RIS311450 Notulen van de raad van 15 en 16 december 2021

Vergadering gemeenteraad Den Haag gehouden op woensdag 15 december 2021, voortgezet op donderdag 16 december 2021 (Geopend te 13.45 uur) Voorzitter: de burgemeester, mr. J.H.C. van Zanen Griffier: drs. C.G.C.M. Blankwaard-Rombouts

Agenda A. Vaststelling agenda B. Stad in de raad (is digitaal, 24 uur van te voren aanmelden, zie bij spreektijd) C. Vaststelling van de wijze van afdoening van ingekomen stukken D. Verslag van de commissie onderzoek geloofsbrieven fractievertegenwoordigers E. Beëdiging fractievertegenwoordigers F. Vaststelling van de Notulen van 4 en 5 november 2021 G. Vaststelling van de Besluitenlijst G.1 Voorstel van het college inzake bekrachtiging geheimhouding (RIS310939) G.2 Voorstel van het college vaststelling van de Verordening jeugdhulp 2022 (RIS310609) G.3 Voorstel voorzitter van de raad inzake verantwoording kosten fractieondersteuning 1 januari t/m 31 december 2020 (RIS310750) G.4 Voorstel van het college inzake verklaring van geen bedenkingen (Wabo) ten aanzien van aanvraag omgevingsvergunning Televisiestraat 2-4 (RIS310686) G.5 Voorstel van het college tot vaststelling van de Verordening tot wijziging bedrijveninvesteringszone Winkelgebied De Fahrenheit (RIS310718) G.6 Voorstel van het college inzake Samenwerkingsovereenkomst ter zake Zuid-Holland Bereikbaar en deelname in stichting Zuid-Holland Bereikbaar G.7 Voordracht aanwijzing vertegenwoordiging (RIS310911) G.8 Voorstel van het presidium tot wijziging positionering Gemeenteaccountant/Gemeentelijke Accountantsdienst (RIS310802) G.9 Gewijzigd Initiatiefvoorstel: Gooi die luiken open! (Hart voor Den Haag/Groep de Mos)

(RIS306245) H. Datumbepaling initiatiefvoorstel PvdD: Weer fossiele reclame uit de openbare ruimte I. Voorstel van het college inzake Aanvraag herziening bestemmingsplan Zeeheldenkwartier 2010 (RIS310021) J. Voorstel van het college inzake vaststelling bestemmingsplan Schaloenstraat (RIS310662) tweede termijn 16 december 2021 K. Gewijzigd voorstel van het college inzake Grondstoffenplan (RIS310284) L. Voorstel van het college met voorstel tot wijziging van de Regeling vermindering leges Den Haag 2020 (RIS310219) M. Gewijzigd Initiatiefvoorstel van Hart voor Den Haag/Groep de Mos Opknapbeurt voor Haagse binnentuinen “Voor meer leefbaarheid en meer sociale cohesie” (RIS307243) N. Verzoek om inlichtingen (artikel 32), Arp en Barker - komt aan de orde op 16 december 2021 - Initiatiefvoorstel Partij voor de Dieren heet onder de voeten (RIS305041)

Schorsing, de vergadering wordt voortgezet op 16 december 2021 O. Heropening en mededelingen * Tweede termijn Voorstel van het college inzake vaststelling bestemmingsplan Schaloenstraat (RIS310662) ** N. Verzoek om inlichtingen (artikel 32), Arp en Barker 1

P. Subsidieregeling "Samen sociaal en Vitaal" Q. Voorstel van het college inzake Voorontwerp Spuiplein (RIS310217) R. Voorstel van het college inzake Planuitwerkingskader Anna van Hannoverstraat 4 (voormalig ministerie van Sociale Zaken en werkgelegenheid (RIS309866) S. Voorstel van het college inzake Verordening tot tweede wijziging van de Verordening marktgelden Den Haag 2018 (RIS310706) T. Initiatiefvoorstel van de fractie van GroenLinks over Maak werk van energie: een wind op zee campus op Scheveningen, RIS305360 U. Initiatiefvoorstel Nationaal Ereveld Den Haag (RIS306292) V. Voorstel van het college inzake Voorontwerp Kraayenstein fase 2, De Brinken (RIS310438) W. Voorstel van het college inzake Welzijn (RIS310647) Afronding debat commissie X. Beantwoording schriftelijke vragen "Maak haast met regenwateropvang" (RIS308693) Y. Brief wethouder inzake voornemen voor inspraak vrijgeven concept-transitievisie warmte (RIS310442) Z. Beantwoording schriftelijke vragen inzake Toestemming Dunea voor opgraven verzetshelden (RIS310018) AA. Raadsmededeling Gemeenteraadsverkiezingen 2022 (RIS310379) AB. Brief wethouder Economie, Internationaal en Dienstverlening inzake strategisch personeelsbeleid modern werkgeverschap Den Haag (RIS309090) AC. Brief wethouder van Sociale zaken en Werk inzake Permanente winteropvang (RIS310698) AD. Vrouwenzwemuur Moerwijk AE.

Brief van wethouder Sociale zaken en Werk inzake Implementatie Haagse inburgering (RIS310619) AF. Raadsmededeling: Inzet Jupiterkade asielopvang minderjarigen (RIS310619) AG. HMC (verzekeringen) AH. Stand van zaken verplaatsing Raamprostitutie (RIS310039) AI. Beantwoording schriftelijke vragen: Verbied verkoop bont en levende kreeften en krabben op markten (RIS310102) AJ. Raadsmededeling afdoening motie: Fossielvrije bushokjes (RIS310272) AK. Beantwoording schriftelijke vragen: meer doen tegen houtstook (RIS309820) AL. Flitsbezorgers in Den Haag AM. Deelname gemeente in Wijkontwikkelingsmaatschappij Stationsbuurt - Oude Centrum B.V./C.V. AN. Brief van wethouder Mobiliteit en Cultuur inzake ter kennisname – Nota Cultuureducatie 2021 AO. Binckhorst AP. Raadsmededeling Afdoening motie: Bezuinig niet op LKP-subsidies (onder voorbehoud) AQ. Raadsmededeling Roadmap Participatieverordening De voorzitter. Ingevolge het Reglement van orde open ik de vergadering.

2

Presentielijst Aanwezig voor het quorum: mevr. Arp (SP), Barker (PvdD), mevr. Bos (GroenLinks), Bos (HSP), Çetinkaya (ID), mevr. Van Doorn (D66), Dubbelaar (Hart voor Den Haag/Groep de Mos), mevr. Faïd (HSP), Fekkes (D66), De Graaf (VVD), Groenewold (D66), Van der Helm (VVD), mevr. Holman (PvdA), mevr. Klokkenburg (ChristenUnie/SGP), Meinesz (Hart voor Den Haag/Groep de Mos), Oudshoorn (Hart voor Den Haag/Groep de Mos), mevr. Özmen (D66), Partiman (CDA), Pluimgraaff (CDA), Pronk (VVD), Sluijs (Hart voor Den Haag/Groep de Mos), Smit (PvdD), mevr. Vavier (GroenLinks), De Vos (VVD), Wijsmuller (HSP) En de woordvoerders op de verschillende agendapunten. Afwezig: mevr. Gerbrands (PVV), Van Doorn (PvdE), Mahmood (NIDA) De voorzitter. Ik heb vastgesteld dat er een quorum aanwezig is, zodat de formele vergadering kan worden gestart. Welkom bij deze vergadering. Geachte leden van de gemeenteraad, beste mensen thuis en ook de insprekers die zitten te wachten. Veel excuses voor de vertraging. Ik geef gelegenheid aan wethouder Bruines om daarover te vertellen. Wethouder Bruines (D66). Voorzitter. Het feit dat we hier nu drie kwartier plus een uur zitten te wachten, geeft wel aan dat er iets aan de hand is en dat er geen sprake is van een kleine storing die we af en toe weleens hebben op ons netwerk.

Ik wil graag meedelen dat er vanaf gistermiddag rond het middaguur een DDoS-aanval gestart is op het netwerk van de gemeente Den Haag. Een DDoS-aanval is een poging van buiten om een netwerk te overbelasten, vaak met als doel om het te verstoren en de beschikbaarheid en bruikbaarheid ervan omlaag te brengen. Het komt erop neer dat er heel veel data van allerlei mogelijke servers over de hele wereld op ons systeem worden afgevuurd, waardoor het overbelast raakt en dreigt uit te vallen. De beveiliging en de veiligheid van de gegevens zijn niet verstoord. Er is gisteren natuurlijk direct met man en macht van start gegaan om dit te pareren, zoals dat heet, en te analyseren, ook met behulp van externen - zoals Fox-IT en Cybersprint, partijen waar wij altijd mee werken - maar ook met leveranciers om te kijken wat we kunnen doen om die aanvallen zo goed mogelijk buiten te houden en onze eigen systemen te beschermen. Dat is op zichzelf goed gegaan, want er is niets beschadigd. Gisteravond hield het ook op. We dachten dus dat we vandaag de tijd hadden om alles weer goed op orde te brengen, maar vanmorgen is de aanval opnieuw begonnen, ongeveer op dezelfde tijd als gisteren. Dat betekent dat er op dit moment ook met man en macht wordt gewerkt aan het verder doorvoeren van een aantal aanpassingen die gisteren zijn ingezet om die aanvallen af te slaan.

We weten niet wie dat zijn en ook niet wat de beweegredenen van die partijen zijn. Het is niet iets wat alleen ons overkomt; het komt vaker voor. Er is geen relatie met de berichten van de afgelopen week in de media over de Log4j-kwetsbaarheid; vraag me nu niet direct wat dat precies is. Er wordt op dit moment dus hard gewerkt. We hebben dat hier aan de ondersteuning voor de raad gezien. We hebben nu geprobeerd om via een bypass dit systeem draaiend te krijgen, dus via een andere lijn en een andere verbinding. Dat is ten dele gelukt, nog niet helemaal. We kijken wat er in de loop van de week of van de dag gebeurt. Er zijn problemen met denhaag.nl. De parkeerapp doet het moeilijk. Een aantal interne systemen zijn moeilijk bereikbaar. Dit betekent ook dat onze medewerkers niet volop kunnen werken. Ook de balies in het servicecentrum functioneren niet helemaal. We hopen dat het zo snel mogelijk weer goed op orde komt. We houden jullie op de hoogte. Zodra er meer te melden is of zodra het weer helemaal onder controle is, krijgt u daarover bericht. De medewerkers worden geïnformeerd via Werknet en er zal ook een kort berichtje naar buiten worden gestuurd. De voorzitter. Dank u wel, wethouder Bruines. Wordt vervolgd. Zodra er nieuws is, laat u ons dat weten. Ik stel u dan graag in de gelegenheid om ons opnieuw te informeren.

Bericht van verhindering voor de beraadslaging is ontvangen van de leden Mahmood, Gerbrands en meneer Van Doorn. De digitale stemvergadering waarbij alle raadsleden hun stem

3

kunnen uitbrengen, is morgenavond, waarschijnlijk rond 20.00 uur. Dan is er ook gelegenheid voor het afleggen van stemverklaringen.

Aan de orde is: A.

Vaststelling agenda.

De voorzitter. Ik ga een toverformule uitspreken: kunt u instemmen met de agenda? Ik kijk toevallig naar het CDA. Cees Pluimgraaff (CDA). Voorzitter. Wat een toeval! Goedemiddag, ook voor de kijkers thuis en de insprekers. Excuses, want u heeft lang genoeg moeten wachten. Ten aanzien van de besluitenlijst onder agendapunt G wil het CDA G.10, 'Heet onder de voeten', eraf halen in verband met het door onze fractie indienen van een amendement. De voorzitter. Het voorstel is om het initiatiefvoorstel van de Partij van de Dieren, 'Heet onder de voeten', G.10 op de besluitenlijst, gewoon te agenderen en te bespreken. Dat komt na agendapunt N aan de orde. Aldus besloten. Dat gaan we dus terughalen. Robert Barker (PvdD). Voorzitter. Dit is sowieso wel gek. Dit is al de tweede keer dat het CDA dit bij de vaststelling van de agenda doet. Misschien kunnen we de volgende keer in het fractievoorzittersoverleg ook overleggen over de vraag of we het fractievoorzittersoverleg nog nodig hebben, want we hebben hier elke keer juist uitgebreid over gesproken en we hebben dit als punt voor de besluitenlijst vastgesteld. Ik vraag me dus een beetje af waarom dit op het laatste moment gebeurt. Het is natuurlijk ons initiatiefvoorstel en we willen het best wel verdedigen. Dat gaan we dus graag doen, maar ik vind het opmerkelijk dat dit nu komt.

Ik vraag de CDA-collega's ook om het amendement alvast met ons te delen, zodat we het kunnen bekijken. De voorzitter. Ik kijk even naar meneer Pluimgraaff. Er zullen ongetwijfeld bijzondere omstandigheden zijn geweest. Op zich klopt het, maar het kan een keer gebeuren. Cees Pluimgraaff (CDA). Het is correct wat onze collega van de Partij voor de Dieren zegt: het had gisteren in het fractievoorzittersoverleg plaats moeten vinden. Edoch, we hadden daar iets meer tijd voor nodig en we hebben het gewoon door een omissie vergeten te melden. Het amendement is klaar en dat zenden we nu naar u toe. De voorzitter. En verder zou ik denken, meneer Barker: handel is handel en het komt toch maar lekker aan de orde. Daar heeft u vast geen bezwaar tegen. Met deze wijziging wordt de agenda vastgesteld. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Voorzitter. Ik kreeg van wat mensen in de stad de vraag waar er precies meegekeken kan worden, maar ik zie nu op Twitter van de gemeenteraad dat er een link staat. Die ga ik dus wel delen, maar de vraag … De voorzitter. Kunt u die link voorlezen? Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Nee, dat kan ik niet. De voorzitter. Of zet de link in de fractievoorzittersapp, zodat iedereen die aan zijn eigen achterban kan doorgeven. Kunnen we de link voorlezen? Kan iemand de link zien? Ik niet, want ik ben de vergadering aan het voorzitten.

4

Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Twitter kort het af, maar op de Twitteraccount Gemeenteraad070 staat de link. De voorzitter. Oké, dat is voor al die mensen die kijken. Na ieder agendapunt wordt er kort geschorst voor een eventuele wisseling van woordvoerders en collegeleden. Ik ben zelf vanaf 16.30 uur weg, maar dat heb ik gemeld.

Aan de orde is: B.

Stad in de raad.

De voorzitter. Er zijn een heleboel insprekers. Het kan alleen digitaal. Opnieuw ook mijn excuses omdat u zo lang heeft moeten wachten. Er zijn mogelijk een aantal mensen niet, omdat het tijdstip is gewijzigd. Dat kan ik me helemaal voorstellen. Er is ook een variant waarbij iemand voor die mensen spreekt. Die ga ik dan ook gewoon die tijd geven. Dat hoort allemaal niet en dat mag allemaal niet, maar we doen het toch, want nood breekt wet. Ik neem aan dat de gemeenteraad er geen bezwaar tegen heeft dat iemand die ook namens iemand anders spreekt, een verdubbeling krijgt of dat iemand bijvoorbeeld namens drie mensen kan spreken. Er waren oorspronkelijk twaalf sprekers gemeld voor het voorstel van het college inzake een aanvraag herziening bestemmingsplan Zeeheldenkwartier. De heer Bakker is er niet. Als mensen zich later melden, horen we dat wel. Dan kijken we of we het alsnog kunnen faciliteren. Mevrouw Den Boer is er ook niet. Mevrouw Arink. Voorzitter, neemt u mij niet kwalijk. Mevrouw Den Boer is er niet, maar ik heb van de griffie toestemming gekregen om namens haar te mogen inspreken, als u dat goedvindt. De voorzitter. Ik weet het, mevrouw, maar laat me even mijn dingetje doen. Ik kom zo bij u. Ik weet ervan, hoor. Ik heb de minuten al voor u geregeld. Dat heeft u gehoord, maar ik wil ze even langslopen. Dan weten we het zeker.

Meneer Van der Bogt en meneer Van Agt zijn er ook niet. Nu komt u, mevrouw Arink. U gaat spreken, waarschijnlijk ook namens de andere vier. Wat mij betreft krijgt u daarom vijf keer drie minuten. Dat hoeft niet, maar u krijgt in ieder geval meer dan drie minuten. Mevrouw Arink (I). Voorzitter. Dank voor de gelegenheid te mogen inspreken om het verzoek om het bestemmingsplan Zeeheldenkwartier 2010 te herzien, toe te lichten. Heel concreet: om de bestemming voor de panden aan het Anna Paulownaplein met de nummers 2, 10, 14 en 44A te wijzigen en de horecafunctie daar niet meer toe te staan. Met zes horecazaken en evenzoveel terrassen op het plein is de maximale belastbaarheid van het Anna Paulownaplein bereikt. Nog meer horeca zal leiden tot horeca-obesitas, overgewicht waaraan de leefbaarheid, de veiligheid en het woonplezier voor de bewoners op, naast of vlak bij het plein zullen bezwijken. Zoals u weet, vermindert obesitas de kwaliteit van leven enorm. De parkeerdruk van auto's, fietsen en scooters is nu al te hoog en met een kinderwagen of met een rollator over de stoep lopen is bijna niet te doen. Het leidt ook tot gevaarlijke situaties voor hulpdiensten die te allen tijde toegang moeten hebben. Met het verzoek om het bestemmingsplan te wijzigen, onderstrepen wij dat genoeg genoeg is. De aanzuigende werking van horeca in een woonwijk heeft een grens.

Daarna is het onverantwoord. Navraag bij eigenaren van de vier genoemde panden en bij zittende horeca-ondernemers leert dat ook zij het eens zijn met de stelling dat er op het Anna Paulownaplein niet nog meer horeca bij kan. Het bestemmingsplan is inmiddels elf jaar oud en is dus niet meer actueel te noemen. In verband met de spreektijd kan ik niet inhoudelijk ingaan op de argumenten die het college aanvoert om het bestemmingsplan niet te wijzigen. Ik durf echter wel te stellen dat de huidige juridische kaders na elf jaar volstrekt achterhaald zijn en de bedoeling allang niet meer dienen. Immers, toen uw raad elf jaar geleden het bestemmingsplan vaststelde, kon u, noch wij, niemand dus, bedenken of vermoeden dat de overlast te groot zou worden. Alleen al het aantal bewoners in de wijk is enorm toegenomen.

5

Dit besef, dat er heel veel veranderd is, vraagt om een nieuw planologisch kader dat werkelijk recht doet aan een goede woon- en leefomgeving voor de buurt. Ik verzoek de gemeenteraad te besluiten dat het inderdaad hoog tijd is voor een nieuw plan voor het Anna Paulownaplein om het plein en de omgeving leefbaar te houden. Ik verzoek de raad bovendien te bepalen dat er geen onomkeerbare besluiten mogen worden genomen over de eventuele vestiging van horeca in de panden met de nummers 2, 10, 14 en 44A. Ik wens de raad wijsheid bij deze beslissing. Dank voor uw aandacht. De voorzitter. In dit geval deel ik ook even mee dat mevrouw Arink ook namens de heren Van der Bogt, Van Agt en Bakker en mevrouw Den Boer sprak. Mevrouw Westbroek (I). Dank u wel voor deze tijd om mijn verhaal te doen, geachte voorzitter. Sinds het begin van mijn studiejaren aan het Conservatorium in Den Haag in 1989 woon ik in het Zeeheldenkwartier, eerst in de Van Galenstraat maar al sinds 2000 op het Anna Paulownaplein. Dat plein is altijd het centrum van mijn liefde voor de stad Den Haag geweest. We hebben er eindeloos veel mooie tijden doorgebracht. Langzaam is het plein veranderd. De terrassen werden wat groter, er kwam een restaurantje bij en nog één en nog één.

De terrassen werden nog groter en het werd drukker en drukker en drukker, totdat het bijna onherkenbaar werd en je je op een zomerse dag een weg moet banen door bergen fietsen, brommers en scooters om je huis in te vluchten. In elke situatie kan de balans opgerekt worden en is er een tippingpoint. Dit punt is nu bereikt. Met nog één klein zetje is er totale chaos. Het elan van het plein vervalt. De buurtbewoners trekken weg. Mijn buurvrouw is om deze reden bezig met verhuizen. Ik vraag u om eerlijk te kijken naar de situatie. Het is gewoon zo ontzettend zonde van zo'n prachtige plek waar zo veel mensen van genieten. Als er nu niet wordt ingegrepen, is het hek van de dam. Ik voorzie dat het niveau van de horeca zal dalen. Het zal voor de bewoners onherkenbaar zijn. We zullen ons niet meer thuis voelen. Ik vraag u: is dit echt wat u wilt met deze stad? Is het de bedoeling dat we één grote, aaneengesloten stad worden vol horeca, met het Anna Paulownaplein als een soort Fressgasse, zoals de Duitsers zo prachtig zeggen? Is het ook uw bedoeling dat burgers zich niet meer thuis voelen? Is het de bedoeling dat de burgers niet gehoord worden, dat meer dan 60 bezwaarschriften, 130 handtekeningen in een petitie en 50 bewoners die een advocaat in de arm hebben genomen, genegeerd worden? Is dat het beleid waar u voor staat? Ik hoop toch echt van niet.

Ik hoop dat u ook houdt van onze stad, van onze wijk en van ons plein. Ik hoop ook dat u van ons houdt, de mensen die er wonen en die elke dag leven met elkaar in deze buurt. Dank u wel. De voorzitter. Meneer of mevrouw Angad Gaur is niet aanwezig. Als hij of zij alsnog komt, zien we hoe we dat plooien. De heer De Kok (I). Beste voorzitter. Ruim twintig jaar heb ik MCR Reclamebureau gehad aan het Anna Paulownaplein 1, mijn zelf opgebouwde bedrijf, dat ik vanwege corona met pijn in het hart heb moeten sluiten. Na mijn medewerkers te hebben geholpen aan nieuwe banen en van deze klap te zijn bekomen, heb ik na vooroverleg bij de gemeente mijn plannen gestart voor een restaurant met terras. De vergunningen hiervoor heb ik gekregen. Het Anna Paulownaplein is door de gemeente aangewezen als een van de zeven terraspleinen van Den Haag. Door mijn jarenlange aanwezigheid op het plein en wonen in het Zeeheldenkwartier ken ik de buurt en evenzovele mensen die er wonen goed. Wat vertellen ze mij? Dat ze blij zijn om in het mooie Zeeheldenkwartier te wonen. Ze zijn zeker niet tegen extra horeca; integendeel. Ik heb hier een e-mail waarin bewoners van het Anna Paulownaplein mij succes wensen met mijn plan voor horeca. Ik zal u dat laten zien, want dan kunt u dat zelf lezen.

Denkt u dat ook ik niet 50 handtekeningen had kunnen verzamelen en de media veelvuldig had kunnen inschakelen? Als reclameman ken ik de kanalen. Weet u waarom ik dit niet heb gedaan? Omdat ik een rotsvast vertrouwen heb in de wet, in uw raad en in de procedures. Die procedures heb ik keurig gevolgd en vervolgens heb ik mijn plannen met goedkeuring van de gemeente daarop gebaseerd; ik herhaal: met goedkeuring van de gemeente. Om deze goedkeuring te verkrijgen, heb ik extra investeringen gedaan. Ik heb bijvoorbeeld gezorgd voor tien parkeerplaatsen, zodat er van extra parkeerdruk geen sprake is.

6

Er werd een foto getoond van fietsenoverlast op 1 december, maar kan niet iedereen die maken op een zeldzame warme dag? Deze foto heb ik gisteren gemaakt en dat is de normale situatie. In de vergadering op 1 december bleef de heer Sluijs erop hameren dat de bewoners in de wijk het zat zijn, maar zij vertegenwoordigen de wijk niet. Het begint op een kruistocht te lijken. Laten we daarom bij de feiten blijven. In opdracht van de gemeente is over het Haags Terrassenbeleid 2020 een marktonderzoek gehouden met ruim 3.000 respondenten. Hier volgt een korte samenvatting. Een grote meerderheid van de 12.000 inwoners van het Zeeheldenkwartier vindt terrassen een verrijking van de eigen woonomgeving. Positief aan terrassen vindt men vooral de gezelligheid die terrassen brengen, omdat zij de sfeer in de wijk verhogen en een ontmoetingsplaats zijn. Dit representatieve onderzoek geeft een genuanceerder beeld dan de mening van enkele bewoners. Beste raadsleden … De voorzitter. Wilt u afronden? De heer De Kok. Weet dat u vandaag beslist over de toekomst van een ondernemer die eerst een klap te boven moest komen, een investering heeft gedaan en vertrouwen heeft in de wet en dat de zaken zoals ze nu geschetst worden door een aantal bewoners, niet de hele situatie weergeven. Ik dank u voor uw aandacht. Mevrouw Van Galen (I). Ik spreek hier namens alle ondernemers van het Anna Paulownaplein.

Wij wilden in overleg met een aantal buurtbewoners ook even ons zegje doen. Wij zijn met ons restaurant ROOM al zestien jaar gevestigd op het Anna Paulownaplein en wij hebben het plein de afgelopen tijd ook erg zien veranderen. Met name de afgelopen zeven à acht jaar is er veel gebeurd. Ook wij zijn het met de buurt eens dat de maximale capaciteit bereikt is. Daarbij gaat het, zoals gezegd, om de nummers 2, 15, 12 en nummer 44 van de Bazarstraat en niet om nummer 1; dat wil ik daar nog even bij zeggen. Wij zijn van mening dat het fijn is dat het op het plein zelf goed gaat met de zaken die daar zitten, samen met de buurt, maar dat op dit moment … Sorry, ik doe dit niet zo vaak. Wij vinden dat de maximale capaciteit op dit moment inderdaad bereikt is. Wij zijn dan ook erg voor een gesprek met de horecaondernemers en de buurt en niet voor een gesprek naast of over elkaar. Wij willen ons dus aansluiten bij de buurtbewoners die tot nu toe hebben ingesproken. Dank u wel voor uw tijd. De voorzitter. Prima hoor, we doen het allemaal niet dagelijks. De heer Grasveld (I). Meneer de voorzitter. Ik woon op de Bazarstraat 25, drie panden vanaf het Anna Paulownaplein. Het bestemmingsplan Zeeheldenkwartier is onherroepelijk geworden op 8 september 2011. Vaak legt de gemeente een bestemmingsplan net voor de zomer ter visie. Dan zijn de meeste mensen immers op vakantie.

Daarna kan het dan worden vastgesteld, want dan zijn er weinig bezwaren. Dat is hier ook zo gegaan. Kennelijk is er dus over het hoofd gezien dat ineens alle panden op het Anna Paulownaplein op alle etages horeca mochten worden. Zijn er toen berekeningen gemaakt over de toestroom van verkeer, zowel autoverkeer als fietsverkeer? Brommerverkeer was er toen nog niet zo veel, zeker niet met huurbrommertjes. Men ging er toen van uit dat de horeca vooral gebruikt zou worden door de buurt, maar het is nu uitgegroeid tot een bekend horecaplein in de stad, een van de zeven, heb ik begrepen. Toen we eind jaren tachtig in de Bazarstraat kwamen wonen, was het nog een mooi, gewaardeerd en rustig plein. De zes horecazaken die er nu zijn, geven al genoeg reuring op het plein. Zeker op mooie zomeravonden is het barstensvol. Het plein kan niet nog meer terrassen, mensen, fietsen en bezorgbusjes aan. Het zou een goede zaak zijn om hier nog eens uitgebreid op te studeren, samen met alle betrokkenen. Vandaar dat ik achter het idee sta om te werken aan een toekomstvisie voor het Zeeheldenkwartier en om, zolang die in studie is, nog geen nieuwe bouwvergunningen af te geven. Anna Paulowna zou dit helemaal niet goedgevonden hebben. Ik weet dat vele buren hierover dezelfde mening hebben. Ik dank u voor uw aandacht. De heer Broers (I). Voorzitter.

Op de stadskaart van Den Haag is het Anna Paulownaplein het tweede plein in een reeks pleinen, gezien vanaf het Plein 1813 tot aan het Regentesseplein. Wat opvalt, is dat 7

het Anna Paulownaplein van deze pleinen veruit het kleinst in oppervlakte is. Het is een bijzonder plein door de ovale vorm en de overgangsbouwstijl naar Art Nouveau. Het is dan ook begrijpelijk dat het plein met de jaren populairder is geworden bij bewoners en bezoekers. Ikzelf ken het Anna Paulownaplein al langere tijd. Ik ben in 1962 op het plein komen wonen. Ik ben er opgegroeid en heb er heel lang gewoond. Daaruit volgt zeker niet dat ik de leefomgeving van het plein uit een voorgaande periode zou willen idealiseren. Dat zou onjuist en ook onnodig zijn, maar mijn mening voor de toekomst is wel dat het nu tijd is om de visie op de bestemming van het Anna Paulownaplein te herijken om het plein en de omgeving leefbaar te houden. Want voor het eerst in de afgelopen decennia is de aanwezigheid van horeca op het plein zo groot en zijn de druk en de spanning die de bestaande horeca op de leefomgeving van het plein en de omgeving meebrengt, hoog. Hieruit voortkomende overlast blijkt ook heel moeizaam te handhaven te zijn. Als eigenaren van de rijksmonumenten van het bouwblok van de nummers 10 tot en met 16, door Monumentenzorg beschreven als 'bouwblok van architectuurhistorisch belang', voelen wij deze druk des te meer bij de verplichting tot het onderhoud en vooral het behoud van onze panden op het plein.

Daarom verzoek ik de gemeenteraad om het college op te roepen de genoemde nieuwe visie te laten maken door alle belanghebbenden, dus alle betrokkenen, geheel volgens de bedoeling van de nieuwe Omgevingswet. Ook willen wij dat het college geen onomkeerbare beslissingen neemt over nieuwe horecagelegenheden in de panden, dus inclusief de bovenhuizen, aan het Anna Paulownaplein met de nummers 1, 2, 10, 11, 12, 14, 15 en 16 en Anna Paulownastraat 44A. Tot slot mijn belangrijkste pleidooi richting de raad. Het past in onze huidige tijd … De voorzitter. Wilt u afronden? De heer Broers. Ik rond af, voorzitter. Het past in onze huidige tijd om te beseffen dat wij als bewoners, huurders, eigenaren en ondernemers samen met de gemeente verantwoordelijkheid kunnen nemen om ons erfgoed in stand te houden en aan generaties die na ons in de stad en in deze wijk zullen leven en wonen, een leefbare omgeving door te kunnen geven. De genoemde nieuwe visie voor in de toekomst te nemen besluiten voor het Anna Paulownaplein met zijn rijksbeschermd stadsgezicht moet daarvoor de basis zijn. De voorzitter. Dank u wel, meneer Broers. We gaan naar de insprekers over de Subsidieregeling Samen sociaal en vitaal. Ik wijs de insprekers er geheel ten overvloede op dat dit onderwerp morgen aan de orde komt. De heer Heskes (P). Goedemiddag, geachte leden van de raad en meneer de voorzitter.

Onder verwijzing naar de brieven van de Alliantie Financiële Ondersteuning en het Platform Zorgvrijwilligers wil ik wederom gebruikmaken van de gelegenheid om in te spreken. In juli heb ik ingesproken en heb ik onze zorgen geuit over de nieuwe regeling en de wijze waarop die is ingevoerd. De regeling werd toch doorgezet, er zijn toezeggingen gedaan en er zijn moties aangenomen. Nu wil ik opnieuw onze zorgen kenbaar maken over de uitvoering en het effect van deze regeling. Wat de uitvoering betreft: het aanvraagformulier kwam pas laat beschikbaar. Antwoorden op vragen werden in drie stappen gegeven en vele antwoorden waren procedureel van aard en soms ook nietszeggend. En niet alle vragen werden beantwoord. Onder hoge druk moesten de organisaties midden in de vakantietijd de aanvragen indienen. De gemeente beloofde op de website en in de Q&A dat er binnen twaalf weken antwoord zou komen. Die termijn is helaas overschreden. Het gaat dus niet goed met de uitvoering. De late besluitvorming is ook lastig voor een goede bedrijfsvoering van deze organisaties. Wat het effect betreft: de zorgen die we eerder hebben geuit, zijn uitgekomen. De transparantie is er niet. Het blijft een kwantitatief systeem en het gelijke speelveld is niet gerealiseerd. Deze regeling voldoet wat ons betreft niet aan de uitgangspunten van de Rekenkamer.

De negatieve effecten die we al voorzagen, worden verwerkelijkt. Een mooi voorbeeld is de afwijzing door loting, een Russische roulette in plaats van een afgewogen oordeel. Al met al is dit zeer zorgelijk. Wij zijn nog steeds van mening dat een tendersysteem niet het juiste instrument is om tot subsidieverdeling te komen. De organisaties hebben geen eigen verdienmodel en zijn afhankelijk van subsidies, externe financiering en giften. Vrijwilligers zijn ook geen medewerkers die je zomaar naar 8

believen kunt aansturen. Vrijwilligers zijn essentieel voor de Haagse samenleving. Zij zijn belangrijk voor degenen die ondersteund worden. De vrijwilliger heeft ook zijn eigen motivatie. Maar bovenal is het vrijwillig werk dat met liefde voor een ander wordt gedaan. Dat moet echt gekoesterd worden. Dit systeem draagt daar onvoldoende aan bij. Daarom onze oproep aan de raad: zorg er alsjeblieft voor dat er geen onherstelbare schade ontstaat en dat er een externe evaluatie komt waar we wél bij betrokken worden. Ik dank u wel. Mevrouw Spoelstra (P). Geachte leden van de raad, meneer de voorzitter, goedemiddag. Mijn naam is Elly Spoelstra en ik ben voorzitter van het Platform Zorgvrijwilligers Den Haag. Aan dit platform zijn vijftien organisaties voor vrijwilligerszorg verbonden en 2.000 zorgvrijwilligers. Ik wil graag nogmaals uw aandacht vragen voor de inhoud van de nieuwe subsidieregeling Samen sociaal en vitaal Den Haag en voor de gang van zaken wat betreft de invoering van deze subsidieregeling. Het puntensysteem is voornamelijk gericht op aantallen, op kwantiteit dus. De waarde en betekenis van vrijwilligerszorg voor de zorgvrager én de zorgvrijwilliger en daarmee voor de onderlinge sociale betrokkenheid in onze samenleving worden in dit systeem niet gehonoreerd en dus niet gewaardeerd.

In deze subsidieregeling staat dat de reis- en onkostenvergoedingen van vrijwilligers niet voor subsidie in aanmerking komen. De woordvoerder van de wethouder wijst er in het artikel in het AD op dat de organisaties voor het eerst waardering kunnen aanvragen ter waarde van € 15 per vrijwilliger per jaar en dat vrijwilligers zich kunnen aanmelden voor een 'Pluim' ter waarde van € 30,-. Dit zijn geen vergoedingen voor terecht gemaakte onkosten, zoals reiskosten. € 15,- per jaar is € 1,25 per maand; daar betaal je geen wekelijkse reiskosten mee. Onze vrijwilligers zijn duurzame vrijwilligers die zich voor lange tijd verbinden aan de zorgvrager waaraan zij gekoppeld zijn. Wij vragen dit ook van hen. Volgens het puntensysteem krijgen onze vrijwilligers geen punten, de zogeheten flexibele vrijwilligers ten behoeve van kortte klussen wél. Gedurende dit aanbestedingstraject heeft de gemeente de organisaties verboden om contact op te nemen met de inhoudelijke beleidsmedewerkers. De gemeente werd daarmee een hermetisch gesloten bolwerk. Het verbod op contact, opzegging van de subsidierelatie per 1 januari 2022, nieuwe eisen en subsidievoorwaarden en late subsidiebeschikkingen hebben geleid tot grote onzekerheid over continuering van de activiteiten. En dat in een tijd waarin elke organisatie zich al ruim anderhalf jaar heeft aangepast aan de coronamaatregelen.

Onze leden hebben er met alle mogelijke creatieve oplossingen voor gezorgd dat onze doelgroep van kwetsbare burgers niets tekort is gekomen. De voorzitter. Wilt u afronden? Mevrouw Spoelstra. Wel is door deze aanpak van de gemeente de bedrijfsvoering het afgelopen jaar ernstig verstoord en was de onzekerheid voor alle betrokkenen onverantwoord groot. Een tendersysteem past wellicht bij een aanbesteding waarbij dienstverlening wordt ingekocht op basis van offertes, die technisch vergeleken moeten worden. Het past niet bij subsidiëring in dit sociale domein. Bij subsidiëring beoordeelt de gemeente op basis van … De voorzitter. Dank u wel, mevrouw Spoelstra. Uw tijd zit erop. Mevrouw Filbri (P). Voorzitter. Ook vanuit het Straat Consulaat wil ik het vandaag hebben over de subsidieregeling Samen sociaal en vitaal. Het Straat Consulaat zet zich samen met vrijwilligers in voor daklozen in Den Haag. U kent ons; we spreken vaak in de raad, voeren actie en zijn actief in de media. Maar dit is de voorkant van ons werk. Een belangrijk deel van onze tijd zit in de begeleiding van onze vrijwilligers, die zelf ook dakloos zijn. Het vrijwilligerswerk ondersteunt onze ervaringsdeskundige vrijwilligers bij hun eigen herstel en zij ondersteunen tegelijkertijd anderen bij hun herstel. We slaan dus twee vliegen in één klap.

We krijgen voor onze belangenbehartiging subsidie vanuit Maatschappelijke Opvang, maar voor de begeleiding van onze vrijwilligers worden wij nog niet gefinancierd. Dat trekt een steeds grotere wissel op onze medewerkers. Onze inkomsten vanuit het Rijk zijn dit jaar gestopt. Ook het budget bij MO is naar beneden bijgesteld, terwijl de problematiek 9

van dakloosheid in Den Haag nog steeds toeneemt. Daarom hebben wij een aanvraag ingediend bij Sociaal en vitaal, waarvan het doel perfect aansluit bij ons werk, namelijk het ondersteunen van kwetsbare inwoners met inzet van vrijwilligers. Twee weken geleden kregen we een afwijzing. Dat kan natuurlijk weleens gebeuren. De aanvraag was echter zeer goed beoordeeld, maar we zijn net uitgeloot: 23 organisaties kregen subsidie, wij zijn op de 24ste plek geëindigd. Door loting partners afwijzen vind ik een brevet van onvermogen. Hoe kan je op die manier sturing geven aan de gewenste impact op kwetsbare mensen in de stad? Wij kunnen ermee leven als de gemeente andere inhoudelijke keuzes maakt voor andere kwetsbare mensen, maar een afwijzing zonder argumenten en alleen met procesmatige puntenscores en loting is zeer pijnlijk en niet uit te leggen. Terecht wordt nu aan een aantal organisaties een tussenoplossing geboden, aan organisaties die essentiële activiteiten uitvoeren voor de stad. Maar wie bepaalt dat en hoe? Tot nu toe hebben wij in ieder geval nog niks gehoord van de gemeente.

Moet ik daaruit concluderen dat wij geen essentiële activiteit uitvoeren? Of geldt deze regeling niet voor zogenaamde nieuwe organisaties? Maar het was toch juist de bedoeling dat er ruimte kwam voor nieuwe organisaties? Of vallen daklozen niet onder 'kwetsbare inwoners'? Of mag je alleen geld aanvragen uit één subsidieregeling? De voorzitter. Wilt u afronden? Mevrouw Filbri. Ik krijg geen antwoorden en dat geeft een bittere nasmaak in mijn mond. De kernwoorden van het nieuwe kader zijn 'transparant', 'klantvriendelijk', 'integer' en 'objectief'. Ik kan dit niet terugvinden in dit besluitvormingsproces. Ik krijg graag antwoord op de vraag waarom ons werk met daklozen … De voorzitter. Dank u wel, mevrouw Filbri. Dan het voorstel van het college inzake het Planuitwerkingskader - ook wel afgekort als PUK - Anna van Hannoverstraat 4. Ook dit komt morgen aan de orde. Er hebben zich voor dit onderwerp vier mensen als inspreker gemeld, maar de heer Colenbrander is niet aanwezig. Misschien komt hij nog. Meneer Colenbrander, als u zich nog bedenkt of als u straks wel kan, horen we dat wel. De heer Doesberg (R). Geachte raadsleden. Vanuit de media hebben we onder andere vernomen dat buurtbewoners worden weggezet als nimby's en dat we ons hierin moeten schikken. Er is geen enkele wijk in Den Haag die de afgelopen 25 jaar zo heeft moeten inschikken als het Bezuidenhout.

De nieuwbouwplannen zijn hier echt als paddenstoelen uit de grond geschoten. We hebben daar behoorlijk veel overlast van gehad en we hebben ons daar altijd in geschikt. We hebben goed samengewerkt met de gemeente. Een goede samenwerking met de gemeente is nu ver te zoeken. Dat is erg jammer, want die goede samenwerking heeft in het verleden altijd goede plannen opgeleverd. Waar gaat de Groep SoZaWe voor? We gaan voor duurzaam, niet alleen met materiaal, maar ook met mensen en hun omgeving, hun woonomgeving. We gaan er daarom van uit dat sloop geen goede oplossing is. Een te groot aantal geïmplementeerde bewoners op deze kavel gaat niet werken. Er zijn geen goede voorzieningen voor voorzien; daarvoor geldt in de PUK allemaal nog 'we gaan het nog onderzoeken'. Daarom vrezen wij dit plan dus. We zijn voor woningen, maar niet in deze aantallen. Kantoren, kantoren, kantoren; dat is het enige wat we te horen krijgen. Ik kan u zeggen dat mijn partner hier vlakbij op kantoor zit. Op dit moment zitten daar vijf mensen. De rest werkt thuis. Op topdagen zitten er 80 mensen, als dat mogelijk is; dus niet met de corona. De rest van de mensen werkt vol plezier thuis. Waar normaal 600 mensen zaten, zitten er nu dus 80. Waar komt die kantorenvraag constant vandaan? Het Rijk vraagt vooral om het om te bouwen tot woningen. We moeten voorzichtig zijn met wat we hebben.

We hebben hier eigenlijk goed materiaal staan. Dat kun je makkelijk hergebruiken. Dat plan zien wij niet terug in het PUK. Dat vind ik erg jammer en ik vind het een grote gemiste kans. In het buitenland begrijpen ze al dat hergebruik van panden de oplossing is, ook voor de klimaatdoelstellingen. Daar zullen we met z'n allen aan moeten werken. Ook de gemeente Den Haag zal daarvoor open moeten staan voor een goede toekomst van deze stad. Dank u wel.

10

Mevrouw Doll (R). Dank u wel voor het woord. Ik ben ook lid van de Werkgroep SoZaWe. Ik ben ook lid van de Vereniging in oprichting van de Schenkkade, maar ik ben ook de oprichter en de eerste voorzitter van de Stichting 3 maart '45. In de eerste vergadering van de gemeenteraad van Den Haag na de bevrijding in 1945 werden de ruim 500 overledenen van het bombardement op het Bezuidenhout herdacht. Unaniem beloofde de raad het Bezuidenhout weer net zo mooi op te bouwen als het geweest was. Die belofte werd bij nader inzien een voornemen, dat via nader en voortschrijdend inzicht nu is verworden tot een opbouw- en afbraakcyclus zonder einddatum. Het CID is verworden tot een hijgerige vierkantemeterrace. Niemand probeert nog iets bijzonders toe te voegen. Iedere vierkante meter is kassa voor de bouwer en verarming voor het aanzien van het Bezuidenhout. Dat moet anders. In SoZaWe hadden al een paar jaar politieagenten, leraren en verpleegkundigen kunnen wonen. Dat kan nog steeds binnen anderhalf jaar verwezenlijkt worden. Het alternatief, sloop en hoge torens, kan zich opmaken voor een langdurige, zeker tienjarige strijd met de vele juristen in de wijk die zich al warmlopen om de procedures op te starten. We krijgen een nieuwe minister van Wonen, die zeker gaat zeggen dat we allemaal thuis moeten werken.

Hij of zij gaat ook zeggen dat lege kantoren zo snel mogelijk omgebouwd moeten worden tot sociale woningen en middenhuurwoningen. U heeft nu de kans om het breken en bouwen te stoppen en te starten met een nieuwe kijk op de stad. Ga terug naar de oorspronkelijke nota van uitgangspunten voor het behoud van het gebouw. We hebben allemaal het fantastische casco gezien waarin groepen kunnen wonen die we het hardst nodig hebben: over anderhalf jaar woningen voor onderwijzers, die heel hard nodig zijn voor de toekomst van onze jeugd, zeker in een tijd waarin over vier dagen school wordt gesproken. Het grootste klimaatrisico is het niet zien van kansen. Ik wens u veel wijsheid. Dank u wel. De voorzitter. De heer Snijders is niet aanwezig. Ik kom aan het eind nog even bij alle mensen terug om te zien of ze nog zijn binnengekomen. We gaan naar het volgende onderwerp, een brief van de wethouder inzake het voornemen om de concepttransitievisie Warmte voor inspraak vrij te geven. Ook hiervoor zijn vier insprekers gemeld. Ik hoop dat ze er zijn ondanks het gewijzigde tijdstip, Mevrouw Gidaly (Y). Voorzitter. Dank voor het woord. Ik sta hier vandaag omdat ik één van die burgers ben die graag in haar buurt met vooroorlogse woningen een initiatief wil starten voor de overgang naar CO2-vrij wonen. De contouren van het plan beginnen zichtbaar te worden.

Over de financiering heb ik ook haalbare ideeën. Er is één ding wat mij weerhoudt. Dat is dit concept van de Warmtetransitievisie. Het kiest niet, het kiest niet voor lagetemperatuurverwarming als basis, het laat ruimte voor een zwaar gesubsidieerde WarmtelinQ en daarmee kiest het niet voor lokale bronnen, terwijl de gemeenteraad dat indertijd als prioriteit heeft gesteld. Kortom, het is vaag. Mark Rutte had het gisteren over een dalend vertrouwen van de burger. Dat is voor mij herkenbaar, maar dan omdat ik indertijd heel veel hoop heb geput uit het Klimaatakkoord, waarin als harde eis stond dat de burger betrokken moest worden en dat er vooral ruimte moest komen voor burgerinitiatieven. Dat stemde mij toen hoopvol. Van die hoop is niet zo heel veel meer over en daarmee daalt mijn vertrouwen steeds meer. Dat vind ik jammer. Ik hoop dat dat u als gemeenteraad de wethouder zult ontraden dit stuk ter inzage te leggen en in plaats daarvan aanbiedt een nieuw stuk te schrijven samen met betrokken Haagse burgers. Dat hebben wij indertijd ook aangeboden aan de beleidsambtenaren die dit stuk moesten schrijven. Het stuk dat er nu ligt, zou als motto mee moeten krijgen: 'met ons kunt u alle kanten op'. Dat was indertijd een prachtig motto voor een reisorganisatie, maar niet voor een visie. Dank u. De voorzitter. De heer Otten is niet aanwezig. Misschien komt hij straks terug.

De heer Karthaus (Y). Dank u wel voor het woord. Ik zal het voorlezen, zodat het binnen de drie minuten blijft. Ons architectenbureau is al tientallen jaren bezig met verduurzaming van oude en bestaande huizen. Steeds lopen wij op tegen de mythe dat oude, matig geïsoleerde huizen niet te verwarmen zouden zijn op lage temperatuur uit lokale bron. In Den Haag hebben wij in het monument de Tempel aan het Frederiksplein al in 2015 laten zien dat dat heel goed mogelijk is.

11

In deze drie minuten inspreektijd wil ik een experiment doen. Ik zal proberen u 'exergetisch' te leren denken. Vergeet dat woord, maar u bent dan beter in staat om aan uw buurman of buurvrouw uit te leggen wat de energietransitie betekent en waarom de WarmtelinQ niet helpt. De transitie is de systeemomslag van het aanvoeren van hoge temperatuur van ver weg naar hergebruik van warmte van lage temperatuur uit de directe omgeving. Wij voelen ons prettig bij een temperatuur van zo'n 21°C. Een hoge temperatuur van 70°C of 90°C is daarbij helemaal niet nodig. Vloerverwarming of laagtemperatuurradiatoren kunnen dat prima leveren, ook in matig geïsoleerde huizen. Hoge temperatuur is niet voor het huis nodig, maar voor het transport van energie. Als die warmte van ver moet komen, is het nodig dat er veel energie zit in elke kubieke meter gas, olie, kolen of zelfs water. Dat houdt de transportkosten laag. Als wij vervolgens die hoge temperatuur uit verbranding moeten afschalen naar een temperatuur die bruikbaar is in onze cv-installatie, wordt in feite een heleboel energie die bruikbaar zou zijn voor arbeid, weggegooid in de omgeving. Dat is zonde. Goed of slecht geïsoleerd, bijna het hele jaar door lekt er warmte uit onze huizen naar de omgeving. Daar wordt het bewaard bij temperaturen van ergens tussen 5°C en 12°C. Soms is alleen de lucht kouder, bijvoorbeeld als het vriest.

Dat is een natuurlijke gang van zaken. Het gaat erom precies die hoeveelheid warmte weer terug te winnen uit de omgeving; uit het water, de bodem, de lucht of de riolering. De voorzitter. Wilt u afronden? De heer Karthaus. Warmtepompen kunnen dat. Grote collectieve warmtepompen of kleine individuele hebben daarvoor een beetje energie nodig; slechts zo'n 20% of 25% van de hoeveelheid energie die zij terugwinnen uit de omgeving. Alleen die elektrische energie moet nog van ver komen, als er op het dak geen zonnepanelen liggen. In de warmtetransitie gaat het niet langer om het afschalen van hoge naar lage temperatuur die wordt aangevoerd van ver, maar om het opschalen van lage temperatuur uit onze directe omgeving. De voorzitter. Dank u wel, meneer Karthaus. Nou, gaat uw gang, nog één zin. De heer Karthaus. De WarmtelinQ is een fossiele manier van denken en staat de visie op transitie in de weg. Heeft u de rest wel gehoord? De voorzitter. Helemaal. Jazeker, maakt u zich geen zorgen. De heer Oudshoorn (Y). Deze Warmtetransitievisie klopt niet. Bij de commissie heb ik al heel veel inhoudelijke punten genoemd waarom het niet zo zou moeten zijn. Ik hoop dus dat de raad zal besluiten om deze Warmtetransitievisie niet ter inzage te leggen. Ik wil het vandaag even hebben over waarom dat zo ontzettend schadelijk zou zijn.

Op het moment dat je deze Warmtetransitievisie aan burgers laat zien, gaan die burgers ervan uit dat de gemeente daar al over nagedacht heeft en dat dit voor hun wijk of buurt ongeveer de richting zal zijn. Dat betekent dat je met deze Warmtetransitievisie voor heel veel buurten zegt: jongens, de komende tien jaar gaan jullie nog helemaal niks doen. Dat kan niet volgens het Akkoord van Parijs. U kunt nog zo hard willen dat er helemaal niks gaat gebeuren, maar dat gaat wel gebeuren. Burgers verliezen dan de kansen om hun huis aan te passen op het moment dat dat wél nuttig is. Gemiddeld wordt er elke zeven jaar verhuisd. Die zeven jaar mensen niet de kans geven om zelf de dingen in huis te doen die nodig zijn en om op dat moment te verduurzamen, is echt een heel slecht plan. Er is een tweede punt dat hier zo fout gaat. Daarom zou ik u willen vragen om, behalve deze transitievisie er niet in te zetten, vooral niet te doen wat op de pagina's 17 en 18 is opgeschreven en in bijlage 4, met per buurt een tabel. Een van de dingen die opvallen, is dat op ontzettend veel plekken wordt gezegd: hier komt een warmtenetbuurt na 2030.

Alles wat er na 2030 gebeurt, is echt een zielloos idee, ten eerste in de zin dat dat zou kunnen en ten tweede omdat je dan al zou weten dat je daar nog een warmtenet gaat aanleggen, want het is nu al veel goedkoper om dit met andere dingen op te lossen en burgers hebben dan veel meer vrijheden. Een tweede punt dat daar heel veel in staat, is dat er aardwarmte en restwarmte zijn. Aardwarmte is er veel, maar wordt op ongeveer 70°C opgepompt en moet met 20°C à 30°C terug de grond in. Als u zegt 'deze woningen worden met 70°C verwarmd, 12

moeten die woningen dus ook lage temperatuur, 20°C, terug gaan brengen als u al die aardwarmte daarvoor wil gebruiken. Energetisch klopt het verhaal dus ook niet. En dan de restwarmte, waar u het de hele tijd over heeft: mensen nu al aangeven dat ze restwarmte krijgen … De voorzitter. Wilt u afronden? De heer Oudshoorn. … betekent ook dat al die mensen vervolgens in opstand kunnen en mogen komen. Dan is de hele energietransitie een kansloze zaak. Doe het niet. Dank u wel. De voorzitter. Het laatste onderwerp is het vrouwenzwemuur Moerwijk. Als ik goed ben geïnformeerd, waren er drie insprekers aangemeld en gaat mevrouw Benali nu ook spreken namens meneer De Bono. Mevrouw Benali (AD). Meneer de voorzitter, hij zou mij een mail sturen, maar die heb ik nog niet binnengekregen. De voorzitter. Oké, maar kunt u wel alvast beginnen? Mevrouw Benali. Ik ga beginnen, meneer de voorzitter. Ik ben bewoonster van de Moerwijk. Ik heb een participatief actieonderzoek gedaan in de wijken Moerwijk en Morgenstond om te onderzoeken waar de behoeften en wensen liggen van de bewoners op het gebied van gezondheid, bewegen en sport. Tijdens het onderzoek kwam er een overheersend geluid naar voren: er is een grote groep vrouwen in de wijk die de behoefte hebben om te leren zwemmen. Daarnaast wilden zij dit graag in het zwembad Zuiderpark leren.

Omdat dit geluid voor mij herkenbaar is, ben ik actief op zoek gegaan naar informatie. Zo ben ik erachter gekomen dat het vrouwenzwemmen in Den Haag ruim tien jaar geleden is afgeschaft door de toenmalige sportwethouder Sander Dekker van de VVD, omdat dit de integratie zou kunnen belemmeren. Uit mijn onderzoek is echter gebleken dat dit besluit voor nog meer problemen heeft gezorgd. De vrouwen zijn hierdoor gestopt met zwemmen en zijn juist meer thuis komen te zitten. De vrouwen hebben hierdoor nauwelijks sociale contacten en, het allerbelangrijkste, geen zwemdiploma. Ook hebben veel vrouwen hierdoor verschillende gezondheidsklachten opgelopen. U kunt daarbij denken aan diabetes, overgewicht en mentale en fysieke klachten. Helaas heeft de keuze van wethouder van tien jaar geleden niet het effect gehad dat hij zelf had beoogd. Tijdens mijn onderzoek ben ik er ook achter gekomen dat dit niet enkel de vrouwen met een migratieachtergrond heeft geraakt, maar ook vrouwen die in Nederland geboren en getogen zijn. U kunt daarbij denken aan vrouwen die vervelende ervaringen hebben meegemaakt met mannen of die zich schamen voor hun lichaam. Het is een zeer diverse groep die hierdoor gestopt is met zwemmen. Deze vrouwen vinden dat zij tekort zijn gedaan door de wethouder.

De vrouwen vinden dat alle vrouwen het recht hebben om te kunnen leren zwemmen op de manier waarop zij dat prettig vinden. Ook is gebleken dat de vrouwen van Moerwijk en Morgenstond niet particulier kunnen zwemmen, bijvoorbeeld bij Mulder Sport, omdat dat financieel niet haalbaar is. Het zwemmen in de Houtzagerij en Escamphof is ook niet wekelijks haalbaar wegens de afstand en het vervoer. Omdat zwemmen juist leidt tot integratie en meer sociale contacten, vraag ik de partijen om morgen de motie goed te overwegen en de vrouwen van Moerwijk en Morgenstond te helpen om hun hoofden boven water te houden. Dank u voor uw aandacht. De voorzitter. De heer De Bono is nog niet aanwezig. Anders mag mevrouw Benali het doen, maar u heeft het mailtje nog niet ontvangen, hè? Mevrouw Benali. Nee, helaas heb ik het mailtje van de heer De Bono niet ontvangen.

13

Mevrouw Tredgett (AD). Meneer de voorzitter. Ik werk bij Mooi Welzijn als opbouwwerker in de wijk Moerwijk en ik ondersteun van harte de motie van Ahlam en de vrouwen uit de wijk Moerwijk. Ik zal even aangeven waarom. Het is een vraag van bewoonsters. Het is een vraag van een actieve bewoonster in de wijk Moerwijk. Zij participeert en een heleboel bewoonsters willen met haar ontzettend graag zwemmen. Dat is wat deze gemeente en de overheid ontzettend graag willen: participerende en activerende bewoners die meer aan bewegen en sport doen. Zoals iedereen waarschijnlijk meer dan bekend is, is Moerwijk een van de armste, ongezondste wijken, waar mensen gewoon een slechte gezondheid hebben en weinig sporten en waar weinig sportmogelijkheden zijn. Het is een achterstandswijk, die helaas op allerlei negatieve zaken heel hoog scoort, zoals gezondheid en bewegen. Zwemmen zou daar een hele goede bijdrage aan kunnen leveren in positieve zin. De vraag is vanuit de doelgroep zelf, vanuit verschillende doelgroepen, gekomen. Die is dus niet van bovenaf bedacht. Dat wil de overheid ook heel graag: niet top-down allerlei dingen bedenken die wij goed vinden voor bewoners, maar bewoners die met zaken aankomen die zij goed voor zichzelf vinden. Wat zij willen, sluit gewoon heel goed aan op meer bewegen, sporten, een betere gezondheid, meer sociale contacten en vergroten van hun leefwereld.

Dat heeft niet alleen effect op hun eigen privéleven, maar ook op dat van hun kinderen, hun familie, hun buren en hun vrienden. Ik zou dus zeggen: wat wil je nog meer? Honoreer deze kans en deze vraag. Beloon dit initiatief positief, zeker in een tijd waarin coronamoeheid op alle fronten toeslaat. Deze vrouwen zijn niet moe, maar zij willen dit. Het zwembad is er, de vrijwilligers zijn er, de vrouwen zijn er. Nu nog de raad. Hopelijk willen jullie daarmee instemmen en kunnen we over een jaar in samenspraak met een aantal raadsleden mogelijk zwemdiploma's uitdelen aan vrouwen die nu niet kunnen zwemmen. Voorzitter. Ontzettend bedankt voor de tijd. Ik hoop dat deze bijdrage bijdraagt aan een positief besluit, want dit is ontzettend belangrijk voor Moerwijk en zijn vrouwen van allerlei nationaliteiten. De voorzitter. Ik ga nog even terug naar de lijst om te kijken of er misschien toch nog mensen later zijn aangesloten. Dat geldt in de eerste plaats voor meneer of mevrouw Angad Gaur. Nee, die is afwezig. Meneer Colenbrander? Ook niet. Meneer Snijders? Ook niet. Meneer Otten. Nee. Meneer De Bono is er wel. Het gaat over het vrouwenzwemuur. De heer De Bono (AD). Dank u wel voor de mogelijkheid om in te spreken en aan te geven waarom het volgens mij persoonlijk en ons als Moerwijk Coöperatie een goed idee lijkt om het vrouwenzwemmen terug te laten keren in Moerwijk en Morgenstond.

Vrouwenzwemmen of eigenlijk vriendinnenzwemmen zoals het in de wijken Moerwijk en Morgenstond inmiddels is gaan heten, is wat ons betreft een goed idee, omdat het een heel laagdrempelige manier is om andere vrouwen te ontmoeten, vriendschap te sluiten en lief en leed te delen, maar ook om volledig veilig te kunnen ontspannen. Dat klinkt heel logisch maar dat is het in de praktijk voor veel vrouwen helaas niet, omdat er blijkbaar nog steeds mannen zijn die denken dat als vrouwen in een badpak of bikini lopen, je aan ze mag zitten. Het is bij ons zelfs zo erg dat de wijkagenten het Zuiderparkzwembad tot oorlogsgebied verklaard hebben. Over veiligheid gesproken: de gemeente verklaart op de website dat op een groot aantal scholen het schoolzwemmen aangeboden wordt. Helaas blijkt dat niet zo te zijn. Het is juist het tegenovergestelde. De Reddingsbrigade Nederland laat sinds het afschaffen van het schoolzwemmen elk jaar weer een noodkreet horen over de stijging van het aantal zwemmers die, mede door een afnemende zwemvaardigheid, verdrinken. Voor Hart voor Den Haag was dat recent nog aanleiding om een oproep aan wethouder Bredemeijer te doen om de zwembaden weer open te gooien, zeker in deze tijden.

In een waterrijke stad met de mooiste kust van Nederland is het juist belangrijk dat niet alleen vrouwen in het algemeen maar in het bijzonder moeders leren zwemmen, zodat ze met hun kroost daar zorgeloos van kunnen genieten. Juist in deze tijden is dat geen overbodige luxe. Dan zou je toch denken dat dit topprioriteit zou zijn, maar waar de gemeente ontzettend veel moeite doet om zo veel mogelijk vrouwen te leren fietsen, wordt het blijkbaar toch vreemd gevonden dat vrouwen in een veilige en vrouwvriendelijke sfeer willen zwemmen of leren zwemmen. Dat er animo bij de vrouwen is, blijkt wel uit het feit dat er binnen no time bijna 600 steunbetuigingen bij ons binnen zijn gekomen. Ik hoop dat ik u met dit betoog een beetje op andere gedachten heb kunnen brengen. Mijn naam is Neo de Bono en ik keur deze boodschap volledig goed. 14

Mocht u nog willen weten waarom zwemmen sowieso een goed idee is: het verlaagt de stress, het geeft een goede conditie, het is goed voor de lijn - dat is hier ook geen overbodige luxe - en het geeft minder kans op hart- en vaatziekten. Zeker in een wijk die de ongezondste van Nederland is, is dat geen overbodige luxe. Ik hoop u een beetje op andere gedachten te hebben gebracht. Tot slot wil ik nog aangeven dat het dus niet gaat om afgeschermd zwemmen. Dat is een initiatief dat ooit door mijn lookalike is ingediend en dat terecht gesneuveld is. Het gaat dus echt om vrouwenzwemmen en vrouwenzwemles. De voorzitter. U heeft uw boodschap op een hele geestige manier overgebracht. Als uw lookalike net zo geestig is, hebben we er twee van in Den Haag. Dat is mooi. Daarmee zijn we aan het gekomen van agendapunt B, Stad in de raad, met dank aan alle insprekers, ook voor het eindeloze geduld dat u tentoon heeft moeten spreiden.

Aan de orde is: C.

Vaststelling van de wijze van afdoening van ingekomen stukken.

De raad heeft hieromtrent beslist zoals hierna bij elk nummer is aangegeven. Nr.

Raadsadres

1

Belanghebbende d.d. 29 november 2021 inzake verzoek om coulanceregeling i.v.m. parkeerboete (10221462)

2

3

4

5

Nr.

1

Voorstel voor afdoening

In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan commissie Leefomgeving Belanghebbende d.d. 2 december 2021 In handen van het college van B en W ter inzake idee voor een kunstwerp op het afdoening. Kopie antwoord ter Spuiplein (10226776) kennisneming aan commissie Ruimte Belanghebbende d.d. 1 december 2021 In handen van het college van B en W ter inzake overwinteren strandpaviljoens afdoening. Kopie antwoord ter Zuiderstrand (10226804) kennisneming aan commissie Leefomgeving Belanghebbende d.d. 2 december 2021 In handen van het college van B en W ter inzake stopzetting naturistisch zwemmen afdoening. Kopie antwoord ter per min of meer direct (1 januari a.s.) zonder kennisneming aan commissie overleg (10226900) Samenleving Bureau LWPC d.d. 7 december 2021 inzake In handen van het college van B en W ter beoordeling subsidie Samen sociaal en vitaal afdoening. Kopie antwoord ter 2020 (10226948) kennisneming aan commissie Samenleving Zienswijze op ontwerp-bestemmingsplan Maestro en ontwerpomgevingsvergunning Randveen 64 Belanghebbende d.d. 3 december 2021 (10226999)

Voorstel voor afdoening

Te betrekken bij de behandeling van het desbetreffende raadsvoorstel

15

Nr.

Ter kennisneming

Voorstel voor afdoening

1

Bewonersorganisatie Havenkwartier d.d. 19 november 2021 inzake WOB-verzoek aan het college m.b.t. omgevingsvergunning Dr. Lelykade t.h.v. nr. 2 (voormalig locatie Trix) (10221212) Belanghebbende d.d. 21 november 2021 inzake Wat is normaal n.a.v. afsteken vuurwerk in Schilderswijk (10221293) Belanghebbende d.d. 22 november 2021 inzake tijdelijk stoppen Vrij zwemmen naturisten (10221320) Energiebox d.d. 22 november 2021 inzake ondersteunen inwoners die in energiearmoede leven (10221337) Erfgoedvereniging Heemschut d.d. 24 november 2021 inzake inspraak/zienswijze Vrijgave voordracht intrekking besluit aanwijzing Dreven beschermd stadsgezicht (10221362) Provincie Zuid Holland d.d. 25 november 2021 inzake Horen van de gemeenteraad in het kader van provinciaal inpassingsplan WarmtelinQ Rijswijk-Leiden (10221377) Belanghebbende d.d. 26 november 2021 inzake naturisten zwemmen (10221427) Belanghebbenden d.d. 23 november 2021 inzake parkeerbeleid Duttendel; reactie op brief 12112021 (10221449) Belanghebbende d.d. 16 november 2021 inzake open brief over 2G m.b.t. vaccinatie en gezondheid (10221593) Belanghebbende d.d. 30 november 2021 inzake brandbrief Sterfietsroute Schalkburgerstraat (10222362) Actiecomité Herontwikkeling ANWBClingendael (HAC) d.d. 3 december 2021 inzake voorstel HAC komen tot gedragen oplossing voor herontwikkeling ANWBterrein (10226375) Housing First d.d.

3 december 2021 inzake pamflet Housing First Nederland (10226409) Het Vergeten Kind d.d. 4 december 2021 inzake Jeugdhulp, het moet anders, maar hoe? (10226467) Belanghebbende d.d. 3 december 2021 inzake huisvestingsproblematiek (10226497) Humanistisch verbond en vele anderen gelijkluidende brieven d.d. 7 december 2021 inzake bescherm bezoekers van abortusklinieken (10226544)

Voor kennisgeving aannemen

2

3

4

5

6

7 8

9

10

11

12

13

14

15

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen (tevens naar de gemeenteraad gemaild d.d. 24 november 2021)

Voor kennisgeving aannemen.

Voor kennisgeving aannemen Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen