RIS313025 Bijlage Eindrapport OZ Effectiviteit reïntegratie Den Haag
Tekst van het document
We besluiten dit hoofdstuk met aanbevelingen over hoe het
voldoende aandacht gegeven kan worden. Terwijl dit, onder
Haagse re-integratiebeleid en/of de re-integratiedienstverlening
de voorwaarde dat het intensief gebeurd, wel een bewezen
in de toekomst aan te scherpen. Deze bevindingen hebben
effectieve re-integratieaanpak is. Het is onze aanbeveling
we geformuleerd op basis van onze analyse wat de implicaties
daarom om meer te streven naar intensieve dienstverlening
zouden moeten zijn van hetgeen we gevonden hebben over
(veel gesprekken met deelnemers), maar daarbij selectiever
de werking en de effecten van de uitvoering van het Haagse
te zijn wie deze dienstverlening krijgt aangeboden. Om
re-integratiebeleid. We hebben bij het formuleren van onze
dit soort selecties beargumenteerd te kunnen maken, is
aanbevelingen verder ook de hiervoor benoemde leerpunten uit
het belangrijk om het zittend bestand en ook de nieuwe
de externe validatie betrokken. Uiteindelijk heeft dit geleid tot
instroom goed te kennen.
de volgende zeven aanbevelingen:
3. We bevelen ook aan om te heroverwegen of het leveren van maatwerk voor alle deelnemers aan re-integratietrajecten ook echt een noodzakelijke voorwaarde is. Dit finetunen van de re-integratieaanpak kost veel inzet van de uitvoerders, en vraagt ook een zekere expertise/ervaring die niet bij alle uitvoerders (snel) aanwezig is. Wij verwachten dat bij een groot deel van de deelnemers met re-integatieondersteuning een meer gestandaardiseerd traject mogelijk tot eenzelfde resultaat had geleid. De kosten
88
De Haagse re-integratieaanpak 2018-2020 onderzocht | Rapport
zullen ook lager zijn, waardoor meer mensen effectief
keuzes te maken en een intensievere inzet van het LKS-
denken dat het effectiever en doelmatiger is om het bieden
instrument voor te bereiden. Alle gemeenten worden
van maatwerk bij de inrichting van re-integratietrajecten te
daartoe door de rijksoverheid gestimuleerd. Na 2022
beperken tot een klein deel van de Haagse bijstandsclientèle,
wordt het landelijke budget voor de loonkostensubsidies
bijvoorbeeld de groep met ernstige fysieke of psychische
namelijk verdeeld naar realisatie (tot en met 2022 werd het
arbeidsbeperkingen. Deze groep zou dan bediend kunnen
budget verdeeld op basis van objectieve factoren) en ook
worden door specialisten in relatie tot deze doelgroepen.
de begeleidingsbudgetten voor de groep met verminderde
Ook hier geldt overigens dat om dit soort selecties te maken
loonwaarde worden eveneens meer afhankelijk gemaakt van
voor deelnemers die echt maatwerk geboden moet worden,
de gerealiseerde aantallen.
het belangrijk is om het zittend bestand en ook de nieuwe instroom goed te kennen. 4. In het verlengde van de vorige aanbeveling raden wij de
8. Tot slot een meer overkoepelende aanbeveling, namelijk om bij nieuw beleid als management steeds de randvoorwaarden te scheppen dat dit beleid goed in de
gemeente ook aan om het aantal voor het inrichten van
uitvoering gaat landen. Dit betekent dat er duidelijke
re-integratieroutes beschikbare basis- en flankerende
(meerjarige) doelstellingen worden geformuleerd,
voorzieningen te beperken. Het huidige aantal van 154
die worden doorvertaald naar de uitvoering en dat de
afzonderlijke soorten basisvoorzieningen en 179 soorten
uitvoering de ruimte en de tijd krijgt om zich nieuw beleid
flankerende voorzieningen is volgens ons onwerkbaar.
eigen te maken en om de uitvoering ervan stapsgewijs te
Uitvoerders kunnen ze niet allemaal kennen en het
verbeteren. Het bieden van voldoende ruimte en tijd aan
methodisch onderbouwen van een zo’n groot aantal
de uitvoering betekent ook dat er enige terughoudendheid
voorzieningen lijkt ons onhaalbaar.
moet worden betracht om te vaak nieuw beleid te
5. Wij zijn verder van mening dat het voor de gemeente
formuleren en dat waar mogelijk wordt voortgebouwd
Den Haag loont om ook als expliciet beleidsuitgangspunt
op bestaande situaties: kortom werken aan voortdurende
te hanteren dat bij nieuwe cliënten sneller, liefst direct,
verbetering via de PDCA-cyclus.
de focus komt te liggen op re-integratie. Hiermee wordt voorkomen dat een voor de arbeidsmarkt kansrijke groep te lang in de uitkering blijft. Bij voldoende aandacht voor re-integratie kort na de instroom in de uitkering (of liefst al na indiening van een uitkeringsaanvraag), kan langdurig verblijf in de uitkering misschien zelfs deels worden voorkomen. Snelle uitstroom (en het voorkomen van instroom) van nieuwe cliënten betekent namelijk ook dat er in de uitvoering meer ruimte en middelen komen om andere, minder kansrijke cliënten, intensiever te begeleiden. 6. Om bij nieuwe cliënten sneller te streven naar re-integratie, zou overwogen kunnen worden om weer standaard alle nieuwe cliënten de inwerkweek aan te bieden. Sinds de laatste reorganisatie is het doorsturen van nieuwe cliënten naar deze inwerkweek een facultatieve keuze van de casemanager. De uitvoering ziet dit als een gemis, omdat de inwerkweek bijna altijd een aantal deelnemers opleverde dat direct aan een vacature gekoppeld kon worden.
89
7. We raden Den Haag aan om (opnieuw) strategische
kunnen worden ondersteund met dezelfde middelen. Wij
Bijlagen
De Haagse re-integratieaanpak 2018-2020 onderzocht | Rapport
BIJLAGE 1
Geraadpleegde literatuur Gemeentelijke (interne) documentatie
•
Commissiebrief Gelijkwaardig meedoen
•
Aanbiedingsbrief derde voortgangsrapportage +500
•
Commissiebrief Ontwikkelingen arbeidsmarkt
•
Aanbiedingsbrief eindrapport Werkoffensief +500
•
Dashboard Werkakkoorden
•
Aanbiedingsbrief tweede voortgangsrapportage
•
Eindrapport Werkoffensief +500
Werkoffensief +500
•
Halfjaarrapportage Werkoffensief +500
•
Aanbiedingsbrief Voortgangsrapportage Werkoffensief +500
•
Afspraken met de FNV over verdringing en werken zonder
•
Interviews kandidaten Boostcamp
loon
•
Interviews Project Uitzendbureaus
Arbeidsmarktanalyse Haaglanden en Den Haag
•
Jaarverslag Leerlingzaken 2018-2019
Januari 2022
•
Rapport Kandidaat gerichte aanpak
Begeleiding jongeren 16-27 jaar die ondersteuning nodig
•
Klanttevredenheidsonderzoek HalloWerkdag 19-2-2019
hebben op het terrein van onderwijs, werk of inkomen
•
Memo Samenwerking met de vakbonden
•
Beleidskader financiering re-integratietrajecten
•
Motie: Onderzoek naar alle vormen van reïntegratie om
•
Beleidskader Re-integratie en (gesubsidieerd) werk
toekomstige debacles in aanpak van werkloosheid
Den Haag
te voorkomen
• •
•
Beleidsplan Zorg, Jeugd en Volksgezondheid
Januari 2019 tot en met juni 2019
•
Den Haag 2019-2022
(Werkt niet)
•
Beleidsregels re-integratie 2017
•
Brief Nieuwe aanpak leerwerktrajecten
•
Beleidsregels re-integratie den haag 2015
•
Onderzoeksrapport Werkgelegenheidsmonitor 2020
•
Beslisdocument Werkgeversdienstverlening
•
Oplegger bij memo Borging en doorontwikkeling
•
Bijlage 1: overzicht aanbieders externe werkfittrajecten
•
Bijlage offerte Onderzoek evaluatie re-integratie 2018
•
Overzicht ambitie 6 HEA 2018-2022 Den Haag OCW 2018
tot en met 2020
•
Plan van Aanpak Reorganisatie, Op weg naar Den Haag
•
Bijlage: overzicht STiP-werkgevers
•
Bijlage: Zelfredzaamheidsmatrix
•
Brief Aanvalsplan Jeugdwerkloosheid 2015-2018:
Servicepunten Arbeid
Werkt •
PowerPoint Arbeidsmarktanalyse Haaglanden en Den Haag Januari 2022
Werk maken van Haagse jongeren
•
Programmabegroting 2019-2022
•
Brief Aanvalsplan Werkgelegenheid: Den Haag maakt werk!
•
Programmabegroting 2020-2023
•
Brief Ambities economie en werkgelegenheid worden
•
Protocol verdringen van werken zonder loon
gehaald
•
Protocol voorkomen van verdringing en werken zonder loon
Brief Begeleiding jongeren 16-27 jaar die ondersteuning
•
Rapportage Een integraal Werkbedrijf voor een inclusieve
•
nodig hebben op het terrein van onderwijs,
91
Motie: Rekenkameronderzoek naar Den Haag Werkt
arbeidsmarkt
werk of inkomen
•
Regio in beeld 2019, UWV
•
Brief Beleidskader financiering re-integratietrajecten
•
Regio in beeld 2020, UWV
•
Brief Borging en doorontwikkeling SPA’s
•
Regio in beeld 2021, UWV
•
Brief Programmatische aanpak economie en werk
•
Regionale toolbox oktober 2021
•
Brief Voorkomen voortijdig schooluitval en terugdringen
•
Re-integratieverordening Participatiewet Den Haag 2015
jeugdwerkloosheid
•
Rekenkamerrapport Economisch Beleid ‘Tel uit je winst’
•
Brief Voortgang aanpak jeugdwerkloosheid
•
Brief voortgang SPA aanpak - versie exclusief resultaten
•
Samen voor de stad Coalitieakkoord 2019-2022
•
Brief Voortgang werkontwikkeltrajecten
•
Strategische- en sectorplannen jan 2022
•
Brief Voortgang wijkbanenplannen
•
Voorstel van het college inzake Programmabegroting
•
Brief Voortgangsrapportage wijkbanenplan
•
Brief Wijkbanenplannen ten behoeve van de Schilderswijk,
•
Voorstel voor (tijdelijke) voortzetting LeerWerkmakelaar
Transvaal, Laak en Den Haag Zuid-west
•
Voortgang werkontwikkeltrajecten
Rekenkamer Den Haag
2019-2022
De Haagse re-integratieaanpak 2018-2020 onderzocht | Rapport
•
Voortgangsbericht aanpak voortijdig schooluitval
•
Voortgangsbrief Werkoffensief +500 2020
Den Haag, Centraal Planbureau/Sociaal en Cultureel
•
Voortgangsbrief Werkoffensief +500 eerste helft 2021
Planbureau
•
Voortgangsrapportage Werkoffensief +500
•
Voortgangsrapportage Werkoffensief +500
migratieachtergrond WW-gerechtigden op netto-
januari 2019 tot en met december 2019
effectiviteit van dienstverlening UWV. Rotterdam,
Voortgangsrapportage Werkoffensief +500
SEOR.
•
Januari 2020 tot en met juni 2020
•
•
•
Jongen, E. et al. (2020) Kansrijk integratiebeleid.
Hek, P. de & J. de Koning (2020). Invloed van
Card et al. (2018). What works? A meta-analysis
•
Werkoffensief +500
of recent active labor market program evaluations.
•
Wijzigingen Haagse bijlage bij de regionale Toolbox
Journal of the European Economic Association (16-3),
per 1 oktober 2021
p. 894-931.
•
Wijzigingsverordening van de Re-integratieverordening
•
Participatiewet Den Haag 2015
Oostveen, A. et al. (2019) Versnelde participatie en integratie van vluchtelingen: de Amsterdamse aanpak. Overkoepelende rapportage. Amsterdam, Regioplan.
Onderzoek en wetenschappelijke bronnen (extern) •
Haanstra, V. et al. (2020), ‘Evaluatie STiP-regeling’. Regioplan, in opdracht van gemeente Den Haag.
•
•
•
arbeidsmarktbeleid’. Zoetermeer: Panteia
TNO
‘Ontwikkelingen op de Haagse arbeidsmarkt 2017-2030.
Adelmeijer, M., Schenderling, P.J. & A. van Rossum (2019), Ervaringsonderzoek werkgevers in het kader
(2018). Zoetermeer: Panteia
van de evaluatie van de Participatiewet, in opdracht
Boermans, S., van de Logt, J. & Blonk, R. (2020).
van het ministerie van SZW •
Gielen et al. (2018). Loonkostensubsidie en
van een interventie om methodisch handelen te
loondispensatie. De werking en effectiviteit van beide
bevorderen’. Leiden: TNO
instrumenten. Den Haag, APE/De Beleidsonderzoekers.
M. Adelmeijer, P. Schenderling, J. Kok, F. Sikkema,
SCP (2019). Eindevaluatie van de Participatiewet.
•
Heekelaar, M. et al., (2020) ‘Onderzoek re-integratiekosten nieuwe doelgroep Participatiewet’, Utrecht: Berenschot. CPB (2016), ‘Kansrijk arbeidsmarktbeleid Deel 2’. Den Haag: Centraal Planbureau. Van Rossum, A. et al. (2019) ‘Casusonderzoek Participatiewet: het matchingsproces nader belicht. Het realiseren van een match belicht vanuit drie perspectieven’. Berenschot, CentERdata en Inspectie SZW. Edzes, A., Rijnks, R., Kloosterman, K. & V. Venhorst (2020), ‘Bijstand op Maat’. Groningen: Rijksuniversiteit Groningen. Van der Valk, S. & M. Fenger (2019), ‘Intensief contact met bijstandsklanten: kleine stapjes naar de arbeidsmarkt’. In: Sociale Vraagstukken.
92
•
Bijlagenboek bij ‘Bruggen bouwen op de arbeidsmarkt’’
•
•
Blonk, R., Twujiver, M.W. van, Ven, H.A. van de, & literatuur gemeentelijke uitvoeringspraktijk’, Den Haag:
in opdracht van AWVN.
•
•
de arbeidsmarkt. Perspectieven voor het Haagse
arbeidsbeperking vanuit vier perspectieven’. Onderzoek
•
Amsterdam: SEO. A. Hazelnet (2015), ‘Quickscan wetenschappelijke
H. Vloet (2014), ‘Businesscases inzet mensen met een
•
Kroon et al. (2019). Langetermijneffecten re-integratie.
Grijpstra, D. et al. (2018), ‘Bruggen bouwen op
‘Gewogen Maatwerk. Onderzoek naar de implementatie
•
•
De Haagse re-integratieaanpak 2018-2020 onderzocht | Rapport
BIJLAGE 2
Lijst geïnterviewde partijen Beleid SZW
Controllers SZW/Den Haag Werkt
•
Hedzer Heijink, beleidsadviseur participatie
•
Marc van der Bilt, Business Partner Control, Dienst SZW
en werk
•
Zilpa Verlaat, Senior Business Controller, Dienst SZW
•
Nelly van Loon, senior beleidsadviseur
•
Roderik Nielen, Business Controller, Dienst SZW
•
Tessel van der Varst, beleidsadviseur en
• • •
projectmanager
Externe partners van Den Haag Werkt
Ilse Menkhorst, domeinmanager
•
Yde van der Burgh, FNV
instroom & arbeidsontwikkeling
•
Maarten Bonarius en Maxime Vollers, ROC
Martijn Middelkamp, manager
•
Remco Herfst, RPA Haaglanden
Strategisch Accountmanagement
•
Saloua Bella en Esmeralda Casius, Sagenn
Marieke Stam, directeur Den Haag Werkt
•
Bart de Bart, Studeren en Werken & MKB Den Haag
Uitvoering Den Haag Werkt
•
Mirjam Manni, Tempo Team
•
Twee groepsgesprekken met casemanagers en
•
Roland Blonk, TNO
werkadviseurs Kandidaatsontwikkeling
•
Patricia Ladan, UWV
Drie groepsgesprekken met werkbegeleiders
•
Cor van der Wel, Werkse
•
en (senior) accountmanagers Matching en •
werkgeversdienstverlening
Werkgevers en deelnemers
Twee interviews ex-werknemers
Naast de hiervoor gespecificeerde interviews, hebben er ook interviews plaatsgevonden met 24 deelnemers en 19 werkgevers
93
We hebben er vanwege privacyoverwegingen toe besloten
die deelnemers werk of werkervaring bieden/geboden hebben.
om door ons geïnterviewde direct uitvoerenden niet
Met deze respondenten is afgesproken dat ze anoniem aan
met naam te noemen in ons rapport.
het onderzoek mee konden doen.
De Haagse re-integratieaanpak 2018-2020 onderzocht | Rapport
BIJLAGE 3
Methodologische verantwoording CBS-analyse Een aantal gegevens, zoals over de sectoren waar mensen die
Al deze bestanden zijn aan elkaar gekoppeld op basis van een
een reïntegratietraject hebben gevolgd en naar een baan zijn
RIN-nummer om de hierboven beschreven analyse uit te
uitgestroomd, terechtkomen, en of zij na een bepaalde periode
voeren.
nog werkzaam zijn, kon niet op basis van administratieve data van de gemeente Den Haag alleen worden bepaald. Om dit te
Zoals in het rapport beschreven, zijn er verschillende
bepalen hebben we daarom gebruik gemaakt van microdata uit
vergelijkingen gemaakt. Zo zijn enerzijds alle mensen met
de zogenaamde Polisadministratie van UWV, die als microdata
een uitkering op een bepaalde cohortdatum vergeleken en
bij CBS te analyseren zijn.
anderzijds alleen diegenen die een re-integratietraject volgden (dit is relevant omdat veel meer mensen in Den Haagt een
Daarnaast is ons gevraagd om de effectiviteit van de Haagse
re-integratietraject volgen). Om een eerlijke vergelijking te
re-integratie op hoofdlijnen te vergelijken met die in de
maken met andere gemeentes, hebben we waar het ging om
andere G4 gemeenten (Amsterdam, Utrecht en Rotterdam).
de groep die een re-integratietraject volgt ons geconcentreerd
Bij deze analyse is gekozen om gebruik te maken van een
op personen waarbij een relevante SRG-voorziening actief
cohortanalyse. De reden hiervoor was vooral praktisch van
was. Ook voor Den Haag zijn we daarvan uitgegaan, om te
aard. De cohortbestanden waren grotendeels al gemaakt voor
zorgen voor een zuiver mogelijke vergelijking op basis van
de bijstandsmonitor die de gemeente Den Haag gebruikt.
dezelfde databronnen. Om te corrigeren op verschillen in
Uitgangspunt bij deze cohortanalyse was als volgt: we
de samenstelling van de populatie is in de vergelijkingen
hebben gekeken wie er op een bepaalde datum in een re-
gebruik gemaakt van een lineaire regressie met als verklaarde
integratietraject (of in sommige analyses in een uitkering) zat.
variabele of iemand op een bepaalde peildatum werk heeft,
Die datum noemen we de cohortdatum. Het ging daarbij om
waarbij dummy’s zijn opgenomen voor zaken als leeftijd en
twee momenten in het jaar waarvoor dit werd vastgesteld: op
migratieachtergrond.
1 januari en op 1 juli. Vervolgens hebben we gekeken of deze personen zes, twaalf of achttien maanden later werk hadden en
Voor de overige analyses, waarbij de vergelijking met de G4
zo ja wat voor soort werk.
niet relevant was, zijn we uitgegaan van de data van DHW over de reïntegratietraject en hebben we de SRG-gegevens niet
Drie type bestanden zijn voor de analyse gebruikt:
gebruikt. De analyses zijn uitgesplitst naar uitkeringsduur om het effect per doelgroep duidelijk in beeld te brengen. Ook
•
Bestanden met gegevens over wie er op een bepaalde
zijn de analyses uitgesplitst naar het aantal maanden na de
cohortdatum in de bijstand zat inclusief verschillende
cohortdatum dat iemand in een traject zat.
kenmerken van die persoon op de peildatum (zoals of iemand overleden was, over iemand studeerde e.d.) en SRG-codes. Deze bestanden zijn door het CBS aangeleverd voor de G4-gemeenten op basis van de data die ook voor de bijstandsmonitor van Den Haag worden gebruikt. •
Bestanden vanuit Den Haag Werkt met informatie over wie er wanneer wat voor soort traject volgt. Deze gegevens zijn door Den Haag via een beveiligde verbinding aangeleverd aan het CBS en gepseudonimiseerd.
•
Bestanden met gegevens over welke hoofdbaan iemand heeft voor iedere maand. Deze gegevens zijn afkomstig uit de polisadministratie.
94
De Haagse re-integratieaanpak 2018-2020 onderzocht | Rapport
BIJLAGE 4
Deelnemers expertsessies 18 en 25 mei 2022 Deelnemers expertsessie 18 mei 2022 •
Annet de Lange, lector Human Resource Management (HAN)
•
Aart van der Gaag, commissaris 100.000 banen (VNONCW/MKB Nederland)
•
Chris Wallis, procesmanager Werk, participatie en arbeidsmarkt (Divosa)
•
Pierre Koning, professor Economics of social insurance and the Labor Market (Vrije Universiteit Amsterdam)
•
Monique Kremer, Bijzonder hoogleraar Actief Burgerschap (Universiteit van Amsterdam)
Deelnemers expertsessie 25 mei 2022 •
Gert-Jan Bakker, Teamleider Inclusieve Samenleving (VNG)
•
Bas van der Klauw, Professor in policy evaluation (Vrije Universiteit Amsterdam)
•
95
Mohamed el Mokaddem, voorzitter (Cedris)
De Haagse re-integratieaanpak 2018-2020 onderzocht | Rapport
BIJLAGE 5
Samenstelling klankbord- en begeleidingsgroep Gedurende het onderzoek hebben we de voortgang ervan wekelijks besproken met Nelly van Loon, ons contactpersoon voor het onderzoek bij de dienst Sociale Zaken. Daarnaast zijn we in het uitvoeren van het onderzoek begeleid door een klankbordgroep en een begeleidingsgroep. De begeleidingsgroep had een directe rol in de begeleiding van het onderzoek en zij hebben regelmatig met ons overlegd. De klankbordgroep stond op een grotere afstand van het onderzoek en is op vier momenten gevraagd richting ons als onderzoekers te reflecteren op de onderzoeksaanpak, de voortgang, (tussentijdse) bevindingen en het eindrapport.
Samenstelling begeleidingsgroep •
Nelly van Loon
•
Masja Nas
•
Eelco Westerhof
Samenstelling klankbordgroep
96
•
Fred Dukel
•
Inge Luttikhuizen
•
Judith Vastenburg
•
Zilpa Verlaat
•
Ilse Menkhorst
•
Martijn Middelkamp
•
Niels Scheepbouwer
‘WIJ ZIJN BERENSCHOT, GRONDLEGGER VAN VOORUITGANG’ Nederland is continu in ontwikkeling. Maatschappelijk, economisch en organisatorisch verandert er veel. Al meer dan tachtig jaar volgen wij als adviesbureau deze ontwikkelingen op de voet en werken we aan een vooruitstrevende samenleving. De behoefte om iets fundamenteels te betekenen voor mens en maatschappij zit in onze genen. Met onze adviezen en oplossingen hebben we dan ook actief meegebouwd aan het Nederland van vandaag. Altijd op zoek naar duurzame vooruitgang. Alles wat we doen is onderzocht, onderbouwd en vanuit meerdere invalshoeken bekeken. Zo komen we tot gefundeerde adviezen en slimme oplossingen. Die zijn op het eerste gezicht misschien niet altijd de meest voor de hand liggende. Juist deze eigenzinnigheid maakt ons uniek. Daarbij zijn we niet van symptoombestrijding. En gaan pas naar huis als het is opgelost.
Berenschot Groep B.V. Van Deventerlaan 31-51, 3528 AG Utrecht Postbus 8039, 3503 RA Utrecht 030 2 916 916 www.berenschot.nl