RIS312251 Notulen van de raad van 14 april 2022

De brief zoals door D66 opgesteld laat echter ruimte voor diverse coalitiemogelijkheden. Wat mijn fractie betreft komt er naar aanleiding van de nieuwe verkennende ronde één voorkeursvariant uit waarover je zou moeten onderhandelen. Ziet D66 dat ook zo?

31

Een verkenner is niet per definitie geen informateur. Die rollen kunnen in elkaar verlengde liggen. Wat mijn fractie betreft is het niet nodig om over een verkenningsverslag opnieuw een raadsvergadering te beleggen, als er een duidelijke voorkeursvariant uit de gesprekken naar voren komt. Mijn vraag aan D66 is hoe de raad verder zal worden geïnformeerd over de voortgang van het verkennings- en formatieproces. Gideon van Meijeren (FVD). Voorzitter. Het is een slecht gebruik dat na verkiezingen maandenlang in achterkamertjes wordt onderhandeld tot er ineens een dichtgetimmerd collegeakkoord wordt gepresenteerd waar de jaren erna geen normaal debat meer over mogelijk is. Forum voor Democratie wil deze praktijk veranderen. Als nieuw verkozen raad zouden wij nu eerst in alle openheid en transparantie moeten debatteren en stemmen over de hoofdlijnen van het beleid voor de komende jaren. Vervolgens zetten we vacatures uit voor wethouders die het door de raad gewenste beleid gaan uitvoeren: openbare sollicitatieprocedures waarvoor iedereen kan solliciteren. Wij controleren of ze hun werk goed doen. Doet een wethouder dat niet, dan sturen we diegene naar huis en zoeken we iemand anders. Een zakencollege dus. Er hoeft geen letter aan welke wet of verordening dan ook gewijzigd te worden, maar het maakt het stadsbestuur aanzienlijk democratischer. De voorzitter.

Dit was de eerste termijn van de zijde van de raad. Meneer Van Asten, kunt u meteen door? Robert van Asten (D66). Ik heb even een kleine schorsing nodig, want ik wil de motie die wij hadden voorbereid graag aanpassen naar aanleiding van wat er zojuist in de raad is gewisseld. De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst. Robert van Asten (D66). Voorzitter. Ik dank de collega's voor de inbrengen over de geformuleerde verkenningsopdracht en de wens om enig tempo erin te gaan brengen. Er zijn enkele vragen gesteld. Daarna kom ik met de motie. De Partij voor de Dieren vroeg: maak gebruik van wat er al ligt. Dat gaan we zeker doen. We hebben daar ook iets over toegevoegd in de motie. Ook werd gevraagd, licht prikkelend: moet je niet al trechteren? Ik denk dat het juist een stapje terug moet zijn om in een verkenningsproces te stappen. De verkenners kennen de rapporten al. Ze weten wat nu al de voorkeur is, dus ze zullen ook gaan kijken: waarom hebben partijen dat uitgesproken, is dat ook inhoudelijk te vatten? Maar het is een brede verkenning. Ik wil de ruimte geven aan de verkenners. De verkenners hebben de opdracht om uiteindelijk tot een voorstel te komen voor een meerderheidscoalitie van partijen die moeten gaan formeren. Inderdaad, hierna zou je idealiter de volgende stap in het proces willen zetten. Er wordt dus gebruikgemaakt van de inhoud van de vorige verkenning.

Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Ik ben een beetje in verwarring. Volgens mij was een van de opdrachten: meer dan zetels tellen. En nu gaan we op zoek naar een meerderheidscoalitie. Dan ben je toch zetels aan het tellen? Robert van Asten (D66). Uiteraard moet je uiteindelijk meer dan 23 zetels hebben. Dat is logisch. Maar het is niet zo dat je alleen maar de bovenste drie partijen bij elkaar optelt en een coalitie hebt. Die 'ram bam dank je wel'-mentaliteit zit er niet bij. Het gaat hier over de inhoud. O, daar is het misgegaan, de inhoud! Ja, precies. Excuus, voorzitter. DENK zegt: maak gebruik van de inhoud … Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Daar heb ik nog een vraag over. Hoe kan je nou zeggen dat het mis is gegaan over de inhoud, als je met diegene niet hebt gesproken over die inhoud? U hebt helemaal niet met ons gesproken over de inhoud, en het gaat mis op de inhoud. Schiet mij maar lek, maar ik ben het spoor bijster. Robert van Asten (D66). Bij het vorige agendapunt ben ik nogal duidelijk geweest over waarom D66 niet in een coalitie met Hart voor Den Haag gaat. Dat is vanwege de verdenking van corruptie, van 32

meineed. Ik hoef het hele zooitje niet te herhalen; het is al erg zat. Dat is het poortje waarvoor wij liggen. Daarom zijn wij niet aan de inhoud toegekomen. Dat bent u blijkbaar ook niet met de andere partijen gekomen. Daarom staan we nu hier met een opdracht die nu door D66 is geïnitieerd en hopelijk dadelijk ook door uw collega's wordt aangenomen. Dat is de reden. Nu gaan we praten, ik hoop zo snel mogelijk, over inhoud. De voorzitter. Meneer De Mos, de laatste keer. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Over inhoud, niet over inhoud, spreken over een college waar De Mos en Guernaoui helemaal niet in hadden gekomen. Wij wilden graag praten over de inhoud. We hebben de mensen in huis die kunnen besturen op inhoud. Maar u wil gewoon niet. U bent gewoon een uitsluiter en dat is buitengewoon jammer. Robert van Asten (D66). Volgens mij zijn we hier bij het vorige agendapunt al uitgebreid op ingegaan. Sinds 2019 heeft D66 hier al deze koers bepaald. Daarin is nog steeds geen verandering gekomen, omdat de feiten nog precies hetzelfde zijn als in oktober 2019. We hebben in de verkiezingscampagne uitgebreid gedebatteerd over dit onderwerp en gelukkig ook over andere onderwerpen. Daar bleken we af en toe ook weleens ver uit elkaar te liggen, maar goed.

Dit nieuwe agendaonderwerp gaat nu over: hoe trekken we de verkenning vlot en hoe brengen we het naar een volgende fase? Mevrouw Arp van de SP vroeg: er worden nu twee verkenners van D66 voorgesteld; had dat niet breder gemoeten, had dat niet gepast bij een brede opdracht? Aan de ene kant wel, aan de andere kant niet. Ik zal het even uitleggen. We willen nu natuurlijk tempo maken. Op het moment dat we naast een D66'er een andere partij hadden gezet, had dat wellicht al gelijk invloed gehad op welke koers uit zo'n verkenning zou komen. Stel je voor dat we daar bijvoorbeeld iemand van de SP hadden neergezet. Wie weet wat de koers dan zou worden. Hadden we iemand daar neergezet van de VVD, dan zou het wellicht een andere koers worden. We dachten toen: laten we twee mensen vanuit D66 nemen. Dat zegt volgens mij niets over een voorgang in het proces. Als we aan het formatieproces toekomen, dan lijkt het me heel goed om in plaats van één informateur misschien twee informateurs aan te stellen, juist met meerdere partijkleuren. De heer Kruis van de PVV vroeg: wat zou ik daar moeten doen, als D66 niet met de PVV in een college wil? De brede opdracht heeft ook een brede uitvraag welke onderwerpen u en uw partij belangrijk vinden. Ik hoop echt dat u wel naar dit gesprek komt om juist hieraan invulling te geven.

We willen met een brede opdracht neerzetten: we moeten dingen hebben die breed gedragen worden in deze raad. Ik hoop dat ook uw standpunten toch daarin herkenbaar zijn. Sebastian Kruis (PVV). Dat kan ik op zich wel doen, maar dat doe ik al jarenlang. Ik zeg al jarenlang wat ik belangrijk vind, maar daar trekken dit college en de partij van de heer Van Asten zich helemaal niets van aan. Dus nu net doen alsof hij dat heel belangrijk en waardevol vindt? Daar heb ik echt nooit iets van gemerkt. Robert van Asten (D66). Alles wat partijen indienen en waarover brede consensus is, daar zien we graag die reflectie op hier in de raad en in het verkenningsproces. Er zijn heel veel standpunten waarin we echt mijlenver uit elkaar liggen. Dat is precies de reden waarom D66 niet met de PVV in een coalitie zal treden. Ik denk ook dat de PVV in deze raad zelf echt een buitenbeentje is. Uw standpunten worden niet breed gedeeld, niet hier in de raad en ook niet daarbuiten. Dat soort standpunten zullen inderdaad niet snel terugkomen in een nieuw coalitieakkoord, maar wellicht heeft u nog andere ideeën over het dichten van de kloof, mensen weer naar de stembus krijgen. Die horen de verkenners zeer graag. Sebastian Kruis (PVV). Als ik door iemand een buitenbeentje word genoemd, dan word ik wel getriggerd om toch nog wat te zeggen.

Het punt is: vaak als ik iets vind hier in de raad, dan is inderdaad niemand hier het met me eens. Maar als ik het op straat zeg, zijn heel veel mensen het ermee eens. Het probleem van het gebrek aan representatie van dit soort gremia is dat ze vaak niet de stem van het volk vertegenwoordigen. Uiteindelijk zie je elke keer referenda. Die geven wel weer wat de 33

mensen vinden, en dat is dan vaak precies het tegenovergestelde van wat D66 vindt. Ziet de heer Van Asten ook een relatie tussen wat hier wordt gedaan en de uitslagen van bijvoorbeeld referenda? Robert van Asten (D66). Nee, niet direct. We hebben natuurlijk net de verkiezingsuitslag, wat je toch ook als een gemeentelijk referendum kan zien, waarin D66 acht zetels heeft gekregen en de PVV één. Overigens wil ik wel een positief punt noemen. Uiteindelijk vonden we elkaar toch, bijvoorbeeld op het zebrapad dat is neergelegd op de Loosduinsekade. De voorzitter. Meneer Kruis, de laatste keer. Sebastian Kruis (PVV). Dat is inderdaad heel goed, het zebrapad. Het punt is: hij staat zich hier op de borst te kloppen, maar uiteindelijk zijn zes op de tien mensen in Den Haag niet gaan stemmen. Het feit dat de heer Van Asten nu een beetje machogebral laat horen over dat hij acht zetels heeft gehaald, is precies het probleem. Als zes op de tien niet zijn gaan stemmen, dan is dat het probleem. Dan maken die acht zetels van u echt niets uit. Robert van Asten (D66). Nee, dat klopt. Het feit dat er zo weinig mensen zijn gaan stemmen, vind ik inderdaad ook verschrikkelijk. Daar moeten we dus echt wat aan gaan doen om ervoor te zorgen dat er meer herkenbaarheid zit in het beleid, dat we meer met de buitenwereld bezig zijn dan dat we hier lange debatten aan het voeren zijn. De voorzitter.

Meneer Van Asten zet zijn betoog voort. Robert van Asten (D66). Dan de ChristenUnie. Dank voor de inbreng. Ik ben er al op ingegaan hoe de verkenners gaan adviseren, namelijk met een voorstel om met partijen een formatie te gaan starten. Hoe wordt de raad dan geïnformeerd over het proces van verkenning? U zei: wellicht zitten we hier niet weer te wachten op een raadsdebat. Er zal in ieder geval verslag worden gedaan. De heren Oplaat en Boogaard hebben een prachtig verslag neergelegd. Ik denk dat we ook onze verkenners willen vragen om duidelijk antwoord te geven op de ruime lijst van de opdracht. En dan het proces van de formatie. Ik denk dat we dat dan opnieuw zullen moeten bespreken: hoe kunnen we dat doen? Een formatie is altijd wel gebaat bij enige vorm van afspraken maken binnen een bepaalde kring. Maar ik denk dat we in deze tijd ook naar buiten moeten gaan om veel meer te horen: wat wil de rest van de stad, wat vinden ze daarvan en hoe kunnen we wat zij belangrijk vinden meenemen in die constellatie van partijen? Dat is dan aan het formatieproces. Voorzitter. Ik wil graag een motie hierover indienen. De motietekst is zojuist gedeeld, dus ik neem aan dat u die dadelijk, als ik de motie heb ingediend, kunt zien op uw beeldscherm.

Het dictum luidt: spreekt uit dat: - de door D66 aan te stellen verkenners de volgende opdracht meekrijgen: verken alle mogelijkheden om tot een gedragen meerderheidscoalitie te komen en bespreek daartoe met alle partijen vertegenwoordigd in de Haagse gemeenteraad de volgende vraagstukken: - Wilt u toetreden tot een meerderheidscoalitie en zo ja, met welke partijen? - Wat zijn de grootste uitdagingen waar Den Haag voor komt te staan? Te denken valt aan de klimaatcrisis, wooncrisis, groei van de stad, kansenongelijkheid en de gevolgen van de coronacrisis. - Welke acties, in grote lijnen, moeten in de komende periode en op langere termijn worden genomen om deze uitdagingen het hoofd te bieden? - Hoe moeten we de gemeente financieel gezond maken en houden, en tegelijkertijd de door u genoemde uitdagingen aanpakken? - Hoe zouden college, gemeenteraad en de stad moeten samenwerken? - Hoe ziet uw partij de huidige staat van vertrouwen van inwoners in de gemeente en hoe kunnen college en raad aan dit vertrouwen werken? - het voorwerk van de informateurs Gert-Jan Oplaat en Geerten Boogaard waardevolle informatie bevat die het verloop van de formatie kan bevorderen; - de inbreng van de niet-onderhandelende partijen, hun kiezers en andere bewoners een plaats krijgt in het formatieproces; 34

- de verkenners hiervan verslag uitbrengen aan de raad middels een rapport. De voorzitter. Door de heer Van Asten wordt de volgende motie (G.1 D66) ingediend:

Motie G.1 D66 Opdracht Verkenner(s) D66 De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 14 april 2022, ter bespreking van agendapunt Beraadslaging inzake voorgestelde opdracht nieuwe verkenner. Constaterende, dat: • de door Hart voor Den Haag/Groep de Mos aangestelde informateurs hun eindverslag hebben uitgebracht; • zij hierin concluderen dat een meerderheidscoalitie met HvDH/GdM niet mogelijk is; • zij concluderen dat het in het belang van de stad is om het initiatief nu door te geven aan de tweede partij. Overwegende, dat: • Den Haag voor grote uitdagingen staat en een daadkrachtig stadsbestuur nodig heeft; • het hierbij van belang is voortvarend van start te gaan. Spreekt uit, dat: • de door D66 aan te stellen verkenner(s) de volgende opdracht meekrijgen: • verken alle mogelijkheden om tot een gedragen meerderheidscoalitie te komen bespreek daartoe met alle partijen vertegenwoordigd in de Haagse Gemeenteraad de volgende vraagstukken: − wilt u toetreden tot een meerderheidscoalitie en zo ja, met welke partijen? − wat zijn de grootste uitdagingen waar Den Haag voor komt te staan? Te denken valt aan de klimaatcrisis, wooncrisis, groei van de stad, kansenongelijkheid en de gevolgen van de coronacrisis.

− welke acties, in grote lijnen, moeten in de komende periode en op langere termijn worden genomen om deze uitdagingen het hoofd te bieden? − hoe moeten we de gemeente financieel gezond maken en houden, en tegelijkertijd de door u genoemde uitdagingen aanpakken? − hoe zouden college, gemeenteraad en de stad moeten samenwerken? − hoe ziet uw partij de huidige staat van vertrouwen van inwoners in de gemeente en hoe kunnen college en raad aan dit vertrouwen werken? • het voorwerk van de informateurs Gert-Jan Oplaat en Geerten Boogaard waardevolle informatie bevat dat het verloop van de formatie kan bevorderen; • de inbreng van de niet-onderhandelende partijen, hun kiezers en andere bewoners een plaats krijgt in het formatieproces; • de verkenner(s) hiervan verslag uitbrengen aan de raad middels een rapport. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. De voorzitter. Ik constateer dat er verder geen behoefte is aan een tweede termijn. De beraadslaging wordt gesloten. In stemming komt motie G.1 D66. De voorzitter. De motie wordt aangenomen met 31 tegen 11 stemmen. 35

Daarmee zijn we aan het einde gekomen van de vergadering. Ik wens iedereen veel succes en wel thuis voor straks. Niets meer aan de orde zijnde, sluit de voorzitter te 19.55 uur de vergadering.

36