RIS311483 Bijlage 1

De uitvoering wordt efficiënt gemaakt door op basis van de huidige experimenten onderbouwd te kunnen besluiten over de in te zetten capaciteit, welk team de uitgaande telefoontjes uitvoert, individuele resultaatdoelen te kunnen stellen en de benaderingswijzen te verbeteren. We toetsen bij inwoners die we hebben benaderd hoe zij het contact hebben ervaren. Daarmee verfijnen we de kwaliteit van onze aanpak continu. We verwachten door deze inzet een toenemend beroep op schuldhulpverlening (een afname wordt op langere termijn verwacht), een afname van maatschappelijke problemen en een afname van het beroep op sociale voorzieningen. Dit moet uiteindelijk leiden tot minder mensen met zorgen over schulden.

39 Zie afdoening motie ‘Maak de MKB’er niet de schuldenaar van morgen’ (RIS306998) 40 Wet gemeentelijke schuldhulpverlening 41 Hogere prioriteit houdt momenteel in: mensen met meer dan 900 euro achterstand, mensen die door meer dan 3 partijen

zijn aangemeld en mensen die bij herhaling worden aangemeld en bij wie het schuldbedrag is gestegen.

Armoedebestrijding Den Haag 2021 – 2022 | 25

Aanpak voorkomen uithuiszettingen Middels het voorkomen van uithuiszettingen proberen we ook invulling te geven aan het begrip bestaanszekerheid bieden. Het voorkomen van een uithuiszetting voorkomt voor alle betrokken partijen hoge (maatschappelijke) kosten. Daarom hanteert de gemeente aanvullend op de vroegsignalering al jaren de succesvolle aanpak voorkomen uithuiszettingen. De uitvoering van de aanpak wordt vanuit SZW gedaan door het Multidisciplinair Team (MDT). Het MDT heeft de werkafspraak met Staedion, Vestia en HaagWonen dat alle dagvaardingen tot ontruiming bij de gemeente worden aangemeld. Naast deze corporaties worden ook meldingen behandeld van particuliere verhuurders of huurders die zich bij de gemeente melden. Dankzij de bemiddeling van het MDT tussen inwoner en corporatie worden 95% van de uitruimingen voorkomen. Landelijk is dit percentage beduidend lager namelijk 75%.42 Tijdens de eerste drie kwartalen van 2021 is het succes van de aanpak wederom gebleken: van de 536 curatieve meldingen die het MDT heeft behandeld zijn 510 uithuiszettingen voorkomen. Bij de 26 uithuiszettingen die hebben plaatsgevonden gedurende het eerste half jaar was er in 23 gevallen sprake van een onbewoonde woning. In deze aanpak kijkt het MDT ook breed naar andere leefgebieden en zorgt zo nodig voor een warme overdracht naar die vervolgdienstverlening die nodig is voor de inwoner.

Meldingen van energie-, gas- en waterleveranciers worden ook door het MDT opgepakt. Daarnaast wordt vanuit het MDT jaarlijks een groot aantal inwoners benaderd die in de bronheffing zitten via het CAK.43 Inwoners krijgen een financieel gesprek aangeboden en er wordt gekeken of er een aflossingsregeling kan worden getroffen. Op deze manier kunnen zij daadwerkelijk gaan aflossen op hun achterstand en weer een reguliere (lagere) premie gaan betalen. Ook nemen we als gemeente Den Haag deel aan de pilot Schuldenrechter. Als inwoners tijdens een zitting op de rechtbank aangeven hulp bij schulden nodig te hebben dan worden ze direct bij de gemeente aangemeld. Als er sprake is 42 Aedes, Voorkomen van huisuitzettingen en schuldproblemen, 2021 43 Als iemand meer dan zes maanden de premie voor de zorgverzekering niet heeft betaald, meldt de zorgverzekeraar diegene

aan bij het CAK. Het CAK int dan voortaan de premie van de basisverzekering. Dit heet de bronheffing.

Armoedebestrijding Den Haag 2021 – 2022 | 26

van een huurachterstand dan worden ze direct aan het MDT-team gekoppeld. Door inwoners te benaderen via het CAK en de rechtbank zorgen we ervoor dat een grotere groep inwoners geholpen kunnen worden uit hun financiële problematiek. 2021 stond in het teken van meer grip krijgen op particuliere verhuurders. Het MDT is hiermee proactief aan de slag gegaan om contact te leggen met alle nieuwe verhuurders die aanmelden in het kader van vroegsignalering. Zodra er een nieuw convenant vroegsignalering wordt getekend met een partij voegen we daar waar mogelijk, in overleg met verhuurders, aanvullende afspraken met betrekking tot het aanmelden van curatieve meldingen. Deze inspanningen hebben in de praktijk tot nieuwe meldingen geleid, bijvoorbeeld van Urban Interest, Omnia Wonen, Makelaars Associatie en Vidomes. In 2022 gaan we een stap verder en gaan we in gesprek met vertegenwoordigers van Vastgoed Belang/IVBN om een bredere groep particuliere verhuurders te kunnen bereiken. Schuldhulpverlening voor en door jongeren Jongeren nemen al jaren een belangrijke plek in als het gaat om het voorkomen en oplossen van financiële problemen. Samen met jongeren en het JIP heeft de gemeente enige jaren geleden de folder Regel je Shit gemaakt die aan alle Haagse jongeren wordt verstuurd voordat ze 18 worden.

De folder bevat de belangrijkste regelzaken voor als je 18 wordt zoals het zelf afsluiten van een passende zorgverzekering. Specifiek voor studenten hebben we in samenwerking met InHolland en AEGON de saldobaas app ontwikkeld. Deze gaat uit van de leefwereld van de student met als doel om jongeren financieel stabiel te maken en te houden. Samen met de Saldobaaslessen vormt deze app een succesvolle combinatie. De app wordt actief gebruikt door de jongeren. Veel verzekerden bij de Haagse Zorgverzekering hebben hun kinderen meeverzekerd. Op hun 18e verjaardag werden zij normaal gesproken uitgeschreven, wat tot problemen leidt: ze moeten zich nu zelf gaan verzekeren. De brief die jongeren hierover ontvangen is vaak ingewikkeld en te lang. Ook heeft de gemeente geen contactgegevens van de jongeren, dus direct contact opnemen gaat niet. Dit leidt tot veel betalingsachterstanden/schulden bij jongeren.

Armoedebestrijding Den Haag 2021 – 2022 | 27

Om dit te voorkomen stromen 18-jarigen direct vanuit de polis van hun ouders door in het Compact Pakket van de Haagse zorgverzekering. Dit in tegenstelling tot de werkwijze vóór 2022, waarbij jongeren instromen in de basisverzekering van VGZ (indien ze geen eigen actie ondernemen). Daarbij zagen we dat vooral jongeren in een kwetsbare positie toch vaak met onverwachte zorgkosten werden geconfronteerd. We proberen waar mogelijk om samen met jongeren mogelijkheden te ontwikkelen om schulden en geldzaken bespreekbaar te maken en waar mogelijk te voorkomen.

Het Jongeren Perspectief Fonds In de zomer van 2016 startte de gemeente Den Haag vanuit het Schuldenlab070 de pilot Jongeren Perspectief Fonds (JPF) om jongeren tussen de 18 en 27 jaar schuldenzorgenvrij te krijgen. 53 deelnemers namen deel aan het traject. Vanwege het succes zijn in 2017 100 nieuwe jongeren ingestroomd en is de JPF-aanpak nu de standaard werkwijze voor jongeren met schulden geworden. Gezamenlijk wordt gewerkt aan de ambitie om jongeren snel schulden(zorg)vrij te maken. Aan de hand

Armoedebestrijding Den Haag 2021 – 2022 | 28

van een begeleidingstraject, een op maat samengesteld perspectiefplan en een integrale aanpak op verschillende leefgebieden worden jongeren begeleid en gecoacht naar een schulden(zorg)vrije toekomst. Met name de integrale aanpak en het bouwen van een netwerk om de jongeren heen, zorgt ervoor dat de jongeren centraal staan en zich kunnen ontplooien. In de zomer van 2021 is door Adviesbureau Purpose in opdracht van de gemeente en de Stichting JPF uitgebreid onderzoek gedaan naar de effecten van deze innovatieve schuldenaanpak. Uit het onderzoek44 blijkt dat het JPF te maken heeft met een uiterst kwetsbare groep jongeren die al vroeg in de problemen zijn gekomen. Deze jongeren hebben naast schulden vaak meerdere belemmeringen, zoals een beperkt sociaal netwerk, psychische problematiek, dakloosheid, het ontbreken van inkomen, justitiële problemen en verslaving. De jongeren ervaren de integrale aanpak van het JPF over het algemeen zeer positief. Jongeren geven aan dat tijdens het traject een grote last van hun schouders valt. Ze moeten zelf ook hard aan het werk en het gaat met vallen en opstaan. Na afronding van het traject ervaren veel jongeren een trots en voldaan gevoel. De JPF-aanpak heeft niet alleen een positief effect op de beleving van jongeren maar laat ook zien dat de positie van jongeren op bijna alle leefgebieden is verbeterd.

“Ik heb nu de tools om er weer uit te klimmen als het mis gaat.”

Het onderzoek laat zien dat de JPF-aanpak zeer positief aanslaat en dat jongeren zowel op de korte termijn als op de langere termijn erop vooruitgaan. Het onderzoek laat zien dat met name de schulden afnemen. Veel jongeren zijn in staat om zelfstandig hun financiën te regelen. Verder boeken jongeren ook positieve ontwikkelingen op andere leefgebieden zoals gezondheid, psychische gesteldheid en verslavingsproblematiek. Naast eerder genoemde sociale en maatschappelijke voordelen levert de JPF aanpak ook een financiële kostenbesparing. Uit het onderzoek blijkt dat de JPF-aanpak een netto kostenbesparing per jongere per traject oplevert van € 10.000. Deze besparing komt onder andere ten gunste aan de gemeente, zorgverzekeraars, woningcorporaties en schuldeisers. Op lange termijn (na het traject) zit de grootste besparing op het gebied van schulden en huisvesting. De komende tijd zal deze aanpak verder ontwikkeld worden om het succes van het JPF te vergroten en waar nodig de aanpak verder te ontwikkelen.

3.2.

Schuldenvrij terug in de maatschappij

Ook inwoners die om welke reden dan ook een nieuw start moeten maken omdat ze zijn gevlucht voor (huiselijk) geweld of in detentie terecht zijn gekomen en problematische schulden hebben opgebouwd, mogen rekenen op een schuldenzorgvrije perspectief. Schuldenvrij uit detentie Bij gedetineerden die grote schulden hebben opgebouwd en mede daardoor niet meer zelfredzaam zijn, is een helpende hand nodig om schuldenvrij terug de maatschappij in te gaan. Door nog beter samen te werken met verschillende ketenpartners willen we ervoor zorgen dat gedetineerden weer schuldenzorgvrij terug de maatschappij in kunnen. Daarbij is het belangrijk dat goed wordt gekeken naar wat de hulpvrager nodig heeft en hoe deze ondersteuning gerealiseerd kan worden. Hiermee streven we naar het leveren van een bijdrage aan een schuldenzorgvrij perspectief voor ex 44 Zie ‘Effectmeting Jongeren Perspectief Fonds’ (RIS309824): de totale kosten voor de gemeente om jongeren te helpen, zijn

ca. € 11.000, - per jongere. De inzet van het JPF levert echter ca. € 21.000,- per jongere op aan besparing, wat dus neerkomt op een totale netto besparing per traject van € 10.000 per jongere

Armoedebestrijding Den Haag 2021 – 2022 | 29

gedetineerden zodat zij zonder geldzorgen uit detentie kunnen komen en zich kunnen richten op een positieve toekomst.

3.3.

Daklozenperspectief-aanpak

De daklozenperspectiefaanpak is een aanpak gericht op volwassenen die dakloos zijn, schulden hebben en in de maatschappelijke opvang verblijven. Het doel is dat een dakloze zelf een perspectiefplan opstelt op alle leefgebieden en aan dat perspectief gaat werken met hulp van een vaste begeleider. Het streven is om bij de aanpak schuldenproblematiek één schuldeiser over te houden. Hierdoor ontstaat er rust voor de dakloze om schuldenzorgenvrij aan perspectief te werken. Om terugval in schulden te voorkomen, onderzoeken we binnen deze aanpak ook op welke manier er nazorg geboden kan worden, door inzet van financiële hulpverlening, zoals bijvoorbeeld budgetcoaching. De aanpak resulteert in een schuldenzorgvrije client die kan uitstromen naar een woning. Deze aanpak is bedoeld voor de brede doelgroep dak- en thuislozen die nu vaak niet geholpen kunnen worden bij het oplossen van schulden vanwege hun instabiliteit/multi- problematiek. Naast het ontwikkelen van een succesvolle aanpak die aansluit op de behoeftes van dak- en thuislozen is de opschaalbaarheid van deze aanpak ook een belangrijk doel. De pilot is gestart met informatieve bijeenkomsten met betrokken samenwerkingspartners: Dak – en Thuislozenloket, Schuldhulpverlening, Kessler Stichting, Leger des Heils en Straatconsulaat. Er is een plan opgesteld dat bestaat uit 3 fasen.

In de eerste fase zijn de consulenten aan de slag gegaan met 5 deelnemers met als doel dat alle deelnemers aan het einde van de eerste fase een perspectiefaanpak hebben. Dit is een samenspel tussen het projectteam, betrokken managers, beleidsmedewerkers, de Erasmus Universiteit, projectleider en de opdrachtgever. We verwachten dat de resultaten van de eerste fase in Q1 2022 worden behaald en vanuit daar gaan we naar de volgende fase waar we uitbreiden met 20 deelnemers. In de laatste fase wordt, op de basis van de ervaringen uit fase één en twee, opgeschaald naar een representatief aantal.

Armoedebestrijding Den Haag 2021 – 2022 | 30

4.

Armoedebestrijding is niet alleen van de overheid maar van ons allen

Het college trekt in de bestrijding van armoede en het voorkomen van problematische schulden bij haar inwoners samen met professionele, maatschappelijke en vrijwillige organisaties op. Meer dan ooit blijkt dat we elkaar nodig hebben. Deze organisaties dragen bij aan de sociale verbinding in de verschillende wijken en stadsdelen. Immers, zij staan het dichtstbij de inwoners.

Maar ook de inwoners zelf zijn nodig om beleid te ontwikkelen dat er echt toe doet. Niet alleen op inhoud, maar ook op duidelijkheid en het vinden van de juiste toon. Door de inzet van ervaringsdeskundigen en de cliëntenraad toetsen we voortdurend of beleid ook het beoogde resultaat heeft en passen we waar nodig en mogelijk onze dienstverlening aan.

In dit hoofdstuk worden enkele succesvolle en waardevolle samenwerkingsverbanden tussen de gemeente en verschillende partijen in Den Haag toegelicht.

Armoedebestrijding Den Haag 2021 – 2022 | 31

4.1.

Samen doen wat nodig is

Voedselsteun voor de meest kwetsbaren Ondanks een breed aanbod aan gemeentelijke dienstverlening hebben sommige inwoners niet altijd volledig toegang tot voedsel. Om die reden verstrekt de gemeente Den Haag een subsidie aan de Voedselbank Haaglanden. Via 18 uitgiftenpunten in Den haag ontvangt een deel van de inwoners wekelijks een aanvulling op de boodschappen. In 2020 ging het om 82.384 kratten met voedsel die aan 2.502 unieke huishoudens zijn verstrekt (5.639 unieke personen).45 De Voedselbank Haaglanden ontwikkelt een nieuw concept voor het uitgeven van voedsel. Traditionele uitgiftepunten worden stap voor stap omgebouwd tot Verswinkels. Deze Verswinkels dienen als een supermarktconcept waarbij inwoners op basis van hun eigen voorkeuren voedsel kunnen uitkiezen.46 Door oog te hebben voor de individuele behoeften wordt de inwoner beter geholpen. Dit uitgangspunt sluit aan bij de gedachte van deze armoedebrief. Naast de voedselbank zijn er ook andere organisaties die voedselsteun aanbieden. Denk hierbij aan het STEK (Wereldhuis) dat een jaarlijkse subsidie ontvangt. Naar aanleiding van de COVID-pandemie bood o.a. het Rode Kruis Den Haag noodsteun aan kwetsbare inwoners. De gemeente Den Haag heeft, mede opgeroepen door de motie van de raad47, hierin ondersteund in de vorm van subsidies.

Zoals later in deze brief nogmaals is benoemd, is de bestrijding van armoede niet alleen een taak van de gemeente. Alleen samen met de gehele stad kunnen we zorgen dat naar alle individuele behoeften van inwoners wordt gekeken. De gemeente Den Haag ondersteunt daar waar nodig. Bestrijding van kinderarmoede doen we samen In Den Haag groeiden in 2020 in 8.200 tot 11.900 huishoudens met een laag inkomen kinderen op (110 tot 130 % sm). In deze gezinnen leven 13.900 tot 19.600 kinderen. Dat komt neer op 14 tot 19 % van alle Haagse kinderen. Dat is lager dan in Amsterdam en Rotterdam en hoger dan in Utrecht.48 Uit recent onderzoek van het CBS blijkt dat de risico’s en effecten voor deze kinderen groot is. Zo zijn kinderen die opgroeien in huishoudens met een laag inkomen vaker ongezond en te zwaar en komen ze vaker in aanraking met Bureau Halt.49 Het is belangrijk voor het college dat kinderen geen nadelige effecten ondervinden van de inkomenspositie van de ouder(s). Om de effecten van armoede voor deze kinderen te dempen heeft de gemeente Den Haag ruimhartige armoederegelingen. Zo heeft de Ooievaarspas een speciaal Kinderen Doen Mee programma zodat kinderen met een Ooievaarspas gratis lid kunnen worden bij een sport- en/of cultuurvereniging.50 Samen met de stad proberen we kinderen deel te laten nemen aan (sociale) activiteiten om sociale uitsluiting te voorkomen.

Daarnaast werkt de gemeente samen met de Stichting Leergeld. Zij hebben een aantal voorzieningen om ervoor te zorgen dat kinderen de middelen hebben om mee kunnen doen op het gebied van onderwijs, sport en cultuur. De Stichting Leergeld heeft tal van regelingen om kinderen te ondersteunen. Met een schoolspullenpas wordt gezorgd dat kinderen voldoende middelen hebben om onderwijs te volgen (18.000 kinderen), een winterkledingpas om ook in de winter goede kledij te hebben (19.000 kinderen), en zijn er tal van

45 Totaalcijfers over 2021 zijn nog niet bekend. Wel een verwachte (landelijke) daling van ongeveer 30%. 46 Schriftelijke vragen ‘Voedselpinpas’ (RIS310188) 47 Motie “Meer steun voor hulpinitiatieven (RIS308128) 48 Zie: armoedemonitor 2021 49 CBS, Armoede en sociale uitsluiting, 2021 50 Regeling Kinderen doen mee

Armoedebestrijding Den Haag 2021 – 2022 | 32

regelingen die voorzien in middelen als een laptop (1.100 kinderen51), mobiele telefoon voor kinderen die naar de brugklas gaan (900 kinderen), een fiets (2.400) en sport- en cultuurattributen (3.000 kinderen). Hiervoor ontvangt de Stichting Leergeld een jaarlijkse subsidie van de gemeente. Samen pakken we de bestrijding van kinderarmoede aan. Het bereik van de Stichting Leergeld onder de kinderen die opgroeien in armoede is hoog. Hierbij dient opgemerkt te worden dat de landelijke Coronamaatregelen ook invloed hebben gehad op de verstrekking via de Stichting Leergeld. Zo maakt normaliter oudercontact en een huisbezoek onderdeel uit van het ondersteuningsaanbod. Deze konden door de maatregelen niet doorgaan. In 2022 willen zij naast de verstrekkingen weer de verbinding zoeken met de ouders van de kinderen. Hopelijk is het mogelijk om meer huisbezoeken te doen zodat ook op andere leefgebieden voor zowel het kind als voor de ouder(s) het verschil gemaakt kan worden.

Ondersteuning van de meest kwetsbaren door Stek Stek biedt al jaren financiële hulpverlening voor mensen in acute (brood)nood die nergens anders terecht kunnen. De fondsen voor de Individuele Hulpverlening komen van de Protestantse Diaconie van Den Haag die de uitvoering heeft belegd bij Stek. De Individuele Hulpverlening is bekend bij hulpverleners in Den Haag. In deze tijden van Corona wordt in toenemende mate een beroep op de individuele hulpverlening gedaan. Mensen komen urgent in de problemen vanwege het wegvallen van werk en inkomen. Uitkeringen en andere regelingen zijn beschikbaar, maar het duurt even voordat aanvragen voorbereid en ingediend worden, voorschotten verstrekt worden en uitkeringen gaan lopen. Een voorbeeld van een groep die plots in de problemen kwam door coronamaatregelen zijn de sekswerkers of mensen zonder vaste woon- en verblijfplaats. Daarnaast is er een groep die om uiteenlopende redenen moeilijk bij het gemeentelijk loket aanklopt. De mensen die bij Stek komen hebben geen of heel beperkte reserves die snel opraken en kunnen 51 Door de lockdownmaatregelen en het verplicht volgen van thuisonderwijs zijn de afgelopen twee jaar meer laptops

verstrekt zodat elk kind vanuit huis thuisonderwijs kon volgen.

Armoedebestrijding Den Haag 2021 – 2022 | 33

deze gaten niet overbruggen. Mensen ervaren hierdoor acute broodnood. Individuele Hulpverlening is in staat om op basis van duidelijke criteria en een korte procedure op korte termijn (binnen 1 à 2 werkdagen) beperkte financiële middelen te verstrekken om de ergste nood te lenigen. Tijdens de coronacrisis zijn de uitgaven van dit fonds sterk toegenomen tot een verdrievoudiging van de reguliere uitgaven. Gezien de groei van de uitgaven is de nood in Den Haag hoog, maar kunnen de Diaconie en Stek deze noden niet alleen blijven dragen. De gemeente Den Haag subsidieert vanaf het begin van de coronacrisis deze extra uitgaven. Daarmee voorkomen we samen met Stek dat de meest kwetsbare burgers in ernstige financiële problemen komen. Hulp bij schulden door vrijwilligers Slechts een beperkt deel van de mensen die financiële problemen ervaren wendt zich tot de gemeentelijke schuldhulpverlening. Inwoners met schulden wenden zich meer dan twee keer zo vaak tot kennissen, vrienden en familie dan tot de formele schuldhulpverlening.52 Door bestaande problemen vroegtijdig op te lossen kunnen mogelijk ernstige schuldensituaties met bijbehorende maatschappelijke kosten worden voorkomen. Het voorkomen en oplossen van beginnende schuld kan de gemeente dan ook niet alleen. Daarom is de samenwerking met vrijwillige schuldhulporganisaties zo belangrijk.

Wij hebben gekozen voor een mix van maatregelen en samenwerkingen die erop gericht zijn dat inwoners financieel vaardig worden en tijdig ondersteuning weten te vinden. Zo zijn we aangesloten bij de Nederlandse Schuldhulproute. Door deze samenwerking kunnen inwoners laagdrempelig en sneller inzicht krijgen in hun financiële situatie via een eenvoudige online test en komen ze uit bij passende vrijwillige of professionele hulp. In het steeds groter groeiende netwerk van de Helpdesk Geldzaken en financieel trainers wordt nauw samengewerkt in de wijken met buurthuizen, gezondheidscentra en maatschappelijke organisaties. Daarmee bieden we laagdrempelige directe financiële dienstverlening, voorlichting en workshops over geldzaken. Waar nodig worden initiatieven vanuit vrijwilligersorganisaties ondersteund vanuit de gemeente. Daarbij is het goed om vast te stellen waar de inzet van vrijwilligersorganisaties de meeste impact heeft. Uit recent onderzoek blijkt dat de inzet van vrijwilligers in de financiële hulpverlening vooral effectief is in het vullen van het gat van het ontbrekende aanbod bij kleine en dreigende schulden. De vrijwilligersorganisaties fungeren dan als een schuldhulpverlening light.

Bij omvangrijke schuldenpakketten of complexe situaties is het echter zaak dat een vrijwilliger zo snel en eenvoudig mogelijk naar de formele schuldhulpverlening kan verwijzen en daar vooral niet mee moet wachten. Een vrijwilliger kan daarbij fungeren als voorportaal naar de formele schuldhulp, deelnemers bij de hand nemen en zorgen voor een warme overdracht. 53 Ook zien we als gemeente kansen om de rol van vrijwilligersorganisaties te vergroten bij het bieden van nazorg. Juist de mensen die na een lang traject schuldenvrij zijn, wil je ook schuldenvrij houden. Een luisterend oor en de oprechte interesse van een betrokken vrijwilliger kan dan echt het verschil maken. De gemeente Den Haag blijft daarom onverminderd investeren in een goede samenwerking en afstemming met de vrijwilligersorganisaties. Alliantie Financiële Ondersteuning Een partij waarmee we nauw samenwerken is de Alliantie Financiële Ondersteuning (hierna: AFO). De AFO bestaat uit verschillende maatschappelijke en vrijwillige organisaties zoals STEK, Humanitas, Humentum, Over Rood, Schuldhulpmaatje, Kompassie, Xtra, Seniorencollectief Haaglanden. Ook de 52 Dimensus; Inwonersonderzoek Den Haag 2020 – Geluk en financiële situatie 53 Hogeschool van Amsterdam, Van schulden naar kansen, 2021

Armoedebestrijding Den Haag 2021 – 2022 | 34

afdeling Financiële Hulpverlening van de gemeente participeert hierin. Deze verschillende organisaties hebben zich in de AFO verenigd om de financiële ondersteuning aan de inwoners van Den Haag te versterken. Door intensiever en beter met elkaar samen te werken proberen we Den Haag schuldenzorgenvrij te maken.

Subsidieregeling minimabeleid en financiële hulpverlening Momenteel wordt gewerkt aan nieuwe subsidieregelingen, waardoor op een andere manier bepaald gaat worden hoe er subsidies verstrekt worden voor financiële hulpverlening en het gemeentelijk minimabeleid. Dit is nodig omdat het belangrijk is dat het helder is met welk doel subsidies versterkt worden en er gelijkwaardigheid moet bestaan tussen alle partijen in de stad. Met de nieuwe regelingen wordt er gewerkt aan een professionele relatie met de vele vrijwilligersorganisaties in de stad die prachtig werk doen om onze inwoners vooruit te helpen als zij met schulden moeten leven of van een minimuminkomen rond moeten komen. Om te komen tot goede regelingen is de input van de (potentiële) partners in de stad essentieel. Ook de cliëntenraad is om input gevraagd. Alle potentiële en ook huidige partners krijgen de mogelijkheid tot een individueel gesprek, waarin vragen gesteld kunnen worden en waarin aandachtspunten meegegeven kunnen worden ten aanzien van de nieuwe subsidieregeling.

Armoedebestrijding Den Haag 2021 – 2022 | 35

Vanuit de cliëntenraad is aangegeven dat er sprake is van veel versnippering tussen organisaties in de stad. Zij geven als advies mee dat partijen vanuit de gemeente gestimuleerd worden om de krachten te bundelen en samen aanvragen te doen. Dit advies wordt ter harte genomen in de uitwerking van de nieuwe subsidieregelingen. De regelingen zullen dit jaar worden vastgesteld en gaan in per 2023.

Meerjarige subsidies

Geldzaken070 We werken samen met werkgevers54, schuldeisers en uitkeringsinstanties om schulden te voorkomen en op te lossen. Bij Geldzaken070 melden deze organisaties hun klanten met geldzorgen, met toestemming van die klant. De consulent van Geldzaken070 belt binnen maximaal 2 werkdagen de klant op om een afspraak te maken. Zo kunnen we mensen vroegtijdig verbinden aan de juiste ondersteuning. Niet alle mensen weten dat de gemeente hen hulp kan bieden, of hoe ze de weg naar deze hulp kunnen vinden. Of zij durven de stap niet te zetten om hulp te vragen. Deze inwoners melden zich wel regelmatig bij andere landelijke of lokale instanties. Vaak weten deze organisaties dan niet zo goed wat de juiste hulpverlening is voor hun klant, werknemer of patiënt. Voor organisaties met een klant met financiële problemen, waarbij wordt ingeschat dat diegene zelf niet om hulp durft te vragen, is Geldzaken070 een goede ingang. Dit is ons centrale aanmeldpunt waar de intake, snelle interventies en de inzet van vervolgdienstverlening wordt georganiseerd. Op dezelfde wijze als bij de Helpdesk Geldzaken, waar mensen terechtkomen die zelf aankloppen om hulp. 54 Zie afdoening motie ‘Rol werkgever’ (RIS308130)

Armoedebestrijding Den Haag 2021 – 2022 | 36

Geldzaken070 is onderdeel van de Alliantie Financiële Ondersteuning en werkt nauw samen met vrijwilligersorganisaties in Den Haag. Soms constateert een vrijwilligersorganisatie dat hulp vanuit de gemeente nodig is, soms constateert de gemeente dat een vrijwilligersorganisatie aanvullende hulp kan bieden. Elke keer wordt opnieuw bekeken welke hulp het beste past bij de behoeften van een cliënt.

Armoedebestrijding Den Haag 2021 – 2022 | 37

5.

Financiën

Corona heeft de afgelopen 2 jaar een grote impact gehad op het armoedebeleid. Voorzieningen gericht op maatschappelijke participatie - zoals sport en cultuurdeelname van kinderen en volwassenen via de Ooievaarspas en het gratis openbaar vervoer voor ouderen – zijn beduidend minder gebruikt. Met inzet van de minimamiddelen hebben we bij sport en cultuurverenigingen een rol kunnen spelen om hen door de coronacrisis heen te krijgen. Want de contributie hebben we ondanks sluitingen door lockdowns doorbetaald aan de clubs. We zien daarbovenop bij een aantal voorzieningen een afname die te verklaren valt vanwege een afname van het aantal bijstandsgerechtigden. Denk daarbij aan de individuele inkomenstoeslag. En 2021 is het eerste jaar met slechts één aanbieder van de collectieve zorgverzekering. Dit heeft tot een daling van het aantal verzekerden via de minimapolis geleid. We zijn volop bezig om meer minima de overstap naar het collectief te laten maken. Bijvoorbeeld door het mogelijk te maken dat mensen met een schuld bij hun zorgverzekeraar toch kunnen overstappen. We verwachten het komende jaar en de jaren daarop dat het gebruik vergelijkbaar is aan de periode voor 2021, waardoor er ongeveer € 1mln. (een stijging van 10%) meer aan de collectieve zorgverzekering besteed gaat worden. We zien wél een toename aan uitgaven voor directe kosten van het bestaan.

Bijvoorbeeld noodhulp, tijdelijke ondersteuning voor noodzakelijke kosten, extra ondersteuning van de voedselbank, ondersteuning in het kader van bestrijding dakloosheid, bijzondere bijstand energiekosten etc. Een toevoeging aan het minima aanbod die ook voorziet in de directe kosten is het tegengaan van menstruatiearmoede. Tenslotte zijn er een aantal direct aan corona te relateren acties gedaan vanuit het minimabeleid zoals het beschikbaar maken van mondkapjes en zelftesten onder de doelgroep. Maar ook is er een compleet nieuwe regeling (TONK) in 2021 aan het aanbod toegevoegd. Dit wordt bekostigd door extra middelen vanuit het rijk. En door de TOZO-regeling hebben we de groep zelfstandigen met een laag inkomen nu beter in beeld. Zij zullen naar verwachting meer gebruik gaan maken van het minimabeleid. De verschuiving van participatie naar directe kosten van het bestaan is zorgwekkend. Feitelijk zou de laatstgenoemde ondersteuning bij de rijksoverheid dienen te liggen. Zij zijn primair verantwoordelijk voor het borgen van bestaanszekerheid. Als deze trend zich voortzet én de uitgaven voor de op participatie gerichte voorzieningen weer op normaal niveau komen (wanneer corona onder controle is), dan is te voorzien dat de huidige minimamiddelen ontoereikend zijn. In 2022 worden er nog extra rijksmiddelen voor armoede (15mln. landelijk) en schulden (30 mln.

landelijk) beschikbaar gesteld aan gemeenten uit het aanvullend sociaal pakket van het corona steunen herstelpakket. De extra rijksmiddelen voor schulden zullen in 2022 ingezet worden om onze wettelijke taak wat betreft vroegsignalering uit te kunnen voeren. Vanaf 2023 ontstaat hierop een tekort. Verder staat in het regeerakkoord dat er landelijk per 2024 € 500 mln. per jaar geïnvesteerd wordt in het hervormen van de arbeidsmarkt, re-integratie en de aanpak van armoede en schulden. Dit wordt via een ingroeipad begroot. Onduidelijk is hoe de verdeling van dit bedrag voor gemeenten eruit gaat zien. Zonder extra rijksmiddelen of investeringen van een nieuw college zal er, uitgaande van het huidige beleid en een aflopende begroting, vanaf 2023 een structureel tekort zijn op de armoedemiddelen.55

55

Naar verwachting is er een tekort van € 1,6 mln. in 2023, oplopend tot € 2,6 mln. in 2025 op een totale begroting van € 50 mln.

Armoedebestrijding Den Haag 2021 – 2022 | 38

De raad wordt middels de begroting, halfjaarberichten en jaarrekening geïnformeerd over de nadere verdeling en besteding van de middelen voor armoedebestrijding en schuldhulpverlening. Tevens ontvangt de raad in het eerste kwartaal van 2022 de jaarlijkse voortgangsrapportage met betrekking tot het Beleidsplan Schuldhulpverlening 2020-2024. Hierin worden de belangrijkste gekwantificeerde resultaten gepresenteerd en waar nodig van duiding voorzien.

Armoedebestrijding Den Haag 2021 – 2022 | 39

Slotwoord De afgelopen jaren is de aandacht voor armoedebestrijding en schuldhulpverlening toegenomen. Niet alleen lokaal maar ook landelijk. Beweerde minister-president Rutte in 2011 nog dat echte armoede in Nederland niet bestaat56, in het kabinet Rutte 4 is er nu zelfs een speciale minister voor armoedebestrijding benoemd. En dat is hard nodig. Als gemeente zijn we verantwoordelijk voor het perspectief van de meer dan 50.000 huishoudens met een laag inkomen in onze stad. We zijn solidair met stadsgenoten die tijdelijk of langdurig niet in staat zijn om zelf in hun bestaanszekerheid te voorzien. Het ruimhartige minimabeleid van de gemeente Den Haag is hierbij geen luxe maar bittere noodzaak. We borgen de bestaanszekerheid van onze financieel kwetsbare inwoners en stellen hen in staat om deel te nemen aan het maatschappelijk verkeer en kleur en perspectief te geven aan hun bestaan. Het bestrijden van armoede en schulden is geen liefdadigheid maar een noodzakelijke investering. En die investering levert de maatschappij geld op. Of het nou gaat om het ondersteunen van jongeren met financiële problemen57, integraal maatwerk bij multi-probleem gezinnen58 of het saneren van problematische schulden59: telkens blijkt uit onderzoek dat de maatschappelijke baten vele malen groter zijn dan de gemaakte kosten.

Ook daarom is het van belang dat we ons volop en met kracht blijven inzetten voor deze doelgroep. Als grote stad met veel inwoners met een laag inkomen weten we als geen ander wat armoedeproblematiek betekent én wat oplossingen zijn die werken. Veel van onze aanpakken hebben landelijk navolging gekregen. Denk aan het collectief schuldregelen, de doorbraakmethode en onze Jongeren Perspectief aanpak. Maar een koppositie raak je ook snel weer kwijt als de inzet en aandacht verslapt. Het armoedebeleid is immers nooit af, het kan altijd beter. Die opdracht stellen we als gemeente onszelf, maar dragen we ook uit in onze samenwerking binnen de G4, de VNG, Divosa en al die andere samenwerkingsverbanden waarbij we als gemeente Den Haag pleiten voor een toegankelijk en ruimhartig minimabeleid, een fatsoenlijk bestaansminimum en een perspectiefvol schuldenzorgenvrij bestaan. Daarbij staat de menselijke maat centraal. Wetten en regels zijn er immers om het perspectief en de positie van inwoners te bevorderen en niet om hen afhankelijk te houden of te wantrouwen. We gaan hierover het gesprek en indien nodig de discussie aan met de rijksoverheid.

56 Volkskrant, Rutte heeft bezwaar tegen term armoede in Nederland, 2011

57

Zie ‘Effectmeting Jongeren Perspectief Fonds’ (RIS309824)

58

https://www.binnenlandsbestuur.nl/sociaal/nieuws/integrale-aanpak-multi-problematiek-bespaart3.14890590.lynkx 59 Regioplan; Schuldhulpverlening loont! Een onderzoek naar de kosten en baten van schuldhulpverlening, 2011

Armoedebestrijding Den Haag 2021 – 2022 | 40

Armoedebestrijding Den Haag 2021 – 2022 | 41