RIS312262 Notulen van de raad van 21 april 2022

Vergadering gemeenteraad Den Haag gehouden op donderdag 21 april 2022 (Geopend te 10.00 uur) Voorzitter: de burgemeester, mr. J.H.C. van Zanen Griffier: drs. C.G.C.M. Blankwaard-Rombouts

Agenda A. Vaststelling agenda B. Stad in de raad C. Vaststelling van de wijze van afdoening van ingekomen stukken D. Verslag van de commissie onderzoek bescheiden fractievertegenwoordigers E. Beëdiging fractievertegenwoordigers F. Vaststelling van de Notulen van 29 en 30 maart 2022 G. Vaststelling van de Besluitenlijst G.1 Voorstel van het college inzake bekrachtiging geheimhouding (RIS312086) G.2 Voorstel van het presidium inzake bekrachtiging geheimhouding (niet aan de orde) G.3 Voorstel van het college inzake Aanvraag Rijksbijdrage in de kosten voor de opsporing van conventionele explosieven uit de Tweede Wereldoorlog (RIS311925) G.4 Voorstel van het college inzake gewijzigde vaststelling bestemmingsplan 'Omgevingsplan Binckhorst n.a.v. uitspraak Raad van State' (RIS311941) G.5 Voorstel van het Presidium inzake Verordening tot wijziging van de Verordening Raadscommissies (RIS312054) H. Datumbepaling initiatiefvoorstellen H.1 Initiatiefvoorstel Bouwen aan je eigen wijk (CU-SGP, SP) (RIS311875) H.2 Initiatiefvoorstel “Den Haag loopt los”(PvdD) (RIS311876) H.3 Initiatiefvoorstel Hotspot Mariahoeve (PvdA) (RIS311884) H.4 Initiatiefvoorstel "De Beatrijs" (Haagse Stadspartij) (RIS312095) I.

Benoemingen I.1 Voorstel van het presidium inzake benoeming directeur Accountantsdienst/gemeente accountant gemeente Den Haag (RIS312062) I.2 Voorstel van het presidium inzake benoeming van drie leden van Adviescommissie tot toetsing van de verenigbaarheid van functies naast het raadslidmaatschap (RIS312071) I.3 Voorstel van het presidium inzake benoeming leden enquêtecommissie Amare (RIS312089) I.4 Voorstel van het presidium inzake benoeming leden adviescommissies MRDH (RIS312090) I.5 Voorstel inzake benoeming lid Rekeningencommissie (RIS312091) J. Initiatiefvoorstel De Haagse lanen: verander het hart van de binnenstad van Den Haag in een groene long, een Haagse Tuin met Haagse Lanen (RIS309588) K. Voorstel van het college inzake Verklaring van geen bedenking (Wabo) ten aanzien van aanvraag om omgevingsvergunning voor het bouwen van een hotel ter plaatse van het te slopen kantoor Bleijenburg 1 (RIS311298) L. Voorstel van het college inzake Beeldkwaliteitsplan Spuistraat en Vlamingstraat, (RIS311776) M. Voorstel van het college inzake Haagse Educatieve Agenda 2022 – 2026 (RIS311077) N. Voorstel van het college inzake Concept-Nota van Uitgangspunten voor de realisatie van een tramremise Ypenburg op een deel van de GAVI-kavel (fase 1a) (RIS311712) O. Voorstel van het college inzake Investeringsbesluit herontwikkeling Beatrijsstraat 8-12 voor de maakindustrie, (RIS311871) P.

Voorstel van het college inzake Meerjarenprogramma Kunstwerken IV (MJPK4): Vervangingsagenda tot 2040 & Uitvoeringsprogramma 2022-2025 (RIS311239) 1

Q. Initiatiefvoorstel Rotondes, hoe groener, hoe mooier; maak het adopteren van rotondes mogelijk (RIS308676) R. Gewijzigd initiatiefvoorstel Mariahoeve blijf(t) groen, “Groenbeheer op maat, de pilot” (RIS309268) Afronding debat S. Commissiebrief: informatie over voortgang ontwikkelingen De Kust Gezond (RIS311172) T. Misleidende lesprogramma’s pluimveelobby (RIS311736) U. Commissiebrief: Ruimtelijke en programmatische thema’s met wensen voor de Vlietzone (RIS310377) V. Raadsmededeling: Stand van zaken m.b.t. afdoening motie "Geen omgevingsvergunning Dr. Lelykade 10 (RIS306515)" (RIS311194) W. ORAC’s struikelblok voor ondernemer (RIS310492) X. Brief van wethouder van Sociale zaken en Werk inzake Vijfde Voortgangsrapportage Maatschappelijke Opvang (RIS310611) Y. Brief wethouder Economie, Internationaal en Dienstverlening, mevrouw Bruines, inzake Evaluatie en verlenging gemeenschappelijk regeling Industrieschap de Plaspoelpolder (GRIPP)’ (RIS310933) Z. Commissiebrief: Westduinweg - Uitkomsten verkeersstudie (RIS311206) AA. Brief van wethouder Onderwijs, Sport en Buitenruimte en wethouder Mobiliteit en Cultuur inzake Vaststelling VO Boekhorststraat (RIS311457) A.B. Afdoening motie: Breng éénrichtingsverkeer terug in de Zonnebloemstraat (motie AA.2 HvDH/GdM) (RIS309188) AC. Brief van wethouder Mobiliteit en Cultuur inzake Evaluatie verkeersmaatregelen Schilderswijk (RIS311299) AD.

Beantwoording schriftelijke vragen inzake Transvaal bestolen van schaarse parkeerplekken (RIS310687) AE. Raadsmededeling: 5e stand van zaken opvang vluchtelingen uit Oekraïne (RIS312074) AF. Schorsing waarna overgaan wordt tot stemming De voorzitter. Ingevolge het Reglement van orde open ik de vergadering.

Presentielijst Aanwezig zijn 44 leden: mevr. Arp (SP), Assad (D66), Van Asten (D66), mevr. Baboeram (GroenLinks), Balster (PvdA), Barker (PvdD), mevr. Van Basten Batenburg (VVD), Bom (Hart voor Den Haag), mevr. Bos (GroenLinks), Bredemeijer (CDA), mevr. Butt (GroenLinks), De Vuyst (GroenLinks), mevr. Van Doorn (D66), Dubbelaar (Hart voor Den Haag), Van Esch (D66), mevr. Faïd (HSP), mevr. Gerritsen (PvdD), De Graaf (VVD), Groenewold (D66), mevr. De Groot (CDA), Guernaoui (Hart voor Den Haag), Van der Helm (VVD), mevr. Holman (PvdA), Icar (DENK), mevr. Klokkenburg-Reedeker (CU/SGP), Kruis (PVV), Mahmood (DENK), Martinez van Andel (Hart voor Den Haag) Martini (Hart voor Den Haag), Van Meijeren (FVD), Meinesz (Hart voor Den Haag), De Mos (Hart voor Den Haag), mevr. Mostert (D66), Mulder (VVD), Noorlander (D66), mevr. Parbhudayal (VVD), Partiman (CDA), mevr. Peeck (VVD), Roep (VVD), Sluijs (Hart voor Den Haag), Smit (PvdD), mevr. Vavier (GroenLinks), mevr. Verdonk (Hart voor Den Haag) en mevr. Verduijn (D66) Afwezig: mevr. Tseggai (PvdA) De voorzitter. Aangezien het vereiste aantal leden aanwezig is, kan de vergadering voortgang vinden. Goedemorgen, fijn dat u er allemaal bent, ook de mensen op de publieke tribune en de mensen die elders kijken of luisteren. Het wordt een mooie, zonnige dag. Wij zitten binnen en zo hoort het ook.

Ik ga beginnen met de mededelingen en de vaststelling agenda. Maar voordat ik dat doe, ga ik eerst kort afscheid nemen van onze oud-collega mevrouw Det Regts, die vandaag als bezoeker aanwezig is om de behandeling bij te wonen van haar initiatiefvoorstel Haagse lanen. Ik zal mevrouw 2

Regts kort toespreken en nodig haar uit om hier in het midden van de zaal plaats te nemen. Goedemorgen, mevrouw Regts. Fijn dat u er bent. Ik hoop dat het een leuke reden was dat u niet kon. Beste Det. Een ander zou na een carrière als die van jou, advocaat en met vele bestuursfuncties, na pensionering voor het Zwitserleven kiezen. Jij niet. Je zei volmondig ja toen je vier jaar geleden werd benaderd door de VVD voor het raadswerk. Je belangrijkste drijfveer was dat jouw VVD in jouw ogen meer moest doen voor kunst en cultuur, een terrein waarop je al zeer actief was. Naast jurist ben je ook kunsthistoricus. Je kijkt wat fronsend, maar het klopt tot nu toe ongeveer, hè? Op je pagina op de site van je fractie steek je niet onder stoelen of banken wat in jouw ogen je belangrijkste resultaten zijn in de afgelopen vier jaar. Het zijn er twee, schrijf je. Ik citeer: 'het redden van 18 kleine kunstinstellingen door het Kunstenplan grondig aan te passen. Het door mij genomen initiatief voor de bouw van een ondergrondse parkeergarage in het Bezuidenhout. Ik hoop dat ik hiermee een voorbeeld kan geven ook voor andere wijken, zodat het leefklimaat in de straten van onze mooie vooroorlogse wijken verbeterd kan worden.' Je bent mij te bescheiden, althans in dit geval.

Want wat dacht je van jouw initiatiefvoorstel Haagse lanen, dat je onlangs nog indiende? Het behelst een grootscheepse vergroening van onze binnenstad. Honderden bomen worden bij geplant, van Kneuterdijk tot Veerkade. Een prachtig afscheidscadeau van jou aan de stad. En alsof het zo moest zijn: zo meteen, in de loop van de dag wordt er in deze raadsvergadering een besluit over genomen. Dank daarvoor. Dank voor je inzet en je nadrukkelijke aanwezigheid. Graag overhandig ik je de bronzen vroedschapspenning. Applaus! (Applaus) De voorzitter. Ik geef het woord aan onze oud-collega mevrouw Regts. Det Regts. Voorzitter, dank u wel voor uw vriendelijke woorden. Ik heb de afgelopen vier jaar met veel plezier en met veel inzet mijn ideeën en mijn voorstellen aan deze raad voorgelegd. Want ik ben van mening dat een raadslid niet alleen moet controleren wat het bestuur allemaal voornemens is te gaan doen, maar ik vind ook dat een raadslid zijn eigen initiatieven moet ontplooien. Dat betekent dat je schriftelijke vragen moet stellen om het gemeentebestuur aan te porren om bepaalde dingen te gaan ondernemen, dat je moties moet indienen die een kleine wijziging aanbrengen of soms een hele grote wijziging aanbrengen in de voorstellen, maar dat je ook zelf het initiatief moet nemen om plannen te ontwikkelen die deze stad alleen maar mooier en beter maken.

Daar zitten we hier toch met elkaar voor. Wat dat betreft heb ik mijn steentje denk ik wel bijgedragen. Ik hoop dat straks het plan Haagse lanen kan worden aangenomen, want dat zal Den Haag zoveel mooier gaan maken met allemaal prachtige groene lanen in het centrum van onze stad. Het lijkt me fantastisch als dat door zou kunnen gaan. Ik heb nog wel een puntje van kritiek, en dat zijn de oeverloze, eindeloze vergaderingen die hier plaatsvinden. Dat komt met name doordat allerlei fracties, meestal niet de grootste fracties, elkaar voortdurend partijpolitieke vliegen proberen af te vangen. Telkens vraagjes stellen, telkens interrumperen, telkens weer proberen het naar hun hand te zetten. Dat vertraagt de vergaderingen zo ongelofelijk dat dat een van de punten is waarvan ik dacht: dat vind ik toch wel een minpuntje van het raadslidmaatschap. Het bijdragen aan deze stad is fantastisch, dat is geweldig en daar kun je enorm veel mee doen. Maar de tijd die het kost om al die vergaderingen uit te zitten, vaak op hele kleine puntjes? Jammer dat dat gebeurt. Ik hoop dat jullie, de nieuwe raad, daar wat aandacht aan proberen te besteden zodat we een beetje vlot al die voorstellen erdoor kunnen krijgen. Kleine amendementjes indienen, dat is allemaal prima. Maar laten we proberen een beetje vlotter te gaan werken. Dat is voor de kijkers gunstig en voor ons helemaal gunstig.

Ik dank jullie wel. Ik dank jullie ook voor jullie collegialiteit in de afgelopen vier jaar. Misschien komen we elkaar in de stad nog eens ergens tegen. Oké, dag! (Applaus)

3

De voorzitter. Bericht van verhindering voor deze vergadering is ontvangen van mevrouw Tseggai. Ik zal zelf een deel van de middag afwezig zijn. Dan zal de heer Van der Helm voorzitten en anders de heer Ralf Sluijs. De stemmingen bij de raadsvergadering worden gebundeld en aan het eind van de vergadering aan de orde gesteld. Daarna is er gelegenheid tot het afleggen van stemverklaringen.

Aan de orde is: A.

Vaststelling agenda.

De voorzitter. Dan stel ik in alle rust de volgende vraag, omdat ik verwacht dat daar misschien nog een opmerking over is: kunt u instemmen met de agenda? Ik kijk even naar meneer Van der Helm. Chris van der Helm (VVD). Voorzitter. Ik zou namens de VVD en ook namens Hart voor Den Haag - wij zijn de indieners van het initiatiefvoorstel 'Rotondes, hoe groener hoe mooier' - willen voorstellen om agendapunt Q aan te houden en vandaag niet te bespreken, omdat op dit moment de evaluatie van het Haagse reclamebeleid loopt. De uitkomsten daarvan kunnen ook van invloed zijn op het initiatiefvoorstel, dus we wachten dat graag af. Voor nu willen we dit onderwerp afvoeren van de agenda. De voorzitter. Ik constateer dat hier geen bezwaar tegen is. Het initiatiefvoorstel wordt van de agenda afgevoerd en komt terug op een nader te bepalen moment. Dan kijk ik naar meneer Van Meijeren. Gideon van Meijeren (FVD). Meneer de voorzitter. Ik zou graag een afronding van het commissiedebat over de opvang van Oekraïners willen toevoegen aan de agenda. Ik zal het kort toelichten. Gisteren ontvingen we een raadsmededeling over dit onderwerp, die in ieder geval bij mij de nodige vragen opriep. Het staat nu geagendeerd voor de commissie op 12 mei.

Maar gelet op de urgentie van dit onderwerp en de snelheid waarmee de ontwikkelingen elkaar opvolgen, zou ik heel graag vandaag in de gelegenheid worden gesteld om een motie in te dienen om al wat richting te kunnen geven aan de wijze waarop het college hiermee omgaat. De voorzitter. Ik stel voor daarmee in te stemmen. Dit punt wordt geagendeerd als AE. Dat is een hele deftige aanduiding. De agenda wordt aldus gewijzigd vastgesteld.

Aan de orde is: B.

Stad in de raad.

De voorzitter. Er is grote belangstelling van insprekers. Ik doe eerst de drie insprekers die iets willen zeggen over de raadsmededeling Stand van zaken met betrekking tot afdoening motie 'Geen omgevingsvergunning Dr. Lelykade 10'. Daarna zal ik aan 34 mensen gelegenheid geven om over het voorstel van het college inzake Investeringsbesluit herontwikkeling Beatrijsstraat te spreken. Ten slotte is er een iemand over beeldkwaliteit Spuistraat, Haagse lanen, et cetera. U heeft drie minuten. Vlak voor het einde van die drie minuten zal ik vragen of u wilt afronden. Ik geef eerst het woord aan de heer Goedegebuure. De heer Goedegebuure (V). Geacht college en leden van de raad. Namens de bewoners van Loosduinen heb ik zojuist de petitie 'Geen gokhal in winkelcentrum De Savornin Lohmanplein' overhandigd aan de twee raadsleden van CDA en ChristenUnie/SGP. Een petitie met naar de stand van gistermiddag 3.441 ondertekenaars. De argumenten die in de petitie worden genoemd, ga ik hier nu niet met u doornemen. Die spreken voor zich. Ik wil in de petitie onder meer refereren aan een paar 4

punten die in een brief van de gemeente aan de gemeenteraad worden genoemd. Die brief, die dateert van 26 januari, gaat over - de voorzitter heeft het al gememoreerd - de stand van zaken. In die brief worden een aantal bevindingen genoemd en ik noem er twee. Ik citeer: 'Hoewel het niet in een leisuregebied ligt, is het relatief dicht bij Kijkduin, toeristische kern, en is het gelegen in een winkelcentrum waarin een leisurefunctie passend is. Ook is er in de nabijheid geen soortgelijk aanbod, waarmee het kan voorzien in een behoefte.' In goed Nederlands noemen we dat een argument er met de haren bij slepen. Er wordt helemaal niet voorzien in een behoefte, maar er wordt een behoefte gecreëerd waar niemand op zit te wachten. Bovendien, de toeristische kern inclusief leisurefunctie is Kijkduin en niet andersom. Het tweede argument. Ik citeer wederom: 'De locatie is gelegen in een winkelcentrum in een woongebied. In de buurt is de middelbare school Hofstad Mavo Havo. Echter geldt er een minimumleeftijd voor het toetreden van de speelautomatenhallen, waardoor middelbare scholieren er sowieso geen toegang toe hebben.' Ik wijs het college erop dat er in de directe omgeving van het winkelcentrum niet één maar vier scholen zijn, waarbij ook scholieren in de leeftijd vanaf 18 jaar en ouder. Het argument geeft dus niet de feitelijke situatie weer en schetst daarmee een verkeerd beeld.

Ten slotte heb ik begrepen dat er vanmiddag bij de behandeling van dit agendapunt een motie zal worden ingediend door CDA en ChristenUnie/SGP. Ik hoop met alle 3.441 ondertekenaars dat deze motie zal worden aangenomen. Ik dank u wel. De voorzitter. Dank u wel, meneer Goedegebuure. Dan geef ik nu graag het woord aan meneer Weijsman. De heer Weijsman (V). Goedemorgen, voorzitter, raadsleden en college. Recent namen wij kennis van de brief van het college van burgemeester en wethouders, gedateerd 26 januari jongstleden, gericht aan de gemeenteraad met als onderwerp stand van zaken ten behoeve van afdoening motie 'Geen omgevingsvergunning Dr. Lelykade 10'. In deze brief geeft het college aan hoe gehandeld is met betrekking tot de uitplaatsing van een van Hommersons speelautomatenhallen. In totaal gaat het wat Hommerson Casino's betreft om drie kansspelvergunningen. Na de plaatsing van de Palacestraat 26 Scheveningen naar het ADO Den Haag Stadion als alternatief voor de locatie Leyweg resteren er nog twee vergunningen. Inmiddels heeft de gemeenteraad bij motie laten weten de mogelijke locatie Dr. Lelykade 10 af te wijzen alsmede vestiging aan de Leyweg. Wij hebben daar goede nota van genomen en dat met het bieden van de alternatieve locatie ADO Den Haag Stadion de gemeente heeft voldaan aan haar toezegging aan Hommerson Casino's.

Waarom nog zoeken naar een andere locatie? Daarnaast moet Hommerson Casino's ook weten dat in geval van een locatie welke niet in de verordening voor kansspelen is vermeld een wijziging van de verordening noodzakelijk is. Een dergelijke wijziging behoeft dus een besluit van u, de gemeenteraad. Met betrekking tot de mogelijke locatie aan het De Savornin Lohmanplein 9 zijn wij van mening dat deze ongeschikt is voor de vestiging van een speelautomatenhal. Rondom deze locatie bevinden zich meerdere scholen; u heeft het net kunnen horen. Het is er niet één zoals in de brief vermeld is. Het betreft de volgende scholen: het Hofstad Lyceum, het Dalton Lyceum, het Maris College Bohemen, de basisschool De Oase en de Hofstad Mavo, en op enige afstand de Internationale School. Daarnaast zijn twee appartementencomplexen gelegen aan het parkeerdek waarop zich de bedoelde locatie bevindt. Betrokkenen zullen veel overlast ondervinden, waarbij uitstraling naar Nieuw Waldeck, de Notenbuurt en de Vruchtenbuurt zeker niet uitgesloten is. Het betreft hier kantelwijken met veel problemen. Een petitie is getekend door velen; u heeft het gehoord. Meer dan 3.300 mensen hebben positief gereageerd dat er niets gevestigd moet worden op het De Savornin Lohmanplein.

De Commissie Loosduinen vraagt bij dezen aan u om als raad niet mee te gaan met het idee dat een vestiging van Hommerson op het parkeerdak van het winkelcentrum De Savornin Lohmanplein goed is voor Loosduinen. Integendeel, de enige winnaar in dezen zal Hommerson zijn, en dat zijn wij niet. Ik dank u. PS, als Commissie Loosduinen nodig ik alle raadsleden graag uit om een bezoek te brengen aan het allermooiste stadsdeel, Loosduinen. Ik dank u. De voorzitter. Dank u wel, meneer Weijsman. Ik geef ten slotte over dit onderwerp graag het woord aan meneer Visser. 5

De heer Visser (V). Goedemorgen, voorzitter. Ik houd het kort. Ik wil me beperken tot de parkeergelegenheden op en rond het winkelcentrum. Ik ben namelijk van Health Spa Preventiecentrum. Dat houdt in dat wij een fysiotherapiepraktijk hebben. Wij zijn verbonden met de eerstelijnszorg. De afgelopen anderhalf jaar, vanaf 2019, zijn wij bezig geweest om parkeervakken te creëren, invalidenparkeerplaatsen, een fietsenrek, wat ons afgenomen is in de afgelopen jaren tijdens de verbouwing van het winkelcentrum. We hadden er honderd, toen hadden we niks. Dat probleem hebben we gelukkig met de medewerking van de heer Bredemeijer toch nog vlot kunnen oplossen. Met name de invalidenparkeerplaatsen zullen druk bezet worden. Daar zijn we allemaal bang voor. We proberen de doorstroming naar de fysiotherapie maar ook voor onze leden te kunnen behouden voordat dadelijk alle parkeerplaatsen, met name vlak voor onze deur, bezet worden. Wij zitten namelijk pal onder het leisurecentrum dat daar geplaatst zou worden. Daarom maak ik met name bezwaar, want ze lopen bij ons naast als het ware door het trappenhuis naar boven. Daar maak ik me gewoon ongerust over. Bedankt. De voorzitter. Dank u wel, meneer Visser.

Dan ga ik nu gelegenheid geven aan een aantal mensen om iets te zeggen over agendapunt O, het voorstel van het college inzake Investeringsbesluit herontwikkeling Beatrijsstraat 8-12 voor de maakindustrie. Ik begin met mevrouw Sloot en daarna komt meneer Van Herpt aan de beurt. Mevrouw Sloot (O). Goedemorgen. De Bea-Nix weggeefwinkel, een bijzondere manier van hulp door onze non-profitwinkel in Den Haag. Geen Ooievaarspas voor onze klanten. Onze klanten weten niks van ooievaars. De Bea-Nix voegt een sociaal-maatschappelijke functie toe, zowel aan de bezoekers als aan de vrijwilligers van de winkel en de mensen in het pand. Wij worden gefaciliteerd door de Samenscholing. Er is hulp van Water & Brood bij de ontvangst van de spullen en wij krijgen van alle bedrijven in het pand steun. Wij voelen ons thuis in de Samenscholing, waar veel zaken voor weinig gebeuren. Wij voelen ons thuis in de wijk, waar regelmatig mensen ons komen bezoeken. Wij betalen geen huur, maar betalen met onze tijd, aandacht en inzet; geen subsidie. Het is puur liefdewerk met gesloten beurzen. Er is geen geld. Wij geven geen geld, maar geven mensen kleine materiële zaken die ze nodig hebben om te overleven, om van huis een thuis te maken. De blijheid van mensen als ze iets vinden wat ze nodig hebben, is onbetaalbaar. Weggeven geeft betekenis aan helpen. Er is een relatie ontstaan met onze bezoekers.

Velen zijn vaste klanten uit heel Den Haag. De mond-op-mondreclame zorgt voor veel meer bezoekers. Het is een statement van de kinderen uit de buurt. Zij noemen ons de cadeautjeswinkel. Het werken in de weggeefwinkel geeft veel voldoening. Mensen zijn echt blij met wat ze krijgen en laten dat ook merken. Wanneer heeft u voor het laatst wat weggegeven? Ja, gratis spullen misschien naar de kringloop gebracht, maar daar wordt het verkocht. Voor de bezoekers van de BeaNix is de kringloop al te duur. Ik zie geen andere locatie voor zo'n uniek initiatief voor de armsten van Den Haag dan in de Samenscholing. Er is veel armoede in Den Haag. De weggeefwinkel toont respect voor mensen in zelf niet gekozen financiële problemen. Het is respectloos om kapotte, verwassen kleding weg te geven. Het is letterlijk hergebruik en recycling voor een duurzame samenleving. Er is een kliko voor de inzameling van chemisch afval, kleine kapotte elektrische apparaten en oude kleding met gaten … De voorzitter. Dank u wel, mevrouw Sloot. Uw tijd is om. Dan geef ik het woord graag aan de heer Van Herpt. De heer Van Herpt (O). Goedemorgen. Mijn naam is Maarten van Herpt. Ik woon in Den Haag en ik werk hier ook als beleidsadviseur bij DUO, hier verderop in de Hoftoren. Zelf ben ik helemaal niet zo creatief of ondernemend, maar ik kom wel heel graag op cultureel interessante plekken.

Met name de Samenscholing op de Beatrijsstraat is zo'n plek voor mij. Het is een plek waar bands optreden die ik leuk vind en die ik nergens anders in Den Haag kan zien, waar je altijd goed kan eten en waar altijd als je daar komt weer een nieuw interessant initiatief te zien is of iets interessants te doen is. Nergens anders in Den Haag voel ik mij zo thuis als daar. 6

Zeven jaar geleden is door de gemeente bepaald dat de Samenscholing slechts tijdelijk een onderkomen aan de Beatrijsstraat kon vinden. Nu ligt het besluit voor in uw raad om ook daadwerkelijk de Samenscholing haar locatie te gaan ontnemen zonder vervangende plek voor de 3.000 m2 aan cultuur, sociale activiteiten en ondernemerschap die daar nu georganiseerd worden. Want volgens de wethouder is tijdelijk maar tijdelijk en kan dat tijdelijke nooit eeuwig worden. Ik denk daar heel anders over. Mij lijkt dat als het tijdelijke opbloeit tot iets onvervangbaars, je dat onvervangbare moet behouden, koesteren en een toekomst moet geven. En laten we niet vergeten: de Samenscholing heeft dat onvervangbare helemaal zelf opgebouwd, zonder subsidies, zonder dure conceptbureaus, zonder managers, zonder investeerders en zonder ambtenaren. Een vorm van sociaal ondernemerschap en zelfstandigheid die je maar zelden ziet. Juist dit ondernemerschap wil het vertrekkende college afremmen om het te gaan vervangen door een van bovenaf georganiseerd ondernemerschap van concepten, beheerders, managers en subsidies. Alle sociale, culturele en economische rijkdom op de Beatrijsstraat moet volledig verdwijnen, omdat er blijkbaar geen durf is om het tijdelijke om te zetten in iets duurzaams.

Uw raad heeft hier vandaag een kans om dit tegen te houden, om te stemmen voor echt ondernemerschap, voor bloei van de mooiste en meest unieke plek van Den Haag en voor het stoppen van het alleen maar denken in tijdelijkheden. Ik hoop dat u die kans met beide handen aangrijpt vandaag. Dank u wel. De voorzitter. Dank u wel, meneer Van Herpt. Dan geef ik het woord aan mevrouw Van der Zanden en daarna aan de heer Van der Heiden. Mevrouw Van der Zanden (O). Beste gemeenteraadsleden. Mijn naam is Marleen en ik kom graag bij de Samenscholing voor alle mooie initiatieven die deze plek rijk is. Ik wil u vragen om te denken aan uw favoriete plek in de stad. Misschien is het wel een sportvereniging of een kantine, een restaurant, een café of een bloemenwinkel. Misschien is het wel het buurthuis in uw wijk. Ja, heeft u deze in uw hoofd? Denk er even aan. Bedenk dan nu dat de gemeente besluit dat deze plek weg moet, dat u deze community en deze plek zal gaan verliezen. Bedenk dan ook dat de gemeente besluit om op deze plek te gaan renoveren om daarna weer hetzelfde te gaan opzetten, een werkplaats en een sociale plek. Een project dat een kapitaal gaat kosten, dat heel veel uren van ambtenaren gaat vragen. En bedenk ook dat de verplichting van onderhoud en beheer bij de gemeente blijft liggen.

De gemeente gaat hetzelfde herbouwen met dezelfde initiatieven, alleen omdat er dan meer geld mee verdiend kan worden. Maar ten koste van wat? Van uw community, uw favoriete plek in de stad, die nooit meer op dezelfde manier kan terugkomen omdat dat onbetaalbaar is geworden. Dit is hoe het voelt voor mij en de vele anderen die wekelijks bij de Samenscholing komen. Alle mensen die bij de Samenscholing actief zijn of die bezoeken, zullen deze plek verliezen. Hagenezen die al hun hele leven in deze stad wonen. Mensen die ook recht hebben op een fijne plek om samen te zijn. U hier, de gemeente, zou er toch voor de stadsbewoners moeten zijn. Moet u als gemeenteraad zich dan niet juist inzetten voor dit soort initiatieven? Plekken waar bewoners zelf en onafhankelijk van subsidie een mooie plek realiseren? De stad is voor ons allemaal, voor mensen en niet alleen voor commerciële en winstgevende doelen. Alle gemeenteraadsleden zouden zich toch vaker moeten realiseren. Wat ik in de toekomst zie gebeuren, is dat de gemeente besluit de Samenscholing te gaan renoveren omdat er op deze plek een nieuwe winstgevende broedplaats moet komen. Maar de huidige plannen zijn momenteel zo onzeker en niet concreet dat ik zie gebeuren dat er een gestript en kaal terrein komt waar uiteindelijk geen geld voor is en waar niemand meer iets aan heeft.

Het beste voorstel: investeer al het geld voor de renovatie in andere projecten in de stad waar mensen echt blij van worden en waar nieuwe initiatieven geboren worden. Er staan heel veel grote gebouwen in de stad leeg. Maak daar dan deze broedplaats van en laat de Samenscholing bestaan zoals deze nu is. D66, VVD en Hart voor Den Haag, jullie stem is vandaag bepalend voor het lot van deze plek. De Samenscholing is een van de weinige initiatieven dat onafhankelijk en zelfgeorganiseerd kan bestaan. Wij kunnen de Samenscholing zelf renoveren door middel van crowdfunding. Gun ons deze mooie plek in Den Haag, net zoals andere grote steden ook vrijplaatsen hebben. Wij zijn overdonderd door deze snelle nieuwe plannen van de gemeente. Laten we praten en samen een nieuw plan maken. 7

Dit is wat ik wil laten horen. Ik hoop echt dat u het juiste besluit vandaag neemt en vooral een eerlijk besluit gaat nemen voor Den Haag en alle Hagenezen. De voorzitter. Dank u wel, mevrouw Van der Zanden. Dan geef ik het woord aan de heer Van der Heiden en daarna aan de heer of mevrouw Elzinga. De heer Van der Heiden (O). Beste gemeenteraadsleden. Ik ben Pim van der Heiden, betrokken bij de Samenscholing, woon sinds 2016 in Den Haag met mijn gezin. Mijn familie, dat is de Samenscholing. Het conceptbedrijfsplan dat in opdracht van de gemeente door een vastgoedontwikkelingsbedrijf werd gemaakt, is om te janken. Een ontmoetingsplek maken voor de buurt? Dat maak je niet door de buurt haar ontmoetingsplek te ontnemen. De lokale maakindustrie aantrekken? Dat doe je niet door lokale makers, meubelmakers, radiomakers, fietsenmakers, smaakmakers, kindercircusmakers, druktemakers, muziekmakers en andere culturele makers uit Moerwijk weg te jagen. Een bruisende plek creëren? Dat doe je niet door de schaarse plekken die door bewonersinitiatieven worden gerund op te doeken, maar juist door vrije en regelluwe plekken te faciliteren. De Samenscholing is een waardevolle plek voor Den Haag waarbij buurtbewoners zich betrokken voelen, waar jong en oud elkaar ontmoeten en waar talent en maatschappelijke initiatieven zich nog vrij van subsidies en marktwerking kunnen ontwikkelen.

De Samenscholing is een waardevolle plek voor Den Haag, omdat de buurtprojecten die erin gehuisvest zijn de stad dienen met laagdrempelige cultuur. Waar beginnende bandjes nog kunnen optreden, een plaatje kunnen opnemen. Waar actiegroepen en initiatieven voor sociale rechtvaardigheid een warm heenkomen vinden. Waar vrijwilligers spreekuren draaien, kleren inzamelen voor mensen die huis en haard hebben moeten ontvluchten, samen koken voor mensen die dakloos zijn geraakt of zich op een andere manier belangeloos voor de stad en de maatschappij inzetten. Met de drukbezochte weggeefwinkel in de wijk, vooral bekend om haar brede sortering babyen kinderspullen, verlicht de Samenscholing het zware leven van mensen zonder middelen en heeft ze zich de afgelopen jaren ontwikkeld tot een levendig centrum van de lokale deeleconomie. Het is een van de mooie voorbeelden uit de Samenscholing van een succesvol Haags burgerinitiatief, waarbij buren samen echt iets betekenen voor elkaar en voor de stad. Ik ga meteen door. Ik zie dat ik te weinig tijd heb. Dit wordt wel vaker gezegd. Ik ga nu even naar mijn persoonlijke situatie. Ik kom uit Leiden, ben er geboren en getogen. Daar zaten wij in eenzelfde situatie.

Ik was namelijk betrokken bij Vrijplaats Koppenhinksteeg in Leiden, een bonte verzameling van allerlei ideële initiatieven en organisaties die zich daar de afgelopen 40 jaar op een vergelijkbare manier hebben ontwikkeld als de Samenscholing dat heeft gedaan via de Blauwe Aanslag en de Vloek. Na jaren van strijd voor behoud van de Vrijplaats Leiden werden we uiteindelijk in 2010 ontruimd. Twee jaar lang hebben de talrijke initiatieven die onder de vrijplaatsparaplu schuilden dakloos of in tijdelijke situaties door de stad gezworven. De gemeenteraad realiseerde zich dat de stad iets waardevols was kwijtgeraakt. Na intensieve onderhandelingen kregen we van de gemeente een oude fabriek in de Leidse binnenstad. Ik zal nooit vergeten hoe we daar voor de deur op 17 april 2012 om vier uur uit handen van VVD-wethouder Pieter van Woensel de sleutel tot ons nieuwe onderkomen kregen voor het symbolische bedrag van één euro. Mijn laatste zin. Door zelfwerkzaamheid en lokale kennis en krachten bundelen staat de Vrijplaats Leiden er vandaag de dag als een spic en span gerenoveerde levendige plek bij waar de stad ongelofelijk trots op is. Daar moeten we in Den Haag een voorbeeld aan nemen. Dank u wel voor het luisteren. De voorzitter. Dank u wel, meneer Van der Heiden. Het waren twee zinnen. Mevrouw Elzinga, gaat uw gang. Mevrouw Elzinga (O). Goedemorgen, heren en dames van de raad.

Mijn naam is Nina Elzinga en ik spreek u vandaag toe namens de Buurtcamping Zuiderpark. De Buurtcamping is een sociaal initiatief waar bewoners uit verschillende lagen van de bevolking van rondom het Zuiderpark elkaar kunnen leren kennen, activiteiten kunnen ondernemen en samen kunnen kamperen. Wij zijn een organisatie die volledig draait op vrijwilligers, donaties en subsidies uit de buurt. Wij gebruiken de Samenscholing voor de opslag van onze tenten, luchtbedden, slaapzakken en sport- en spelmaterialen. 8

Ook hebben wij elk kwartaal onze vrijwilligersbijeenkomst in de Samenscholing. U kunt dus wel begrijpen dat de Samenscholing in de huidige hoedanigheid van groot belang is voor onze organisatie. Alhoewel ik begrijp dat er ook zeker behoefte is aan een bedrijfsverzamelpand in dit gebied, willen wij namens onze organisatie toch vragen om naar andere opties te kijken. Met bijna 206.000 leegstaande panden, waaronder een aantal grote kantoren- en bedrijvenpanden, moet er toch een betere plek zijn. Voor de heren en dames raadsleden die nog nooit bij de Samenscholing geweest zijn, vat ik graag samen waarom het voor mij als persoon en voor mij als afgezant van mijn organisatie een belangrijke plek is. Ik ben in 2019 in Den Haag komen wonen. Ik kende niemand. Ik kende mijn buren niet en Herman niet. Toch heb ik weifelend contact opgedaan met onder anderen mijn hindoestaanse achterburen, mijn Poolse bovenburen, mijn studerende overburen. Al deze mensen heb ik mogen leren kennen door de Samenscholing, het merendeel door het eetcafé Water & Brood. De locatie kende ik via de Buurtcamping, die daar hun vrijwilligersbijeenkomsten houdt. Vanaf dat moment heb ik er bijna wekelijks gegeten, elke maand wel een filmavond of concert bij kunnen wonen, in de tuin gezeten, discussieavonden gehad, boeken gelezen en heb ik veel geleerd en veel mensen leren kennen.

Een bedrijfsverzamelpand zal deze functie nooit kunnen vervullen zoals deze op dit moment vervuld wordt door de Samenscholing. Er gaat ontzettend veel verloren als u deze plek nu geen plek meer gunt. Dames en heren van de raad, ik wil u daarom toch vragen: zoek naar een alternatief, een andere locatie, een van de vele leegstaande kantorenpanden, en behoud op die manier een stukje Haagse cultuur dat ergens anders nooit een plek zal vinden. Deze plek vergroot de saamhorigheid in de wijk en daar pleiten we allemaal voor hier achter mij. Dank u wel. De voorzitter. Dank u wel, mevrouw Elzinga. Dan kijk ik naar de heer of mevrouw Van der Meer. Meneer Van der Meer, gaat uw gang. De heer Van der Meer (O). Voorzitter, college, raadsleden. Mijn naam is Ties van der Meer. Ik ben Hagenaar, ik ben docent sociaal werk aan de Haagse Hogeschool en slechts af en toe bezoeker bij de Samenscholing. Volgens mij is de Samenscholing een niet-vervangbaar onderdeel van Den Haag, als je kijkt naar alle initiatieven die er worden genomen. Ik zie geen alternatief. Het is voor mij eigenlijk heel eenvoudig. Een stad als Den Haag heeft een vrijplaats nodig als de Samenscholing. Zonder een vrijplaats als de Samenscholing is de stad Den Haag eigenlijk een soort groot Waddinxveen geworden, als je het mij vraagt. Dat is niet iets om naar te streven wat mij betreft. Wat mij betreft is het onvervangbaar.

Behoud een ruimte, een plaats voor zoiets als de Samenscholing. Dank u wel. De voorzitter. Dank u wel, meneer Van der Meer. Dan geef ik het woord aan de heer Kuhlmann en daarna aan mevrouw Den Dekker. De heer Kuhlmann (O). Toen ik naar de nieuwe plannen voor het pand aan de Beatrijsstraat en de betreffende commissievergadering keek, werd ik een beetje boos. Want ik kreeg het gevoel dat er niet genoeg aandacht aan de waarde van de bestaande initiatieven werd besteed. Het voelde alsof een plek waar ik uiterst mooie herinneringen aan verbind, waar ik van een uitstekende boekenplaats, geweldig eten, leuke sportgelegenheden en gezellige bijeenkomsten heb genoten, kortom, waar een geweldige diversiteit aan mensen samenkomt, als een leeg woord in een bruikleenovereenkomst werd gezien. Als iets wat niet in bestaande concepten past en daarom geen bestaansrecht heeft. Over termen als broedplaats, vrijplaats, enzovoort gesproken: ik begrijp dat de gemeente verschillende termen moet gebruiken om de lokale politiek te faciliteren en organiseren. Maar op het moment dat zulke termen onvoldoende zijn om te begrijpen wat er aan de hand is of schade aan bestaande structuren zouden kunnen doen, verwacht ik dat er bereidwilligheid wordt getoond om flexibel te kunnen denken.

In de commissievergadering afgelopen week werd gezegd: je bent in deze gemeente of het een of het ander; zit je daartussen, dan is het lastig aan tafel komen. Dat is toch eigenlijk schandalig. Want de waarde van Helicopter en de Samenscholing bestaat juist erin dat het een plek is die zich niet zomaar in een concept laat verstoppen, maar die leeft van diversiteit van de mensen en initiatieven die zich in de Beatrijsstraat thuis voelen. De gemeente wil toch de samenleving faciliteren? Hier hebben 9

we een voorbeeld van een uitstekende samenleving die door de jaren heen alleen maar beter is geworden. Een goed werkend buurtcentrum, broedplaats, vrijplaats of hoe je het ook wilt noemen zet je niet zomaar op. Het is langzaam maar dan ook duurzaam werk, net als een boom die je plant. Wie kijkt er na een jaar of zeven naar een appelboom en ergert zich dat die niet genoeg fruit draagt? Een appelboom heeft trouwens tien jaar nodig voordat je voor de eerste keer kan oogsten. Vergeleken daarmee is de oogst van de Samenscholing uiterst indrukwekkend, sowieso gezien het feit dat het de afgelopen jaren door corona heel moeilijk of deels helemaal niet mogelijk was om samen leuke dingen te doen. Laten we ook niet alle uren van buren en vrijwilligers vergeten die hierin werden gestopt om er moois voor iedereen van te maken. In mijn ogen is als we het over geld willen hebben - hier gaat deze hele discussie toch ook over? - onbetaald werk van sociale en economische waarde, en daarmee een waarde die deze structuur voor de stad Den Haag en vooral ook voor de buurt creëert. Daarom wil ik de raad vragen om de nu bestaande plannen te overdenken en samen met de bestaande initiatieven aan tafel te zitten - de laatste zin - en ernstig naar mogelijkheden te kijken die de huidige, bestaande structuren levend en geheel houden. Dank u wel. De voorzitter. Dank u wel, meneer Kuhlmann.

Dan geef ik nu het woord aan mevrouw Den Dekker. Die is er niet, maar mevrouw Sloot vraagt of zij voor haar kan spreken. U bent al geweest, mevrouw Sloot. Ik denk dat ik streng moet zijn, maar komt u maar weer. Heel kort, mevrouw Sloot. Het is niet uit onaardigheid, maar we willen nog heel veel mensen en we hebben nog heel veel dingen te doen vandaag. Gaat uw gang, mevrouw Sloot. Heel kort, hè? Mevrouw Sloot. Top! De weggeefwinkel heeft ook contact met het Haga Westeinde ziekenhuis. Dat heeft een babybullenbank. Zij krijgen van ons babykleding, bedjes, kinderwagens en badjes. Het ziekenhuis maakt op hun beurt babypakketten voor kwetsbare zwangeren. Wij zijn ook bezig om een kastje te maken waar vrouwen menstruatieartikelen kunnen halen. En er zijn covidzelftesten, toch al gauw € 3, die de bezoekers van de Bea voor niks kunnen krijgen. Tijdens covid waren wij gesloten. De wintermarkt in de gymzaal was tijdens de versoepeling van de coronamaatregelen een groot succes. Iedereen in de school zette zich in. Er was gratis groente en fruit via de bedrijfjes en er waren 150 bezoekers. De wintermarkt was een groot succes. We willen graag van de Bea-Nix nog graag een zomermarkt op het plein. De voorzitter. Dank u wel, mevrouw Sloot. Dan is er nu een digitale inspreker, de heer of mevrouw Drndarski. Mevrouw Drndarski (O).

De Samenscholing en met name Anarchistische Boekenplek de Opstand hebben in korte tijd al veel in mijn leven mogen betekenen. Ik was jarenlang praktisch kluizenaar. Ik had vrijwel alleen contact met mijn ouders en huisgenoten. Toen ik de Opstand ontdekte, is daar eindelijk verandering in gekomen en heb ik daadwerkelijk de community mee mogen maken. Dat is wat de Samenscholing doet voor ons. Het brengt saamhorigheid voor zelfs de buitenbeentjes die het anders niet zullen of kunnen ervaren. Ik pleit ervoor de Samenscholing door te laten gaan. Een economische broedplaats zou voor mij en veel anderen nooit hetzelfde zijn en zou ons juist buitensluiten in plaats van eindelijk, na zoveel tijd, dat niet meer te hoeven zijn. De Samenscholing is een toegankelijke plek voor hen die anders niet in het plaatje passen. Door dit te sluiten sluit je evengoed de connecties die de mensen daar nu opbouwen, verkennen en uitwerken. Er zijn genoeg gebouwen die momenteel leegstaan in Den Haag. Ik vraag jullie een van deze uit te kiezen en al het goede dat de Samenscholing ons brengt niet teniet te doen. De voorzitter. Dank u wel. Dan geef ik nu het woord aan de heer of mevrouw Reyes Elizondo en daarna aan meneer Van Duijn. Mevrouw Reyes, gaat uw gang. Mevrouw Reyes Elizondo (O). Geachte raadsleden.

Met ongenoegen heb ik de plannen van de gemeente voor de toekomst van de Samenscholing en Helicopter gehoord. De gebouwen aan de Beatrijsstraat 8 tot 12 fungeren al als een broedplaats die ruimte biedt aan verschillende initiatieven: het restaurant Water & Brood, de weggeefwinkel Bea-Nix. studio's voor kunstenaars en een podium 10

voor muziek. De Samenscholing is een alternative cultural space, een ruimte waar gemeenschappen en mensen met verschillende achtergronden samenkomen om creatieve en politieke praktijken te beoefenen. Het culturele milieu in Nederland heeft al forse klappen gekregen sinds de bezuinigingen op cultuur in 2010. Ook zijn meerdere kraakpanden ontruimd die als alternatieve plaatsen fungeerden. Er is steeds minder ruimte aan de periferie van de grote gezelschappen en gevestigde culturele ruimtes. In Den Haag is het helaas niet anders. Het aanbod dreigt steeds kleiner te worden. De Samenscholing is niet alleen een ruimte voor alternatieve kunstenaars, wat wenselijk en noodzakelijk is voor een gezond cultureel milieu. Het is ook een plek waar de inwoners van Den Haag elkaar kunnen ontmoeten, hetzij om gezellig samen te zijn of om met elkaar in gesprek te gaan. Een plek waar betrokken burgers over politiek kunnen discussiëren om zich rond idealen te organiseren. Oud en jong, arm en rijk, we zijn allemaal welkom en kunnen in de Samenscholing terecht. Het is een fantastische plek die inwoners zich eigen hebben gemaakt en die nu verloren dreigt te gaan om marktconforme bedrijfsruimtes te verhuren. De politiek klaagt over de desinteresse van burgers, over het gebrek aan gemeenschapszin in steden.

Tegelijkertijd worden initiatieven die al jaren bezig zijn met het opbouwen van gemeenschapsruimtes zoals de Samenscholing met een kortzichtig besluit vernietigd. Ik vraag aan u om het plan te herzien en naar de gemeenschap te luisteren. Dank u voor uw aandacht. De voorzitter. Dank u wel, mevrouw Reyes Elizondo. Ik geef nu het woord aan meneer Van Duijn en straks aan de heer of mevrouw Versluis. De heer Van Duijn (O). Ik ben Marco van Duijn. Ik ben advocaat bij Utopie Advocaten in Den Haag. Als advocatenkantoor hebben we een grand café opgezet, dat heet Grand Café Utopie. Ik herken meerdere gezichten van u die wel vaker zijn geweest voor maatschappelijke debatten en andere maatschappelijk relevante activiteiten. Het zijn alle twee bedrijven, bedrijven die rekeningen moeten betalen, kosten hebben. De reden dat ik hier nu sta - dat geldt met name voor het onderste gedeelte, maar eigenlijk ook voor het bovenste gedeelte - is dat die twee initiatieven nooit hadden bestaan zonder een soort initiatief als de Samenscholing hier in Den Haag. Ik ben namelijk ooit ook begonnen bij Vrijplaats Koppenhinksteeg. Pim van der Heiden herken ik daar nog van. Het is lang geleden. In ieder geval was dat ook een plek die op een niet-institutionele manier maatschappelijke activiteiten faciliteerde, waar heel veel mogelijk was wat niet aan de tucht van de markt kan voldoen.

Inderdaad, een vrijplaats; dat is de beste benaming daarvoor. Het is een plek waar allerlei dingen die niet gereguleerd zijn en aanvankelijk misschien gek worden gevonden, zoals de weggeefwinkel, kunnen opborrelen en tot bloei kunnen komen. Die bloei heeft zich in Den Haag vertaald in Grand Café Utopie en ook min of meer in Utopie Advocaten. Elke stad heeft gewoon een vrijplaats nodig zoals de Samenscholing. Ik vind het heel belangrijk dat uw raad dat weet en dat ook degenen die vinden dat ondernemerschap altijd commercieel ingericht moet worden zich realiseren dat bijna alle ondernemers beginnen in een wat minder formele situatie. Daar moet gewoon ruimte voor zijn. Het hoeft niet allemaal om geld te gaan, maar er komen hele mooie initiatieven uit voort en deze stad wordt er alleen maar rijker mee. Dat is wat ik vandaag aan u wilde meegeven. Ik hoop dat u dat in overweging neemt. Bedankt. De voorzitter. Dank u wel, meneer Van Duijn. De heer of mevrouw Versluis is er niet, dus ik geef het woord aan de heer of mevrouw Praat en daarna aan de heer of mevrouw Neo de Bono. De heer Praat (O). Goedemorgen. Ten eerste wil ik jullie bedanken voor de slapeloze nachten die jullie me hebben bezorgd, maar waardoor ik wel goed heb kunnen nadenken.

Ik heb vorige week met argwaan zitten luisteren naar de raad, die met onwetendheid heeft zitten praten over het vermoorden van de laatste culturele vrijplaats van Den Haag. Ik heb me de afgelopen jaren met hart en ziel op vrijwillige basis ingezet voor het opbouwen van de Samenscholing. Nu ligt er een plan om dat kapot te maken. Nou ja, een plan. Er zijn wat hersenspinsels voor een pand met wat bedrijfjes. Er is eigenlijk nog helemaal geen plan. Zo is nog niet duidelijk wat de verbouwing gaat kosten, wie erin komt te zitten, wat de buurt ervan denkt en of de subsidie wel doorgaat. Het enige wat ze wel weten, is dat de parkeerplekken groen gaan worden. Maar de meerderheid vindt het geweldig, want er kan geld verdiend worden. 11

Even een voorbeeld. De Blauwe Aanslag werd gesloopt, want er moest en zou zo snel mogelijk een rotonde komen en het heeft daarna nog ruim tien jaar braak gelegen. Als ik dit zo hoor, zou het me niets verbazen als het hier weer precies hetzelfde gaat. Hoogstwaarschijnlijk staan er over een paar jaar een paar huizen die niet te betalen zijn voor de gemiddelde Moerwijker. Vergeet niet dat in de Samenscholing mensen komen uit alle lagen van de samenleving, dus ook uit de achterban van jouw partij. Zorg ervoor dat dit plan de prullenbak in gaat en dat jouw partij zich nog aankijken in de spiegel. Wees trots op een plek waar een handvol Hagenezen met pijn en moeite iets heeft opgebouwd waar de rest van de stad ook daadwerkelijk iets aan heeft. Een fijne dag. De voorzitter. Dank u wel, meneer Praat. Ik geef nu het woord aan de heer of mevrouw Neo de Bono en daarna digitaal aan mevrouw Vogel. Neo de Bono, gaat uw gang. De heer Neo de Bono (O). Goedendag. Allereerst een puntje van orde. Zouden we voortaan een beetje inclusief taalgebruik kunnen hanteren in plaats van meneer, mevrouw en zo? Anders krijg je: ik ben non-binair en dat soort dingen. Als we de namen hebben, wordt vanzelf wel duidelijk of het meneer, mevrouw of whatever is. De voorzitter. Ik ga het proberen. Ik hoop niet dat u het dan onpersoonlijk vindt, want dan zeggen mensen: wat bent u onpersoonlijk, 'Neo de Bono'.

Dat is namelijk het gevolg. Ik ga het doen, ik ga het proberen. Ik deed het in de vorige gemeente ook. De heer Neo de Bono. Heel vaak wordt er gekeken naar Berlijn, Rotterdam, Utrecht en zo. Het rauwe, het NDSM-terrein, ADM, allemaal geweldig. Maar wij hebben dat ook in Den Haag. We hoeven dus helemaal niet naar Berlijn te kijken, naar Rotterdam, naar Amsterdam of naar Utrecht, want wij zijn hier al bezig. Je hoeft dus ook niet iets eerst te slopen om vervolgens voor heel veel geld, met nu al een financieringstekort van zeven ton … Er wordt heel erg geschermd met kansen voor West. Ik zag ook de regiodeal. Daar zit op dit moment helemaal geen geld in. Wij zijn zelf met de Moerwijk Coöperatie bezig met het regiodealproject Buurttalent, maar er is geen vervolgfinanciering. Laten we even met elkaar het volgende concluderen. Hartstikke mooi dat er ambitie is. Hartstikke mooi dat er ruimte gegeven wordt aan initiatieven. Maar laten we alsjeblieft niet hetgeen slopen wat met veel pijn, moeite, eigen geld, eigen tijd en eigen energie opgezet is. Ik noem even een voorbeeld. Het gaat mij zelf heel erg aan het hart. Ik ben ook betrokken bij Geloven in Moerwijk. In onze kerk hebben we een aantal mensen die queer zijn. Als het gaat over veilige plekken: er zijn weinig veilige plekken voor de queer community om bij elkaar te komen.

Bij de Samenscholing was het helemaal geen vraag of daar een safe space kon komen. Dat was helemaal geen vraag. Er moest eerst met het COC gesproken worden, er moest eerst met die gesproken worden en dan moet je allemaal met die gesproken hebben. De Samenscholing zette meteen de deur open: kom maar. Waar vind je dat nog als je geen geld hebt, als je geen subsidie hebt? Waar vind je dan nog een plek waar je zo aan kan kloppen? Ik zou hopen: de kerk. Waar heb je dan nog zo'n plek waar je gewoon aan kan kloppen en waar gewoon opengedaan wordt? Dus alsjeblieft, geef ons gewoon een eerlijke kans om zelf ook een plan te ontwikkelen, want er zijn ideeën zat. En vooral, het is bewezen dat het werkt. Alstublieft, tegen het plan van Bruines en voor de community. De voorzitter. Dank u wel. Dan geef ik het woord, digitaal, aan - even kijken of het werkt - E. Vogel. Mevrouw Vogel (O). Goedemorgen. Wij, bewoners van de Beatrijsstraat en de Vier Heemskinderenstraat, zijn tegen het voorstel voor de maakindustrie zoals dat nu bij uw raad ligt. In het conceptplan zijn geen mogelijkheden of ruimtes voor de buurtbewoners en voor de kinderen van deze buurt zoals die er nu wel zijn. Het conceptplan zit vol met onwaarheden. Het is niet in samenspraak geweest met de bewoners en wij zijn ook niet nauw betrokken geweest bij dit voorstel.

Een bedrijvencomplex hoort niet thuis in onze woonwijk en is ook in strijd met het bestemmingsplan. Wij maken bezwaar tegen wijziging van het bestemmingsplan van maatschappelijk naar bedrijven. Wij menen dat bedrijven op een locatie als deze totaal geen kans van slagen hebben, zeker niet tegen marktconforme huurprijzen. In een klein woonwijkje met zulke huurprijzen je 12

kleinschalige bedrijf runnen en dikke winst maken? Welnee. Bedrijven zet je bij elkaar. Die plaats je bijvoorbeeld aan de overkant, bij de Troelstrakade en niet hier tussen de woonhuizen, net zoals dit geen locatie is om een hip koffietentje neer te zetten of een bioscoop. Commercieel gaat niemand het hier redden. Wat wij zien gebeuren, is dat dan bedrijf na bedrijf om zou vallen omdat het totaal niet rendabel is. Bedrijven zullen komen en gaan en er volgt weer leegstand. De Samenscholing en Helicopter gaan het zeker niet kunnen betalen, dus van terugkeer na de renovatie is in feite geen sprake. Wij ondervinden al vele jaren enorme overlast van het bedrijf Partycentrum Ons Huis met bijbehorende geluidsoverlast en extreme parkeerdruk. Om nu naast deze feestzaal met honderden bezoekers meermaals per week ook nog eens een bedrijvencomplex in de straat neer te zetten, is te zot voor woorden. Als bedrijven omvallen en leegstand volgt, wie zegt dat het partycentrum niet gewoon zich daar vestigt of een bezorgdienst à la Gorillas? Wij voorzien verergering van de overlast en de parkeerproblemen. Het aantal berekende extra parkeerplaatsen die op het terrein van de school zouden worden vrijgemaakt, is niet genoeg. Dat is al amper genoeg voor de circa 40 bedrijven zelf, laat staan voor bezoekers, ervan uitgaande dat de bezoekers er zouden komen.

Ook houdt het in dat we tegen een groot parkeerveld aankijken en groen moet wijken voor de doorstroming van die auto's en de altijd aanwezige vleermuizen - ja zeker - toch echt een ander plekje moeten gaan zoeken. Behoud van flora en fauna kunnen we dus vergeten. Wat wel werkt voor deze wijk, zijn de non-profit en low-profit sociaal-culturele en maatschappelijke initiatieven die de Samenscholing op dit moment drijft, met en voor de buurt en onze kinderen en ook voor iedereen uit Den Haag. Het is niet zomaar een leegstaand pand waar de gemeente haar zinnen op heeft gezet. Daar hebben we er al genoeg van. De gebruikers hebben er iets moois en kostbaars opgebouwd de afgelopen zeven jaar, ook al brengt dat geen geld in het laatje van de gemeente. Geef hen en ons met hen de kans om het pand op te knappen en het te behouden. Dank u wel. De voorzitter. Dank u wel. Dan geef ik nu het woord aan K.G. Gravenstein. De heer Gravenstein (O). Dank je wel, Jan. De voorzitter. Haha, dat vroeg De Bono niet, hè? Gaat uw gang. De heer Gravenstein. 'Make Moerwijk great again', een conceptplan ontwikkeld door Motus Beheer, dat hier een paar duizend euro voor heeft gekregen. Dat zijn een paar witte mannen buiten de wijk die niet eens weten hoe Moerwijk in elkaar zit. 11.750 inwoners per vierkante meter? Dat moet wel heel gezellig zijn.

Voor de rest willen ze in dit plan ROC Mondriaan naar het pand van de Samenscholing brengen. Is dat kleinschalige bedrijvigheid? Nee, ik denk het niet. Nog een andere grote speler in dit spel is Van Ruysdael Glas, een bedrijf dat, als je het even checkt, al jaren failliet is verklaard, iedere maand, ieder jaar met vorig jaar vier ton in de min. En dat zou dan de grote kostwinner zijn voor dit nieuwe plan? Het is gewoon niet waar. Dit is gewoon een plan vol met gentrificatie, en dat moeten we niet in Moerwijk hebben. Dit zijn mensen die op de vrijdagmiddagborrel O, o, Den Haag zingen: 'Ik zou best nog wel een keertje net als vroeger aan Moerwijk willen verdienen'. Dat moeten we niet hebben. Wij daarentegen hebben wel een heel mooi plan opgeschreven. Dat hebben jullie waarschijnlijk ook wel allemaal ontvangen. Nou, dat is iets wat er al zit en wat werkt. Laten we nou even samen dit plan verder uitwerken en zorgen dat dit gewoon kan blijven. Inderdaad, we doen het niet met geld geven. Maar ja, we krijgen ook geen subsidie. Zo zijn er heel veel andere culturele plekken in Den Haag die in een pand van de gemeente zitten, die een grote pot subsidie krijgen, waarmee ze dan weer de huur van dat pand van de gemeente terugbetalen aan de gemeente. Dat is een cirkeltje, dus eigenlijk zijn wij veel goedkoper dan een subsidieplek.

Daarom zou ik zeggen: laten wij gewoon nog even met z'n allen tijd krijgen om dit plan samen met wat mensen van jullie en wat mensen uit de wijk uit te werken en het pand aan te pakken. We hebben bewezen dat dit werkt, want dit zit er allemaal al. Waarom zouden we dat weer helemaal opnieuw gaan invullen met dingen zoals een glasbedrijf dat iedere maand failliet wordt verklaard? Dat is ook zo'n trucje bij dat soort mensen. 13

Ik rond af. Wij willen gewoon dat Moerwijk voor ons blijft en voor de mensen en dat het geen gentrificatieproject wordt. Want ja, iedereen zou best nog wel een keertje net als vroeger in Moerwijk willen wonen. De voorzitter. Dank u wel, K.G. Gravenstein. Dan geef ik nu het woord aan J. Huiting en daarna aan R. Bax. De heer Huiting (O). Dank je wel. Het is eigenlijk I. Huiting. Het was vorige week ook zo, maar dat maakt niet uit. Daar zijn we weer. Als jullie hier allemaal zitten voor de stad en de inwoners, dan zou ik en ik denk iedereen het wel waarderen dat als wij drie minuutjes krijgen om onze mening te geven, je even niet op je telefoon kijkt, maar gewoon even luistert. Ik vind het echt fucking asociaal. Als er dan zoveel mensen een tegengeluid geven, dan vind ik het bizar dat je dan zegt: ja, maar Motus kwam met dit plan, dat was het beste plan en die heeft gewonnen. Het is toch geen kleurwedstrijd? Wij hebben zelf ook een plan. Laat ons dat nou uitwerken. Kijk nou met ons, met de buurt. Dank je wel. De voorzitter. Dank u wel, I. Huiting. Dan geef ik nu het woord aan R. Bax. De heer Bax (O). Enige personen kennen mij van vorige week. Ik heb geprobeerd te spreken, maar dat was een beetje hakkig. Ik ga het gewoon opnieuw proberen. Ik probeerde iets van samenhang te maken, maar dat woord is er helemaal niet aan te pas gekomen. Dat ga ik nu proberen te doen.

Ik ben zelf bezig in de moestuin. Daar is de samenhang groot. Onder andere Water & Brood zorgt voor onze compost en wij zorgen eventueel voor de groente die zij gebruiken in hun gerechten onder andere. Ik wil ook even een persoonlijk verhaaltje delen. Ik had vorige keer gezegd dat ik met open armen ontvangen ben bij de Samenscholing. Dat ben ik ook, maar het achtergrondverhaal is niet echt bekend. Ik ben zelf een beetje … Ik wil niet zeggen afgekeurd, maar ik mag geen tegenprestatie leveren naast mijn behandeling. Ik mag helemaal niet aan participatie deelnemen, überhaupt aan school of aan werk, wat ik heel lastig vind. Wat moet ik dan doen, thuis zitten? Ik ben hier met open armen ontvangen en ik mag bijvoorbeeld hier bezig zijn in mijn eigen tijd in de moestuin. Ik doe nu een keer in de maand een radioshow, het gay-tiertje, waarin ik een keer in de maand een kwartier over politieke zaken en de lhbtiq-community praat. Dat vind ik fijn. Dan kan ik tenminste wat doen. Anders zit ik ook alleen maar thuis. Dat is niet fijn. Daar ben ik echt heel blij mee. Zo meteen moeten mensen hieruit. Er is gezegd dat er een aantal terugkomen. De mensen die iets van zakgeld hebben, kunnen dan eventueel terug. Maar de samenhang hier is zo groot.

Wat moet er dan gebeuren? Je kan dan als bedrijf niet even lenen van iemand anders of als kunstenaar iets lenen, bijvoorbeeld van de lasser of van de houtbewerker. Dat kan dan niet meer. Waar moeten mensen zoals ik heen? Moet ik dan weer lekker op de bank gaan zitten? Dat vind ik ook niet heel erg chill. Dit wilde ik aankaarten. Dank u wel. De voorzitter. Dank u wel. Dan geef ik nu het woord aan J. Wegscheider. Mevrouw Wegscheider (O). Ik was laatste week ook al hier, met het verschil dat ik laatste week er zelf voor heb betaald. Want laatste week was mijn schoolweek en dat betaalt mijn werkgever niet. Deze week betaal ik er weer zelf voor, want je moet gewoon een dag vrij nemen om je democratisch recht uit te oefenen, hier drie minuten iets te zeggen waar mensen misschien op letten en misschien niet, over een plan dat ook volgens mij, zoals jullie allen hier hebben gehoord, geen toekomst heeft. Meneer Van Zanen, u zei: niet dat het vervelend is, maar ja, we hebben vandaag heel veel te doen en heel veel te spreken, dus we moeten wel die drie minuten aanhouden, blablabla. De vraag die bij mij opgekomen is, is: waarvoor zitten jullie dan hier? Wie betaalt de gemeenteraad? Wij allen met ons belastinggeld dus. Geld is een groot iets. Bij dit plan, dit voorstel gaat het vooral om geld, want het gaat om economie. Het moet een economische broedplaats worden, wat dat dan ook is.

Aan alle kanten vind ik het niet begrijpelijk. Kijk, ik moet vrij nemen. Dan krijg ik minder geld. Ik heb sowieso niet zoveel geld, want er zijn torenhoge huren die ik niet kan betalen. De wachtlijst voor sociale huur is heel lang. Maar goed, dan woon ik in de vrije sector. De helft van de € 1.380 die ik krijg in de maand gaat naar mijn huur. Het belastinggeld dat ik betaal gaat dan naar u. En jullie gaan besluiten: 14

oké, doei. Hier is een plek waar je niet veel hoeft te betalen, waar je jezelf kan uitleven, waar je met de buurt in contact kan komen. Dit gaat dan gewoon weg. Waar kan ik dan naartoe? Naar de Grote Markt om een biertje te drinken of niet voor € 5, iets in die trant. Of misschien kan ik wel een bouwbedrijf beginnen. Geen idee. Het hele geldding. 'We zijn er hier voor de gemeente en voor de bewoners.' Het lijkt maar niet door te dringen na de laatste raadsvergadering, laatste week donderdag, waar ik was en wat J. Kuhlmann goed heeft samengevat. Niks is logisch aan dit plan en het is ook niet echt duidelijk, zoals meneer Praat zei. Het is geen duidelijk plan. Ik zou graag alle goede punten herhalen die iedereen hier al heeft gemaakt. Nog even heel snel vanuit mijzelf. Ik kwam hier in 2018, in juni. Toen ging Water & Brood open volgens mij. Zij waren de enigen die mij hielpen en die zo vriendelijk tegen mij waren … De voorzitter. Dank u wel. Uw tijd is om. Dan geef ik het woord aan A. Ganga. De heer Ganga (O). Hartelijk dank voor de mogelijkheid om in te spreken. Mijn naam is Arvind Ganga namens de stichting Helicopter. Helicopter is een broedplaats. Wij geven daarmee invulling aan het broedplaatsenbeleid van de gemeente. Dat doen we al sinds 2016. We hebben een fantastisch programma, een artistiek hoogstaand programma. Dat doen wij op eigen kracht.