Document · PDF

RIS312035 Bijlage1 jaarstukken 2021 incl controleverklaring

Gemeenteraad 19 mei 2022, gemeente Den HaagBij agendapunt: Voorstel van het college inzake zienswijze procedure Programmabegroting 2023 en begrotingswijziging 2022 Bedrijvenschap Harnasch Polder en kennisname jaarrekening 2021 (RIS312035)12.230 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

JAARSTUKKEN 2021 BEDRIJVENSCHAP HARNASCHPOLDER

r.B.

Baker Tilly (Netherlands) N.V. Gewaarmerkt voor identificatiedoeleinden Den Haag Datum: 28 maart 2022

Inhoudsopgave Inhoudsopgave

Jaarverslag

1.1

Voorwoord

1.2

Programmaverantwoording

1.2.1 1.2.2

3 4

1.3

1.4

Programma Ontwikkeling HarnaschPolder Ontwikkeling resultaat grondexploitatie en financieel resultaat 2021

Paragrafen

1.3.1 1.3.2 1.3.3 1.3.4 1.3.5 1.3.6 1.3.7 1.3.8

4 4 5 5 6 6 6 8

Paragraaf lokale heffingen Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing Paragraaf onderhoud kapitaalgoederen Financieringsparagraaf Paragraaf Bedrijfsvoering Paragraaf verbonden partijen Paragraaf grondbeleid Risicoparagraaf

Rechtmatigheid

Jaarrekening

2.1

Inleiding

2.2

Overzicht van baten en lasten over 2021

2.3

Balans per 31 december 2021

2.4

Toelichting algemeen

2.4.1 2.4.2

12 13

2.5

2.6

Baten en lasten Grondslagen voor de waardering en resultaatbepaling

Toelichting op het overzicht van baten en lasten over 2021

2.5.1 2.5.2 2.5.3

16 18 18

Lasten Baten Wet Normering Topinkomens (WNT) tabel

Toelichting op de balans per 31 december 2021

2.6.1 2.6.2 2.6.3

21 23 24

Activa Passiva Niet in de balans opgenomen rechten en verplichtingen

Overige gegevens

3.1

Gebeurtenissen na balansdatum

3.2

Controleverklaring van de onafhankelijke accountant

r.B.

Baker Tilly (Netherlands) N.V. Gewaarmerkt voor identificatiedoeleinden Den Haag Datum: 28 maart 2022

Jaarverslag 1.1

Voorwoord

Voor u ligt het jaarverslag en de jaarrekening 2021 van het Bedrijvenschap HarnaschPolder. Ondanks schaarste aan bouwmaterialen is er in 2021 volop gebouwd in Harnaschpolder. Zowel Paardekooper (fase 3), Ter Steeghe, CM Staal als Woltering zijn in 2021 gestart met hun bouwwerkzaamheden. Delta Development (ten behoeve van Sandvik), Bauhaus en Paardekooper fase 2 zijn inmiddels volledig afgerond. Voor een aantal van de nog uit te geven kavels heeft het Bedrijvenschap met partijen onderhandelingen gevoerd die naar verwachting leiden tot uitgiftes in het komende jaar. Voor reeds uitgegeven kavels zijn afrondende werkzaamheden verricht en reeds gecontracteerde partijen zijn ondersteund bij procedures en werkzaamheden die noodzakelijk zijn om tot uitvoering van de plannen te komen. Ook hebben zich een groot aantal nieuwe partijen gemeld waarmee gesprekken zijn gevoerd. Met een aantal van deze nieuwe partijen is een reserveringsovereenkomst gesloten. Hiermee reserveert het Bedrijvenschap de grond voor bedrijven die vervolgens hun plannen concretiseren. Gezien de voortgang en het nog beperkte aantal uitgeefbare kavels, is het woonrijp maken van de resterende openbare ruimte voorbereid. De eerste overdracht van openbare ruimte aan de gemeente Midden-Delfland is in 2021 afgerond en de voorbereiding voor volgende overdrachten zijn gestart.

Om de parkeeroverlast op het bedrijventerrein tegen te gaan is in 2019 in samenwerking met de parkmanagement vereniging, de gemeente Midden-Delfland en het Bedrijvenschap een parkeerplaats gerealiseerd voor vergunninghouders. Het parkeerverbod is inmiddels ingegaan en het effect is merkbaar. Door de corona pandemie is van de parkeervoorziening, die door de parkmanagementvereniging is gerealiseerd, in 2021 beperkt gebruik gemaakt. Om die reden zal de pilot met een jaar worden verlengd. De belangstelling uit de markt voor de resterende kavels in de HarnaschPolder was en is groot. De Coronapandemie heeft geen invloed op de vraag gehad in 2021. Wel hebben we moeten constateren dat lopende processen rond uitgifte trager verlopen omdat de betrokken partijen voorzichtiger zijn en daardoor meer tijd vragen. Ook in de civiele werkzaamheden is enige vertraging opgetreden waarbij de voor de tweede helft van 2021 geplande werkzaamheden van sloop, bouw- en woonrijpmaken zijn doorgeschoven. De verwachting is dat de ontstane vertraging kan worden goedgemaakt en de einddatum van 31 december 2023 nog steeds realistisch gezien haalbaar is. De aanhoudende vraag naar kavels in de HarnaschPolder wordt verklaard door de, ondanks Corona, gunstige economische omstandigheden en de gunstige ligging van de HarnaschPolder en de schaarste in de markt.

Het Bedrijvenschap verkoopt de kavels maar biedt haar klanten desgevraagd de keuze voor erfpacht van een perceel. Ook dit draagt bij aan de belangstelling uit de markt. Met de behaalde resultaten, de concrete belangstelling en de afronding van verschillende grondtransacties, kijk ik met tevredenheid terug op de behaalde resultaten in 2021. Tijdens het schrijven van van dit voorwoord worden de corona maatregelen afgebouwd. In de afgelopen periode heeft de projectorganisatie vooral op afstand doorgewerkt en dat is goed verlopen en is de ontwikkeling van het gebied onverminderd doorgegaan. Ook de vraag vanuit de markt bleef onverminderd groot. Processen en afstemming hadden echter wel meer doorlooptijd. Terugblikkend is het Bedrijvenschap de afgelopen periode goed door gekomen. Cees Boele Directeur Bedrijvenschap HarnaschPolder

r.B.

Baker Tilly (Netherlands) N.V. Gewaarmerkt voor identificatiedoeleinden Den Haag Datum: 28 maart 2022

1.2

Programmaverantwoording

In de programmaverantwoording wordt de realisatie van het programma van het Bedrijvenschap uiteengezet. De programmaverantwoording biedt inzicht in de mate waarin de doelstellingen zijn gerealiseerd. Het Bedrijvenschap HarnaschPolder kent één programma, namelijk het programma ontwikkeling van het bedrijventerrein HarnaschPolder. Op grond van de indeling zoals opgenomen in het Besluit Begroting en verantwoording (BBV) behoort de grondexploitatie van het Bedrijvenschap tot het taakveld 3, Economie, 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur.

1.2.1 Programma Ontwikkeling HarnaschPolder De Harnaschpolder wordt ontwikkeld tot bedrijventerrein met als doel de regionale economie en werkgelegenheid te versterken. Het bedrijvenschap heeft tot doel bij te dragen aan een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor bedrijven en het bevorderen van werkgelegenheid door middel van het aanleggen en exploiteren van bedrijventerreinen, waaronder het verrichten van alle taken die met deze doelstelling samenhangen. Om dit bedrijventerrein te realiseren zijn de gemeenten Den Haag en Midden-Delfland een samenwerkingsverband in de vorm van een Gemeenschappelijke Regeling aangegaan (GR). De GR bestaat sinds 2004. Tot 2014 maakte ook de gemeente Delft onderdeel uit van de GR. Eind 2017 is door de gemeenteraden en colleges van burgemeester en wethouders van beide gemeenten de 6e wijziging van de gemeenschappelijke regeling vastgesteld die noodzakelijk was geworden door een wijziging van de Wet gemeenschappelijke regelingen. Op 21 december 2017 heeft de officiële publicatie plaatsgevonden, waarna de volgende dag de wijzigingen in werking zijn getreden. De GR is aangegaan voor onbepaalde tijd. Het Bedrijvenschap HarnaschPolder richt zich voor een belangrijk deel op de logistieke sector. In de regio Den Haag zijn weinig grote kavels beschikbaar, terwijl de aanwezigheid hiervan belangrijk is voor het huisvesten van bestaande en nieuwe bedrijven.

De gunstige ligging aan de A4, de ontsluitingen en de ruime kavels maken dit terrein uitermate geschikt voor deze sector. Naast grotere kavels biedt het Bedrijvenschap ook kleinere (lokale) ondernemers de ruimte om zich te vestigen. In 2021 is er veel interesse getoond voor zowel grote logistieke kavels en voor hele kleine kavels. Het aanbod grote kavels is echter beperkt omdat over bijna alle kavels gesprekken worden gevoerd. Op aanvragen voor hele kleine kavels (1.000-1.500 m2) wordt terughoudend gereageerd om versnippering van schaarse grote kavels te voorkomen en omdat andere bedrijventerreinen in de regio juist kleine kavels bieden. Onderstaand overzicht, ontleend aan de Herziene Grondexploitatie per 1 juli 2021, geeft de kerngegevens en voortgang van de uitgiften in hectaren weer. Ruimtegebruik WoudHarnasch

1-7-2021 HoogHarnasch

Totaal VrijHarnasch

BHP

Plangebied - buiten exploitatie

331.717 49.835

268.986

300.404 21.888

901.107 71.723

Exploitatiegebied - wegenstructuur - reservering OV tracé - groen/overig - water

281.882 16.731

268.986 28.150 6.100 45.976 18.360

278.516 11.877 3.900 51.990 19.544

825.684 56.758 10.000 120.731 57.793

- zelfrealisatie met anterieure ovk - zelfrealisatie met anterieure ovk al uitgegeven - zelfrealisatie van Leeuwen

23.398 16.029 7.369

- wonen en woonwerkwoningen al uitgeven - wonen en woonwerkwoningen nog uit te geven

3.700 2.199

3.700 2.199 554.806 450.248 64.237 40.321

- bedrijven uitgeefbaar - al uitgegeven - koopovereenkomst - reserveringsovereenkomst, precontractueel verplicht - niet verplicht / nog uitgeefbaar

22.765 19.889

222.498 171.353

170.400 129.845

161.908 149.050

22.240 28.905

40.555 -

1.442 11.416

r.B.

Baker Tilly (Netherlands) N.V. Gewaarmerkt voor identificatiedoeleinden Den Haag Datum: 28 maart 2022

1.2.2 Ontwikkeling resultaat grondexploitatie en financieel resultaat 2021 De grondexploitatie per 1 juli 2021 is op 18 november 2021 door het Dagelijks bestuur vastgesteld en op 16 december 2021 door het Algemeen Bestuur. Deze grondexploitatie kent een resultaat van € 7,42 miljoen negatief op netto-contante waarde per 1 juli 2021. Een forse verbetering ten opzichte van de grondexploitatie per 1 juli 2020, die een resultaat op netto-contante waarde kende van, omgerekend naar de stand per 1 juli 2021, € 9,56 miljoen negatief. De bijdragen en verkopen die in 2021 zijn gerealiseerd, de verwerving van gronden, investeringen in bouwrijp maken, woonrijp maken, de plankosten en de financieringslasten, resulteren in een mutatie Onderhanden werk van € 18,6 miljoen (in 2021 zijn minder kosten dan opbrengsten gerealiseerd, waardoor het saldo Onderhanden werk op de balans afneemt). In 2020 was dat € 5,4 miljoen (minder kosten dan opbrengsten). Het resultaat over het boekjaar 2021 bedraagt € 1,28 miljoen (overschot). Dit is het bedrag waarmee de voorziening voor het tekort verlaagd kan worden om het gecalculeerde tekort in de grondexploitatie op peildatum 1-1-2022 te dekken. Zie voor de berekening van de verlaging de toelichting bij de balans bij de post verliesvoorziening. 1.3

Paragrafen

Het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) schrijft de vorm en de inhoud van de begroting en het jaarverslag voor. In dit besluit wordt een aantal paragrafen verplicht gesteld voor opname in zowel de begroting als in het jaarverslag. Onderstaande paragrafen zijn de paragrafen zoals deze in de begroting zijn opgenomen en bevatten derhalve de verantwoording over de realisatie in 2021. In het hiernavolgende worden de paragrafen benoemd en uitgewerkt, dan wel wordt gemotiveerd aangegeven waarom het Dagelijks bestuur de paragrafen niet van toepassing acht.

1.3.1 Paragraaf lokale heffingen De gemeenschappelijke regeling geniet net als in voorgaande jaren geen inkomsten uit lokale heffingen, aangezien het opleggen van lokale heffingen niet tot de taken van de gemeenschappelijke regeling behoort. Deze paragraaf is derhalve, net als in voorgaande jaren, ook voor het verslagjaar niet van toepassing. 1.3.2 Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing Onder het weerstandsvermogen wordt verstaan de mate waarin het Bedrijvenschap in staat is om financiële tegenvallers op te kunnen vangen zonder dat het beleid van de Gemeenschappelijke regeling hierop dient te worden aangepast. Het weerstandsvermogen is van belang voor de beoordeling van de gezondheid van de financiële positie van het Bedrijvenschap. Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de weerstandscapaciteit (de middelen en mogelijkheden waarover het Bedrijvenschap beschikt of kan beschikken om niet begrote kosten te dekken) en uit de risico’s waarvoor geen maatregelen zijn getroffen (risico’s van materiële betekenis in relatie tot de financiële positie). Op dit moment is de weerstandscapaciteit van het Bedrijvenschap niet op voldoende niveau. Het saldo van de grondexploitatieberekening is negatief en het Bedrijvenschap beschikt niet over een positief eigen vermogen. In de Gemeenschappelijke regeling participeren de deelnemende gemeenten risicodragend.

Uitgaande van ongewijzigde omstandigheden in de ontwikkeling van het verwachte planresultaat zullen de deelnemende gemeenten moeten bijdragen. Dit is bij de deelnemende gemeenten bekend. Hierop wordt in de paragraaf grondbeleid nader ingegaan. In de risicoparagraaf wordt de oorzaak hiervan nader toegelicht en wordt de relatie met en de gevolgen van de huidige marktontwikkelingen nader beschreven. Ook wordt daar beschreven op welke wijze risicobeheersing plaatsvindt. Deze beheersing uit zich met name in de wijze van ramen van inkomsten en uitgaven en de bandbreedte die als gevolg van de risico’s wordt gehanteerd.

r.B.

Baker Tilly (Netherlands) N.V. Gewaarmerkt voor identificatiedoeleinden Den Haag Datum: 28 maart 2022

Op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) is het verplicht een zestal kengetallen in de jaarrekening op te nemen: Kengetallen Netto schuldenquote Netto schuldenquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen solvabiliteitsratio grondexploitatie structurele exploitatieruimte belastingcapaciteit

Rekening 2020 474% 474% 0% 396% n.v.t. n.v.t.

Begroting 2021 22% 22% 0% 172% n.v.t. n.v.t.

Rekening 2021 165% 165% 0% 131% n.v.t. n.v.t.

Toelichting bij de kengetallen: -

De netto schuldenquote geeft alle schulden (minus vorderingen) weer in een percentage van de jaarlijkse baten. Het geeft een indicatie in welke mate rentelasten en aflossingen op de exploitatie drukken.

De netto schuldenquote gecorrigeerd voor verstrekte geldleningen geeft hetzelfde weer, maar de verstrekt geldleningen worden daarbij buiten beschouwing gelaten.

De solvabiliteitsratio geeft het eigen vermogen weer in verhouding tot alle passiva op de balans. Het geeft inzicht in de mate waarin het Bedrijvenschap in staat is aan zijn financiële verplichtingen te voldoen. Zo lang er geen (positief) eigen vermogen is gevormd zal dit percentage altijd 0% bedragen.

Het kengetal voor de grondexploitatie geeft de verhouding van de boekwaarde van de investeringen weer in een percentage van de jaarlijkse baten.

Door het ontbreken van andere inkomsten en de mogelijkheid om belastingen te heffen zijn de laatste twee genoemde kengetallen voor het Bedrijvenschap niet van toepassing.

1.3.3 Paragraaf onderhoud kapitaalgoederen Het Bedrijvenschap beschikt niet over kapitaalgoederen, aangezien de gronden in ontwikkeling en de investeringen worden opgenomen onder de balanspost Onderhanden werk. Deze investeringen staan niet duurzaam ten dienste van de bedrijfsuitoefening van het Bedrijvenschap. Zodra de uitgeefbare gronden volledig bouwrijp zijn opgeleverd en de openbare ruimte is overgedragen aan de gemeente Midden-Delfland, wordt de Gemeenschappelijke regeling opgeheven. Openbare gronden worden in eigendom, beheer en onderhoud overgedragen aan de gemeente Midden-Delfland. Met de gemeente Midden-Delfland is overeengekomen dat reeds aangelegde openbare gronden die nog niet zijn overgedragen aan de gemeente, door de gemeente Midden-Delfland onderhouden worden. Het budget voor dat toekomstige onderhoud tot aan de het einde van de gemeenschappelijke regeling is in 2016 aan de gemeente uitbetaald. Voor de ontwikkeling van het bedrijventerrein zijn een aantal woningen aangekocht dan wel onteigend. Deze woningen zijn of worden gesloopt of in afwachting van de toekomstige sloop tijdelijk in gebruik gegeven. Uitzondering vormt één woning die voor de ontwikkeling van het bedrijventerrein niet gesloopt behoeft te worden en zal worden afgestoten.

1.3.4 Financieringsparagraaf Voor de financiering van de investeringen door het Bedrijvenschap en om tijdig te kunnen voldoen aan de financiële verplichtingen, dient het Bedrijvenschap te beschikken over voldoende geldmiddelen. Deze paragraaf richt zich op de treasuryfunctie, de wijze waarop het Bedrijvenschap omgaat met haar financiële geldstromen en vermogensposities. Het is relevant voor de bedrijfsvoering en voor de financieringsfunctie om inzicht te geven hoe het Bedrijvenschap omgaat met financiële risico’s, de mate waarin over voldoende geldmiddelen kan worden beschikt om op korte termijn aan haar verplichtingen te kunnen voldoen (liquiditeit) en de manier waarop op lange termijn de financiering is geregeld. In de toelichting op de balans zijn de huidige leningen gespecificeerd weergegeven naar omvang, looptijd en rentepercentage.

r.B.

Baker Tilly (Netherlands) N.V. Gewaarmerkt voor identificatiedoeleinden Den Haag Datum: 28 maart 2022

Eind 2021 is een lening van € 25 miljoen afgelost en een nieuwe lening aangegaan voor € 12 miljoen. De leningportefeuille ultimo boekjaar van in totaal € 42 miljoen wordt afgelost begin 2023 voor € 12 miljoen en het restant eind 2023. Op basis van de grondexploitatieberekening (grex) per 1-7-2021 is geen aanvullende financiering meer nodig. Alle betaalde rente wordt aan de grondexploitatie toegerekend. Het Bedrijvenschap belegt overtollige middelen alleen bij de BNG of overheidsorganisaties. Dit past bij het risicomijdend karakter van het Bedrijvenschap. Er wordt deelgenomen aan het zogenoemde Schatkistbankieren en overtollige liquide middelen worden uit dien hoofde tijdelijk gestald in Rijk’s schatkist.

1.3.5 Paragraaf Bedrijfsvoering De paragraaf betreffende de bedrijfsvoering behandelt de stand van zaken ten aanzien van de bedrijfsvoering van en binnen het Bedrijvenschap. Het Bedrijvenschap is georganiseerd als een projectorganisatie. Op bestuurlijk niveau heeft het Algemeen bestuur alle bevoegdheid die niet in of ingevolge de regeling aan het Dagelijks bestuur of de voorzitter is opgedragen (artikel 8 Gemeenschappelijke regeling Bedrijvenschap HarnaschPolder). Voor het Dagelijks bestuur zijn diverse taken opgedragen zoals beschreven in artikel 14 lid 1 van de Gemeenschappelijke regeling. De dagelijkse leiding van het Bedrijvenschap berust bij de algemeen directeur, ondersteund door een managementteam. De spelregels ten aanzien van het financiële beleid en beheer, de organisatie, de financiële administratie en het kasbeheer van het Bedrijvenschap zijn vastgelegd in de financiële verordening 2004. Een nadere invulling hiervan ligt vast in het Handboek Administratieve Organisatie, welke op 31 maart 2010 door het Dagelijks bestuur is vastgesteld en in de organisatie is geoperationaliseerd. In 2022 zullen deze kaders worden geactualiseerd. Conform de financiële verordening en gemaakte afspraken in de (gewijzigde) Gemeenschappelijke regeling vinden gedurende de looptijd van het project geen tussentijdse onttrekkingen van positieve resultaten plaats.

Eveneens wordt van de deelnemende gemeenten geen bijdrage gevraagd bij een te verwachten negatief saldo gedurende de looptijd van het project. Verrekening van het resultaat vindt derhalve plaats bij afronding van het project dan wel bij beëindiging van de Gemeenschappelijke regeling. Het Bedrijvenschap beschikt over een Functionaris Gegevensbescherming, een register van verwerkingen, een protocol datalekken, een logboek datalekken en een privacyverklaring ter uitvoering van de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG). Het Bedrijvenschap heeft geen website waarop de privacyverklaring geplaatst kan worden. Belangstellenden en belanghebbenden kunnen de privacyverklaring daarom desgewenst per mail of per post toegezonden krijgen.

1.3.6 Paragraaf verbonden partijen Het Bedrijvenschap is een samenwerkingsverband in de vorm van een gemeenschappelijke regeling waaraan de gemeenten Den Haag en Midden-Delfland deelnemen en waaraan tot en met september 2013 de gemeente Delft heeft deelgenomen. De deelnemende gemeenten Den Haag en MiddenDelfland participeren risicodragend. De gemeente Delft heeft haar risico bij de uittreding afgekocht. Het Bedrijvenschap heeft geen bestuurlijke relaties gecombineerd met financiële belangen in andere partijen. Wel wordt op uitvoerend niveau samengewerkt bij de afzet van bedrijfsgronden. 1.3.7 Paragraaf grondbeleid Het Bedrijvenschap voert een actief grondbeleid. Echter er zijn in het gebied van het Bedrijvenschap enkele bedrijven die zelf willen ontwikkelen en waarbij het Bedrijvenschap faciliterend optreedt. Met een tweetal bedrijven heeft het Bedrijvenschap daartoe exploitatie-overeenkomsten afgesloten. In maart 2016 heeft de Commissie BBV een notitie “Faciliterend grondbeleid” vastgesteld, welke met terugwerkende kracht vanaf 1-1-2016 in werking is getreden. Deze wijziging van de regelgeving betekende dat de baten en lasten van faciliterend grondbeleid niet meer als kosten en baten van de grondexploitatie verantwoord mogen worden. In 2019 is van één bedrijf de exploitatiebijdrage

r.B.

Baker Tilly (Netherlands) N.V. Gewaarmerkt voor identificatiedoeleinden Den Haag Datum: 28 maart 2022

ontvangen. Op grond van de overeenkomst met het andere bedrijf is nog een bedrag te ontvangen van € 920.280. Dit bedrag is als vordering op de balans opgenomen. Hieronder volgt een weergave van de door het Bedrijvenschap opgestelde kaders ter uitvoering van het grondbeleid. Het beleid heeft tot doel het realiseren van ruimtelijke plannen op het bedrijventerrein en is erop gericht om alle werkzaamheden uit te voeren die tot het traditionele grondproductieproces behoren, bestaande uit de voorbereiding, de (coördinatie van de) uitvoering en de afronding (c.q. overdracht).

Grondexploitatieberekening De grondexploitatieberekening per 1-7-2021 is vastgesteld met prijspeil 1 juli 2021 en sluit op een resultaat van € 7,42 miljoen negatief op contante waarde per 1-7-2021. Deze grondexploitatie is een opstelling die een zo getrouw mogelijk beeld geeft van de huidige verwachtingen, gebaseerd op ramingen en kengetallen. De grondexploitatie kent de volgende karakteristieken: -

Looptijd tot en met 2023; Kostenstijgingspercentage 2,0% over de periode tot en met 2023; Opbrengststijgingspercentage 2% per jaar Disconteringsvoet 2%; Restantraming investeringen tot einde looptijd € 9,37 miljoen (prijspeil 1-7-2021), restantraming opbrengsten tot einde looptijd € 42,50 miljoen (prijspeil 1-7-2021) en restantraming rentelasten € 0,13 miljoen.

Voor de balanswaardering is niet de contante waarde per 1-7-2021 bepalend maar die per 1-1-2022. Voor de waardering van de verliesvoorziening vindt om die reden een correctie plaats voor het 2e halfjaar 2021 indien zich in die periode omstandigheden hebben voorgedaan die leiden tot een gewijzigde inschatting van het resultaat van de grondexploitatie. Voor de tweede helft van 2021 is dit beoordeeld. De forser dan in de grondexploitatie aangenomen kostenstijgingen goed kunnen worden opgevangen door de verwachte hogere stijgingen van de opbrengsten, zeker aangezien het totale bedrag aan nog te realiseren opbrengsten vele malen groter is dan het bedrag aan nog te maken kosten waardoor een geringe extra procentuele stijging een groter effect heeft. De conclusie is dat de ontwikkelingen in de 2e helft van 2021 geen aanleiding geven tot een gewijzigde verwachting van het eindresultaat van de grondexploitatie. Het tekort op de eindwaarde per 31-12-2023 bedraagt volgens de grondexploitatie € 7,80 miljoen.

Bestemmingsplannen Binnen het bedrijventerrein HarnaschPolder worden drie deelgebieden onderscheiden: Vrij-Harnasch, Hoog-Harnasch en Woud-Harnasch. Aan deze gebieden liggen twee onherroepelijke bestemmingsplannen ten grondslag.

Beeldkwaliteitplan Het beeldkwaliteitsplan dat wordt toegepast bij nieuwe uitgiftes is in 2019 geactualiseerd. Hierin is tevens een verdere uitwerking gemaakt voor de inrichting van de openbare ruimte. De gemeente Midden-Delfland is wil bij actualisatie van het bestemmingsplan het aangepaste beeldkwaliteitsplan hierin opnemen.

Verkoopvoorwaarden en uitgifteplan Sinds 2009 geeft het Bedrijvenschap naast bedrijvenkavels ook woon en/of werk-kavels uit (nog een beperkt aantal). Voor zowel de bedrijvenkavels als de woonwerkkavels wordt gewerkt met algemene verkoopvoorwaarden die door het Dagelijks bestuur zijn vastgesteld. Voor de grondexploitatieberekening per 1 juli 2021 heeft het Adviesbureau Ecorys een grondprijsadvies afgegeven. In dit advies is een indicatie voor alle kavels van de HarnaschPolder opgenomen. Hiermee is gegarandeerd dat het Bedrijvenschap marktconforme prijzen in de grondexploitatie opneemt. Het advies is gebaseerd op de gerealiseerde grondprijzen in de HarnaschPolder en andere bedrijventerreinen in de regio. Daarnaast is gebruik gemaakt van marktonderzoeken en economische indicatoren. 7

r.B.

Baker Tilly (Netherlands) N.V. Gewaarmerkt voor identificatiedoeleinden Den Haag Datum: 28 maart 2022

In deelgebied Vrij-Harnasch zijn de woon-/werkkavels door de komst van een grootschalige bouw- en tuinmarkt grotendeels komen te vervallen. In deelgebied Woud-Harnasch zijn de woon-/werkkavels komen te vervallen door de amovering van de Harnaskade. Hierdoor resteert enkel in deelgebied VrijHarnasch fase 1 de mogelijkheid tot uitgifte van enkele woon-/werkkavels. Via een lokale makelaar zijn de kavels in 2021 in de markt aangeboden. Eén partij heeft interesse getoond waarmee een reserveringsovereenkomst is aangegaan. Het uitgifteproces van het Bedrijvenschap sluit aan op het in 2021 uitgesproken Didam arrest. Conform het arrest is het uitgangspunt dat kavels open en transparant worden aangeboden en het Bedrijvenschap benaderbaar is door geïnteresseerden. Om in staat te zijn actuele verkoopinformatie nog eenvoudiger te actualiseren, wordt informatie getoond op de website die in eigen beheer kan worden geactualiseerd. De website is www.bedrijvenschapharnaschpolder.nl. Vanuit de deelnemende gemeentes kan naar deze website worden verwezen. OP de website worden ook de voorwaarden en het uitgiftebeleid genoemd. Hiermee kunnen geïnteresseerde partijen kennisnemen van de voorwaarden waaraan moet worden voldaan om voor een kavel in aanmerking te komen. Nieuwe voorgenomen uitgiften worden gepubliceerd om bezwaren van andere gegadigden mogelijk te maken.

Samenwerking met de grondgebiedgemeente Midden-Delfland De grondgebiedgemeente is gelet op haar publiekrechtelijke taken en bevoegdheden onontbeerlijk voor de uitvoering van de taken van het Bedrijvenschap. De basis voor een goede samenwerking is gelegd in het Uitvoeringsconvenant en de Gemeenschappelijke regeling. Het Bedrijvenschap is op deze manier betrokken bij een aantal publiekrechtelijke taken in het werkingsgebied van het Bedrijvenschap.

1.3.8 Risicoparagraaf Aan het produceren en afzetten van bouwrijpe grond zijn financiële en beleidsmatige risico’s verbonden. De risico’s voor de grondexploitatie zijn voor rekening van het Bedrijvenschap. Om deze risico’s te actualiseren en beheersbaar te houden, wordt jaarlijks de grondexploitatie en risicoanalyse geactualiseerd. Met de grondexploitatie en de daarbij behorende planning wordt inzicht gegeven in de meerjarige ontwikkeling van het resultaat op de bouwgrondexploitatie. De grondexploitatie is als zodanig het belangrijkste inhoudelijke beheers- en sturingsinstrument van het Bedrijvenschap. Gelet op de financiële risico’s en de lange doorlooptijd is een jaarlijkse herziening van de grondexploitatie en planning een vereiste. In de jaarlijkse herziening worden de gerealiseerde kosten en opbrengsten meegenomen en de verwachte kosten en opbrengsten geraamd, rekening houdend met de invloed van rente- en prijswijzigingen. Bij de herziening van de grondexploitatie wordt een risicoanalyse samengesteld. In deze risicoanalyse en gevoeligheidsanalyse wordt inzichtelijk gemaakt welke kansen en bedreigingen zich kunnen voordoen, wat daarvan de financiële consequenties zijn en in hoeverre de diverse nog te beïnvloeden kosten- en opbrengstenposten kansen bieden tot optimalisatie dan wel bedreigingen in zich hebben om het saldo te verslechteren.

Om de (bestuurlijke) procedures rond begroting en jaarrekening soepeler te laten verlopen is er voor gekozen om vanaf 2018 de herzieningen van de grondexploitatie niet meer per 1 januari te actualiseren maar per 1 juli. Volgens de grondexploitatie per 1 juli 2021 wordt uitgegaan van een saldotekort van € 7,42 miljoen op netto contante waarde per 1 juli 2021 (€ 7,80 miljoen op eindwaarde in 2023). Het Bedrijvenschap houdt met een risicobandbreedte rekening met een verwacht exploitatieresultaat tussen € 12,52 miljoen negatief en € 6,74 miljoen negatief. Met de deelnemende partijen zijn afspraken gemaakt over de verdeling van het nadelige saldo op einddatum. De gemeente Den Haag draagt 85% van het nadelig saldo en de gemeente Midden-Delfland 15%. Voor het Bedrijvenschap is het van belang dat de ontwikkeling van de werkzaamheden in de pas lopen met de in de grondexploitatieberekening opgenomen ramingen van kosten en opbrengsten en de daarbij behorende tijdsplanning. Afwijkingen hiervan kunnen belangrijke financiële consequenties hebben. Binnen haar doelstelling heeft het Bedrijvenschap tot taak het bedrijventerrein te ontwikkelen. Aan deze werkzaamheden zijn financiële en beleidsmatige risico’s verbonden. Het Bedrijvenschap onderkent de volgende risico’s van grotere omvang: 8

r.B.

Baker Tilly (Netherlands) N.V. Gewaarmerkt voor identificatiedoeleinden Den Haag Datum: 28 maart 2022

De vergoedingen voor enkele onteigende eigendommen vallen hoger uit dan verwacht; In de grondexploitatie opgenomen opbrengsten worden niet gehaald en de in de grondexploitatie opgenomen gronduitgifteprijzen vallen lager uit. Risico dat de bijdrage op grond van een exploitatie-overeenkomst niet ontvangen wordt binnen de looptijd van grondexploitatie en de GR. De claim op TenneT TSO betreffende de schade door de realisatie van de Randstad 380 kV-leiding zou niet volledig gehonoreerd kunnen worden. Een en ander is afhankelijk van de juridische procedure en daarom moeilijk in te schatten. Om die reden is er een risico reservering opgenomen indien de vergoeding onverhoopt slechts deels wordt gehonoreerd. De einddatum van de grondexploitatie per 31-12-2023 wordt niet gehaald. Dat zou met name hogere plankosten tot gevolg hebben. De stijging van de kosten voor civieltechnische werken en plankosten is hoger dan waarmee in de grondexploitatie is rekening gehouden.

Voor de hierboven genoemde negatieve risico’s is in de risicoanalyse rekening gehouden tot een totaalbedrag van € 5,10 miljoen. Naast negatieve risico’s zijn er ook positieve risico’s van grotere omvang: -

Voor de woonwerkstrook van in Vrij-Harnasch is een reserveringsovereenkomst afgesloten waarbij de overeengekomen grondwaarde fors hoger ligt dan opgenomen in de grondexploitatie. De mogelijkheid dat van de ingediende schadeclaim bij TenneT TSO een groter bedrag wordt toegekend dan waarmee vooralsnog in de grondexploitatie rekening is gehouden.

In de risicoanalyse is met de positieve risico’s rekening gehouden tot een totaalbedrag van € 0,68 miljoen. Met de indexering van het tekort naar de peildatum 1-1-2022 bedraagt het verwachte tekort per die datum € 7,49 miljoen. Met de hierboven genoemde risicobandbreedte zal het tekort tussen de € 6,81 en € 12,59 miljoen bedragen. Sinds maart 2020 heeft de Corona-crisis in Nederland en de wereld een enorme impact op het dagelijks leven en de economie. Tot op heden heeft de Corona-crisis geen belangrijke impact op de activiteiten van het Bedrijvenschap. Een mogelijke risico als gevolg van het vertraagd uitgeven van de resterende kavels, is dat dit in de toekomst tot een verslechtering van de grondexploitatie kan leiden. Op basis van de huidige informatie is het de verwachting dat de indexatie van grondprijzen het effect van eventuele vertragingen neutraliseert. Ondanks de selectiecriteria die het Bedrijvenschap hanteert is de vraag naar kavels groot. Er is daarom geen aanleiding om de planning hierop aan te passen. Om die reden heeft de Corona-crisis geen impact op de opgenomen schattingen en waarderingen in de jaarrekening 2021. 1.4

Rechtmatigheid

Het Besluit Accountantscontrole Decentrale Overheden (hierna: BADO) schrijft voor dat de accountant bij de controle van het Bedrijvenschap moet vaststellen dat de baten, lasten en balansmutaties tot stand zijn gekomen in overeenstemming met de begroting en met van toepassing zijnde wettelijke regelingen. Om de rechtmatigheidscontrole intern te kunnen voorbereiden en om de accountant op rechtmatigheid te kunnen laten controleren is een normenkader opgesteld. Het normenkader bestaat uit een overzicht van de geldende externe en eigen regelgeving met betrekking tot financiële beheershandelingen, bestaande uit relevante regelgeving van hogere overheden (externe regelgeving) en van de Gemeenschappelijke regeling zelf (interne regelgeving). Het normenkader voor de accountantscontrole 2021 is vastgesteld in het Dagelijks bestuur van18 november 2021 en ter kennis gebracht van het Algemeen bestuur. Het belang en ook de invloed van deze rechtmatigheidseis vindt weerslag in de controleverklaring waarin, naast het getrouwheidsaspect, ook een expliciet oordeel omtrent rechtmatigheid wordt gegeven. Bij voorgaande jaarrekeningen van het Bedrijvenschap is naast een goedkeurend oordeel over de getrouwheid ook ten aanzien van rechtmatigheid een goedkeurend oordeel afgegeven.

r.B.

Baker Tilly (Netherlands) N.V. Gewaarmerkt voor identificatiedoeleinden Den Haag Datum: 28 maart 2022

JAARREKENING 2021

r.B.

Baker Tilly (Netherlands) N.V. Gewaarmerkt voor identificatiedoeleinden Den Haag Datum: 28 maart 2022

Jaarrekening 2.1

Inleiding

In de volgende paragrafen worden de programmarekening en de balans nader toegelicht. Op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording worden programma’s toegerekend aan zogenoemde taakvelden. Het programma van het Bedrijvenschap valt volledig onder het taakveld “3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur”. 2.2

Overzicht van baten en lasten over 2021 Rekening 2021

Rekening 2020

Begroting 2021 (voor wijz.)

Begroting 2021 (na wijz.)

LASTEN Lasten Mutatie onderhanden werk Storting in de voorziening Totaal

3.115.076 6.077.592 4.949.515 5.732.265 18.466.168 5.368.358 10.352.974 11.811.700 0 0 0 0 21.581.244 11.445.950 15.302.489 17.543.965

BATEN Baten Mutatie onderhanden werk Vrijval van de voorziening Totaal

21.581.244 11.445.950 15.302.489 17.543.965 0 0 0 0 1.280.000 2.860.000 0 0 22.861.244 14.305.950 15.302.489 17.543.965

Gerealiseerd totaal saldo baten en lasten Toevoeging/onttrekking reserves Gerealiseerd resultaat

1.280.000 0 1.280.000

2.860.000 0 2.860.000

0 0 0

Voor de toelichting op de programmarekening wordt verwezen naar paragraaf 2.5.

r.B.

Baker Tilly (Netherlands) N.V. Gewaarmerkt voor identificatiedoeleinden Den Haag Datum: 28 maart 2022

2.3

Balans per 31 december 2021

ACTIVA

2021

2020 PASSIVA

2021

2020

Vaste passiva Eigen vermogen Algemene reserve Resultaat boekjaar

-8.770.000 -11.630.000 1.280.000 2.860.000

Vaste schulden met een rentetypische looptijd van 1 jaar of langer Binnenlandse banken en overige 42.000.000 55.000.000 financiële instellingen Vlottende activa

Voorraad onderhanden werk bouwgrond in exploitatie Mutatie onderhanden werk Af : voorziening plantekorten

Vlottende passiva

54.231.305 59.599.663 -18.466.168 -5.368.358 -7.490.000 -8.770.000

Uitzettingen met een rentetypische looptijd van 1 jaar of korter uitzettingen in ’s Rijks schatkist 11.281.157 Overige vorderingen 48.097 Af : voorziening vorderingen 0 Banksaldi Overlopende activa (Overige nog te ontvangen bedragen)

0 920.280

Netto vlottende schulden met een rentetypische looptijd van 1 jaar of korter 0 Crediteuren 250.287 92.369 Schulden openbare lichamen 0 0 Waarborgsommen 61.107 157.493 Banksaldi 1.046.011 Overlopende passiva Vooruitontvangen bedragen

40.524.671 46.757.178

3.750.055 1.855.926 97.296

211.362 153.245 61.107 0 101.464 0

40.524.671 46.757.178

Voor de toelichting op de balans wordt verwezen naar paragraaf 2.6. 2.4

Toelichting algemeen

Het boekjaar van het Bedrijvenschap valt samen met het kalenderjaar. In dit jaarverslag wordt verslag uitgebracht over de periode 1 januari tot en met 31 december 2021. De jaarrekening is opgesteld in overeenstemming met het BBV zoals deze luidde bij de aanvang van het verslagjaar.

2.4.1 Baten en lasten In het overzicht van baten en lasten zijn alle aan 2021 toe te rekenen baten en lasten opgenomen. Onder de lasten is de mutatie opgenomen om de per saldo baten te passiveren onder het Onderhanden werk in de balans ten behoeve van de investeringen in bouwgronden in exploitatie. Het totaal van de lasten en baten tot en met 2021 zoals blijkt uit het saldo Onderhanden werk in de balans sluit aan met de boekwaarde van het plan per 31 december 2021. Voor een nadere toelichting op de baten en lasten wordt ook verwezen naar de toelichting op de programmarekening (paragraaf 2.5). Op grond van het BBV (Besluit Begroting en Verantwoording) mogen indirecte kosten (overhead en met een verdeelsleutel toegerekende rente) bij grondexploitaties wel toegerekend blijven worden, maar moeten deze tegelijkertijd in de begroting zichtbaar zijn. Directe kosten moeten zoveel mogelijk toegerekend blijven worden aan activiteiten/taakvelden. Het Bedrijvenschap kent geen indirecte kosten die over meerdere taakvelden verdeeld zouden moeten worden, maar alleen directe kosten. Bij de lasten zijn daardoor geen overheadkosten apart benoemd. De SVLO (Samenwerking Vennootschapsbelasting Lokale Overheden) heeft een zogenoemde QuickScan uitgebracht die een indicatie geeft of een overheidsorganisatie belastingplichtig is voor de 12

r.B.

Baker Tilly (Netherlands) N.V. Gewaarmerkt voor identificatiedoeleinden Den Haag Datum: 28 maart 2022

vennootschapsbelasting. Mede op basis van deze QuickScan is aangetoond dat het Bedrijvenschap HarnaschPolder voor de vennootschapsbelasting geen winst beoogt en derhalve niet belastingplichtig is. Het Bedrijvenschap is hierbij begeleid door de fiscaal adviseur van de gemeente Den Haag. Aangezien het Bedrijvenschap niet belastingplichtig wordt geacht zijn ook geen lasten voor de vennootschapsbelasting opgenomen bij de lasten.

2.4.2 Grondslagen voor de waardering en resultaatbepaling Algemeen De grondslagen die worden toegepast voor de waardering van activa en passiva en de resultaatbepaling zijn gebaseerd op historische kosten. Voor zover niet anders vermeld, worden activa en passiva opgenomen tegen nominale waarde. Vanwege het feit dat tekorten afgedekt worden door de aan de Gemeenschappelijke regeling deelnemende gemeenten is de jaarrekening opgesteld op basis van continuïteit van het Bedrijvenschap. Het verloop van de boekwaarde van het onderhanden werk gedurende het verslagjaar is als volgt: Boekwaarde onderhanden werk begin begrotingsjaar Saldo vermeerderingen en vermindering dit jaar Boekwaarde onderhanden werk einde begrotingsjaar

54.231.305 -18.466.168 35.765.137

Op basis van de grondexploitatieberekening per 1-7-2021 wordt een tekort op de grondexploitatie verwacht van € 7,42 miljoen contante waarde. Op eindwaarde per 31-12-2023 is dat een bedrag van € 7,80 miljoen. Op het berekende tekort van de grondexploitatie worden nog correcties aangebracht om te komen tot een juiste waardering per 1-1-2022. Zie voor de correcties bij de storting/onttrekking in de voorziening zoals opgenomen bij de baten en lasten. In de grondexploitatieberekening is rekening gehouden met de volgende nog te realiseren uitgaven en inkomsten (vanaf 1 juli 2021): Nog te maken kosten verwervingen Nog te maken kosten civiele werken Nog te maken plankosten Nog te maken overige kosten Nog te maken rentekosten Geraamde opbrengsten grondverkopen Geraamde overige opbrengsten

€ 0,61 miljoen € 4,59 miljoen € 2,52 miljoen € 1,65 miljoen € 0,13 miljoen € 34,75 miljoen € 7,75 miljoen

Nog te maken kosten verwervingen Dit bedrag heeft betrekking op mogelijke aanvullende onteigeningsvergoedingen alsmede nog te maken advieskosten hiervoor. Nog te maken kosten civiele werken Van de nog te maken kosten voor civiele werken is € 1,32 miljoen geraamd voor slopen, saneren en voorbelasten, € 0,83 miljoen voor bouwrijp maken, € 2,20 miljoen voor woonrijp maken, en € 0,23 miljoen voor overige civiele kosten. De ramingen zijn gebaseerd op berekeningen van een extern bureau en de recente informatie over de nog uit te voeren werkzaamheden. In de post overige kosten is een raming begrepen voor het afwikkelen van het te verwachten grondoverschot. Nog te maken plankosten Voor de kosten van het door gemeenten gedetacheerde personeel en ingehuurd personeel zal naar verwachting nog een bedrag van € 1,36 miljoen benodigd zijn, voor overige plankosten een bedrag van € 0,61 miljoen en € 0,55 miljoen voor de voorbereiding, toezicht en uitvoering van de civiele werken (VTU). Nog te maken overige kosten Voor de bijdragen per uitgegeven m2 aan de Stichting Groenfonds zal naar verwachting nog een bedrag van € 0,70 miljoen benodigd zijn. Voor vergoeding van de overeengekomen canonderving voor DHG aan de gemeente Midden-Delfland is een budget opgenomen van € 0,42 miljoen.

Voor diverse kleinere posten zoals belastingen, archeologie, de verplaatsing van een trafo, kosten van tijdelijk beheer en de 13

r.B.

Baker Tilly (Netherlands) N.V. Gewaarmerkt voor identificatiedoeleinden Den Haag Datum: 28 maart 2022

afwikkeling van een vaststellingsovereenkomst met een grondafnemer is nog een bedrag benodigd van naar raming € 0,53 miljoen. Nog te maken rentekosten Tot begin 2023 is de financiering van de grondexploitatie verzekerd met de huidige leningportefeuille ad € 42,0 miljoen. De rentekosten daarvan bedrag € 0,2 miljoen. Begin 2023 vervalt een lening ad € 12,0 miljoen maar zal naar verwachting geen aanvullende financiering meer benodigd zijn. Geraamde opbrengsten grondverkopen Van het bedrijventerrein moet nog 10,5 ha uitgegeven worden (situatie per 1-7-2021). Hiervoor zijn per 1 juli 2021 nog geen koopovereenkomsten gesloten. Over 6,4 hectare zijn per 1 juli 2021 reserveringsovereenkomsten gesloten op basis van een eenzijdige verplichting vanuit het Bedrijvenschap om bouwrijpe kavels te leveren mits sprake is van een vergunde omgevingsvergunning. De geraamde opbrengsten van de nog uit te geven gronden zijn gebaseerd op een grondprijsadvies van Ecorys. Geraamde overige opbrengsten De raming van de overige opbrengsten is gebaseerd op de verkoop van een bestaande woning, de uitgifte van één woon-werkkavel en een raming voor de geclaimde schadevergoeding van TenneT. Risico’s in de grondexploitatie Het Bedrijvenschap onderkent de volgende risico’s van grotere omvang: -

De vergoedingen voor enkele onteigende eigendommen vallen hoger uit dan verwacht; In de grondexploitatie opgenomen opbrengsten worden niet gehaald en de in de grondexploitatie opgenomen prijzen vallen lager uit. Risico dat de bijdrage op grond van een exploitatie-overeenkomst niet ontvangen wordt binnen de looptijd van grondexploitatie en de GR. De claim op TenneT TSO betreffende de schade door de realisatie van de Randstad 380 kV-leiding zou niet volledig gehonoreerd kunnen worden. Een en ander is afhankelijk van de juridische procedure en daarom moeilijk in te schatten. Om die reden is er een risico reservering opgenomen indien de vergoeding onverhoopt slechts deels wordt gehonoreerd. De einddatum van de grondexploitatie per 31-12-2023 wordt niet gehaald. Dat zou met name hogere plankosten tot gevolg hebben. De stijging van de kosten voor civieltechnische werken en plankosten is hoger dan waarmee in de grondexploitatie is rekening gehouden.

Waardering activa en passiva Onderhanden werk Onderhanden werk wordt gewaardeerd tegen verkrijgingsprijs dan wel lagere marktwaarde. Het onderhanden werk is gewaardeerd tegen de daaraan bestede kosten.

r.B.

Baker Tilly (Netherlands) N.V. Gewaarmerkt voor identificatiedoeleinden Den Haag Datum: 28 maart 2022

De verkrijgingsprijs omvat de inkoopprijs en de bijkomende kosten. De vervaardigingsprijs omvat de aanschaffingskosten en de overige kosten, welke rechtstreeks aan de vervaardiging kunnen worden toegerekend. De vervaardigingsprijs bevat mede de rentelasten in verband met de financiering van Onderhanden werk/gronden in ontwikkeling. Alle gemaakte kosten zijn geactiveerd onder de post Onderhanden werk. De op Onderhanden werk betrekking hebbende opbrengsten zijn in mindering gebracht op deze kosten. Aangezien er een negatief plansaldo bestaat, zijn de gronden in ontwikkeling gewaardeerd tegen de lagere marktwaarde. De inbreng van gronden vindt plaats tegen verkrijgingsprijs. Behalve gronden en panden worden geen andere eigendommen ingebracht. Verworven eigendommen die niet (meer) voor de grondexploitatie benodigd zijn worden afgestoten. Het Bedrijvenschap beschikt derhalve niet over overige vaste activa. Vorderingen Vorderingen, overlopende activa en liquide middelen zijn gewaardeerd tegen verkrijgingsprijs, opgenomen tegen de nominale waarde. Indien van toepassing op vorderingen en overlopende activa onder aftrek van een voorziening voor mogelijke oninbaarheid. Eigen vermogen Het eigen vermogen bestaat uit reserves en het resultaat na bestemming volgend uit de programmarekening. De algemene reserve is de resultante van de met de grondexploitatie behaalde resultaten.

Voorziening Bij een uit de grondexploitatie voortvloeiend verwacht positief plansaldo worden gronden in ontwikkeling gewaardeerd tegen de vervaardigingsprijs. Indien de grondexploitatie daartoe aanleiding geeft (verwacht negatief plansaldo) wordt een voorziening voor het Onderhanden werk gevormd. Bij het Bedrijvenschap is dit vanaf de start van toepassing. De omvang van de voorziening is gebaseerd op het geraamde tekort volgens de laatste grondexploitatieberekening en belangrijke afwijkingen daarop in het 2e halfjaar 2021. In de toelichting van de mutatie in de voorziening in 2021 is de berekening daarvan weergegeven. Resultaatbepaling De opbrengsten en de kosten worden toegerekend aan de periode waarop zij betrekking hebben. Lasten worden verantwoord in het jaar van prestatielevering. Grondverwervingen en gronduitgiften worden verantwoord op het moment dat het juridisch eigendom is overgedragen. Verliezen worden in aanmerking genomen in het jaar waarin deze voorzienbaar zijn. Het resultaat wordt bepaald met inachtneming van de hiervoor vermelde waarderingsgrondslagen. Winst wordt verantwoord bij afloop van de exploitatie of eventueel eerder, naar rato van de voortgang van de exploitatie en in overeenstemming met de hiervoor vigerende verslaggevingsregels.

r.B.

Baker Tilly (Netherlands) N.V. Gewaarmerkt voor identificatiedoeleinden Den Haag Datum: 28 maart 2022

2.5

Toelichting op het overzicht van baten en lasten over 2021 Rekening 2021

Rekening 2020

Begroting 2021 (voor wijz.)

Begroting 2021 (na wijz.)

Verwervingen Verwervingen

13.488

1.629.667

Civiele techniek Slopen, saneren en voorbelasten Bouwrijp maken Woonrijp maken CT diversen

268.353 93.022 261.173 126.208

412.164 455.163 853.439 42.587

412.251 277.719 540.164 26.139

781.035 677.289 808.997 38.440

Plankosten en VTU Planontwikkelingskosten Voorbereiding en toezicht op uitvoering

883.681 164.290

906.301 394.275

628.880 147.616

860.919 382.177

Overige kosten Rentekosten Fondsvorming Overig Storting in de voorziening

557.065 330.952 416.844

581.907 153.225 648.864

694.000 253.568 595.345

615.000 132.514 313.897

Mutatie onderhanden werk

18.466.168

5.368.358 17.330.142

5.597.217

Totaal

21.581.244 11.445.950 20.905.824 10.207.485

BATEN Gronduitgiften Gronduitgiften

20.934.637 11.261.893 14.525.056

Overige opbrengsten Overig Vrijval van de voorziening

646.607 1.280.000

Totaal

22.861.244 14.305.950 20.905.824 10.207.485

Gerealiseerd totaal baten en lasten Toevoeging/onttrekking aan reserves Gerealiseerd resultaat

1.280.000 0 1.280.000

Lasten

184.057 2.860.000

2.860.000 0 2.860.000

6.380.768

9.912.267

295.218

0 0 0

2.5.1 Lasten Verwervingen De verwervingskosten hebben betrekking op juridische kosten rondom onteigeningen, alsmede notariskosten voor grondcorrecties nabij de Harnaschdreef en Sionsdreef.

Civiele techniek Algemeen Zoals elk jaar is er ook dit jaar weer in de bestekken (en dus in de realisatie) ten opzichte van de begroting een bepaalde mate van vermenging van voorbelasten en bouwrijp maken. Dit heeft vooral te maken met het grondwerk. Grond wordt in eerste instantie gebruikt om voor te belasten, maar daarna wordt diezelfde grond ook gebruikt om aan te vullen in een bouwrijp maken bestek.

r.B.

Baker Tilly (Netherlands) N.V. Gewaarmerkt voor identificatiedoeleinden Den Haag Datum: 28 maart 2022

Verder speelt de fasering van de kosten ook een grote rol. In de begrotingswijziging 2021 werd nog uitgegaan van een omvangrijke realisatie van civieltechnische kosten in 2021. Het grootste gedeelte hiervan is verschoven naar latere jaren, vanwege verschillende oorzaken. Slopen, saneren, voorbelasten In 2021 is aangevangen met de sloop van de resterende woningen aan de Harnaskade oost. Een deel hiervan loopt nog door en is daarmee verschoven naar 2022. Hierin is vertraging ontstaan vanwege de aanwezigheid van mussen in de gebouwen en de tuinen. Pas nadat vervangende maatregelen waren getroffen konden de woningen gesloopt worden. Hierdoor is ook het voorbelasten en grotendeels verschoven naar 2022. Bouwrijp maken Ten aanzien van het bouwrijp maken zijn vrijwel alle kosten verschoven naar de komende jaren. In woud Harnasch is dit het gevolg van de bovengenoemde vertraging. In Hoog Harnasch en vrij Harnasch worden nog stroken infrastructuur aangelegd, die deels ook weer in fasering volgend zijn op de bouwplanning van de resterende kavels. Woonrijp maken De bovengenoemde vertraging betekent ook dat woonrijp bestekken zijn doorgeschoven. In alle deelgebieden zijn er nog werkzaamheden voorzien, uiteenlopend van ontsluitingsbestekken tot de afronding met lichtmasten en bomen. In 2021 is wel een volgende strook van de Kleiweg aangelegd om de daaraan gelegen bedrijven te ontsluiten.

CT diversen Onder de diverse kosten bevinden zich enkele investeringen die gedaan zijn om Woud Harnasch fase 3 verder civieltechnisch af te ronden.

Plankosten en VTU Planontwikkelingskosten Onder de plankosten zijn opgenomen de kosten voor gedetacheerde medewerkers van de deelnemende gemeenten. De inzet vindt plaats op grond van afspraken met de deelnemers in de Gemeenschappelijke regeling. Daarnaast zijn onder de plankosten ook opgenomen de inhuur van externen ten behoeve van de projectorganisatie en de kosten voor PR en communicatie, noodzakelijke onderzoeken, en algemene kosten, zoals kosten huisvesting en ondersteuning. Ten aanzien van de plankosten is er een lagere realisatie dan oorspronkelijk was begroot. Dit heeft vooral te maken met een lager dan voorziene inzet op het punt van civieltechnische voorbereiding en begeleiding. Voorbereiding en toezicht op uitvoering Hieronder vallen kosten voor bestekvoorbereiding, toezicht en directie voor bouwrijp maken en woonrijp maken. Het betreft de werkzaamheden voor bovengenoemde civiele werkzaamheden. Deze zijn lager uitgevallen vanwege het doorschuiven van civieltechnische werkzaamheden.

Overige kosten Rentekosten De financieringslasten bestaan uit de aan 2021 toegerekende rentelasten van de leningportefeuille. De leningportefeuille is beschreven in paragraaf 2.6.2. Ten opzichte van de begroting zijn de rentekosten lager uitgevallen doordat geraamde rentekosten voor aanvullende financiering van de grondexploitatie lager zijn uitgevallen. Fondsvorming Overeenkomstig de afspraken bij de vorming van de gemeenschappelijke regeling wordt aan de Stichting Groenfonds Midden-Delfland een bedrag van € 4,54 per uitgegeven m2 uitgekeerd. Over het verslagjaar is dat een bedrag van € 330.952. Overig Naast een beperkt bedrag voor de tijdelijke exploitatie van enkele woningen en belastingaanslagen voor de eigendommen van het Bedrijvenschap betroffen de overige kosten in 2021 voor het grootste deel (€ 0,29 miljoen) een vergoeding aan de gemeente Midden-Delfland voor de canonderving.

r.B.

Baker Tilly (Netherlands) N.V. Gewaarmerkt voor identificatiedoeleinden Den Haag Datum: 28 maart 2022

Mutatie Onderhanden werk De mutatie Onderhanden werk betreft een sluitpost in de programmarekening. Zolang het Bedrijvenschap grond ontwikkelt wordt het saldo van alle opbrengsten en kosten geactiveerd als Onderhanden werk.

2.5.2 Baten Opbrengst gronduitgiften In 2021 zijn voor € 20,9 miljoen aan opbrengsten gerealiseerd uit hoofde van de uitgifte van 8,6 hectare gronden aan of ten behoeve van zes partijen. Dit is fors hoger dan was begroot. In de begroting 2021, die was gebaseerd op de jaarschijf 2021 in de grondexploitatie per 1 juli 2020, was rekening gehouden met de opbrengst van een tweetal grote uitgiften (Paardekooper en Woltering) in 2020, terwijl deze gronden uiteindelijk pas in 2021 zijn geleverd. Overig De overige ontvangsten betreft vooral enkele ontvangen reserveringsvergoedingen voor percelen grond (€ 338.832), de opbrengsten van een reclamemast (€ 288.000) en de huuropbrengst van de enige nog aanwezig woning (€ 4.774). Vrijval van de voorziening Tot en met 2020 is per saldo een bedrag gedoteerd aan de verliesvoorziening van € 8,77 miljoen (tot en met 2019: € 11,63 miljoen) Dit bedrag is gelijk aan het verwachte negatieve planresultaat op grond van de vastgestelde grondexploitatieberekening per 1 juli 2020, gecorrigeerd voor de mutatie die noodzakelijk is om te komen tot de contante waarde per 1-1-2021. Op basis van de grex per 1-7-2021 wordt een negatief planresultaat van € 7,42 miljoen netto contant verwacht. De voorziening dient te worden afgestemd op het niveau van de contante waarde per 1-1-2022.

Daarom wordt het tekort van € 7,42 miljoen opgehoogd met een half jaar indexering, oftewel 1% (€ 0,07 miljoen). Dit resulteert in een aanpassing van de contante waarde van het tekort tot per saldo € 7,49 miljoen. Met inachtneming van deze correctie is er in 2021 sprake van een verlaging van de voorziening met € 1,28 miljoen (2020: verlaging € 2,86 miljoen).

Resultaat Het resultaat over het boekjaar 2021 bedraagt € 1,28 miljoen positief. Dit bedrag is gelijk aan de te verwachten afname van het tekort van de gehele grondexploitatie overeenkomstig de grex per 1-72021 en de daarmee verband houdende vrijval van de voorziening voor het tekort. Op het berekende tekort van de grex per 1-7-2021 is wel een correctie aangebracht zoals genoemd bij de hiervoor genoemde storting in de voorziening.

2.5.3 Wet Normering Topinkomens (WNT) tabel Per 1 januari 2013 is de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) ingegaan. Deze verantwoording is opgesteld op basis van de op het Bedrijvenschap Harnaschpolder van toepassing zijnde regelgeving. 1a. Leidinggevende topfunctionarissen met dienstbetrekking en leidinggevende topfunctionarissen zonder dienstbetrekking vanaf de 13e maand van de functievervulling, alsmede degenen die op grond van hun voormalige functie nog 4 jaar als topfunctionaris worden aangemerkt

r.B.

Baker Tilly (Netherlands) N.V. Gewaarmerkt voor identificatiedoeleinden Den Haag Datum: 28 maart 2022

Gegevens 202114 bedragen x € 1

C.Boele

Functiegegevens5

directeur

Aanvang6 en einde functievervulling in 2021 Omvang dienstverband (als deeltijdfactor in fte)7 Dienstbetrekking?8 Bezoldiging9 Beloning plus belastbare onkostenvergoedingen Beloningen betaalbaar op termijn Subtotaal

1-1-2021 - 31-12-2021 0,127 nee

Individueel toepasselijke bezoldigingsmaximum10 -/- Onverschuldigd betaald en nog niet terugontvangen bedrag11 Bezoldiging Het bedrag van de overschrijding en de reden waarom de overschrijding al dan niet is toegestaan12 Toelichting op de vordering wegens onverschuldigde betaling13

€ 26.587

€ 21.600 n.v.t. € 21.600

n.v.t. € 21.600 N.v.t.

N.v.t.

Gegevens 202014 bedragen x € 1 Functiegegevens5 Aanvang en einde functievervulling in 2020 Omvang dienstverband (als deeltijdfactor in fte)7 Dienstbetrekking?8 Bezoldiging9 Beloning plus belastbare onkostenvergoedingen Beloningen betaalbaar op termijn Subtotaal

C.Boele directeur 01-01-2020 - 31-12-2020 0,141 nee € 24.000 N.v.t. € 24.000

Individueel toepasselijke bezoldigingsmaximum10 € 28.410 Bezoldiging € 24.000 De per 1-1-2016 aangestelde directeur is in dienst van de gemeente Den Haag en wordt vanuit die gemeente parttime gedetacheerd bij het Bedrijvenschap. De in de tabel genoemde bezoldiging is het bedrag dat voor het werk van de directeur aan de gemeente Den Haag is verschuldigd over 2021.

r.B.

Baker Tilly (Netherlands) N.V. Gewaarmerkt voor identificatiedoeleinden Den Haag Datum: 28 maart 2022

1d. Topfunctionarissen in 2021 met een bezoldiging van € 1.700 of minder NAAM TOPFUNCTIONARIS

FUNCTIE PER 31 DECEMBER 2021

F.J.M. ten Have Voorzitter DB / AB S. Bruines Lid DB / AB A. Mulder Lid DB / AB S. Smit Lid AB W. Renzen – van Leeuwen Lid AB B. van Alphen (tot 13 september 2021) Lid AB A. Kapteijns (vanaf 15 december 2021) Lid AB De opgenomen topfunctionarissen betreffen de leden van het dagelijks bestuur en het algemeen bestuur van het Bedrijvenschap HarnaschPolder. De bestuursleden waren in het verslagjaar wethouders van de gemeenten Den Haag en Midden-Delfland en ontvingen generlei vergoeding voor hun werkzaamheden.

r.B.

Baker Tilly (Netherlands) N.V. Gewaarmerkt voor identificatiedoeleinden Den Haag Datum: 28 maart 2022

2.6

Toelichting op de balans per 31 december 2021

2.6.1 Activa Voorraad Onderhanden werk Bouwgrond in exploitatie Het saldo van de post onderhanden werk geeft de totaal gerealiseerde investeringen tot en met 31 december 2021 weer van het totale project. De balanspost Onderhanden werk (gronden in exploitatie) bedraagt per einde boekjaar afgerond circa € 35,8 miljoen, exclusief de afwaardering voor het verwachte plantekort. De waardering van de in exploitatie genomen gronden is gebaseerd op de inzichten medio 2021 en de daarbij behorende inschatting van uitgangspunten, parameters en risico’s. Uiteraard betreft dit een inschatting die omgeven is door onzekerheden die periodiek worden herzien en waarbij de waardering in volgende jaren zowel positief als negatief uit kan vallen. Het bestuur is van mening dat op basis van de informatie en inzichten de beste schatting is gemaakt voor de waardering van de in exploitatie genomen gronden. De risico’s zijn nader beschreven in de paragraaf grondbeleid, de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing en de risicoparagraaf in het jaarverslag. De grondexploitatieberekening per 1-7-2021 is vastgesteld met prijspeil 1 juli 2021 en sluit op een resultaat van € 7,42 miljoen negatief op contante waarde per 1-7-2021. Deze grondexploitatie is een opstelling die een zo getrouw mogelijk beeld geeft van de huidige verwachtingen, gebaseerd op ramingen en kengetallen.

De grondexploitatie kent de volgende karakteristieken: -

In de waardering van de bouwgrond in exploitatie is rekening gehouden met een schadeclaim. TenneT TSO heeft de werkzaamheden afgerond betreffende de realisatie van de Randstad 380 kV-leiding. Dit betekent dat in noord-/zuidrichting over deelgebied Woud-Harnasch fase 3 een hoogspanningstracé loopt over (oorspronkelijk) uit te geven kavels. In de grondexploitatieberekening per 1-7-2021 is een stelpost schadevergoeding opgenomen, bestaande uit een planschadevergoeding en een schadevergoeding op grond van de belemmeringenwet privaatrecht. In het verslagjaar 2017 is inmiddels € 2,52 miljoen aan planschadevergoeding ontvangen (tegen de hoogte is bezwaar aangetekend). Vanwege het risico dat het restant van de claim niet volledig uitbetaald wordt is in de risicoparagraaf bij de grondexploitatieberekening rekening gehouden met een lagere vergoeding. Naast de mogelijkheid dat de schadeclaim tot een lager bedrag wordt gehonoreerd dan in de grondexploitatie is opgenomen is in de risicoanalyse ook een positief risico opgenomen dat de schadeclaim tot een hoger bedrag wordt gehonoreerd.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/11419285/1