RIS312778 Notulen van de raad van 9 juni 2022

Vergadering gemeenteraad Den Haag gehouden op donderdag 9 juni 2022 (Geopend te 10.00 uur) Voorzitter: de burgemeester, mr. J.H.C. van Zanen Griffier: drs. C.G.C.M. Blankwaard-Rombouts

Agenda A. Vaststelling agenda B. Stad in de raad C. Vaststelling van de wijze van afdoening van ingekomen stukken D. Verslag van de commissie onderzoek bescheiden fractievertegenwoordigers E. Beëdiging fractievertegenwoordigers F. Vaststelling van de Notulen van 12 mei 2022 en 19 mei 2022 G. Vaststelling van de Besluitenlijst G.1 Voorstel van het college inzake bekrachtiging geheimhouding (RIS312253) G.2 Voorstel van het presidium inzake bekrachtiging geheimhouding (geen) G.3 Voorstel van het college inzake vaststelling van de Verordening inburgering Den Haag 2022 (RIS312179) G.4 Voorstel van het college inzake Concept Zienswijze begrotingswijziging 2022 en ontwerpbegroting 2023 gemeenschappelijke regeling Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden (RIS312220) G.5 Voorstel van het college inzake Zienswijze ontwerpbegroting 2023 en Ontwerpbegrotingswijziging 2022 GR GGD en Veilig Thuis Haaglanden (RIS312267) G.6 Voorstel van het college inzake Zienswijze ontwerpmeerjarenbegroting 2023-2026 Veiligheidsregio Haaglanden (RIS312160) G.7 Voorstel van het presidium inzake Verordening tot wijziging van de Regeling informatievoorziening en geheimhoudingsplicht fractiemedewerkers (RIS312270) G.8 Voorstel van het college inzake Herontwikkeling locatie Vissershavenstraat 2-4 (RIS312033) G.9 Initiatiefvoorstel: Perceel met potentieel, Vissershavenstraat 2-4 Oud Scheveningen (Haagse Stadspartij,

Partij voor de Dieren, Partij voor de Toekomst) (RIS305753) H. Datum bepaling initiatiefvoorstellen (geen) I. Benoeming I.1 Voorstel van het presidium inzake aanwijzing lid Adviescommissie Economisch Vestigingsklimaat MRDH (RIS312430) Beraadslaging over: J. Actualiteitendebat inzake Verkeerschaos en OV in Den Haag K. Debat over formatieproces (RIS312333) L. Voorstel van het college inzake Vaststelling Nota van Uitgangspunten Steenwijklaan 40 (RIS310111) M. Voorstel van het college inzake de Vastgoedexploitatie behorend bij projectdocument Twickelstraat-Zijpendalstraat (RIS311987) N. Voorstel van het college inzake Concept-Planuitwerkingskader (PUK) herontwikkeling Binnenklingen (RIS311924) O. Voorstel van het college inzake Concept-Planuitwerkingskader (PUK) herontwikkeling KPNlocatie Mgr. Nolenslaan(RIS311929) P. Voorstel van het college inzake Herziening Grondexploitatie Trekvlietzone (RIS311085) 1

Q. Voorstel van het college inzake Omgevingsdienst Haaglanden: Zienswijze ontwerpbegroting 2023, meerjarenraming 2024-2026 (RIS312222) R. Initiatiefvoorstel Parkeergarage Bezuidenhout (RIS309016) S. Raadsmededeling inzake WarmtelinQ Vlaardingen-Den Haag: terugkoppeling Wensen & Bedenkingenprocedure (RIS312191) Afronding debat commissie T. Aanbesteding doelgroepenvervoer (RIS310799) U. Commissiebrief: uitbreiding Campus Universiteit Leiden Den Haag (RIS311916) V. Raadsmededeling: Tweede tranche projecten doorbraakplan (RIS311879) W. Commissiebrief: Woningbouwafspraken Parnassia (RIS311798) X. Afdoening motie: Verken lokaal verbod op straatintimidatie (RIS311355) Y. Afdoening motie: Haags Jongeren OMT (RIS311371) Z. Afdoening motie: Groene heffingskorting (RIS310996) AA. Raadsmededelingen inzake Badplaats Scheveningen AB. AC. AD. AE. AF.

Opgeheven tramhaltes snel weer open (RIS311868) Brief burgemeester, Van Zanen, inzake Beantwoording openstaande vragen burgemeester over cameratoezicht en accounthouders veiligheid (RIS311842) Emissieloze bevoorrading Natura 2000 (RIS306683) Brief van wethouder van Zorg, Jeugd en Volksgezondheid inzake Haags Hitteplan (RIS311683) Participatiestrategie Mobiliteitsvisie Transvaal en Schild

De voorzitter. Ingevolge het Reglement van orde open ik de vergadering.

Presentielijst Aanwezig zijn 44 leden: Arp (SP), Assad (D66), Van Asten (D66), Baboeram (GroenLinks), Balster (PvdA), Barker (PvdD), Van Basten Batenburg (VVD), Bom (Hart voor Den Haag), Bos (GroenLinks), Bredemeijer (CDA), Butt (GroenLinks), De Vuyst (GroenLinks), Van Doorn (D66), Dubbelaar (Hart voor Den Haag), Van Esch (D66), Faïd (HSP), Gerritsen (PvdD), De Graaf (VVD), Groenewold (D66), De Groot (CDA), Guernaoui (Hart voor Den Haag), Van der Helm (VVD), Holman (PvdA), Icar (DENK), Klokkenburg-Reedeker (CU/SGP), Kruis (PVV), Mahmood (DENK), Martinez van Andel (Hart voor Den Haag) Martini (Hart voor Den Haag), Van Meijeren (FVD), Meinesz (Hart voor Den Haag), De Mos (Hart voor Den Haag), Mostert (D66), Mulder (VVD), Noorlander (D66), Parbhudayal (VVD), Partiman (CDA), Peeck (VVD), Roep (VVD), Sluijs (Hart voor Den Haag), Smit (PvdD), Vavier (GroenLinks), Verdonk (Hart voor Den Haag) en Verduijn (D66). Afwezig: Tseggai (PvdA) De voorzitter. Aangezien het vereiste aantal leden aanwezig is, kan de vergadering voortgang vinden. Hartelijk welkom op deze donderdag 9 juni 2022. Fijn dat u er bent. Ook de mensen op de tribune, fijn dat u er bent. De mensen thuis, de mensen die luisteren, fijn dat u er bent. Het is weer een vol programma waar we als gemeenteraad mee aan de slag gaan, en dat allemaal voor Den Haag en ten behoeve van Den Haag.

Bericht van verhindering voor deze vergadering is ontvangen van mevrouw Tseggai. Vandaag is namens de raad iets aardigs naar mevrouw Tseggai onderweg. Is meneer Smit er? Yes! Hij ziet er extra feestelijk uit. Van harte gefeliciteerd met uw verjaardag. (Geroffel op de tafels) 2

De voorzitter. En lang zal u leven, dat weten we al zeker, hè. Dat staat vast. Enkele collegeleden zullen in verband met verplichtingen elders soms afwezig zijn. Waar nodig wordt onderling vervangen. De stemmingen bij deze raadsvergadering worden gebundeld en aan het eind van de vergadering aan de orde gesteld. Daarna is er gelegenheid tot het afleggen van stemverklaringen. Ik geef het woord aan de heer De Mos voor een punt van orde of een vraag. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Voorzitter, heel kort. We hadden in de aanloop naar deze prachtige vergadering nog een korte fractievergadering: moties doornemen, u kent het allemaal wel. Toen viel ons iets op bij agendapunt K, het debat over het formatieproces. Mevrouw Verdonk gaat dat debat doen; die is er helemaal klaar voor. Maar met wie gaan we dat debat eigenlijk doen? Is de heer Donner daar dadelijk ook bij aanwezig? Het gaat over een brief van de man die aan het formeren is. Is hij in the house? De voorzitter. Ik begrijp dat de heer Donner niet aanwezig is, maar het lijkt me dat u onderling debatteert. Ik zal me overigens wel even in verbinding met de heer Donner stellen, want ik kan me de vraag voorstellen. Dan zal ik het zelf ook even nagaan, maar dat heb ik nog niet kunnen doen. As we speak komt er nu een bericht van verhindering van de heer Donner binnen. Als het goed is, is dat ook bij u bekend.

Dus jullie moeten het onderling doen, denk ik. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Ik vind het wel heel apart. Het is een brief van de heer Donner. We willen misschien ook wel vragen stellen aan de heer Donner. Maar de heer Donner laat nu per ommegaande weten dat hij er niet is. Ik vind het eigenlijk een gekke gang van zaken. Misschien kunnen we toch nog kijken of we hem ergens kunnen opsnorren. De voorzitter. Ik weet nog niet of het een gekke gang van zaken is. Hij kan gewoon verhinderd zijn, punt. Dat kan, dat zou kunnen. Ik wil dat even bij hem nagaan. Als hij gewoon verhinderd is, is er misschien een ander tijdstip. Als u het politieke debat heeft en er nog technische vragen zijn aan de heer Donner, doen we dat alsnog. Dat hebben we de laatste twee keer ook zo gedaan: de techniek aan de informateurs en later de adviseur. Dat kunnen we dan alsnog op een ander moment doen, als u dat wenst. Dat lijkt me redelijk. Het lijkt me een redelijk verzoek. Maar het kan zijn dat de heer Donner gewoon verhinderd is, punt. Dit is wat ik nu weet, meneer De Mos. Ik ben bereid om straks in de schorsing contact op te nemen met Donner.

Aan de orde is: A.

Vaststelling agenda.

De agenda wordt ongewijzigd vastgesteld.

Aan de orde is: B.

Stad in de raad.

De voorzitter. Er zijn een aantal insprekers aangemeld voor drie onderwerpen, te beginnen bij het debat over het formatieproces. U heeft drie minuten. Vlak voordat de drie minuten voorbij zijn, zal ik vragen of u wilt afronden. De heer Oudshoorn (K). Voorzitter. Ik weet nog een prachtige anekdote over de heer Donner. Er was een aanslag gepleegd in het land en iedereen was in rep en roer. De heer Donner kwam zoals altijd in zijn eentje, zonder beveiliging op een oude maar nette herenfiets. Hij parkeerde die op het Binnenhof, want dat kon daar nog gewoon, en zette hem op slot. Een journalist kwam naar hem toe: 'Meneer 3

Donner, meneer Donner, wat nou als er op u een aanslag wordt gepleegd?' De heer Donner, zonder te blikken of blozen, zei direct daarop: 'Dan ben ik ervan overtuigd dat er binnen een uur een nieuwe minister van Justitie wordt benoemd.' Zo scherp had de heer Donner zijn functie toen en zo vaag is de functie van de heer Donner nu, want we weten helemaal niet wat er nu gebeurt. We weten dat er sinds 23 mei formeel niets gebeurt. Er is geen formateur aangewezen, er is geen informateur aangewezen door de raad. Deze raad is de raad die moet zorgen dat er een college komt. Dat zijn niet vijf partijen die misschien achter de schermen wat aan het praten zijn; dat is niet oppositie die wat aan het klagen is. Dat doet u hier. Nou viel mij op dat dit debat helemaal niet was aangevraagd door de partijen die het laatst met de heer Donner hebben gesproken. En dat irriteerde mij, want er is hier een gremium. Je kunt er hier over praten. Wat u uiteindelijk als totale raad moet doen, is zorgen dat hier ook een college komt. Dat moet u als totale raad doen en daarvoor is het ook nodig dat die totale raad inbreng blijft geven aan dit verhaal, het liefst natuurlijk met de stad, maar u bent de aangewezen organisatievorm daarvoor.

Nu horen we ook nog dat de heer Donner er hier niet bij is om aan te gaan geven hoe hij daarin zit en hoe hij dit proces verder als adviseur of als … Dat horen we straks vast wel van iemand die zegt hoe die dat interpreteert in deze raad. Als dat dus niet hier in de raad gebeurt, dan is dat toch echt een probleem. Ik roep uw raad dus op om als raad hier verder over te gaan debatteren, maar ook als raad verder dat proces met elkaar aan te gaan. Want het kan niet zo zijn dat vijf partijen die al hun goede ideeën al de afgelopen vier jaar hebben geprobeerd uit te voeren nu opeens in vergaderingen in achterkamertjes met een heel goed plan voor deze stad gaan komen. Dat moet u met de hele raad doen. Dank u. De heer Mullenders (K). Voorzitter, geachte raadsleden en aanwezige leden van het vorige college. Vandaag precies 85 dagen geleden rond ditzelfde tijdstip stapte ik op mijn fiets om een hokje rood te kleuren voor de gemeenteraadsverkiezingen, net als ruim 184.000 andere stemgerechtigden. Tegelijkertijd bleven ruim 240.000 mensen thuis om welke reden dan ook. Als kandidaat-raadslid had ik de maanden daarvoor een drukke maar mooie campagnetijd gedraaid, waarin ik veel van de vandaag voor mij zittende raadsleden een of meerdere keren ben tegengekomen tijdens bijeenkomsten en debatten.

Ondanks dat we het zeker niet over alles eens waren, voelde ik bij iedereen de motivatie om hun ideeën om te zetten in daden om deze mooie stad nog mooier of beter te maken voor de huidige inwoners maar ook voor toekomstige generaties. Mijn oudste bonusdochter mocht dit keer voor het eerst ook stemmen. Zij had zichzelf ingelezen en voorbereid. We hadden discussies over diverse onderwerpen. Ze had een stemadviestool ingevuld en is mee geweest naar het debat in de Scheveningse kerk. Op basis daarvan heeft zij heel bewust gekozen voor een kandidaat waarvan zij dacht dat deze het beste verwoordde wat ook haar mening is. Ik was niet die kandidaat trouwens. De bizarre vertoning van de afgelopen tweeënhalve maand, van 'die wil niet met die samenwerken', heb ik geprobeerd uit te leggen, maar het lukte mij niet. Om haar woorden te gebruiken: het lijkt wel een kinderverjaardag waar het ene vriendje alleen wil komen als het andere vriendje ook mag, maar niet als het derde vriendje er is. Ik weet niet of ik haar nog kan motiveren om volgend jaar te gaan stemmen voor de Provinciale Staten. Iedereen binnen en buiten deze zaal weet en geeft toe dat er veel gedaan moet worden in de stad. De onderwerpen zijn u allemaal bekend. Als stichting Scipova richten wij ons onder andere op het beleid binnen de schuldhulpverlening.

Gistermiddag kreeg ik bericht van een bewindvoerder dat de gemeentelijke belastingdienst Den Haag bij een cliënt overheidsvorderingen had gebruikt ter waarde van ruim € 400 terwijl dit zeker bij een persoon onder bewind absoluut niet toegestaan is, en dat terwijl ondanks meerdere toezeggingen van oud-wethouder Van Alphen om eerst met ons te praten in 2021 een nieuw beleidsplan schuldhulpverlening door uw raad aangenomen is. Dat hier nog veel aan te verbeteren viel, werd ook duidelijk met het initiatiefvoorstel van de ChristenUnie/SGP van februari dit jaar, nog geen jaar na de start van een nieuw beleidsplan. Een mooi verhaal, maar ook hier zien wij zaken die nog beter zouden kunnen. Wij krijgen ook vanuit verschillende hulpverlenende organisaties verontruste berichten. De afdoening van het voorstel staat gepland op 28 juni. Wij zitten met smart te wachten op duidelijkheid, want de groep mensen die gebruik moet gaan maken van schuldhulp dreigt met de huidige economische situatie alleen maar groter te worden.

4

Ik roep de formerende fracties en de heer Donner dan ook met klem op om openheid en transparantie te geven over de huidige coalitievorming en te komen tot een helder tijdpad. U heeft nog vier weken tot het reces. De voorzitter. Dan zijn er twee insprekers over het voorstel inzake het Concept-Planuitwerkingskader herontwikkeling Binnenklingen. De heer Beeloo (N). Beste raadsleden, burgemeester. Ik ben Rob Beeloo, lid van de Centrale Cliëntenraad van Middin. Ik wil graag wat aan u kwijt over de nieuwbouwplannen van Middin voor de Binnenklingen in Kijkduin. Ik ben zelf geen cliënt. Mijn broer is dat wel. Ik mag hem en andere cliënten van de Binnenklingen die een ernstige verstandelijke beperking hebben, hier vertegenwoordigen. Vorige week schetste ik voor de commissie Ruimte al hoe de leef- en woonomstandigheden van mijn inmiddels 65-jarige broer in de loop der jaren in positieve zin zijn gewijzigd. Hij kwam van ver. Van een glazen koepel waar hij stereotiep gedrag vertoonde naar vrij bewegen op het terrein van Middin. Maar binnen bieden de huidige kamertjes van 3 bij 4 die ruimte niet en geven ze weinig privacy. De nieuwbouwplannen van Middin zullen de leefomstandigheden voor mijn broer sterk verbeteren. Meer leefruimte, meer privacy, meer rust en de mogelijkheid om bezoek op de eigen kamer te ontvangen. Een aantal omwonenden heeft tegen deze plannen bezwaar aangetekend.

Tijdens een korte periode in de winter staat er een beetje minder lang zon in hun woonkamers en is er ook minder zicht op de Puinduinen. Zicht dat er sowieso vanaf de lente, ruim een halfjaar dus, niet is. De bomen langs de sloot achter de Buitenklingen ontnemen dan op een prettige manier het zicht op de extra bouwlagen van de nieuwbouw. Bezwaren dus over wat zon en zicht. Maar weegt dat kleine beetje minder woongenot in veertien woningen werkelijk op tegen de belangen van goede huisvesting voor 128 zeer kwetsbare bewoners van de Binnenklingen? De omwonenden stelden voor om de twee- respectievelijk drielaagse woningen te wisselen. Dat betekent waarschijnlijk dat er een nieuwe PUK-procedure nodig is. De bewoners van de woningen aan de Duinslag zullen dan op hun beurt ongetwijfeld gaan protesteren. Dat zou leiden tot een enorm uitstel van de nieuwbouw. Voor de bewoners van de Binnenklingen is dan het gevolg dat zij óf veel langer in de verouderde huidige woningen óf in vervangende woonruimte moeten verblijven. De optie om een bouwlaag weg te laten, kan ook diep ingrijpen op hun leven. Het levert minder woonplekken op en dat betekent mogelijk dat mijn broer en een flink deel van zijn medebewoners de Binnenklingen moeten verlaten. Zij zullen dan op een veel minder geschikte locatie ondergebracht moeten worden.

Als dat al lukt, want er is voor mensen met een ernstige beperking een wachtlijst. Ik kan me dan ook niet voorstellen dat u als raad de nieuwbouwplannen afwijst of teruggeeft. Dank u wel voor uw aandacht. Mevrouw Van Bodegom (N). Geachte raad en aanwezigen. Ten eerste dank dat ik mag inspreken. Mijn naam is Nienke van Bodegom. Mijn partner, de heer De Vries, heeft hier vorige week gestaan en is vandaag helaas verhinderd, evenals de andere leden van de Kerngroep Buitenklingen. Hopelijk heeft u ook nog het schrijven van mevrouw Pieternel Kranendonk en de heer Jan Hofker ontvangen en ook beide gelezen als reactie op het vorige overleg. Ik moet eerlijk toegeven dat ik de vorige vergadering met verbazing heb zitten terugkijken. Naar mijn mening is vooral de starheid van wethouder Balster verbazingwekkend. Er lijkt totaal geen sprake te zijn van het gelijkheidsbeginsel en participatie. Mijn gevoel is dat er al een beslissing is genomen. Wij hebben nu geen enkele mogelijkheid om de redenatie van de wethouder en Middin te controleren, omdat wij nog steeds geen antwoord op onze WOB-verzoeken hebben gekregen van de gemeente Den Haag. Samenvattend, het PUK maakt duidelijk dat zowel Middin als de wethouder er willens en wetens voor kiezen om ons onnodige schade toe te brengen en niet bereid zijn ons te laten meedenken en te kijken naar reële alternatieven.

We willen nogmaals benadrukken dat we niet tegen nieuwbouw zijn en dat we het allerbeste gunnen voor onze achterburen. De heer Jan Hofker heeft gehoord dat Middin overweegt om de meervoudig beperkte cliënten niet meer aan de Buitenklingen te laten wonen. Is er dan misschien toch nog een kans om de gebouwen uit te wisselen? 5

Ik zou nog zoveel meer willen zeggen, zeker omdat ik het gevoel heb dat ons onrecht wordt aangedaan. Dat gevoel komt mede door de bewoordingen van de wethouder in het vorige overleg, dat het toch eigenlijk niet uitmaakt wat wij zeggen en ik het gevoel heb dat we hier onder de tafel gepraat zullen worden. Er wordt ons geen andere keuze gelaten dan te gaan procederen tegen de bouwplannen van Middin. Uitstel of afstel van de nieuwbouwplannen is dan het mogelijke gevolg hiervan. Dat is in geen van ons aller belang. Onze advocaten zijn al op de hoogte en zijn zich aan het voorbereiden. Wat me eigenlijk nog het meest heeft verbaasd, is dat dit PUK al ter goedkeuring hier bij de raad ligt terwijl er nog twee WOB-verzoeken over het PUK van ons openstaan, zodat wij ons ook niet goed hebben kunnen voorbereiden. Mijn vraag is hoe dat mogelijk is. Onze enige twee wensen zijn dat er twee lagen achter onze huizen komen en niet drie lagen en dat het gebouw veel verder naar achter wordt geplaatst. Waarom wordt er niet gewoon met ons overlegd? We hadden zo graag mee willen denken om tot de beste oplossing voor onze achterburen te komen. Graag wil ik vragen aan de raad om eerst onze WOB-verzoeken … De voorzitter. Uw spreektijd is op, mevrouw. Het spijt me. Dan zijn er vijf insprekers over de raadsmededeling inzake WarmtelinQ Vlaardingen-Den Haag: terugkoppeling Wensen & Bedenkingenprocedure.

De heer Otten (S). Voorzitter. Mijn naam is Otten. Mijn bedrijf CMAG specialiseert zich in het ontwikkelen van hernieuwbare energieconcepten en -bronnen. In de commissievergadering van februari dit jaar zijn er afspraken gemaakt betreffende het tekenen van contracten met de Gasunie. De ondertekening zou niet plaatsvinden tot na een definitieve uitspraak in de procedure bij de Raad van State. In de brieven van 25 mei en 8 juni van de wethouder is niets geschreven dat niet al bekend was of voorzien kon worden. De Gasunie zou nu toezeggingen willen intrekken en het geduld van de gedeputeerde is op, zo lees ik. Natuurlijk willen de Gasunie en de provincie graag tekenen. Het beroep bij de Raad van State wordt immers een wassen neus als die handtekeningen worden gezet. Voorzitter. In mijn ogen wordt de wethouder gechanteerd. Ik vertrouw erop dat uw raad de rug rechthoudt en het college aan eerder gemaakte afspraken zal houden. Wat hier in de kern gebeurt, is dat provincie en Staat een private onderneming, de Gasunie, gebruiken om beslissingen te forceren die in het publieke en politieke domein thuishoren. Daarmee onttrekken ze zich aan democratische controle. Wiens belangen worden hier gediend of behartigd? De burgers van Den Haag hebben heel duidelijk aangegeven de WarmtelinQ niet als oplossing te zien voor de uitdagingen die voor ons staan.

Er zijn aantoonbaar betere alternatieven. Voorzitter, ik rond af. Door het ondertekenen van de contracten met de Gasunie worden burger en raad buitenspel gezet en zou de raad toegeven aan wat in mijn ogen op chantage neerkomt. De genotuleerde en gemotiveerde afspraken met de raad om contracten met de Gasunie niet te tekenen tot na de uitspraak van de Raad van State, worden hiermee eenzijdig en tegen de zin van de raad in overboord gezet. Ik vraag uw raad de gemaakte afspraken te honoreren. Dank. De voorzitter. Meneer De Mos, een punt van orde? Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Ja, een punt van orde. Het gaat hier over de WarmtelinQ. Het zijn allemaal verhalen gericht aan wethouder Van Tongeren, maar die is in geen velden of wegen te bekennen. Het is dus misschien handig dat de wethouder gewoon acte de présence gaat geven. De voorzitter. Waarvan akte. Ik neem aan dat ze kijkt. Daar ga ik sowieso van uit. Ik vraag via u of mevrouw Van Tongeren kan komen. Dank u wel, meneer De Mos. Er wordt aan gewerkt. Mevrouw Rijnierse (S). Geacht college, geachte raad. Ik ben blij dat ik hier, in de raadzaal van de internationale stad van vrede en recht, mag spreken namens de Gebiedscoöperatie Wijk 25. Wij staan voor een mensenrechtenbenadering en voor integrale gebiedsontwikkeling.

Tijdens de vergadering van de commissie Leefomgeving op 25 mei over de WarmtelinQ is de wethouder gevraagd om de overeenkomsten met Leiding door het Midden CV niet te tekenen in afwachting van de behandeling door de Raad van State. Hier leek een systeembug te gaan ontstaan: het college heeft 6

tekenbevoegdheid, maar de gemeenteraad is het hoogste besluitvormingsorgaan. En voor beide partijen is er veel aan gelegen om juist wel of juist niet te tekenen. Wat onzes inziens hier botst, zijn democratische waarden: niet het principe, maar wel hoe het onder de streep uitwerkt. En daar gaat het uiteindelijk om. Allereerst wil ik mijn respect uitspreken voor de wethouder. Ik ben ervan overtuigd dat zij alles probeert om tot goede resultaten te komen voor de bewoners van de stad, binnen het huidige wettelijke en bestuurlijke kader. De gemeente zit ook in een spagaat. De besluitvorming ligt bij de provincie en de uitvoering bij de gemeente. Tegelijkertijd zou ik respect willen vragen voor het burgerperspectief. Het energiedossier is niet het enige waar bewoners en lokale ondernemers in de wijken mee te maken hebben. Zij zijn uiteindelijk de probleemhouder en de risicodrager van alle grote opgaves. Het huidige kader van de geprivatiseerde energiemarkt is de afgelopen decennia ontstaan in de hoogtijdagen van de vrije markt. Het burgerperspectief stelt de risico's voor mens en natuur voor de toekomst centraal. Een onderliggende vraag is dan ook of democratische besluitvorming en versterking van lokale zeggenschap, met een beroep op sociaal-economische mensenrechten, wel mogelijk is in de context van de geprivatiseerde energiemarkt.

Als bewonersorganisatie gaan wij graag de dialoog aan. De uitkomst zou even vergaand kunnen zijn als die van de privatisering van de energiemarkt. Het is nooit een goed moment voor een dergelijk dilemma, maar het is wel een goede plek om dit dilemma neer te leggen. Ik zou dus willen vragen om niet binnen de huidige juridische en beleidskaders te zoeken naar compromissen, maar om compromisloos te kiezen voor mensenrechten en democratie. Ik zie dat ik moet afronden. Dank u wel. Mevrouw Ligtvoet (S). Goedemorgen, geachte raadsleden en voorzitter. Mijn naam is Conny Ligtvoet, op dit moment woonachtig in Mariahoeve en voorheen in Moerwijk. Ik spreek nu namens de inwoners, de natuur en voornamelijk de twee vleugelnootbomen, de longen van Moerwijk. Sorry voor mijn ademhaling. Het gaat een beetje … In september 2021 liep ik met mijn hond op de Moerweg, zoals iedere dag genietend van de prachtige bomen, maakte een foto van ze en plaatste die op Facebook. Tot mijn ontzetting kreeg ik een reactie van een omwonende, die mij vertelde dat ik nog moest genieten van de bomen daar zij er binnenkort niet meer zouden zijn. Dit had zij begrepen uit een folder die zij had gepakt bij een kraampje die maar één uur op de Jan Luykenlaan heeft gestaan, waarvan een halfuur onbemand. Bij navraag in de buurt wist niemand hier iets van en hebben ze geen informatie hierover gekregen.

Ik wil hierbij benadrukken dat de mensen in Moerwijk tegen de pijpleiding zijn, nadat ik zelf onderzoek heb gedaan met meerdere buurtbewoners. Ze willen niet vastzitten aan een energiemaatschappij waar ze niet zelf voor kunnen kiezen. Terugkomend op de vleugelnootbomen. Deze staan er al sinds de jaren vijftig en zijn prachtig en gezond. Dat hebben wij ons laten vertellen door een bomenexpert die wij erbij hebben laten komen. Conclusie: gezonde bomen die doodgaan als de pijpleiding er komt. Het rapport kan ik naar u doorsturen. Toen wij twee maanden bezig waren met onze acties tegen de pijpleiding kreeg ik de diagnose longkanker. Gelukkig leef ik nog na de operatie, maar het zuurstofgehalte in mijn bloed is zo laag dat ik extra zuurstof nodig heb en een scootje. Met mijn scootmobiel zit ik dagelijks in het bos, de enige plek waar ik het probleem 'zuurstofgebrek' niet heb. Pak alsjeblieft de natuur, en dan heb ik over alle bomen die moeten sterven door dit project en met name de prachtige longen van Moerwijk, de vleugelnootbomen niet af. Want die longen hebben de mensen nodig. Mocht u interesse hebben om te zien wat wij bewoners al hebben gedaan, kijk dan in de Facebookgroep Stop de kap van de longen van Moerwijk. Dank u wel. De heer Neo de Bono (S). Goedemorgen, bedankt voor de mogelijkheid om in te spreken.

Ik ben verbaasd dat we nu op een ander onderwerp eigenlijk precies hetzelfde gesprek weer hebben. De bewoners willen iets wel of niet en de wethouder doet diametraal het tegenovergestelde en gaat gewoon haar eigen gang. Het feit dat in dit geval wethouder Van Tongeren toch wil tekenen en nu schittert door afwezigheid, dat is een schoffering. Ik vind dat echt gewoon niet kunnen. Wij zijn met elkaar in gesprek. Het heeft gigantisch grote gevolgen voor de wijk en voor de stad, risicoanalyses zijn nog niet volledig en toch is de wethouder voornemens om te tekenen, terwijl er nog een uitspraak 7

gedaan moet worden door de Raad van State. Ik heb maar één ding te zeggen: zullen we een debacle als LEVELS alstublieft proberen te voorkomen? Want dat is wat wij hier in de wijk … Daarom ben ik ook een van de weinigen die namens de wijk inspreekt. Wij hebben in de wijk er gewoon helemaal geen vertrouwen meer in dat de democratie werkt. Want wat wij ook zeggen, er wordt toch niets gedaan. Nu gaat het weer over WarmtelinQ, dadelijk gaat het weer over opvang van ggz, en zo gaat het maar door. Ik wil vooral een appel aan jullie doen. Het is niet gebruikelijk dat tijdens de onderhandelingen nog van dit soort rigoureuze beslissingen genomen worden. Dus laten we het ook vanavond even laten voor wat het nu is. Mensen, ik ben een beetje emotioneel. Ik kan eigenlijk de hele tijd zeggen: ik sluit me aan bij de vorige insprekers. Want dat is precies wat er aan de hand is. Alsjeblieft, herstel het vertrouwen en handel dan ook betrouwbaar. Spreek de wethouder er vooral op aan dat ze niet tekent en dat ze gewoon eventjes afwacht totdat de Raad van State een uitspraak gedaan heeft. Er is geen enkele reden om nu iets door te douwen. Dank u wel. De heer Oudshoorn (S). Voorzitter. Het staat niet op de agenda, maar gisteren heeft de wethouder een stuk gestuurd naar de raad dat na de sluiting van de mogelijkheid om in te spreken gekomen is.

Daarin zegt de wethouder bijvoorbeeld dat die zaak bij de Raad van State niet gewonnen kan worden. Er zijn een aantal verschillende partijen die daar zo'n rechtszaak voeren. Dus of de gemeente Den Haag die zaak wint of niet, is niet zo heel relevant; er zijn andere partijen die dat kunnen. Den Haag Fossielvrij is er daar een van. Ik weet zeker dat dat zeer goed in elkaar zit. Maar ook de gemeente Den Haag heeft in haar eigen pleidooi, haar eigen beroepschrift aangegeven dat er een enorm probleem is met lokale bronnen en dat, omdat de voorrang van lokale bronnen zo belangrijk is voor Den Haag, dit besluit vernietigd moet worden. Zo eindigt het pleidooi. Het besluit vernietigen betekent dat het standpunt van het college, de gemeenteraad en de gemeente Den Haag is dat er wel degelijk een vernietiging van het besluit is en dus dat die pijpleiding er niet komt. Nu lees ik in deze brief: we zijn daar voor de bühne aan het procederen. Dat is echt wel weer een puntje! Ik maak me daar echt wel een beetje kwaad over. Het staat verder vol met allerlei andere dingen waarvan dan gezegd wordt: werk met werk, enzovoorts. Werk met werk is het coördineren van allerlei verschillende instanties: de riolering, de elektriciteit, de telecom.

Nu hebben we een instantie erbij, en die instantie zou nu opeens zeggen: sorry, het kan niet anders; jullie moeten nu een privaatrechtelijk verhaal ondertekenen, want anders ontploft hier de hele wereld. Gaat u daar ook zo over praten als Stedin dat zegt, als telecom dat zegt of als een individuele burger zegt: ik wil graag een pijplijntje met warmte van mijn buren naar mij brengen? De wensen van de pijplijn om op 1 november een of ander ding te hebben, is iets heel anders dan wat er hier in de raad gebeurt en het beleid van deze gemeente. Het beleid van deze gemeente is: wij willen die pleurislijn niet. Wij werken binnen de marges van wat er is mee om het allemaal niet mee hoeven te maken. Maar als de provincie het van ons over wil nemen, graag. Graag. Neem die vergunningverlening over. Wij hebben de ambtenaren om te vertellen wat we allang met WarmtelinQ weten over hoe we dan dat park willen hebben, en we hebben het geld om dan die meerkosten te betalen. Dat kan in een heel simpel mailtje terug naar de provincie. De voorzitter. Dank u wel. Uw tijd is om.

Aan de orde is: C.

Vaststelling van de wijze van afdoening van ingekomen stukken.

De raad heeft hieromtrent beslist zoals hierna bij elk nummer is aangegeven. Nr.

Raadsadres

Voorstel voor afdoening

1

Belanghebbende d.d. 16 mei 2022 inzake klacht zonder overleg instellen depot Kranenburgweg (10321425) en Behoort bij 10321425 d.d. 25 mei 2022)

Raadsadres is ingetrokken/probleem inmiddels opgelost

8

2

Belanghebbende d.d. 22 mei 2022 inzake noodkreet doelgroepen vervoer kwetsbare ouderen (10323568)

3

Comité Haagse Lanen d.d. 24 mei 2022 inzake Haagse Lanen en Hofweg/Hofplaats en renovatie Binnenhofcomplex (10325209)

4

De Beroepentuin d.d. 20 mei 2022 inzake faillissement Energie Academie (10325220)

5

Belanghebbende d.d. 25 mei 2022 inzake realisatie kunstpaviljoen 4 zomermaanden op Lange Voorhout (10327068)

6

Belanghebbende d.d. 26 mei 2022 inzake minder validen entree tot zaal Dancetheater Amare theater (10327140)

7

Belanghebbende d.d. 23 mei 2022 inzake fietssituatie Lekstraat-Rijnstraat (10327151)

Nr.

Ter kennisneming

Voorstel voor afdoening

1

Belanghebbende d.d. 14 mei 2022 inzake energietoeslag (10321440) Dunea N.V. d.d. 18 mei 2022 inzake zienswijze Dunea op de concepttransitievisie warmte (10321446) Stichting Eregraf Strijkelgroep d.d. 16 mei 2022 inzake dank kranslegging (10321459) Belanghebbende d.d. 12 mei 2022 inzake zonder overleg instellen depot Kranenburgweg (10321538) Belanghebbende d.d. 20 mei 2022 inzake stukken van bewonersactie Zuidwest (10323702) Gemeente Pijnacker-Nootdorp d.d. 24 mei 2022 inzake aanpassing zienswijzen begrotingen gemeenschappelijke regelingen (10325234) Binckmanagement d.d. 27 mei 2022 inzake BINK36: plannen inrichting Sporendriehoek - gemeente Den Haag (10327202) Normaaloverdrugs d.d. 24 mei 2022 inzake drugsbeleid (10327215) Belanghebbenden d.d. 26 mei 2022 inzake samen naar een beter plan voor de Mient (10327219)

Voor kennisgeving aannemen

2

3 4

5

6

7

8 9

In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan algemene raadscommissie (Samenleving) In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan algemene raadscommissie (Leefomgeving) In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan algemene raadscommissie (Samenleving) In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan algemene raadscommissie (Samenleving) In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan algemene raadscommissie (Ruimte) In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan algemene raadscommissie (Leefomgeving)

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen Voor kennisgeving aannemen

9

10

11 12

13

14

Sectoroverleg Haagse Evenementen d.d. 30 mei 2022 inzake aandachtspunten evenementenbeleid (10327235) Belanghebbende d.d. 30 mei 2022 inzake rolstoellift kapot (10329441) Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap d.d. 16 mei 2022 inzake vrouwen in leidinggevende posities, kabinetsmaatregelen voor de (semi)publieke sector (10329455) Belanghebbende d.d. 1 juni 2022 inzake festivalgekte in Zuiderpark en verstoren van de natuur (10329459) Gemeente Den Haag d.d. 3 juni 2022 inzake reactie op brandbrief Laak (10329462)

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Aan de orde is: D.

Verslag van de commissie onderzoek bescheiden fractievertegenwoordigers.

De voorzitter. Ik geef het woord aan de voorzitter van de commissie tot onderzoek bescheiden fractievertegenwoordigers, het lid Arp. Lesley Arp (SP). Voorzitter. De commissie tot onderzoek bescheiden fractievertegenwoordigers deelt de gemeenteraad mee dat, gebruikmakend van artikel 4 van de Verordening raadscommissies, als fractievertegenwoordigers zijn voorgedragen Monique van Stuijvenberg, Damiën Zeller, Eline van Halsema en Rick de Vries. De commissie verklaart dat betrokkenen aan de gestelde eisen voldoen en mitsdien op grond van artikel 4 van de Verordening raadscommissies kunnen worden toegelaten als fractievertegenwoordigers. De voorzitter. Dank u wel.

Aan de orde is: E.

Beëdiging fractievertegenwoordigers.

De voorzitter. Dan ga ik nu over tot de beëdiging. Ik verzoek u te gaan staan. Ik begin met de eed: 'Ik zweer dat ik, om tot fractievertegenwoordiger benoemd te worden, rechtstreeks noch middellijk, onder welke naam of welk voorwendsel ook, enige gift of gunst heb gegeven of beloofd. Ik zweer dat ik, om iets in dit ambt te doen of te laten, rechtstreeks noch middellijk enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen. Ik zweer dat ik getrouw zal zijn aan de Grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn plichten als fractievertegenwoordiger naar eer en geweten zal vervullen.' De heer De Vries. Zo waarlijk helpe mij God almachtig! De voorzitter. Dank u wel en heel veel succes. Gefeliciteerd. Dan ga ik nu de gelofte voorlezen: 'Ik verklaar dat ik, om tot fractievertegenwoordiger benoemd te worden, rechtstreeks noch middellijk, onder welke naam of welk voorwendsel ook, enige gift of gunst heb gegeven of beloofd. Ik verklaar en beloof dat ik, om iets in dit ambt te doen of te laten, rechtstreeks noch middellijk enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen. 10

Ik beloof dat ik getrouw zal zijn aan de Grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn plichten als fractievertegenwoordiger naar eer en geweten zal vervullen.' Mevrouw Van Stuijvenberg. Dat verklaar en beloof ik! De voorzitter. Luid en duidelijk. Gefeliciteerd. Mevrouw Van Halsema. Dat verklaar en beloof ik! De voorzitter. Van harte gefeliciteerd. De heer Zeller. Dat verklaar en beloof ik! De voorzitter. Van harte gefeliciteerd. De vergadering is geschorst om jullie te feliciteren. (Applaus) De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.

Aan de orde is: F.

Vaststelling van de Notulen van 12 mei 2022 en 19 mei 2022.

De Notulen worden ongewijzigd vastgesteld.

Aan de orde is: G.

Vaststelling van de Besluitenlijst.

G.1 G.2 G.3

Voorstel van het college inzake bekrachtiging geheimhouding (RIS312253) Voorstel van het presidium inzake bekrachtiging geheimhouding (geen) Voorstel van het college inzake vaststelling van de Verordening inburgering Den Haag 2022 (RIS312179) Voorstel van het college inzake Concept Zienswijze begrotingswijziging 2022 en ontwerpbegroting 2023 gemeenschappelijke regeling Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden (RIS312220) Voorstel van het college inzake Zienswijze ontwerpbegroting 2023 en Ontwerpbegrotingswijziging 2022 GR GGD en Veilig Thuis Haaglanden (RIS312267) Voorstel van het college inzake Zienswijze ontwerpmeerjarenbegroting 2023-2026 Veiligheidsregio Haaglanden (RIS312160) Voorstel van het presidium inzake Verordening tot wijziging van de Regeling informatievoorziening en geheimhoudingsplicht fractiemedewerkers (RIS312270) Voorstel van het college inzake Herontwikkeling locatie Vissershavenstraat 2-4 (RIS312033) Initiatiefvoorstel: Perceel met potentieel, Vissershavenstraat 2-4 Oud Scheveningen (Haagse Stadspartij, Partij voor de Dieren, Partij voor de Toekomst) (RIS305753)

G.4

G.5 G.6 G.7 G.8 G.9

Deze voorstellen worden achtereenvolgens zonder beraadslaging en zonder stemming aangenomen.

Aan de orde is: H.

Datum bepaling initiatiefvoorstellen. 11

De voorzitter. Er zijn geen initiatiefvoorstellen.

Aan de orde is: I. Voorstel van het presidium inzake aanwijzing lid Adviescommissie Economisch Vestigingsklimaat MRDH (RIS312430). De voorzitter. Conform het voorstel is bij acclamatie benoemd de heer Frans de Graaf. (Geroffel op de tafels) De voorzitter. Dat lijkt me een meerderheidsapplaus. Het is weliswaar een krappe meerderheid, maar het is gelukt.

Aan de orde is: J.

Actualiteitendebat inzake Verkeerschaos en OV in Den Haag.

De voorzitter. Het is een actualiteitendebat met drie minuten spreektijd in één termijn. Daarna is het woord aan wethouder Van Asten namens het college voor een reactie. Interrupties zijn toegestaan en de aanvrager mag een motie indienen. De beraadslaging wordt geopend. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Het is een chaos in onze stad. We hebben net twee jaar corona achter onze kiezen waarin geen straatsteen is verplaatst. En wat doet dit college na twee jaar? Het trakteert onze stad op één grote chaos in het verkeer. Moeten heel veel ondernemers vechten tegen de nasleep van corona, worden zij nu ook nog eens getrakteerd door dit college op een onbegaanbare stad met alle gevolgen van dien. Een college dat in hun coalitieakkoord 2019-2022 het kopje Mobiliteit begon met de woorden: 'We willen dat onze stad de komende decennia bereikbaar, leefbaar en verkeersveilig blijft voor de bewoners, ondernemers en bezoekers.' Nou, dat lukt aardig, maar niet heus. De Stadhouderslaan, President Kennedylaan, Waldeck Pyrmontkade, Zoutmanstraat, Gravenstraat, Torenstraat, Laan van Meerdervoort, stuk voor stuk hoofdroutes, en dan bijvoorbeeld de ingang en de uitgang van de stad, de A12, die ook nog eens een maand later opengaat. Maar ook de andere weg de stad in en uit, bij de Mall of the Netherlands, is één grote chaos.

Daarom hebben wij een motie met als dictum: verzoekt het college om in overleg te treden met Leidschendam-Voorburg teneinde de verkeersellende voor Leidschenveen tot het verleden te laten behoren en om voorts te onderzoeken of de aanhoudende geluidsoverlast voor Leidschenveen ook aangepakt kan worden met bijvoorbeeld de aanleg van geluiddempende bosschages bij de Zoetermeerse Rijbaan, bij kenners beter bekend als de herrietrompet. En dan Transvaal en de Schilderswijk: één grote file in deze buurten door die verschrikkelijke pollers. De Vaillantlaan en alle straten eromheen, alles staat iedere dag vast. Scheveningen is ook al jaren de dupe, en nu nog eens extra, omdat de rotonde bij de Westduinweg-Duinstraat door slecht beleid er ook nog steeds niet ligt en daardoor ook nog eens € 1 mln. extra kost. Yousef Assad (D66). Dit debat is een actualiteitendebat. Het gaat over de werkzaamheden en de gevolgen daarvan in de stad. De collega gaat nu spreken over de pollers in de Schilderswijk en Transvaal, waar het eigenlijk helemaal niet over gaat. Dat daar ook files zijn et cetera heeft niets te maken met de werkzaamheden in de stad en dat er daardoor files ontstaan. Dit is een actualiteitendebat dat speciaal voor actualiteiten is aangevraagd. Ik vind het dus niet kunnen dat dat punt erbij wordt betrokken, want ik wil daar dan ook over kunnen spreken en me daarover kunnen beraden.

Ik vind deze gang van zaken, zoals het nu gaat, niet correct. 12

De voorzitter. Gaat u rustig door, meneer Meinesz. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Waar was ik gebleven? O ja, Scheveningen. De rotonde is daar niet gekomen en kost € 1 mln. extra, de horrorslagboom op de Scheveningseslag, files bij warme dagen door het ontnemen van de honderden parkeerplekken, et cetera, et cetera, enzovoort, enzovoort. Op 25 plekken in Den Haag zijn er werkzaamheden aan de gang. Even serieus: 25 stuks. Wie regelt de planning in dezen? Er schijnt een stadsregisseur bereikbaarheid te zijn. Mijn vraag aan de wethouder is: wat vindt u van zijn regie? Vindt u dat in orde? Daarom hebben wij een motie met als dictum: verzoekt het college het speciale regieteam werkzaamheden weer op scherp te stellen en de raad over de uitkomsten te informeren. Maar goed, nu vinden wij van Hart voor Den Haag natuurlijk ook dat zelfs als corona er niet was geweest, 25 opbrekingen in de stad natuurlijk belachelijk is. Het lijkt wel of deze wethouder weer een gooi wil doen naar filehoofdstad van het jaar. Daarom deze derde motie, die daar paal en perk aan moet stellen met als dictum: niet meer dan twee opbrekingen per stadsdeel, want dat is te veel. Deze autohatende wethouder adviseert dan ook nog eens in de media dat de mensen hun auto maar thuis moeten laten.

Heeft de wethouder wel enig idee hoeveel mensen afhankelijk zijn van deze auto, maar ook alle ondernemers in onze stad voor de aanvoer van hun spullen, hun producten en last but not least hun klanten? De voorzitter. Meneer Meinesz, u bent door uw spreektijd heen. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Ik heb nog … De voorzitter. Nee, nee, niks ervan. U mag maar drie minuten, hè. Dus wilt u nu het dictum voorlezen of zoiets? Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Nou, dan gaan we dat doen, meneer de burgemeester. Even kijken, nu is m'n hele schema door de war. We hebben ook een motie voor een betere routering naar de Rotterdamsebaan met als dictum: om de routering van en naar de Rotterdamsebaan te verbeteren. Dan heb ik ze geloof ik allemaal gehad. Kavish Partiman (CDA). Even een vraag over de motie over niet meer dan twee wegwerkzaamheden. Bedoelt u niet meer dan twee werkzaamheden tegelijk in heel Den Haag? Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Er staat 'per stadsdeel'. Er zijn er acht, dus dat zijn er zestien. Wij zien dus graag dat het terug wordt gebracht tot zestien. Dan blijft ook de stok achter de deur om alles eerst af te maken voordat je met een volgende begint. Kavish Partiman (CDA). Per stadsdeel? Ik kijk bijvoorbeeld naar het stadsdeel Escamp, dat gigantisch groot is.

Het zou toch raar zijn dat we in een heel groot stadsdeel op maar twee plekken tegelijk werkzaamheden zouden moeten uitvoeren. Dan zijn we waarschijnlijk over een eeuw niet klaar met de onderhoudswerkzaamheden die in deze stad moeten plaatsvinden. Bent u dat niet met me eens? Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Nee, dat ben ik niet met u eens. Er moet gewoon beter over nagedacht worden. Als je het goed verdeelt, dan komt Escamp heus wel in orde. De voorzitter. De laatste keer, Partiman. Kavish Partiman (CDA). Maar dat is dan ook weer een constatering van u. Dan wil ik weten waar u het op baseert dat er niet over is nagedacht, want dat is best een sneer naar ons ambtelijk apparaat in deze stad. Waarop baseert u dat? U roept nu op: twee werkzaamheden per stadsdeel en dan moet er

13

beter over nagedacht worden. Maar u heeft een andere motie waarin u zegt: we moeten de regie rechttrekken. Hoe rijmt u dat met elkaar? Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Ik geef gewoon wat handvaten voor de regie. Het is natuurlijk veel makkelijker als je weet: er kunnen maar zestien opbrekingen zijn en nu moet ik even op gaan letten. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik lees met interesse de motie Klaar met Mall-files, maar misschien moeten we 'm korter maken, er de motie Klaar met Mall van maken, zeggen 'teneinde de verkeersellende voor Leidschenveen tot het verleden te laten behoren' en daaraan toevoegen 'en de Mall te sluiten', want die veroorzaakt toch al die verkeersellende? Dat bent u toch met me eens? Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Ik zou u oproepen om die motie te maken. Eens even kijken of die het haalt. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ondertekent u 'm dan? Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Nou, Wie is de mol, denkt u? Ik niet hoor! Maarten De Vuyst (GroenLinks). Dat lijkt me een interessant programma om de heer Meinesz een keer in te zien. Ik zou zeker kijken naar dat programma. Maar dan tot slot.

Meneer Meinesz, u komt met verkeerschaos et cetera, maar u bent toch de grote pleitbezorger dat het verkeer wordt aangepakt en dat er wat aan de doorstroming gebeurt? Dan komen er allerlei werkzaamheden, ook om het riool te vervangen en dergelijke, en nu zegt u: nou, doe maar rustig aan. Zo ken ik u niet. Wat is er eigenlijk gebeurd? De voorzitter. Meinesz, ten slotte. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). We zitten met een college dat de regie niet goed in handen heeft. Natuurlijk willen wij dat die wegen aangepakt worden en beter worden, maar onder dit beleid worden ze alleen slechter. Ze worden smaller, we krijgen pollers, al het verkeer wordt eigenlijk veel slechter. Dat je bepaalde projecten op bepaalde tijden doet, wil nog niet zeggen dat dat niet goed kan lukken. De voorzitter. Door de heer Meinesz worden de volgende moties (J.1 HvDH, J.2 HvDH, J.3 HvDH en J.4 HvDH) ingediend:

Motie J.1 HvDH Betere routering Rotterdamsebaan De gemeenteraad van Den Haag in vergadering bijeen op 9 juni 2022 ter afronding debat van agendapunt J Actualiteitendebat inzake Verkeerschaos en OV in Den Haag; Constaterende dat: • momenteel de bereikbaarheid van de stad onder druk staat. Van mening dat: • een betere bekendheid van de Rotterdamsebaan zal leiden tot een beter gebruik van dit tracé. Verzoekt het college: • om de routering van en naar de Rotterdamsebaan te verbeteren. En gaat over tot de orde van de dag.

14

Motie J.2 HvDH Klaar met Mall-files De gemeenteraad van Den Haag in vergadering bijeen op 9 juni 2022 ter afronding debat van agendapunt J Actualiteitendebat inzake Verkeerschaos en OV in Den Haag; Constaterende dat: • de verkeerschaos van en naar de Mall off the Netherlands leidt tot overlast in Leidschenveen; • de bewoners van Leidschenveen vanwege al het Mall-verkeer, nauwelijks de wijken nog in- of uit kunnen. Van mening dat: • Leidschenveen de helpende hand gereikt moet worden om de verkeershinder aan te pakken. Verzoekt het college: • om in overleg te treden met Leidschendam-Voorburg teneinde de verkeersellende voor Leidschenveen tot het verleden te laten behoren; • om voorts te onderzoeken of de aanhoudende geluidsoverlast voor Leidschenveen ook aangepakt kan worden met bijvoorbeeld de aanleg van geluiddempende bossages bij de Zoetermeerse Rijbaan (door bewoners wegens herrie de De Trompet genoemd). En gaat over tot de orde van de dag.

Motie J.3 HvDH Speciaal regieteam weer scherp De gemeenteraad van Den Haag in vergadering bijeen op 9 juni 2022 ter afronding debat van agendapunt J Actualiteitendebat inzake Verkeerschaos en OV in Den Haag; Constaterende dat: • Den Haag met maar liefst 25 (!) wegopbrekingen totaal onbereikbaar is, • er in het verleden een speciaal regieteam is ingesteld om werkzaamheden beter op elkaar af te stemmen, waarbij er overleg zou zijn met ondernemers en er rekening gehouden zou worden met evenementen en bouwprojecten in de stad. • dit speciale regieteam of ontbonden lijkt of de weg helemaal kwijt is. Van mening dat: • dit naast zeer hinderlijk voor de automobilisten slecht is voor onder meer ondernemers en het imago van onze stad. Verzoekt het college: • het speciale regieteam wegwerkzaamheden weer op scherp te stellen en de raad over de uitkomsten te informeren. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie J.4 HvDH Niet meer dan twee wegopbrekingen per stadsdeel, want dat is teveel! De gemeenteraad van Den Haag in vergadering bijeen op 9 juni 2022 ter afronding debat van agendapunt J Actualiteitendebat inzake Verkeerschaos en OV in Den Haag;

15

Constaterende dat: • er momenteel meer dan 25 opbrekingen zijn in onze stad • de stad zeer slecht bereikbaar is; • veel ondernemers grote schade ondervinden van deze opbrekingen, omdat zij slecht bereikbaar zijn; • het van groot economisch belang is om goed bereikbaar te blijven; • men door het aantal verkeersborden met omleidingen , de weg volledig kwijt is. Overwegende, dat • er ondernemers gestopt zijn met hun bedrijf door het grote aantal wegopbrekingen; • veel mensen nu veel langer onderweg zijn binnen onze stad dan aanvaardbaar is; • in de toekomst nog meer opbrekingen op stapel staan; • deze verkeerschaos geen visitekaartje is voor de bezoekers aan onze stad. Verzoekt het college: • om pas met een volgend project aan de infrastructuur te beginnen als het aantal projecten is afgerond tot een maximum van 16 opbrekingen; • om vanaf het moment dat het aantal van 16 opbrekingen per dag is bereikt, dit aantal van 16 leidend te laten zijn. En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Wethouder Van Asten (D66). Voorzitter. Ik heb even vijf minuten schorsing nodig, want er komen allemaal moties binnen die ik niet ken. Dus vijf minuten graag. De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst. Wethouder Van Asten (D66). Voorzitter.

Het is een beetje een potpourri van allerlei dingen die naar voren worden gegooid, dus ik ga proberen er chocola van te maken, hopelijk net zo lekker als we zojuist uitgedeeld hebben gekregen van het jarige raadslid Smit. De problematiek die de heer Meinesz aanstipt, is natuurlijk bekend en is onontkoombaar. Als je eenmaal werkt aan de stad, dan zal je daar overlast van ervaren als dat op je gebruikelijke route is. De meeste wegen in Den Haag lopen noord-zuid, de Laan van Meerdervoort onder andere. Op het moment dat je een trambaan aanpast, lijn 16 op oost-westniveau, dan heeft die verschillende kruisingen te maken. Het lijkt bijna te horen bij de heer Meinesz, die zegt: doe dat dan stukje voor stukje. Maar dat betekent dat die trambaan er jaren uit zal liggen. Nou, dat is een fijne boodschap om te geven aan de mensen die daar dagelijks gebruik van moeten maken. Je zal dus nu eenmaal grote werken moeten doen. Juist om die grote werken in goede banen te leiden, is in 2015 de Bereikbaarheidsregie gestart. Jaarlijks krijgt u daarvan het overzicht van de werkzaamheden die de komende jaren gaan plaatsvinden en de termijn waarin ze dat doen. Dat wordt aan uw raad toegezonden en af en toe geagendeerd. U bent dus volledig op de hoogte van wat er wanneer gebeurt. Tot zover het actualiteitendebat.

Wij doen er alles aan met het bureau Bereikbaarheidsregie om de werkzaamheden zo scherp mogelijk te plannen, zodat mensen daar de minst mogelijke overlast van hebben. Alle projecten, of het nu evenementen zijn of bouwprojecten waarvoor een weg moet worden afgesloten, kadevervanging, ontkluizingen en aanleg van nieuwe wegen dan wel nieuwe trambanen, krijgen allemaal hun aparte blokje. Daar wordt vervolgens heel scherp op gemonitord hoe die werkzaamheden gaan, want dit is een compleet complexe stad, waar we echt heel voorzichtig moeten zijn. Tegelijkertijd zijn er een heleboel programma's die wel continu door moeten lopen. Vervanging van trambanen is onontkoombaar, vervanging van kademuren is onontkoombaar en alles krijgt zijn plek erin. Het is inderdaad ongelofelijk vervelend als dat op jouw route van en naar huis is. Het enige wat ik tegen die 16

mensen kan zeggen, is: volg de borden. Met een knipoog zeg ik: er staan er genoeg. Maar de ervaring leert ook wel: de eerste week is het wennen en de tweede week weet men welke route men moet rijden. Ik wijs er eventjes op dat toen we de Raamweg moesten afsluiten omdat die compleet vernieuwd moest worden, dat in uitstekende banen geleid is. Die verkeersdruk zien we ook op deze wijze afnemen. We zien echter wel dat heel veel automobilisten en fietsers nog denken: ik ga zelf wel mijn route bepalen door de stad; niks die borden, daar trek ik mij niks van aan. Dan krijg je de verhalen: ik kom steeds weer bij een nieuwe afsluiting. Wees nou niet zo stronteigenwijs en volg de borden dan. Het helpt echt. Er is echt goed over nagedacht. Beste mensen. Het uitvoeringsprogramma wordt ook nu weer voorbereid. De voorzitter. De drie minuten zitten erop, wethouder. Wethouder Van Asten (D66). Ik zal snel de moties afdoen, voorzitter. U heeft helemaal gelijk. De eerste motie is Klaar met de Mall-files. Ik heb het nieuwe coalitieakkoord in Leidschendam-Voorburg gezien. Ook daar willen ze het gaan aanpakken. U vraagt in overleg te treden met de gemeente Leidschendam-Voorburg. Dat stond ook al in een eerdere motie. Wij zijn er druk mee bezig in het overleg over A4-aanpassingen en in metropoolregioverband. Ook de geluidsoverlast in Leidschenveen wordt opgepakt door het stadsdeel.

Deze motie is dus overbodig. Met de motie Speciaal regieteam weer op scherp verzoekt u het college het speciale regieteam wegwerkzaamheden weer op scherp te stellen en de raad over de uitkomsten te informeren. Deze afdeling bestaat uit zeer kundige mensen, die echt hun uiterste best doen om deze hele moeilijke puzzel te leggen voor de stad. Die hoef ik absoluut niet op scherp te stellen. Ik zou u wel willen vragen om, op het moment dat wij zo'n uitvoeringsprogramma naar de raad te sturen, bijvoorbeeld een werkbespreking aan te vragen. Dan kunt u met dit regieteam in gesprek. Wij ontraden de motie dus. Vervolgens vraagt u om niet meer dan twee wegopbrekingen per stadsdeel, want dat is te veel. De heer Partiman heeft zeer terecht gezegd dat het natuurlijk ridicuul is dat, op het moment dat je een enorm stadsdeel hebt, je twee wegwerkzaamheden kan doen terwijl er meer nodig zijn. Het aanpassen van tramlijn 16, dat zijn verschillende werkzaamheden zoals ze nu geteld worden. Zoals ik net al zei, kan je niet zeggen: ik doe het ene jaar een stukje en het volgende jaar doe ik het andere stukje. Want dan rijdt die tram jarenlang niet. Deze motie ontraden wij dan ook. Tot slot de motie Betere routering Rotterdamsebaan.

Ik kreeg een kleine déjà vu, want volgens mij heeft het CDA - ik kijk weer naar de heer Partiman - ook een motie ingediend over betere routering naar de Rotterdamsebaan, waarvan de verbetering op dit moment in uitvoering is. Deze motie is een dubbeling van wat uw raad al heeft aangenomen en daarmee overbodig en ontraden. Voorzitter, dank u. De beraadslaging wordt gesloten.

Aan de orde is: K.

Debat over formatieproces (RIS312333).

De voorzitter. Ik heb inmiddels geprobeerd na te gaan of de adviseur, de heer Donner, bijvoorbeeld vanmiddag of vanavond in staat zou zijn om aanwezig te zijn. Dat is niet het geval. Dat is niet uit beroerdigheid. Ik vind het wel jammer, maar de redenering van meneer Donner was: ik ben natuurlijk de hele week beschikbaar voor de onderhandelingen. Ze hebben het zo georganiseerd dat het vandaag raad is, dus dan kan er niet onderhandeld worden. Dus hij heeft vandaag zijn agenda helemaal volgeplempt met andere afspraken die hij anders op de andere dagen zou doen. Dat is heel ongelukkig. Ik leg u de vraag voor: gaat u het debat toch houden? Dat zou toch voornamelijk met en onder elkaar zijn. Of wilt u op een later tijdstip nog met de heer Donner van gedachten wisselen? Vandaag gaat het niet lukken. Fatima Faïd (HSP). Voorzitter. Ik stel voor dat we het debat gewoon wel met elkaar voeren, want tenslotte moeten we ook gewoon met elkaar verder. 17

Rita Verdonk (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Het debat kan gewoon doorgaan. De voorzitter. Dan ga ik naar de sprekerslijst. De beraadslaging wordt geopend. Fatima Faïd (HSP). Voorzitter. De opkomst voor de verkiezingen was vrij laag, maar dat betekent natuurlijk niet dat de stad niet actief is. Een aantal weken geleden heeft u als burgemeester nog het manifest over Zuidwest mogen ontvangen. Mijn fractie gaat net zoals alle andere collega's hier in de raad constant op werkbezoek naar initiatieven in de stad. De mensen in onze stad hebben een visie voor Den Haag, ook de mensen die niet hebben gestemd. Ze hebben ideeën, wensen, ambities en dromen. Het gaat om hele concrete ideeën, van geveltuintjes tot complete plannen voor de herinrichting van de Mient, maar ook over hoe wij armoede kunnen tegengaan en hoe we als stad nader tot elkaar kunnen komen. Niet iedereen in de stad weet de weg naar het stadhuis goed te vinden. Het zou wat ons betreft heel jammer zijn, als al deze ideeën niet meegenomen worden in de formatie. Daarom roepen we de formerende partijen op om tijdens de formatie zichtbaar in de stad ideeën op te halen. Blijf niet zitten in de kas van de Stadskwekerij, maar vergader ook eens in Transvaal, Segbroek, Loosduinen of Houtwijk.

Daarom dienen we de motie Betrek de stad bij formatie in met als dictum: verzoekt het college om naast een (in)formateur ook een stadsverkenner aan te stellen die snel in alle stadsdelen gesprekken organiseert om ideeën op te halen en problemen te signaleren zodat deze in de formatie kunnen worden meegenomen, en bij het coalitieakkoord een bijlage aan te leveren waarin het nieuwe stadsbestuur aangeeft hoe het met deze inbreng is omgegaan in de onderhandelingen. Deze motie wordt mede ingediend namens mevrouw Arp van de SP, meneer Icar van DENK, meneer Barker van de Partij voor de Dieren en mevrouw Klokkenburg van de ChristenUnie/SGP. De voorzitter. Door mevrouw Faïd, daartoe gesteund door mevrouw Arp, de heer Icar, de heer Barker en mevrouw Klokkenburg, wordt de volgende motie (K.1 HSP) ingediend:

Motie K.1 HSP Betrek de stad bij de formatie De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 9 juni 2022, ter bespreking van K Debat over formatieproces (RIS312333). Constaterende, dat: • er een zeer lage opkomst was bij de verkiezingen; • de afgelopen 11 weken vooral tussen politici overleg heeft plaatsgevonden. Overwegende, dat: • er nu een aantal partijen zijn die willen gaan onderhandelen over een coalitieakkoord; • er verschillende wijkorganisaties brandbrieven en manifesten hebben opgestuurd of overhandigd; • het nu niet duidelijk aan wie deze brieven of ideeën moeten worden geadresseerd vanwege de status van Donner als verkenner of informateur; • er veel mensen niet hebben gestemd, maar toch goede ideeën hebben over de toekomst van de stad; • alle partijen hun zorgen hebben geuit over de lage opkomst en daar ook actie op verwachten van het stadsbestuur; • de huidige geheimzinnigheid rond de formatie niet bijdraagt aan het vertrouwen van de burger in de politiek; • in Nijmegen de gemeenteraad een stadsverkenner heeft aangesteld om tijdens de formatie stadsgesprekken te voeren met de inwoners van Nijmegen. 18