, o.a. in het CID, Zuidwest, Binckhorst, de Haven en de bedrijventerreinen. In aantrekkelijke gebieden en gebouwen voor werken, innoveren en leren zorgen we voor ruimte voor de banen van de toekomst. Dit gebeurt in het CID waar de stationsomgevingen zich sterk ontwikkelen tot campusmilieus. In de policy campus worden nu met alle gebiedspartners stappen gezet om door te groeien naar een innovatiemilieu met internationale betekenis. En in Zuidwest ontwikkelen zich onder impuls van de regiodeal nieuwe plekken om te ondernemen en te werken. Op al deze plekken gaat het om een complexe verstedelijkingsopgave waar naast economische ontwikkeling samen moet gaan met versterking van wonen, mobiliteit en duurzaamheid. Omdat dit niet vanzelf gaat, is de wens om hier meer op te sturen. Hiervoor versterken we ons instrumentarium om vastgoeddynamiek te stimuleren en betaalbare werkruimte te realiseren. Het strategisch doel is voldoende betaalbare en bereikbare huisvesting in aantrekkelijke werkmilieus. Hieraan werken we via vier tactische doelen (zie figuur).
Onderstaand per tactisch doel de toelichting op stand van zaken, de belangrijkste prestaties op de gestelde operationele doelen:
23/30
Economische uitvoeringsagenda: Voortgangsrapportage 2021
Tactisch doel 1: Centrum: het CID ontwikkelen als het economisch topmilieu van Den Haag Operationeel doel Voldoende huisvesting voor startups en scale ups − Er zijn belangrijke stappen gezet in de huisvestingsstrategie voor de HSD Campus. Uit een raming blijkt dat er tot 2030 behoefte is aan 10.000 m2 bvo. Dit benadrukt het belang van het reserveren van voldoende ruimte voor startups en scaleups rond het station NOI, iets waar de gemeente zich sterk voor maakt. Hierin zijn twee reële scenario’s benoemd: (1) de ontwikkeling van een “Cyber Security Development Centre” (CSDC) en (2) de actieve doorgroei, waarbij we extra ruimte gaan bieden aan MKB en internationale organisaties. − De gemeente heeft een plintenstrategie ontwikkeld die bij nieuwe gebiedsontwikkelingen in het CID, Binkchorst en Zuidwest toegepast kan worden en kan worden verankerd in het planproces. Hiermee realiseren we voldoende betaalbare, levendige en aantrekkelijke plinten. Operationeel doel Voldoende ruimte voor innovatie en experiment bieden − Ondanks concrete realisaties is en blijft het realiseren van voldoende kantoor- en bedrijfsruimte in het CID en de Binckhorst momenteel een moeizaam proces. − Zie verder vorige operationele doel “voldoende huisvesting voor startups en scale-ups”.
Operationeel doel Verder ontwikkelen van CID, Binckhorst − In de Binckhaven (innovatiegebied rond de Saturnusstraat) zijn er positieve ontwikkelingen: Na een kwalitatieve tender is de Titaan succesvol verkocht aan Unknown Group B.V. (RIS311933). De transformatie van de Harting Bank in de Titaan betekent een toename van meer dan 11.000 m2 aan bedrijfsruimte voor startups en scale-ups in de stad. Daarnaast is de bouw van het complex ‘Frank is een Binck’ van start gegaan, met 4.500m2 bedrijfsruimte en economische functies. Een mooie aanwinst voor het hele CID en meer specifiek voor het versterken van het profiel van de Binckhaven: innovatief, impact, creatief. Ook biedt dit ruimte voor het aantrekken van allerlei ecosysteempartners naar het gebied. De impact startup locatie Apollo14 is in 2021 volledig bezet geraakt: er zitten inmiddels 34 ondernemers en 14 flexwerkers. Ruimte voor startups en vooral ook scale-ups is dan ook hard nodig. − De plintenstrategie ‘Grip op de Haagse plint’ geeft antwoord op de vraag hoe er voldoende betaalbare, levendige en aantrekkelijke plinten kunnen worden geborgd en gerealiseerd in het CID en de Binckhorst. Deze zal voor eind 2022 voorgelegd worden aan de raad. − De Nota van Uitgangspunten voor de herontwikkeling van de locatie Koninklijk Conservatorium (KC) is door het college en vervolgens door de gemeenteraad (RIS310948) vastgesteld.
De herontwikkeling van de KC-locatie is van groot belang voor de economische ontwikkeling van Den Haag, en het CID in het bijzonder. Hiermee blijft de ANWB als grote werkgever behouden voor Den Haag en kan de RVB invulling geven aan haar ambitie om moderne en gezonde verzamelkantoren nabij Den Haag CS te realiseren. − Den Haag is lid geworden van de Global Institute for Innovation Districts (GIID). Dit instituut doet
wereldwijd onderzoek naar innovatieve kennismilieus en biedt toegang tot een internationaal netwerk van partners voor het CID. Operationeel doel −
Samenhangende, duurzame, sterke en toekomstgerichte kantoorgebieden
Op dit onderdeel zijn geen concrete resultaten geboekt. Wel hebben we een aantal beleidsvoorbereidende werkzaamheden verricht en is er een vastgoedmonitor opgesteld. Daarnaast blijven we binnen gebiedsontwikkelingen inzetten op realisatie van extra kantoormeters, met name rondom de stationsgebieden
24/30
Economische uitvoeringsagenda: Voortgangsrapportage 2021
Tactisch doel 2: Kust: versterken van de Internationale Zone en ontwikkelen van Den Haag als hoofdstad van de Noordzee Operationeel doel Verder ontwikkelen van de Internationale Zone Den Haag participeert in een pitch om een EU agentschap binnen te halen. The Hague Humanity Hub en Frame Offices hebben een tweede locatie geopend aan het Alexanderveld 5, met 1400m2 aan kantoorruimte en uitzicht op het Vredespaleis. Operationeel doel −