RIS312898 Notulen van de raad van 7 juli 2022

Vergadering gemeenteraad Den Haag gehouden op donderdag 7 juli 2022 (Geopend te 10.00 uur) Voorzitter: de burgemeester, mr. J.H.C. van Zanen Griffier: drs. C.G.C.M. Blankwaard-Rombouts

Agenda A. Vaststelling agenda B. Stad in de raad C. Vaststelling van de wijze van afdoening van ingekomen stukken D. Verslag van de commissie onderzoek bescheiden fractievertegenwoordigers E. Beëdiging fractievertegenwoordigers F. Vaststelling van de Notulen van 9 juni 2022 G. Vaststelling van de Besluitenlijst G.1 Voorstel van het college inzake bekrachtiging geheimhouding (RIS312775) G.2 Voorstel van het presidium inzake bekrachtiging geheimhouding (niet aan de orde) H. Datumbepaling initiatiefvoorstellen H.1 Initiatiefvoorstel Partij voor de Dieren: Handel zonder dieren (RIS312624) Beraadslaging over: I.

Voorstel van het college inzake Programmarekening 2021 en voorstel van het college inzake Resultaatbestemming 2021 I.1 Voorstel van het college inzake Programmarekening 2021 (RIS312006) I.2 Voorstel van het college inzake resultaatbestemming 2021 Gemeente Den Haag (RIS312073) I.3 Accountantsverslag jaarrekening 2021 gemeente Den Haag 10 mei 2022 (RIS312200) I.4 Rapport Rekeningencommissie over de jaarrekening 2021 (RIS312533)

Afronding debat commissie (niet aan de orde) De voorzitter. Ingevolge het Reglement van orde open ik de vergadering.

Presentielijst Aanwezig zijn 43 leden: Arp (SP), Assad (D66), Van Asten (D66), Baboeram (GroenLinks), Balster (PvdA), Barker (PvdD), Van Basten Batenburg (VVD), Bom (Hart voor Den Haag), Bos (GroenLinks), Bredemeijer (CDA), Butt (GroenLinks), De Vuyst (GroenLinks), Van Doorn (D66), Dubbelaar (Hart voor Den Haag), Van Esch (D66), Faïd (HSP), Gerritsen (PvdD), De Graaf (VVD), Groenewold (D66), De Groot (CDA), Guernaoui (Hart voor Den Haag), Van der Helm (VVD), Holman (PvdA), Icar (DENK), Klokkenburg-Reedeker (CU/SGP), Kruis (PVV), Mahmood (DENK), Martinez van Andel (Hart voor Den Haag) Martini (Hart voor Den Haag), Meinesz (Hart voor Den Haag), De Mos (Hart voor Den Haag), Mostert (D66), Mulder (VVD), Noorlander (D66), Parbhudayal (VVD), Partiman (CDA), Peeck (VVD), Roep (VVD), Sluijs (Hart voor Den Haag), Smit (PvdD), Vavier (GroenLinks), Verdonk (Hart voor Den Haag) en Verduijn (D66). Afwezig: Tseggai (PvdA), Van Meijeren (FVD) – bij stemming aanwezig

1

De voorzitter. Aangezien het vereiste aantal leden aanwezig is, kan de vergadering voortgang vinden. Geachte leden van de raad, ik open uw vergadering. Van harte welkom, ook de mensen op de publieke tribune en de mensen thuis. Goed dat u er allemaal bent. Bericht van verhindering voor deze vergadering is ontvangen van de leden Tseggai en Van Meijeren. Het lid Peeck heeft laten weten vanmiddag tussen 13.00 uur en 16.00 uur afwezig te zijn. Van enkele wethouders is het bericht ontvangen dat zij in verband met verplichtingen elders korte tijd afwezig zijn. Indien nodig worden ze vervangen. De stemmingen bij deze raadsvergadering worden gebundeld aan het einde van de vergadering. Daarbij is er ook gelegenheid tot het afleggen van stemverklaringen. Ik wil even stilstaan bij een bijzonder moment. Na vandaag vergaderen we natuurlijk gewoon door, maar zonder de vakkundige begeleiding van Lia en Nicolette. Ze zijn er vandaag voor het laatst bij. Wilt u plaatsnemen, dames? Dan zal ik iets tegen jullie zeggen. Dag dames, dag meiden! Geachte leden van de raad, mevrouw Lia en mevrouw Nicolette. Ruim twintig jaar waren jullie zeer vertrouwde gezichten in deze zaal, Lia een paar jaar langer dan Nicolette. Gedurende al die jaren was jullie ondersteuning in deze zaal, weliswaar op de achtergrond, zeer cruciaal voor ons allemaal.

Tijdens ontelbare vergaderingen, die ooit regelmatig tot diep in de nacht doorgingen, leefde menig raadslid, wethouder of voorzitter van de raad op en kreeg nieuwe energie zodra hij of zij jullie zag binnenkomen met een kan koffie, thee of een ander opkikkertje. Daarbij hadden jullie rekening te houden met eenieders voorkeur of specifieke wensen. Zo wenste een van mijn voorgangers alleen vers gezette thee met een scheutje melk, op z'n Engels; ik denk dat ik hem ken. Eén keer kwam de thee uit de automaat. En zowaar, dat proefde hij. Dat herinner jij je nog, Lia. Aan diezelfde voorganger van mij hebben wij overigens de huidige Engelse opstelling van het meubilair in deze zaal te danken. Ook die informatie komt van jou, Lia. Een andere voorganger van mij wenste Japanse thee. Met mijn voorkeur voor decafé blijf ik dus redelijk dicht bij huis. Jullie kwamen al die jaren als eersten binnen, openden deze zaal voor een vergadering, deden na de vergadering als laatsten - vooral jij, Lia - het licht uit en de deur op slot en verlieten de zaal, maar pas nadat die weer geheel aan kant was. Vandaag hoeft dat niet meer. Het werk is gedaan; de laatste koffie en thee is geschonken. Tegenwoordig gaan ze heel vroeg met pensioen; jullie gaan nu met pensioen. De boodschap is dat jullie er zo jong uitzien. Jij, Nicolette, gaat nu ook echt met pensioen.

Drie jaar geleden was je al met pensioen gegaan, maar je kwam terug om Lia bij de raadsvergaderingen te ondersteunen. Namens vijf gemeenteraden, heel veel wethouders, vijf burgemeesters, voorzitters van deze raad, inclusief mezelf, dank ik jullie voor jullie o zo belangrijke ondersteuning van deze raad, al twee decennialang. Het ga jullie goed en héél erg bedankt, meiden! (Applaus) De vergadering wordt van 10.08 uur tot 10.18 uur geschorst.

Aan de orde is: A.

Vaststelling agenda.

De agenda wordt ongewijzigd vastgesteld.

Aan de orde is: B.

Stad in de raad.

De voorzitter. Er zijn drie insprekers aangemeld, natuurlijk over het agendapunt Programmarekening 2021 en het voorstel van het college inzake de Resultaatbestemming 2021. Ik geef het woord aan C.G.Th. Crown, die digitaal maximaal drie minuten zal inspreken. Vlak voordat de drie minuten voorbij zijn, vraag ik u om af te ronden. 2

De heer Crown (I). Goedemorgen, geachte voorzitter en leden van de gemeenteraad. Mijn naam is Charles Crown en ik ben voorzitter van het Wijkplatform Morgenstond en lid van de Partnerraad van Den Haag Zuidwest. Wij waren er ook op 19 mei, met heel veel bewoners die zich stuk voor stuk inzetten om ervoor te zorgen dat Den Haag Zuidwest niet het afvoerputje van onze stad wordt. Misschien is 'banlieue' een betere term. We hebben u, burgemeester, een manifest in een koffertje aangeboden met de noodkreet 'Laat ons niet zitten'. Wij kunnen het niet alleen; wij hebben steun nodig. U weet hoe slecht wij ervoor staan. Een kwart van de bewoners van Zuidwest leeft in armoede en dat percentage zal snel oplopen naar de helft als gevolg van de hoge prijzen van dagelijkse boodschappen en energie. Men leeft korter en onze jeugd krijgt een lager schooladvies en daardoor minder kansen. De wijk met het laagste opkomstpercentage bij de gemeenteraadsverkiezingen lag - u raadt het al - in Den Haag Zuidwest. De heer Donner bracht slecht nieuws: de reserves zijn op; er is onvoldoende geld voor nieuwe ambities. Er komt geen integrale nieuwe wijkaanpak en de tienduizenden woningen in Zuidwest zullen er wel gaan komen, linksom of rechtsom. Het persmomentje van minister Hugo de Jonge over € 1 mld. klinkt goed. Dat betekent € 50 mln.

voor Zuidwest, maar gaat dat helpen? Waar blijft het budget voor de uiteindelijke problemen, zoals veiligheid, sociale cohesie en participatie? In Zuidwest zijn er prachtige initiatieven, maar samenwerking met de gemeente ontbreekt vaak nog. Wij verzuipen dan in het bureaucratische moeras. Maar het zou toch zonde als al deze positieve energie weg zou vloeien? Wij willen de schouders eronder zetten. U, als burgervader, wil dat toch ook? Wat gaat dan wel helpen? Wat is er nodig? Een team van ambtenaren, gemeentebreed, die werken in Zuidwest en die de samenwerking met ons zoeken in plaats van alle externe bureaus. Het advies van B en W is het werven van een directeur en het inrichten van een programmabureau. Wij zeggen: een nieuw extern programmabureau? Why? Versterk de huidige structuur, geef een grotere rol aan het stadsdeelkantoor Escamp met onze directeur Harm Benthem en geef hem extra fte's en dus een prominente rol om de verbindingen te leggen tussen stadhuis, de bewoners en de professionals in Zuidwest. We hebben behoefte aan een breed team van ambtenaren van alle diensten, die hun mouwen opstropen om met ons samen te werken aan het oplossen van de grote problemen. De voorzitter. Wilt u afronden? De heer Crown. Het stadsdeel kan daarin de regie voeren. Zonder geld beginnen we alleen niets.

Daarom lijkt het ons een goed idee om een vast percentage van het beschikbare budget voor de problemen in Zuidwest te reserveren voor participatie. U hoort het: wij denken graag met u mee. De voorzitter. Wilt u afronden? De heer Crown. De programmarekening die u vandaag bespreekt, laat zien dat … De voorzitter. Dat hoort u natuurlijk ook niet. Kan iemand hem even thuis bellen? Dit is sneu; dit vind ik niet leuk. Hij is heel actief en het is een hartstikke aardige man. Zet het geluid maar weer even aan. O, hij is klaar. Hij zei 'dank u'; dat zag ik door liplezen. Ik denk dat hij klaar was. Dan was het nog maar een minuut. Mevrouw Tafuni (I). Mijn naam is Gonny Tafuni-Smit. Ik ben een ervaren scootmobielgebruiker, inmiddels al 22 jaar. Ik vertegenwoordig alle overige Haagse scootmobielgebruikers en de Stichting Voorall in deze zaak. Geachte voorzitter en raad, dankzij mijn scootmobiel ben ik op tijd bij deze vergadering. Ik ben in vijftien minuten van mijn huis hierheen gekomen om drie minuten in te kunnen spreken. U kunt zich waarschijnlijk wel voorstellen dat ik daar dubbele tijd voor nodig zou hebben als ik een scootmobiel had die 8 kilometer per uur rijdt. Ik woon redelijk dichtbij. Ik heb met deze scootmobiel echt maar een kwartiertje nodig; daar kunt u zich iets bij voorstellen.

Eigenlijk daag ik u uit om er even over na te denken hoeveel tijd er nodig is om drie minuten inspreektijd vol te maken. Nu ga ik even door. Het verlagen van de maximumsnelheid van de scootmobiel betekent voor mij dat ik afhankelijk word en dat mijn tijdspanne voor reizen niet meer te vertrouwen is. Iedereen is 3

waarschijnlijk bekend met de effecten van AV 070 en Valys, hoe mooi het ook is dat dat allemaal bestaat. Mijn reizen gaan te lang duren voor mijn fysieke toestand. Dat betekent dat ik de scootmobiel niet meer kan gebruiken om naar mijn vrijwilligerswerk te gaan. Ik heb op dat punt een aantal zaken. Ik ben patiëntpartner van een aantal patiëntenverenigingen. Ik ben al een aantal jaren vicevoorzitter van het stembureau, gelukkig dit jaar weer, want ik durfde het een aantal jaren niet aan, maar nu ik gevaccineerd ben, doe ik het wel. Ik ga naar vrienden en familie, naar theater of concerten, naar het zwembad - dat is de enige beweging die ik kan en mag maken - en naar de hydrotherapie in het revalidatiecentrum. Samen met mijn fietsende dochter geniet ik van de natuur. Ik ga naar het ziekenhuis en naar de fysiotherapie. Kortom, mijn sociale leven en ook mijn bijdragen aan de maatschappij via mijn vrijwilligerswerk, onder andere dus voor Voorall, zouden enorm verschralen en zouden hier erg onder komen te lijden.

Hoe ziet u dit in de winter als veel mensen met een chronische ziekte twee keer zo lang onderweg zijn en hun gewrichten pijnlijker en stijver worden door vocht en kou? Ziet de gemeente niet dat deze maatregel de kans op sociaal isolement enorm verhoogt? Het tegengaan van eenzaamheid is toch iets wat de gemeente belangrijk vindt? Volgens de gemeente zou het verlagen van de maximumsnelheid verkeersveiliger zijn. Vanuit Voorall denken we dat dit niet klopt. Ik word dan de langzaamste op het fietspad. Iedereen moet om mij heen rijden om mij in te halen. De voorzitter. Wilt u afronden? Mevrouw Tafuni. Kortom, het verlagen van de maximumsnelheid zorgt ervoor dat mensen veel minder mee kunnen doen in Den Haag, dat de kans op sociaal isolement en eenzaamheid toeneemt, dat het onveiliger wordt op het fietspad omdat je de langzaamste wordt. Het is onduidelijk of het goedkoper is. Het alternatief van bijvoorbeeld AV 070 is geen volwaardig alternatief. Ik verzoek de gemeente daarom om de maximale snelheid niet standaard in te stellen op 8 kilometer per uur, maar dit te laten afhangen van het gebruik van degene die de scootmobiel aanvraagt. Dank u wel voor uw aandacht. Mevrouw Van Maanen (I). Burgervader … Het is een tijd geleden dat ik iemand 'vader' heb genoemd. Ik heb de vragenlijst gelezen die ingediend is. Ik heb ook een vragenlijst voor u gemaakt.

De antwoorden heb ik ook maar alvast gegeven. Die lijst is via de griffier tot u gekomen. Mijn eerste vraag is: hebt u weleens gebruikgemaakt van AV 070? Zo ja, dan weet u waar ik het over heb. De tweede vraag is: wat gebeurt er met de scootmobielen die particulier gekocht worden? Ik denk dat de leveranciers niet zitten te springen om een 8-kilometerscootmobiel te verkopen. Vraag 3: wat gebeurt er met alle collega-ouderen die veel te hard rijden met hun e-bikes en daarmee levensgevaarlijke capriolen uithalen? Vraag 4: wat te doen aan de maaltijdbezorgertjes, die alle verkeersregels aan hun laars lappen? De antwoordstaat hebt u van mij gekregen. Krijgen we nu ook controles als we de wijk uitgaan? Dat is een geintje, hoor. Hoeveel boa's denkt u nog nodig te hebben om ons verkeersgedrag en het verkeersgedrag van anderen te controleren? En zijn die dan ook aanwezig? Wegpiraten heb je in alle soorten vervoer, dus niet alleen met de scootmobiel. Wat het onderhoud van de scootmobiel betreft: dat is één keer per jaar een onderhoudsbeurt. Ik heb met mijn scootmobiel, die ik nu zes jaar heb, Medipoint zegge en schrijve vier keer nodig gehad voor een reparatie. Ik denk dus dat die kosten weggestreept kunnen worden. Dat was het. U hoeft niet te vertellen dat ik af moet ronden. Dank u voor uw aandacht.

Aan de orde is: C.

Vaststelling van de wijze van afdoening van ingekomen stukken.

De raad heeft hieromtrent beslist zoals hierna bij elk nummer is aangegeven.

4

Nr.

Raadsadres

Voorstel voor afdoening

1

Belanghebbende d.d. 27 juni 2022 inzake beslistermijn aanvraag horecavergunningen (10344692)

2

Stichting Mafuganova Valkenbosch d.d. 27 juni 2022 inzake Weimarstraat 346 in prioritairgebied (10347232)

3

COPD Huis JAN & O2Retreat e.a. d.d. 29 juni 2022 inzake overdracht grond/akkoord start bouw Kuren 2.0 Kom op Adem in Kijkduin (10347280) Belanghebbende d.d. 28 juni 2022 inzake zorgelijke situatie Steiner Zorg Den Haag (10347457)

In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan algemene raadscommissie (Bestuur) In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan algemene raadscommissie (Ruimte) In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan algemene raadscommissie (Ruimte) In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan algemene raadscommissie (Samenleving) In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan algemene raadscommissie (Leefomgeving)

4

5

Wijkvereniging Vroondaal Westmadepark d.d. 27 juni 2022 inzake onveilige verkeerssituatie Vroondaal inclusief uitnodiging wijkschouw (10347551)

Nr.

Zienswijze op ontwerp-bestemmingsplan Parapluherziening Flitsbezorging 1 2

Voorstel voor afdoening

Binnenstad in Bedrijf d.d. 24 juni 2022 Te betrekken bij de behandeling van het (10344615) desbetreffende raadsvoorstel Belanghebbende d.d. 27 juni 2022 (10347264) Te betrekken bij de behandeling van het desbetreffende raadsvoorstel

Nr.

Ter kennisneming

Voorstel voor afdoening

1

VOG Den Haag d.d. 24 juni 2022 inzake beeïndiging bestuurslidmaatschap VOG Den Haag (10344522) GR GGD en VT Haaglanden d.d. 31 mei 2022 inzake Eindrapport Evaluatie GR GGD en Veilig Thuis Haaglanden (10344557) Belanghebbende d.d. 28 juni 2022 inzake bouwplannen Oude Haagweg (10347585) Cooplink d.d. 29 juni 2022 inzake actieplan Coöperatief wonen (10347614) Belanghebbenden d.d. 3 juli 2022 inzake proces uithuisplaatsing (10349461)

Voor kennisgeving aannemen

2

3 4 5

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen Voor kennisgeving aannemen Voor kennisgeving aannemen

Aan de orde is: D.

Verslag van de commissie onderzoek bescheiden fractievertegenwoordigers.

5

De voorzitter. Ik geef het woord aan de voorzitter van de commissie tot onderzoek van de bescheiden van de fractievertegenwoordigers, mevrouw Arp. Lesley Arp (SP). Voorzitter. De commissie tot onderzoek bescheiden fractievertegenwoordigers deelt de gemeenteraad mee dat, gebruikmakend van artikel 4 van de Verordening raadscommissies, als fractievertegenwoordigers zijn voorgedragen Mairan Sewtahal en Mohamed Balah. De commissie verklaart dat de betrokkenen aan de gestelde eisen voldoen en mitsdien op grond van artikel 4 van de Verordening raadscommissies kunnen worden toegelaten als fractievertegenwoordigers. De voorzitter. Dank u wel. Van harte gefeliciteerd!

Aan de orde is: E.

Beëdiging fractievertegenwoordigers.

De voorzitter. Ik verzoek de fractievertegenwoordigers die ik ga beëdigen, naar voren te komen. Ik verzoek u om te gaan staan. U legt allebei de belofte af. De tekst van de belofte luidt als volgt: 'Ik verklaar dat ik, om tot fractievertegenwoordiger benoemd te worden, rechtstreeks noch middellijk, onder welke naam of welk voorwendsel ook, enige gift of gunst heb gegeven of beloofd. Ik verklaar en beloof dat ik, om iets in dit ambt te doen of te laten, rechtstreeks noch middellijk enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen. Ik beloof dat ik getrouw zal zijn aan de Grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn plichten als fractievertegenwoordiger naar eer en geweten zal vervullen.' De heer Balah. Dat verklaar en beloof ik. De heer Sewtahal. Dat verklaar en beloof ik. De voorzitter. Van harte gefeliciteerd! Ik feliciteer Mairan en Mohamed van harte met deze benoeming. Zet 'm op! (Applaus) De voorzitter. De vergadering is geschorst. De vergadering wordt van 10.34 uur tot 10.41 uur geschorst.

Aan de orde is: F.

Vaststelling van de Notulen van de vergadering van 9 juni 2022.

De Notulen worden ongewijzigd vastgesteld.

Aan de orde is: G.

Vaststelling van de besluitenlijst.

G.1 G.2

Voorstel van het college inzake bekrachtiging geheimhouding (RIS312775) Voorstel van het presidium inzake bekrachtiging geheimhouding (niet aan de orde)

6

Deze voorstellen worden achtereenvolgens zonder beraadslaging en zonder hoofdelijke stemming aangenomen.

Aan de orde is: H.

Datumbepaling initiatiefvoorstellen:

H.1.

Handel zonder dieren (PvdD) (RIS312624).

De voorzitter. Een reactie van het college mag worden verwacht in het vierde kwartaal van dit jaar. Robert Barker (PvdD). Voorzitter. Het lijkt wel alsof ik dit elke keer bij een initiatiefvoorstel moet zeggen, maar we hebben met z'n allen afgesproken dat het maximaal drie maanden is. Dat is dus niet Q4. Drie maanden vanaf juli is niet Q4. Ik zou het college willen verzoeken om gewoon de driemaandentermijn te hanteren. De voorzitter. Ik geef het woord aan het college voor een korte reactie. Wethouder Van Tongeren (GroenLinks). Voorzitter. Namens het college: wij streven er natuurlijk naar om dat binnen drie maanden te doen, maar er is een zomerreces. Als je dan doortelt, kom je op de eerste maand van Q4 uit. Dan is er ook een goede, doorwrochte reactie van het college. Dat stelt de Partij voor de Dieren vast op prijs. Robert Barker (PvdD). Ik neem aan dat de wethouder nu zegt: ik doe oktober. Maar ik wil er nog wel bij zeggen dat het dictum van het initiatiefvoorstel echt twee regels omvat. Het is dus echt supermakkelijk om erop te reageren. We hebben dit onderwerp ook al drie jaar geleden in een initiatiefvoorstel aan de orde gesteld. Daar heeft het college niks mee gedaan. Daar pakken we dus op door. We verwachten dus echt dat het oktober wordt. De voorzitter. Daar kunt u op rekenen. Sebastian Kruis (PVV). Ik wil het college erop wijzen dat het reces geen vakantie is.

Ik vind het dus eigenlijk bij uitstek een geschikte periode om dit soort initiatiefvoorstellen … Wethouder Van Tongeren (GroenLinks). Het gaat ook om de ambtenaren. Sebastian Kruis (PVV). Die hebben toch gewoon vakantiedagen, net als alle andere werknemers? De voorzitter. We spreken via de microfoon; dat geldt ook voor leden van het college. Sebastian Kruis (PVV). Inderdaad ja. Uiteindelijk hebben we gewoon vakantiedagen. Er zitten hier 9.000 ambtenaren. Daar moeten we wat mij betreft trouwens nog flink in gaan snijden, maar dat is een ander verhaal. De voorzitter. Is dit een interruptie? Is dit een punt van orde? Nee, het was gewoon een mededeling. Ik heb nog nooit vakantie gehad in de vakantie.

Aan de orde is: I.1.

Voorstel van het college inzake Programmarekening 2021 (RIS312006).

I.2. Voorstel van het college inzake Resultaatbestemming 2021 gemeente Den Haag (RIS312073). 7

I.3. Raadsmededeling beantwoording technische vragen Programmarekening 2021 (RIS312461). I.4.

Accountantsverslag jaarrekening 2021 gemeente Den Haag 10 mei 2022 (RIS312200).

I.5.

Rapport Rekeningencommissie over de jaarrekening 2021 (RIS312533).

De voorzitter. Bij het voorstel van het college inzake de Programmarekening 2021 en het voorstel van het college inzake Resultaatbestemming 2021 worden betrokken: de raadsmededeling Beantwoording technische vragen, het accountantsverslag en het rapport van de Rekeningencommissie over de jaarrekening 2021. Voordat we met de beraadslaging beginnen, krijgt de voorzitter van de Rekeningencommissie, de heer De Vuyst, het woord om het rapport van de Rekeningencommissie toe te lichten. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Voorzitter. Zoals gebruikelijk geeft de voorzitter van de Rekeningencommissie bij de vaststelling van de jaarrekening een korte toelichting op het onderzoek naar de jaarrekening. Ik ben de voorzitter en daarom sta ik hier; ik zag een paar mensen kijken. Dit jaar is het onderzoek door de Rekeningencommissie in nieuwe samenstelling uitgevoerd. Nogmaals, ik heb de eer om de voorzitter te zijn van deze nieuwe Rekeningencommissie. Ik ben dus … Inderdaad, dan zou ik het voor de derde keer zeggen. Ik zei vanochtend nog tegen mezelf: Maarten, … De voorzitter. We zijn nog maar net begonnen. Gaat u vooral uw gang, voorzitter van de Rekeningencommissie. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Dank u, voorzitter, voor deze behulpzaamheid. Aan de hand van het accountantsverslag heeft de Rekeningencommissie in mei en juni intensief met de accountant over de jaarrekening gesproken.

De belangrijkste bevindingen heeft de Rekeningencommissie in de vorm van een vraag- en antwoordsessie met het college besproken. Het verslag hiervan heeft u uiteraard allemaal kunnen lezen in ons uitgebreide rapport. Dat ga ik hier niet herhalen. Ik breng nu echter vier onderwerpen onder de aandacht waar we als Rekeningencommissie niet alleen terugkijkend bevindingen over hebben, maar waarbij we onszelf ook de opdracht hebben gegeven om het komende jaar namens deze raad de vinger aan de pols te zullen houden. Dit is een belofte: ik zal dat relatief kort doen. Het eerste punt betreft de verbetertrajecten. In de vorige raadsperiode heeft de gemeente Den Haag flinke reputatieschade opgelopen door enkele blunders in het financieel beheer. We hebben daar recent ook nog iets van kunnen zien. Het college heeft inmiddels meerdere verbetertrajecten lopen, onder meer voor de beheerorganisatie, de financiële administratie, het integriteitsbeleid, de bedrijfsvoering en IT. Dit zijn veel ingrijpende veranderingen tegelijkertijd. Ook de komende periode wil de Rekeningencommissie die ontwikkelingen daarin kritisch volgen. Het tweede punt is financiële rechtmatigheid. Evenals voorgaande jaren blijken er het afgelopen jaar fouten gemaakt te zijn in het naleven van de Europese aanbestedingsregels.

Deze financiële onrechtmatigheden doen zich met name voor bij de inhuur van personeel en de inkoop van ICT. Het verbeterproces hiervoor bevindt zich nu in de voorbereidingsfase. Tegelijkertijd moet het college zich vanaf 2023 zelf in de jaarrekening verantwoorden voor het naleven van de financiële regels. De Rekeningencommissie wil daar al dit jaar mee kunnen proefdraaien voor het lopende jaar om te zien hoe het college dat gaat doen. Het derde punt betreft cybersecurity en risico's in IT-beheer. De DDoS-aanval heeft het nog maar eens zichtbaar gemaakt: de onlinewereld is een gevaarlijke wereld, ook voor gemeenten. De digitalisering van de gemeentelijke organisatie en dienstverlening brengt naast vele voordelen ook nieuwe kwetsbaarheden met zich mee. Iedereen lijkt zich daarvan tot op zekere hoogte ook bewust te zijn. Toch is het voor ons als raad niet altijd eenvoudig om een beeld te krijgen van de risico's in het IT-beheer en de weerbaarheid van de gemeentelijke organisatie op dat punt. Daarom gaat de Rekeningencommissie in haar toezicht meer nadruk leggen op de informatiebeveiliging en de continuïteit van de bedrijfsvoering en operationele processen bij digitale incidenten. 8

Tot slot het positioneren van de accountantsdienst. Afgelopen jaar heeft de raad besloten de accountantsdienst duidelijker als instrument van de raad te positioneren. Het mandaat daarvoor is bij de Rekeningencommissie gelegd en het verandertraject is inmiddels gestart. Nu al wordt de behoefte van de raad beter zichtbaar om ook buiten de jaarrekeningcontrole een beroep op de expertise van de accountantsdienst te doen. Het komende halfjaar zal moeten worden uitgewerkt hoe zo goed mogelijk aan deze behoefte kan worden voldaan binnen de bestaande wet- en regelgeving en ook binnen de bestaande capaciteit. Vanwege de tamelijk unieke positie van de gemeente Den Haag, met een eigen gemeenteaccountant, zijn er daarin nog weinig gebaande paden. Veel zal de komende maanden nog moeten worden ingevuld, ook met hulp van die accountantsdienst. Daarbij wil ik ook opmerken dat wij als raad een nieuwe gemeenteaccountant hebben aangesteld, mevrouw Slotema. Dat hebben we voor het eerst deze eeuw gedaan. Zij heeft nu al twee keer een jaarrekeningcyclus kunnen doen: één keer als interim en één keer als gemeenteaccountant. Ik wil haar daar nog van harte mee feliciteren, maar daarmee komt er ook een einde aan de periode van de vorige gemeenteaccount, René Vierbergen.

Het leek me passend om te zeggen dat ik hem namens volgens mij acht of negen vorige voorzitters van de Rekeningencommissie wil bedanken voor al het advies en de steun die hij aan de verschillende Rekeningencommissie heeft gegeven. Ik kom tot de afronding met een advies aan de raad. In dit verantwoordingsdebat blikken we allemaal terug op de resultaten van het afgelopen jaar, zoals verantwoord in de jaarrekening. Ik sluit af met ons formele advies aan de gemeenteraad over de vaststelling van de jaarrekening. Gezien haar bevindingen adviseert de Rekeningencommissie de Jaarrekening 2021 vast te stellen, zoals bedoeld in artikel 198 van de Gemeentewet. Daarmee wordt het college decharge verleend voor het gevoerde financieel beheer over 2021. Daarmee wil ik zowel de oude Rekeningencommissie, waarvan enkele leden nog steeds onder ons zijn - ik bedoel: in deze raad zijn - als de nieuwe Rekeningencommissie bedanken voor hun tomeloze inzet. (Geroffel op de tafels) De voorzitter. Dank u wel. Dat zeg ik ook in de richting van de heer De Graaf, die bescheiden zat te wezen. De volgorde van de sprekers is weer om en om. De beraadslaging wordt geopend. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Vandaag bespreken wij de Programmarekening 2021 en het voorstel van het college inzake de Resultaatbestemming 2021. Allereerst dank aan de insprekers.

Ik ben met name benieuwd naar de reactie van het college op de vragen van mevrouw Van Maanen. Daarnaast wil ik mij aansluiten bij de woorden die de voorzitter van de Rekeningencommissie zojuist uitsprak. Graag een reactie daarop van het college. Het afgelopen jaar was er helaas niet het laatste college van de vijf landelijke partijen VVD, D66, GroenLinks, CDA en PvdA. Helaas gaat dit college waarschijnlijk door. De programmarekening laat dan wel een overschot zien van zo’n € 69,9 mln., maar dat komt vooral doordat dit college de plannen die het heeft bedacht, niet heeft uitgevoerd. Deze jaarrekening laat zien dat de Haagse gemeentefinanciën, door dit college maar ook door hun politieke leiders in het kabinet, eerder passen bij een failliet bedrijf dan bij een gezonde Nederlandse gemeente. Formateur Donner zei vorige week nog dat hij en alle onderhandelaars zijn geschrokken van de meerjarige financiële situatie van de gemeente. Daarom een motie met als dictum: verzoekt de onderhandelende partijen om eindelijk eens met een akkoord te komen om te vermijden dat Den Haag opnieuw een artikel 12-gemeente wordt. Sebastian Kruis (PVV). Ik zie die noodzaak eigenlijk niet zo. Het is toch juist heel goed voor de stad als we een artikel 12-gemeente worden? Want dan komt er vervolgens een rem te staan op alle linkse hobby's van dit college. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag).

Volgens mij krijgen we dan de linkse hobby's van het provinciebestuur. Dan kun je beter de linkse hobby's hebben van deze raad. Wij willen graag aan de knoppen blijven en daarom willen we niet dat Den Haag een artikel 12-gemeente wordt.

9

Hierbij opnieuw het verzoek om de laatste financiële berekeningen te delen met de gemeenteraad, zodat alle partijen kunnen nadenken over hoe de eventuele nieuwe problemen kunnen worden opgelost. Al jaren waarschuwen we het stukje Den Haag waar de grootste problemen vandaan komen. Daarmee bedoel ik niet bepaalde wijken, maar het voormalige ministerie van Buitenlandse Zaken. Daar worden door de partijen die ook in het college zitten, keuzes gemaakt die desastreus uitpakken voor Den Haag. In de commissievergadering heb ik de wethouder Financiën nogmaals gewezen op de financiële problemen die er zijn en die eraan komen en op de wijze waarop de begroting opnieuw sluitend kan worden gemaakt. De begrotingen van het college waar Hart voor Den Haag in zat, waren altijd sluitend. De wethouder Financiën gaf aan dat hij onze zorgen zou wegnemen in de komende begroting. Daarom mijn volgende vraag: wordt deze begroting conform de planning aan de raad nog steeds aangeboden op dinsdag 13 september? Dan kunnen we een week later daarover in debat gaan tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen. Graag ook een bevestiging daarvan van het presidium.

Om de wethouder Financiën te helpen om weer een sluitende begroting te maken, dien ik in lijn met de motie die in 2021 door 98% van de gemeenten op de ALV van de VNG is gesteund, de motie Zonder knaken geen taken in, met als dictum: verzoekt het college om indien voor de jaren 2022 en verder er geen extra middelen van het Rijk komen om de tekorten terug te dringen en niet daadwerkelijk wordt geregeld dat de gemeenten structureel over voldoende middelen beschikken via het Gemeentefonds, dat de gemeenten sturingsmogelijkheden en bevoegdheden krijgen die bij hun taken en verantwoordelijkheden passen en dat gemeenten nooit meer in een situatie terecht kunnen komen waarbij wel de taken, maar niet de middelen bij de gemeenten terechtkomen, over te gaan tot maatregelen zoals het teruggeven, niet uitvoeren en niet meer aanpakken van nieuwe taken. Helaas heeft de lobby voor Den Haag Zuidwest nog te weinig opgeleverd, zoals de inspreker zojuist al zei. Daarom de motie Oormerken begrotingsgelden om armlastig Zuidwest vooruit te helpen, met als dictum: verzoekt het college om tussen nu en 1 oktober 10% van alle stedelijke diensten en programma's uit de begroting te oormerken voor het oplossen van de problemen in dit armlastige deel van de stad. Helaas is het weer misgegaan bij het uitbetalen van subsidies, dit keer met € 4,2 mln.

Daarom een motie met als dictum: verzoekt het college met een verbeterplan te komen dat miljoenenblunders tot het verleden laat behoren. In de diverse commissies zijn mijn partijgenoten ingegaan op de vele inhoudelijke thema's. Dank aan de wethouders voor de toezeggingen. We zullen deze scherp in de gaten houden, maar op een aantal dossiers hebben we nog vragen. Daarom zal ik per commissie de vragen aan de orde stellen. In de commissie Bestuur hebben we de burgemeester gevraagd om met het college in gesprek te gaan over de veel te late beantwoording van schriftelijke vragen. Burgemeester, wat is de uitkomst van dat gesprek? Een vraag voor het presidium: wanneer wordt het prachtige stadswapen, dat we hier in ons tapijt hebben, een keer opgeknapt? De vele vlekken maken ons wapen te schande. Daarnaast hebben wij als raad een motie ingediend voor extra geld voor de ondersteuning van de gemeenteraad. Graag een harde toezegging van de wethouder Financiën dat dit in de volgende begroting geregeld wordt. We zien dat festivals ontzettend belangrijk zijn voor Den Haag maar ook dat daar scherp op bezuinigd is. Daarom de motie Red ons festivalklimaat, met als dictum: verzoekt het college ruimte te vinden binnen de nieuwe begroting om het festivalbudget terug te brengen naar het niveau van 2019 en dit mee te nemen in de coalitieonderhandelingen.

Twee weken geleden was er een prachtig evenement, namelijk het Varend Corso. Hart voor Den Haag wil dat dit de volgende jaren blijft. Daarom een motie met als dictum: verzoekt het college er zorg voor te dragen dat het Varend Corso jaarlijks over de Haagse grachten vaart. Al vier jaar is dit college bezig om een betere regeling te maken voor nadeelcompensatie. Vooral vanwege de 'goede regie' van wethouder Van Asten op de werkzaamheden in de openbare ruimte is deze regeling nog harder nodig, want ondernemers en hun medewerkers komen massaal in de bijstand als de gemeente de nadelen niet snel gaat compenseren. Daarom een motie met als dictum: verzoekt het college de uniforme nadeelcompensatieregeling zo spoedig mogelijk naar de raad te sturen.

10

Sebastian Kruis (PVV). Dit vind ik een van de meest communistische dingen die ik ooit heb gehoord: een nadeelcompensatie. Hoe moet die dan worden gedekt? Gaan dan bij andere ondernemers de lasten omhoog? Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Als wij een keuze maken die goed is voor het algemeen belang maar waar anderen schade van lijden, moeten wij in het kader van het algemeen belang zorgen dat voor de mensen die schade hebben, die schade wordt gecompenseerd. Want we willen niet dat die ondernemers failliet gaan. Maar misschien wil de PVV dat wel. Sebastian Kruis (PVV). Nee, zeker niet, maar ik zie alweer de bui hangen dat de lasten dan moeten worden verhoogd. Je krijgt toch ook geen voordeelcompensatie op het moment dat de straten er wel weer mooi bij liggen op een toplocatie? Dan krijg je toch ook geen voordeelcompensatie of -toelage? Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). De voordeelcompensatie is voor heel de stad, want de hele stad heeft voordeel van de algemene maatregelen die we nemen. Maar een aantal ondernemers hebben echt nadelen, gaan misschien over de kop en moeten hun bedrijf sluiten. Dat willen wij niet. Daarom moeten deze ondernemers worden gecompenseerd. Dan ga ik naar de commissie Ruimte. Het college heeft de planvoorraad niet op orde. Er is een daling in de bouwproductie, terwijl de vraag naar woningen maar toe blijft nemen door de grote bevolkingsgroei.

College, wat gaat u daaraan doen? En de stad blijft maar groeien, tot 2030 met 10% naar 601.000 inwoners en volgens het CBS in 2035 naar 650.000 inwoners. Dit is de grootste maatschappelijke uitdaging die we hebben in Den Haag. Het is belangrijk om in de nieuwe samenstelling van de gemeenteraad daarover snel met elkaar in gesprek te gaan om te kijken welke maatregelen wij kunnen treffen. Daarom een motie met als dictum: spreekt uit om een werkbespreking in de commissie Ruimte te organiseren, voor het einde van het jaar, met diverse deskundigen op het gebied van bevolkingsgroei. Dan gaan we door naar de commissie Samenleving. Het lukt dit college maar niet om veel mensen aan een baan te helpen vanuit de bijstand. Het is niet uit te leggen dat Den Haag maar 0,1% van de bijstandsgerechtigden die ouder zijn dan 50 jaar of die langer dan 1,5 jaar in de bijstand zitten, aan het werk helpt. Daarom een motie met als dictum: verzoekt het college om zo spoedig mogelijk met extra maatregelen te komen om meer bijstandsgerechtigden die ouder zijn dan 50 jaar en/of langer dan 1,5 jaar in de bijstand zitten, aan het werk te helpen. Lesley Arp (SP). Een verhelderende vraag over deze motie: ik vraag me af wat voor maatregelen Hart voor Den Haag wil treffen. Gaat het om om- en bijscholing of gaat het om rondpompen van mensen in trajecten? Van dat laatste zijn wij niet zo'n groot voorstander.

Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Rondpompen in trajecten helpt niemand aan een baan. Daar zijn wij dus geen voorstander van, maar wij denken aan Werkfittrajecten, werkontwikkeltrajecten, Den Haag Werkt, dat harder aan het werk moet, social return. Kortom, er zijn heel veel mogelijkheden. Ik zou ze graag willen invullen, maar dat laat ik over aan deze wethouder. Lesley Arp (SP). Werkfittrajecten zijn natuurlijk wel trajecten met behoud van uitkering. Als mensen al een heel lang en werkzaam leven hebben gehad, terwijl je natuurlijk ook weet dat het voor 50plussers echt heel moeilijk is om aan een baan te komen, zou ik er niet echt voorstander van zijn om mensen lang in trajecten met behoud van uitkering te laten werken. Ik ben benieuwd hoe Hart voor Den Haag daartegen aankijkt. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Werkfittrajecten zijn nodig om mensen die heel lang aan de kant stonden, weer in balans te krijgen doordat ze weer die discipline krijgen. Daarna gaan ze door naar de werkontwikkeltrajecten, die bedoeld zijn voor een baan. Het is dus niet een traject waardoor ze in de bijstand blijven, maar meer een traject dat hen aan het werk helpt, zoals dat ook in +500 is afgesproken.

11

Frans de Graaf (VVD). Ik luisterde naar de motie die Hart voor Den Haag indient om meer ouderen aan het werk te krijgen. Je zou bijna kunnen denken: wie is daartegen? Ik denk dat ook het college het daar van harte mee eens is. Sterker nog, het college doet er natuurlijk al van alles aan. Als u nu oproept tot extra maatregelen, vind ik het een beetje gratuit als u dat niet nader invult. Mijn vraag is dus wat voor trajecten die nu nog niet gebeuren, u eigenlijk op het oog heeft. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Ik kan me niet voorstellen dat de VVD tevreden is met de resultaten: 0,1% van iedereen die ouder is dan 50 jaar en 0,1% van iedereen die langer dan 1,5 jaar in de bijstand zit; dat is het resultaat van dit college. Daarom het verzoek om extra maatregelen. Dat kan gaan van open hiring, meer mensen in HalloWerk - daar staan maar 2.000 mensen in! - en meer Werkfittrajecten, want het college doet heel weinig, evenals meer werkontwikkeltrajecten en stoppen met trajecten die niet bijdragen aan werk. In mijn betoog kom ik daar verder op terug, maar er zijn heel veel kansen die dit college gewoon niet benut. Mariëlle Vavier (GroenLinks). Is het door de heer Guernaoui genoemde percentage een bruto of een nettopercentage? Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Het is het percentage dat we in die brief aan het Rijk hebben gemeld. Daarin zeggen we: het is ons weer niet gelukt.

Dat is dat percentage. Dat staat keihard in de brief. Dat cijfer van uw college neem ik over en dat is gewoon veel te laag. Mariëlle Vavier (GroenLinks). Het is een nettopercentage, dat staat voor het aantal mensen in totaliteit. Die groep bijstandsgerechtigden is een groep in beweging. Is de heer Guernaoui dat met mij eens? Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Dat nettopercentage is gewoon veel te laag. Of het nou een bruto- of een nettopercentage is, het percentage is gewoon te laag. We helpen te weinig mensen van 50-plus of mensen die langer dan 1,5 jaar in de bijstand zitten aan het werk. Dat is slecht voor die mensen en daar moet de gemeente echt een stapje erbij doen. De voorzitter. Mevrouw Vavier, de laatste keer. Mariëlle Vavier (GroenLinks). We zijn het er natuurlijk helemaal mee eens dat we zo veel mogelijk mensen aan het werk moeten helpen, maar de heer Guernaoui geeft hier een verkeerde voorstelling van zaken, want de groep bijstandsgerechtigden is een groep in beweging. Er stromen mensen in, er stromen mensen uit. Ze gaan bijvoorbeeld met pensioen. Ze bereiken de AOW-gerechtigde leeftijd. In werkelijkheid zijn er duizenden mensen aan het werk geholpen. Alleen is de groep in totaliteit ongeveer hetzelfde gebleven. Heeft de heer Guernaoui dat wel in het vizier? Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Dat ziet u echt verkeerd. Het zijn geen duizenden mensen.

Als het om duizenden mensen zou gaan, komen we niet op 0,1%. 0,1% is echt veel te weinig. Ik ben blij dat u het met Hart voor Den Haag eens bent dat dat percentage gewoon omhoog moet. Dat lukt alleen met extra maatregelen. Ik hoop dat u de motie die wij daarover indienen, steunt. Robert Barker (PvdD). Ik vraag me af of u weet hoeveel het er echt zijn, hoeveel het er bruto zijn, zodat we ook zicht hebben op wat de college-inspanning is. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Ook bruto is het te weinig. Uiteindelijk gaat het om het nettoresultaat, want wij willen minder mensen in de bijstand. Nu zie je 0,1%; dat is netto. Wij sturen niet op bruto; wij sturen op netto. Er zitten in Den Haag te veel mensen in de bijstand. Dat kost Den Haag miljoenen. We hebben grote financiële problemen. Het college moet een stapje extra zetten. Den Haag Werkt moet harder werken om dit percentage omhoog te krijgen. Robert Barker (PvdD). Het gaat juist wel om het brutopercentage, want dit betekent gewoon dat er best wel veel mensen aan een baan geholpen zijn. Tegelijkertijd stromen er mensen in, maar dan gaat 12

het om een groter percentage dat aan een baan geholpen wordt. Is de heer Guernaoui het daarmee eens? Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Het aantal mensen dat dit college aan het werk helpt, is echt veel te laag. En het gaat uiteindelijk om het nettopercentage, want wij wilden dat BUIG-tekort ombuigen. Dat kost ons hartstikke veel geld en dat lukt alleen door het nettopercentage omhoog te krijgen. De voorzitter. De laatste keer, meneer Barker. Robert Barker (PvdD). Volgens mij doet u de inspanningen daarmee tekort, want het zou ook moeten gaan om hoeveel mensen je de bijstand uit helpt. Het gaat sowieso niet alleen daarover. Het gaat ook over hoe je de mensen helpt die in de bijstand zitten. Alleen kaal naar een nettopercentage kijken doet de mensen en de inspanningen van de gemeente echt tekort. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Nee, we moeten hen aan het werk helpen. Dat is het belangrijkste: aan het werk, zodat ze voor zichzelf kunnen zorgen en niet meer afhankelijk zijn van de bijstand. Dat is superbelangrijk en het college doet dat te weinig, want dat zegt die 0,1%, op beide onderdelen. Als je in Den Haag eenmaal in de bijstand zit, kom je daar niet uit. Den Haag Werkt helpt te weinig. Sebastian Kruis (PVV).

Eigenlijk vatte mevrouw Vavier het goed samen: als je duizenden mensen uit de bijstand haalt met miljoeneninvesteringen, maar ook weer duizenden nieuwe bijstandstrekkers de stad binnenhaalt, ben je eigenlijk aan het dweilen met de kraan open. Is meneer Guernaoui dat met me eens? Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Hoe minder mensen er in de bijstand komen, hoe beter dat is voor Den Haag. Je ziet ook dat het aantal mensen die in de bijstand komen, de afgelopen jaren omlaag is gegaan. Desondanks lukt het dit college niet om meer mensen aan het werk te helpen. Ik ben het er dus mee eens: hoe minder er in de bijstand zitten, hoe beter dat is voor Den Haag. In plaats van te investeren in Werkfittrajecten, werkontwikkeltrajecten en STiP-banen, trajecten die mensen echt aan het werk helpen, investeert deze wethouder van GroenLinks in 'maatschappelijk fit'-trajecten, regionale mobiliteitsteams en instapeconomie, waardoor werklozen in de bijstand blijven. Daarom de motie Stop met projecten die mensen in de bijstand houden, met als dictum: verzoekt het college om te stoppen met projecten die bijstandsgerechtigden niet aan het werk helpen, zodat extra kan worden geïnvesteerd in projecten die bijstandsgerechtigden wel aan het werk helpen. Hart voor Den Haag ziet ook dat er niet intensief wordt samengewerkt met het bedrijfsleven, met name in de sectoren waar heel veel werk is.

Ook zien we dat er geen opvolging wordt gegeven aan de sectordeals en onze aangenomen motie over open hiring. Wij zien dat er maar 2.689 bijstandsgerechtigden ingeschreven zijn in HalloWerk. Wat gaat de gemeente doen om deze zaken te verbeteren? Hart voor Den Haag ziet grote kansen om mensen vanuit de bijstand te helpen aan een baan via social return. Daarom een motie met als dictum: verzoekt het college om alle gerealiseerde banen via social return en sociaal ondernemerschap inzichtelijk te maken, zodat deze openbaar kunnen worden gemaakt via de website van de gemeente Den Haag. Er gaan in Den Haag 20.000 kinderen zonder ontbijt naar school. Hart voor Den Haag vindt dit maatschappelijk probleem niet passen in onze stad. In het laatste debat hierover heeft de wethouder Armoede dit onderkend en heeft hij toegezegd dat hij met de wethouder Onderwijs in gesprek zal gaan. Daarom een motie met als dictum: verzoekt het college om zo spoedig mogelijk concrete oplossingen te bedenken om dit maatschappelijke probleem op te lossen, indien mogelijk in deze collegeperiode en anders in het komende collegeakkoord. Mariëlle Vavier (GroenLinks). Ik vraag me af of de heer Guernaoui het RIS-nummer 304230 herkent.

13

Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Ja, want de heer Guernaoui kent alle RIS-nummers uit zijn hoofd. Mariëlle Vavier (GroenLinks). Wat een bijzondere competentie heeft de heer Guernaoui; gefeliciteerd daarmee! Het zijn schriftelijke vragen die zijn ingediend door Hart voor Den Haag/Groep de Mos in december 2019. Daarin is gesuggereerd dat het betalen van het schoolontbijt door de overheid geen oplossing is voor problemen. Hoe kijkt de heer Guernaoui daarnaar? Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Wij vragen het college om zo spoedig mogelijk concrete oplossingen te bedenken om dit maatschappelijke probleem op te lossen. Dat is wat wij vragen. We zijn benieuwd naar de oplossingen. Mariëlle Vavier (GroenLinks). Maar hoe rijmt Hart voor Den Haag dat er eerder is gezegd dat de overheid daar geen oplossing voor biedt? Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Hart voor Den Haag dient deze motie in, want we willen graag oplossingen voor dit probleem. Wij zien heel veel kansen, maar we hebben het bewust niet ingevuld, want we laten eerst het college met voorstellen komen. De voorzitter. De laatste keer, mevrouw Vavier. Mariëlle Vavier (GroenLinks). Ik vind het heel bijzonder dat deze fractie in tweeënhalf jaar met 180 graden is gedraaid.

In eerste instantie wordt gezegd en gesuggereerd dat het de eigen schuld van ouders is dat kinderen zonder ontbijt naar school gaan, maar nu wordt het college gevraagd om daar een oplossing voor te bedenken. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Uiteraard hebben ouders daar een rol in, maar als wij het college vragen 'doe het op deze manier', zegt het college: dit traject past niet. Nu vragen we het in het algemeen, zodat het college met zijn oplossingen kan komen. Dan kunnen we die beoordelen. Misschien zit het schoolontbijt daar wel in, want het gebeurt op sommige scholen en ook in andere steden. Misschien is dat ook een goede oplossing voor Den Haag. Yousef Assad (D66). Ik vind dit een heel goed punt van collega Vavier. In 2019 zijn schriftelijke vragen gesteld waarin door de toenmalige Groep de Mos, het huidige Hart voor Den Haag, werd meegedeeld dat er geen rol is weggelegd voor het college bij het probleem dat kinderen niet ontbijten. Nu komt Hart voor Den Haag met een motie om het college te verzoeken om met een oplossing te komen. Wat is er in die tussentijd gebeurd? Wat voor voortschrijdend inzicht is er gekomen en wat voor rol ziet u nu precies voor het college? Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Ik zou zeggen: omarm dat wij nu met deze motie komen en steun haar als u het ermee eens bent. Partijen veranderen van inzicht en van overtuiging.

We luisteren naar elkaar. De vorige keer hebben we ook een initiatiefvoorstel gesteund dat we de week ervoor hadden afgewezen. Voortschrijdend inzicht, luisteren naar elkaar. Yousef Assad (D66). Ik vind dit heel mooi, want ik vroeg ook wat er in die tussentijd is gebeurd. Het is helemaal niet erg dat je van standpunt verandert. Ik ben juist blij dat dit is gebeurd, maar de vraag is wat er in de tussentijd is gebeurd. Tot welk inzicht is Hart voor Den Haag gekomen om nu wel een rol aan het college te geven om dit probleem op te lossen? Daar ben ik echt benieuwd naar. Ik hoop dat de heer Guernaoui een antwoord kan geven op de vraag wat er is gebeurd waardoor de overwegingen zijn veranderd. Daar ben ik echt oprecht in geïnteresseerd. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Ik hoor nu van mijn partij dat dit het Rita-effect is. Rita zit bij ons. Daar zijn we hartstikke blij mee. Dat is een hartstikke goede collega. Zij heeft gewoon een grote invloed op de fractie en heeft gezegd: hier moeten we echt iets mee, want dit is een groot maatschappelijk probleem. Ze heeft hier in de commissie Samenleving ook aandacht voor gevraagd. Ik 14

dien deze motie ook met haar in. Dankzij Rita zijn wij dus van mening veranderd. Ik denk dat dat goed is. De voorzitter. Nee, dit was de derde keer. Nu meneer Partiman. Kavish Partiman (CDA). Het is in elk geval fijn dat er erkend wordt dat er van mening is veranderd, maar er wordt heel makkelijk gezegd: laat het college met een oplossing komen. Ik ken uw partij als een partij die ook met voorstellen komt. Als kinderen met honger naar school gaan, moet u er toch over hebben nagedacht hoe het college wellicht een oplossing kan bieden? Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Er zijn verschillende oplossingen mogelijk, maar we hebben de motie juist zo breed mogelijk gemaakt, want anders gaat de ene partij zeggen 'dat is niet wat wij willen' en gaat de andere partij zeggen 'dat is niet goed, dit is niet goed en daarom stemmen wij tegen'. We hebben de motie algemeen geformuleerd, zodat we het college een kans geven om met oplossingen te komen, zodat we die daarna kunnen beoordelen. Dan doen we onze oplossingen erbovenop, of ze zitten er al in. We hopen natuurlijk dat het college met oplossingen komt die wij ook kunnen steunen. Kavish Partiman (CDA). Dat hoopt het CDA natuurlijk ook, maar toch ben ik heel benieuwd naar de oplossing die u voorstelt. U komt met een motie en u vraagt dit aan het college. U moet dus al hebben nagedacht over een mogelijke oplossing voor dit probleem.

Daar ben ik echt benieuwd naar. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Er zijn verschillende oplossingen mogelijk. Een aantal steden doen het al. Dus laten we daar ook naar kijken. In Den Haag gebeurt het ook al op bepaalde scholen dat ze 's ochtends vroeg de broodjes klaarleggen, zodat de jongeren wat eerder komen en hun maagje gevuld krijgen, zodat ze op school goed hun werk kunnen doen. Op een aantal scholen gebeurt het dus al en het college weet daar ook van, want dat is het werk van het college. Laat het college nu dus goed reageren op deze motie, maar dan moet die wel worden aangenomen. Dan kunnen we het vervolgdebat doen. De voorzitter. De laatste keer, meneer Partiman. Kavish Partiman (CDA). Met een omweg begrijp ik dat Hart voor Den Haag het een taak van de scholen vindt om een ontbijt aan die kinderen te geven, want dat is wat u nu zegt: een paar scholen doen het al en het gebeurt in andere steden. Dat is dus uw voorstel en dat wil u niet op die manier benoemen in de motie. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Nee, ik heb niet gezegd dat het een taak van het onderwijs is. Er zitten kansen bij het onderwijs. Op sommige scholen gebeurt het wel en op sommige scholen gebeurt het niet. Bij sommige scholen komen echt heel veel kinderen zonder ontbijt naar school.

Dat is slecht voor die leraren, die die kinderen niet gemotiveerd kunnen krijgen, en dat is slecht voor die kinderen, die niet maximaal hun kansen benutten, zodat ze ook ooit eens in deze raad gaan zitten. Maar op heel veel scholen is dat helemaal niet aan de hand. Daar smeren de ouders gewoon van tevoren de broodjes en die krijgen de kinderen gewoon mee. Dus nogmaals, steun deze motie. Dan ga je zien welke voorstellen dit college heeft en dan kunnen we daarover debatteren en hopelijk starten met het uit de wereld helpen van dit probleem. De voorzitter. Meneer Kruis, voor de zesde keer. Sebastian Kruis (PVV). Dat maakt toch niet uit? Dit is een debat. Onlangs deed Hart voor Den Haag een voorstel om minder waan-van-de-dagmoties in te dienen om snel te scoren. Dit is inderdaad zo'n motie. Hoe zal ik het zeggen? Het is goedkope twitterpolitiek, waar ik vorige week ook de heer Assad een hoorcollege over gaf. Want als het geen concreet voorstel is, zou het eigenlijk toch ook geen motie moeten zijn? Dan zou je toch gewoon aan het college kunnen vragen hoe het college het ziet gebeuren

15

dat meer mensen gevoed naar school gaan in plaats van dat er zo'n motie in stemming wordt gebracht? Die motie gaat het never nooit halen en dan gaat u daarna klagen op Twitter dat er geen steun is. De voorzitter. Over hoorcolleges gesproken. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Wie zegt dat deze motie het niet gaat halen? Ik hoor allerlei partijen zeggen dat dit een groot probleem is en dat het mooi is dat ook Hart voor Den Haag dit nu steunt. Laten we deze motie dan massaal omarmen. Dan komt het college met een voorstel en dan gaan we beginnen met het oplossen van dat probleem. Want dit is geen waan van de dag. Dit is een groot probleem, dat leeft in Den Haag, dat echt slecht is voor onze Haagse inwoners, onze Haagse kinderen. We moeten dat echt oplossen. Daar hebben wij een verantwoordelijkheid in. Daarom deze motie. Sebastian Kruis (PVV). Dat weet ik dus niet. Ik weet niet of de gemeente een oplossing moet hebben voor elk probleem. Uiteindelijk is de gemeente vaak zelf het probleem. Deze gemeente, dit college, is niet eens in staat om kinderen over schone straten naar school te laten lopen. Laten we daar dus beginnen voordat we achter de voordeur gaan proberen er bij huishoudens voor te zorgen dat kindermonden worden gevuld. Doe gewoon de lasten omlaag. Dan bepalen ouders dat ook zelf. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag).

Over die schone straten komt er nog een andere motie. Ik hoop dat u die ook gaat steunen. Zoals ik al zei: dit is echt een probleem. We moeten daar iets mee. Mijn partij vindt het de verantwoordelijkheid van de gemeente om daarmee aan de slag te gaan. Als u dat niet vindt, stemt u tegen de motie, wat ik echt zou betreuren. Wij vinden het een belangrijk probleem en daarom deze motie. De Taalketenaanpak heeft een brandbrief gestuurd over het met twee derde korten van de subsidie. Van de € 1,5 mln. blijft nog € 500.000 over. Dat vindt mijn partij onacceptabel. Daarom een motie met als dictum: verzoekt het college om te onderzoeken hoe de korting op de subsidie van de taalketenaanpak (deels) gecompenseerd kan worden door herschikking van middelen. Ik ga verder met de commissie Leefomgeving. Hart voor Den Haag maakt zich grote zorgen over de chaos die deelscooters veroorzaken op Scheveningen. Daarom twee moties. Het dictum van de eerste motie luidt: verzoekt het college over te gaan tot het wijzigen van de gebieden voor het aan- en afmelden van deelscooters in Scheveningen en de aanbieders van deelscooters te sommeren om aanpassingen te doen, zodat aan- en afmelden alleen op de nieuwe aangewezen plaatsen mogelijk is.

Het dictum van de andere motie luidt: verzoekt het college te onderzoeken of het braakliggende terrein aan de Harstendonkweg te huren is van de eigenaar om een tijdelijke opvang voor (deel)scooters te realiseren. Lesley Arp (SP). Ik heb een vraag over de tijdelijke opvang voor deelscooters. Moeten we als gemeente nou gaan betalen voor dat stukje grond? Het zijn toch die bedrijven die behoorlijk wat overlast veroorzaken? Ik mag hopen dat wij als gemeente daar niet voor in de buidel gaan tasten. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Als we deze motie aannemen, kan het college dat meenemen in zijn beantwoording. Ze betalen natuurlijk al, maar misschien is dat onvoldoende. Misschien moet dat tarief omhoog. Lesley Arp (SP). Ik lees in de motie dat de gemeente dat lapje grond gaat huren van de huidige eigenaar. Klopt dat? Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Ja, dat klopt, maar dat wil niet zeggen dat wij niet voor een verhoging voor die aanbieders van deelscooters zijn, als dat nodig is. Als wij deze motie aannemen, zal de wethouder daar in zijn afdoening vast op terugkomen. Misschien doet hij dat straks al in zijn beantwoording. Hart voor Den Haag maakt zich grote zorgen over de bereikbaarheid van de stad met het openbaar vervoer. Behalve dat de hele stad openligt, is de kans groot dat er lijnen worden geschrapt en

16

dat er minder trams en bussen gaan rijden. Waarom is het nog niet gelukt om het kabinet te overtuigen van de noodzaak om de steun voor de ov-bedrijven overeind te houden? We gaan naar de afvalproblematiek. Den Haag krijgt de afvalproblematiek maar niet onder controle. Straten en stoepen liggen dagelijks bezaaid met opengescheurde vuilniszakken ondanks het actieplan Schone Stoep, het Programma voor een Schone Stad, ORAC-tuintjes, handhaving in burger en beperkt flexibel cameratoezicht. Wat gaat het college extra doen om onze wijken weer schoon te houden en te krijgen? Daarnaast zien we dat de gemeente onvoldoende geld heeft om de buitenruimte goed te onderhouden. Kapotte lantaarnpaaltjes, bankjes, afvalbakken, stoeptegels et cetera moeten worden gerepareerd, want anders gaan onze wijken nog verder verloederen. Daarom een motie met als dictum: verzoekt het college om extra budget vrij te maken voor onderhoud aan straatmeubilair en het schoonhouden van de buitenruimte. Frans de Graaf (VVD). Ik zit naar het betoog van de fractie van Hart voor Den Haag te luisteren. Dat begint met een verhaal over financiële degelijkheid. Dat spreekt mij erg aan. Ik word ook aangesproken; dat trek ik me dan weer aan. Vervolgens komt er een hele trits met financiële wensen: meer evenementen, extra subsidie voor de taalketenaanpak, het Varend Corso, gratis ontbijtjes, extra geld voor de buitenruimte.

Dat kun je allemaal inhoudelijk beoordelen: vind je het interessant of niet? Maar inmiddels rijst ook de vraag wat de dekking van al deze cadeautjes is, meneer Guernaoui. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Dat is het mooie: wij hebben heel veel dekkingsvoorstellen. Daarom ook die motie over het teruggeven van taken waarvoor we onvoldoende geld terugkrijgen. Kijk naar ons verkiezingsprogramma. Wij zien heel veel mogelijkheden om de begroting op orde te krijgen. Ik zal ze even noemen; wat hebben we ook alweer? Taken teruggeven aan het Rijk, geen geld uitgeven aan taken waarvoor het Rijk met extra miljarden komt, veel meer mensen uit de bijstand aan het werk helpen - als we +1.000 doen, scheelt dat zomaar € 15 mln. - en het inzetten van de Eneco-middelen om de economie te versterken, waardoor we ook weer veel meer mensen uit de bijstand krijgen. We hebben dus heel veel ideeën om de begroting op orde te krijgen. Maar de wethouder heeft beloofd dat hij een sluitende begroting gaat maken. Dat komt dus goed. Frans de Graaf (VVD). Dat punt van die rijksmiddelen is natuurlijk interessant. Er komt te weinig geld van het Rijk om onze taken uit te voeren. Als daar meer geld voor komt, hebben we genoeg om die taken uit te voeren en dus om het bestaande tekort te dekken.

Maar als je vervolgens nog wat extra's wilt - en u wilt niet 'wat extra's, maar héél veel extra's - is de vraag waar u dat van betaalt. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Ik heb net gezegd dat we een aantal dingen minder doen. Het Rijk geeft bijvoorbeeld miljarden uit aan duurzaamheid, miljarden. Dan kunnen we dat budget in Den Haag halveren. Dat scheelt ontzettend veel geld en dat geld kunnen we inzetten voor andere zaken. Ook als je ziet hoeveel geld er naar onnodige subsidies gaat, kun je daar heel veel op bezuinigen. Maar helaas zitten wij niet aan die tafel waar u wel aan zit. Daarom laten we op deze wijze zien waar onze prioriteiten liggen. De voorzitter. Meneer De Graaf, de laatste keer. Frans de Graaf (VVD). Nu komt de aap uit de mouw: meneer Guernaoui van Hart voor Den Haag wil graag bezuinigen op duurzaamheid. Dat mag op zich, maar de middelen voor duurzaamheid zijn allemaal incidenteel en lopen over een paar jaar af. Wilt u dan ook maar voor een paar jaar schoolontbijtjes betalen of wilt u maar voor een paar jaar de taalketenaanpak extra subsidiëren? Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Dat vind ik een beetje jammer. U wijst naar onze maatregelen die incidenteel zijn, maar u wijst niet naar de maatregelen die structureel zijn. Als er extra mensen uit de bijstand gaan, is dat structureel. Dat gaat echt om minimaal € 15 mln. per jaar.