RIS311219 Bijlage
Tekst van het document
in sportactiviteiten werken samen met de horecaondernemers op
ook de natuurliefhebber en cultuurbezoeker van Scheveningen voelt zich nu -
Scheveningen-Bad. Deze ketenontwikkeling wordt gestimuleerd door
in tegenstelling tot in 2020 - thuis op Bad.
57
Leren van... Barcelona Barcelona (Spanje) - Stedelijke allure • •
•
•
•
• •
58
Stad van 1,6 miljoen mensen aan de Middellandse Zee Programma voor de massatoerist zit hier niet aan zee maar juist aan de promenades richting zee (Ramblas, Passeig de Joan de Borbo) - promenades leggen de verbinding met de stad Gastronomische traditie (o.a. Mercat de Sant Josep de Boqueria). Plaatselijke ‘patatcultuur’ is geconcentreerd langs de toeristische wandelroutes. Voor kwaliteit moet je de ‘stedelijke blokken’ in. Verrassende pleinen en bloeiend nachtleven in het dorp (Barceloneta). Hier overal contact / zicht met zee. Parallel aan strand: wandelen, fietsen, pleinen en geprogrammeerde plinten (monitor-bar, surfwinkel, visrestaurant,..). Geen auto’s. En heel weinig strandtenten, welke bovendien ‘transparant’ of alzijdig zijn vormgegeven (je ziet de zee nog). Jachthaven met allure is hier champagne drinken met uitzicht op jacht. Route-beleving. Tussen metrostation en strand ligt een kilometer wandel-/ fietspromenade (Passeig Borbo). Stukje lopen hoort hier bij de beleving en voert je langs diverse eettentjes.
Beleving aan de 2e lijn
Route-programmering
Leren van... Barcelona Stad-strandverbinding
Gastronomie Barcelona (Spanje) - Stad en strand verbonden
Zicht op zee
59
Leren van... Waikiki Beach
Landschapsbeleving Waikiki Beach (Hawaii) - Surfcultuur Groene parksetting | Kalakaua Avenue (hotels, winkels, bars en restaurants) | Open street sundays | Surf competitities | Canoe races | Outdoor music events | Hula Dancing | Rentals
Ruimte voor wandelen, fiets en sport
60
Leren van... Vinarò Gastronomie
Jaarrond beleving Vinarò, regio Valencia (Spanje) - Verbindingen met het achterland Voormalig vissersdorp | Autovrije boulevard | Plaatsgebonden gastronomie (Langostinos de Vinaròs, gamba’s, wijn, citrus) | Markt Mercado Municipal (verse producten) | Weekmarkt | Winkelen in autovrij stedelijk stadscentrum | Wandelen, fietsen, paardrijden en boottochten | Carnaval de Vinaròs in februari | Jaarrond local food evenementen
Autovrij Relatie met stad
Zicht op zee
61
Leren van... Blackpool Leefomgeving en klimaat
Blackpool (Engeland) - Stedelijke kustplaats Met het afschaffen van happy hours op de boulevard zet Blackpool in op het aanpassen en aanpakken van bestaande succesvolle maar ongezonde gewoontes. | De stad stopt veel tijd, aandacht en investeringen in leefomgeving en klimaat | Hernieuwde boulevard met The Great Promenade Show en fietspaden | Comedy Carpet (openbaar kunstwerk) | Publiek WiFi-netwerk
Stedelijk front
62
Leren van... Katwijk aan Zee
Auto’s uit zicht Zee en duinen
Katwijk aan Zee - Groene uitstraling Ondergrondse parkeergarage | In combinatie met kustversterking | Groene uitstraling door continue duinlandschap
Landschapsbeleving
63
H4 Een kwaliteitsagenda voor Scheveningen
Op basis van gesprekken met betrokken ambtelijke afdelingen, bewoners
bouwstenen versterken elkaar, het is geen keuzemenu. Zonder het één is het
en ondernemers uit de werkgroep Veilig en Leefbaar Scheveningen en na
ander zwakker. Er is tevens sprake van een orde. Zo is het belangrijk dat er
bestudering van bestaande beleidsdocumenten en onderzoeksmateriaal van
eerst richting wordt bepaald over focus, positionering en identiteit voordat de
de gemeente Den Haag is er een integratieslag gemaakt. De beleidsterreinen
bouwstenen die gaan over uitwerking dat kunnen ondersteunen.
economie, ruimte, mobiliteit en veiligheid hebben grote invloed op elkaar. Om in een bestaande stedelijke omgeving een verandering te bewerkstelligen is
1.
Op Scheveningen zetten we in op een bredere economie
een proces van lange adem nodig met een duidelijke richting. Daarbij grijpen
Scheveningen mag dan weliswaar de grootste badplaats zijn van Noordwest-
de beleidsterreinen onlosmakelijk in elkaar: problemen rond veiligheid worden
Europa, om een jaarrond aantrekkelijk en levendig Scheveningen-Bad te
door de inrichting van het publieke domein beïnvloed. Het verbeteren van de
bereiken met een goede bereikbaarheid kan het niet alleen op internationaal
ruimtelijke kwaliteit van Scheveningen-Bad kan op termijn invloed hebben
toerisme leunen. De ambitie voor een vierseizoenen badplaats is alleen
op de wijze waarop en door wie die ruimte gebruikt wordt. Eenzelfde relatie
mogelijk als verschillende doelgroepen worden aangesproken, zowel uit de
bestaat er ook tussen inrichting en mobiliteit: een verkeersstructuur die in
stad en regio als van elders. Dat levert een heel andere dynamiek op met
de beleving gedomineerd wordt door een inrichting die gericht is op de auto
een gezondere bedrijfsvoering, meer bereidheid vanuit private partijen om te
vormt geen stimulans om te gaan fietsen of wandelen.
investeren en meer vaste banen in plaats van seizoensarbeid.
In deze context zijn onderstaande bouwstenen voor het toekomstperspectief
We zetten daarom in op de brede aantrekkingskracht van de kust en
Scheveningen-Bad geformuleerd. Samen vormen zij de hoofdlijnen van een
de mogelijke betekenis daarvan voor Scheveningen en het leef- en
integrale visie voor de lange termijn en afzonderlijke ontwikkelpunten, die
vestigingsklimaat van Den Haag als agglomeratie. Juist het versterken van de
een vervolg krijgen in proces (Ontwikkelstrategie, zie volgend hoofdstuk),
combinatie stad - zee maakt de propositie breed inzetbaar: van bijvoorbeeld
onderzoek (zoals majeure opgaven als kustversterking en economische
een internationaal georiënteerd congrescentrum aan zee tot heel specifieke
positionering) en beleidsvorming (zoals de op te stellen Omgevingsvisie). De
kennisontwikkeling rondom economieën van de toekomst (denk aan energie,
65
Leren van...
Toen
Nu
Toen
Nu
Toen
Nu
Zaandam Centrum Van ‘anoniem beton’ naar lokale Zaanse mix - Er wordt gebouwd aan een nieuwe Zaans identiteit, in het centrum met een mix aan woningen, horeca, kantoren, winkels, openbare gebouwen en een OV-knooppunt. Het project valt op doordat de traditionele Zaanse bouwstijl op een uitvergrote manier is toegepast voor de gevels van verschillende bouwwerken. Ook is de in de negentiende eeuw gedempte stadgracht weer uitgegraven.
66
milieu). De combinatie van de stedelijke dichtheid van Den Haag, de nabijheid en
plaatsvinden tussen over welke functies waar komen.
bereikbaarheid van andere economische hotspots in de Randstad en de unieke
Voor Scheveningen ligt het voor de hand om daarbij te denken aan meer
ruimtelijke beleving van de kustplaats vormen samen een voedingsbodem voor een
onderwijs - en kennisinstellingen rondom de haven (gericht op de maritieme en
bredere economische focus dan alleen toerisme en recreatie. Centraal daarbij staat
kenniseconomie op het gebied van energie en ecologie) en theateractiviteiten in
‘quality of life’ en het DNA van Den Haag dat gericht is op een vredige en
Scheveningen-Bad.
rechtvaardige wereld. En om die ‘quality of life’ te tonen, speelt de toeristische marketing een heel belangrijke rol.
Met het ontwikkelen van een sterker profiel wordt richting gegeven aan de
Het is nodig dat in de zichtbaarheid en het profiel van de Scheveningen een
identiteit van Scheveningen (bouwsteen 2 Gezond en Duurzaam). Door het
bredere focus komt waarbij juist die nieuwe waarden worden uitgedragen.
vergroten van het jaarrond draagvlak voor openbaar vervoervoorzieningen
Het toerisme is daar vanzelfsprekend onderdeel van. Wat dat betreft geldt de
kan de mobiliteitstransitie worden ingezet (bouwsteen 5 mobiliteitstransitie
ambitie uit de Strategie Toerisme 2020-2025 (Toerisme, werk(t) voor de stad)
en mobiliteitsmanagement).
ook vice versa: de leefbaarheid, het voorzieningenniveau en de kwalitatieve inrichting van een bruisend stadsdeel dragen ook bij aan het toeristisch aanbod van Scheveningen-Bad.
2.
We geven richting aan de identiteit van Scheveningen onder de werktitel Gezond en Duurzaam
De identiteit van Scheveningen kan en moet scherper. Er is sterke behoefte Concreet betekent dit dat Scheveningen-Bad als onderdeel van Scheveningen de komende jaren aansluiting zoekt op inhoud en presentatie bij maritiemeen kenniseconomie, de woonkwaliteit van Scheveningen-Bad meer aandacht krijgt en het voorzieningenniveau verder verbreed wordt naar een stedelijk aanbod. Dat samengenomen betekent dat Scheveningen meer onderdeel gaat uitmaken van de Haagse agglomeratie en dat daar ook afstemming zal
aan een krachtig imago zoals de ‘grandeur van vroeger’. Dit gaat zo ver dat er zowel in de werkgroep als in beleidsdocumenten de ambitie voor ‘wederopstanding’ wordt uitgesproken. Het ontbreekt echter aan een gezamenlijke richting waardoor de sterke kwaliteiten van Scheveningen onvoldoende van elkaar profiteren en er te weinig samenhang is in programma en ruimte is. De eerste bouwsteen betreft verbreding van de
67
Inspiratie... Voedsel, Energie, Ecologie en Sport
68
economie, de huidige ontwikkelingen rondom de haven en het sportstrand
gevend. Start-ups en innovaties uit Haven kunnen direct toepasbaar zijn in
en - wellicht enigszins gestimuleerd door COVID -19 - de herwaardering voor
Dorp en Bad.
het buitensporten en gezondheid als thema. In dat licht zien we een breed draagvlak onder bewoners en ondernemers om voor Scheveningen een sterke
Bij het thema Gezond en Duurzaam staat de beleving van de zee
identiteit op te bouwen onder de werktitel Gezond en Duurzaam.
vanzelfsprekend centraal. Dat betekent dat daar in de ruimtelijke beleving van
Die identiteit kan alleen succesvol zijn als die wordt uitgedragen en uitgewerkt
Scheveningen daar ook een inspanning op moet plaatsvinden (bouwsteen
door de actoren op Scheveningen. Het verdient daarom absoluut nadere
5 mobiliteitstransitie en mobiliteitsmanagement en bouwsteen 7 strakke
uitwerking samen met partijen die impact hebben op de koers van Scheveningen.
kwaliteitsagenda).
Dat kunnen grote ondernemers en instituten zijn (Campus @ sea, Kurhaus) maar ook kleinere ondernemers die veel impact hebben op de beleving van
In de presentatie van Scheveningen betekent dit dat we nog sterker en
bijvoorbeeld het strand.
scherper gaan inzetten op kwaliteit boven kwantiteit. Er is voor gekozen om de focus te leggen op de kwaliteitstoerist. Dat is een trouwe, actieve bezoeker
De herpositionering van Scheveningen-Haven - in het verlengde van
die graag ‘fun’ en cultuur’ met elkaar combineert en houdt van zowel de
bouwsteen 1 bredere economie - vormt een sterk vertrekpunt. Met de thema’s
stad als de zee met het strand. De badplaats draagt in belangrijke mate bij
Voedsel, Energie, Ecologie en Sport wordt de beweging ingezet waarvan heel
aan de aantrekkelijkheid van Den Haag. Ook zakelijke bezoekers en mensen
Scheveningen kan profiteren, afgestemd op locatie. Waar het in Haven gaat
die afkomen op de internationale stad met sterke, innovatieve economische
om bijvoorbeeld duurzame visvangst, daar kan dezelfde duurzaam gevangen
clusters en de ecologische en maritieme inkleuring van Scheveningen
vis in Bad op het menu staan. En zo zijn ook de toepassingen van Energie
behoren tot de doelgroep. Dit geldt ook voor de stedelijke doelgroep die komt
(duurzame energievoorziening strandtenten), Ecologie (hoe ben de grootste
voor een specifiek aanbod in de badplaats, bijvoorbeeld variété, cultuur,
badplaats van Europa op een ecologisch verantwoorde manier? Wat is
‘well-being’ en sport. Het surfersparadijs Den Haag bijvoorbeeld wordt stevig
bijvoorbeeld de betekenis van de Pier hierin?) en Sport heel breed en richting
gepositioneerd als kwaliteit. Dat geldt ook voor outdoor sporten. Het imago
69
Inspiratie... Adaptief op kustversterking Studie: De Stad aan Zee en de toekomst van de verharde zeewering (Atelier Kustkwaliteit, 2011)
Concept Stad aan zee
Concept - Stad achter de duinen
Concept Stad in zee
70
(getypeerd door de lifestyle) van de verschillende stranddelen wordt omarmd
met de gevolgen van de keuze voor één van deze opties. Een definitief
en gekoesterd.
voorkeursscenario is er nog niet en dat zal ook niet op korte termijn bekend zijn. De afhankelijkheid van het rijk is groot. En dat brengt grote onzekerheden
3.
In de ontwikkeling van Scheveningen-Bad houden we rekening met kustversterking
mee voor investeringen voor de lange termijn van ondernemers en investeerders in vastgoed op Scheveningen-Bad.
Zeespiegelstijging dwingt ons om na te denken over kustversterking. Het is een opgave die natuurlijk geldt voor de hele kustlijn van Nederland maar door de ligging van bebouwing in kwetsbaar gebied - misschien wel in het bijzonder voor Scheveningen-Bad. Een van de belangrijkste beleidslijnen in het kader van de waterveiligheid is het suppletiebeleid van Nederland. Dit betekent dat er is besloten om de kust te laten meegroeien met de stijgende zeespiegel door deze met zand (of verharding waar het niet anders kan)
In de wetenschap dat er de komende jaren besluiten worden genomen over de kustlijn van Scheveningen is enige terughoudendheid gewenst in het doen van grote investeringen (lees met een afschrijvingstermijn > 50 jaar) in de zone buiten de waterkerende lijn. Dat kan overigens prima samengaan met het opbouwen van een aangescherpte identiteit. Tijdelijkheid en experiment zijn inspirerende aspecten bij ‘place making’.
te versterken. Tot 2050 voldoet Scheveningen, na uitvoering van het plan Morales, aan de huidige veiligheidsvoorschriften. Daarna is het onzeker, zeker met het oog op de huidige discussie over de snelheid en mate waarin zeespiegelstijging op zal treden. Vast staat dat er op termijn extra waterveiligheidsmaatregelen nodig zijn. Er wordt verkend welke oplossingsrichtingen er zijn voor het versterken van de kust, ook ter hoogte van Scheveningen. Deze oplossingen lopen uiteen van doorgaan met zandsuppletie tot het realiseren van nieuwe natuurlandschappen
De focus op voedsel en energie uit zee en sport betekent niet alleen iets voor de functies en inrichting aan landzijde. Ook het gebruik van de zee wordt waarschijnlijk intensiever, meer divers en daarmee complexer. Mogelijk wordt de zee ondertussen ook al krachtiger en nog meer onvoorspelbaar. Wat betekent dit voor de veiligheid op het strand en in zee? Is er zonering? En bestaan er nog lifequards of hebben onbemande vaartuigen en digitale technologie deze rollen op Scheveningen overgenomen?
in zee. Een groot deel van Scheveningen-Bad zal direct te maken krijgen
71
Inspiratie... Ruimtelijke kwaliteit
72
4.
Met ruimtelijke kwaliteit dragen we bij aan goede
bebouwing, adressering in de plint en duidelijke straatinrichting deze plekken meer
handhaving en veiligheid
verblijfskwaliteit te geven en uit de anonimiteit te trekken.
Er is een directe relatie tussen de beleving van de openbare ruimte en de kwaliteit van de inrichting. En alhoewel handhaving en veiligheid in
Naast inhoudelijke planontwikkeling voor deze plekken vraagt deze
de openbare ruimte pragmatische onderwerpen lijken te zijn die vooral
bouwsteen ook een fundamenteel ander proces van samenwerken. Omdat de
betrekking hebben op concreet handelen van vandaag, is er voor de
opgave van handhaving en veiligheid zo groot is op Scheveningen moet - net
toekomst van groot belang om afstemming te zoeken met de inrichting
als bij het sturen op identiteit - bij planontwikkeling direct het aspect veiligheid
van de openbare ruimte. We zien op Scheveningen-Bad (te) veel plekken
worden meegenomen. Reparatiemaatregelen achteraf - zo bewijst de overlast
met een onbestemd karakter. Tussengebieden, achterkanten, doodlopende
op de Strandweg - werken niet goed genoeg en leiden niet tot integrale
parkeerstraatjes... Het zijn allemaal plekken die door het ontbreken van
ruimtelijke kwaliteit (zie ook bouwsteen 6 verbreed kuststrook naar tweede lijn
levendigheid of programmatische oriëntatie (winkels, horeca, wonen)
en bouwsteen 7 strakke kwaliteitsagenda).
aantrekkelijk zijn voor activiteiten die ongewenst of crimineel zijn. Handhaving heeft veel capaciteit nodig om deze plekken te controleren (ook digitaal, met
Uiteraard zijn ruimtelijke kwaliteit, stedenbouwkundige structuur en
aandachtspunten: gebruik van data en behoud van privacy).
infrastructuur niet de enige manier om veiligheid te bevorderen en wangedrag te voorkomen. Inzet en handhaving moeten proportioneel zijn
Vanuit het perspectief van handhaving en veiligheid wordt er groot belang
vergeleken met de omvang van het aantal bezoekers aan Scheveningen.
gehecht aan de toekomstige ontwikkelingen op Scheveningen-Bad. Een
Bijzondere aandacht verdient de open zeehaven in Scheveningen-Haven.
kwalitatieve buitenruimte moet de norm worden. Daarmee bedoelen we dat gure
Daar zijn de risico’s van drugscriminaliteit (import) hoog en dat vraagt -
straten, steegjes, anonieme strandopgangen en onduidelijke opslag aan
zeker als de veiligheidsmaatregelen in de andere Nederlandse zeehavens
achterkanten van gebouwen moeten worden getransformeerd. Dat kan
worden verhoogd - om extra inzet in handhaving en een scherpe blik
door deze plekken te onttrekken aan de openbare ruimte of door met oriëntatie van
op de programmering van bedrijfspanden in de directe omgeving. Een
73
aantrekkelijke en levendige haven met veel publieke functies is minder vatbaar voor dergelijke criminele activiteiten dan een haven waaromheen
5.
We zetten sterk in op mobiliteitstransitie en mobiliteitsmanagement
veel bedrijfshalletjes staan met anonieme bedrijven. In die zin kan een lange
Om toekomstige ontwikkelingen op Scheveningen mogelijk te maken - zowel
termijnstrategie gericht op programmering en branchering en het versterken
kwalitatieve als kwantitatieve groei - is het onmogelijk om het autogebruik
van het publieke karakter van de omgeving een positieve bijdrage betekenen
in de huidige mate te blijven faciliteren, zoals nu het geval is. Een stevige
voor veiligheid en handhaving. En het vereist ook een sterke beheerorganisatie
mobiliteitstransitie is een noodzakelijke randvoorwaarde voor deze ontwikkelingen.
binnen de haven.
Ook door inpandige oplossingen zal de auto meer uit het zicht verdwijnen. Dit past ook bij de ambitie om een kwalitatieve omgeving te worden voor brede
Bij grote (verkeers)drukte op Scheveningen staan niet alleen de bezoekers
stedelijke activiteiten zoals in bouwsteen 1 bredere economie en bouwsteen 2
in de file in de straten van Scheveningen. Het vaststaande verkeer vormt
Gezond en Duurzaam is beschreven. Dat doen we door de aanleg van nieuwe
ook een blokkade voor de nood- en hulpdiensten. Dat levert grote risico’s
structuren voor voetgangers, fietsers en openbaar vervoer (Koningscorridor)
op, omdat ambulance of politie soms te laat bij een noodgeval aankomt.
en door het beter benutten van wat er al is. Daar hoort een duidelijke
In het licht van dit knelpunt draagt bouwsteen 5 mobiliteitstransitie en
stellingname bij: vanaf nu geven we bij investeringen prioriteit aan openbaar vervoer-
mobiliteitsmanagement bij aan een oplossing. Digital connectivity en
en fietsbereikbaarheid en lopen. Mobiliteitstransitie is noodzakelijk. Vanwege
infrastructuur kunnen hierbij in de toekomst een belangrijke rol spelen.
de kwaliteit in de stad, de gezondheid en het nabijgelegen natuurgebied zal het echt anders moeten. Voor Scheveningen is dit een noodzakelijke randvoorwaarde om tot de gewenste kwaliteitsverbetering te komen.
We zetten op korte termijn in op aanleg en uitbreiding van hoogwaardig en aantrekkelijk openbaar vervoer naar en langs de kust. We realiseren de Koningscorridor vanuit de regio en de stad naar de kust en we verbeteren
74
bestaande tram- en buslijnen. We richten de stad in volgens het STOMP-
de mate van drukte aangeduid met kleurcodes. Met de code oranje en rood
principe (Stappen, Trappen, openbaar vervoer, MaaS en Privé-auto). Hierdoor
zal Scheveningen-Bad moeten worden beschouwd als een evenement met
ontstaat de 15-minutenstad waarin alle voorzieningen voor iedereen binnen
bijbehorend mobiliteitsmanagement. Door de koppeling aan de codes kan het
afzienbare tijd bereikbaar zijn en een brede economie kan ontstaan.
aanbod aan parkeercapaciteit op afstand meebewegen met de vraag naar
Naast investeringen in de infrastructuur kan mobiliteitstransitie op
parkeercapaciteit.
Scheveningen niet slagen zonder sterk mobiliteitsmanagement. Op termijn is het denkbaar dat Scheveningen alleen nog maar per auto toegankelijk
Onderzocht moet worden in hoeverre voor heel Scheveningen (Bad - Dorp -
is als er vooraf een parkeerplaats is gereserveerd. Voor bewoners (en hun
Haven) een eenduidig mobiliteitsregime kan gelden. Met name rondom de
bezoekers) betekent dat een gegarandeerde parkeerplek op vergunning,
Haven bevinden zich bedrijfsmatige activiteiten waar maatwerk noodzakelijk
voor Scheveningen-Bad-bezoekers betekent dat zij voor hun bezoek een
zal blijken. Maar ook hier geldt dat er voorrang verleend wordt aan schone,
parkeerplaats moeten reserveren om met de auto Scheveningen-Bad te
slimme en ruimte-efficiënte vormen van mobiliteit.
kunnen bereiken. De beschikbare parkeercapaciteit rondom Scheveningen kan hiervoor veel efficiënter worden aangewend.
Het letterlijk reduceren van de ruimte die door auto’s (rijdend en geparkeerd) wordt ingenomen geeft openingen om de sterk versteende openbare ruimte van
Op dagen met grote drukte zal er door bezoekers voornamelijk op afstand
Scheveningen te verruilen voor een aantrekkelijke en vriendelijke inrichting die past
geparkeerd moeten worden en verder gereisd moeten worden met openbaar
bij een stedelijke kustplaats waar verblijven en ontmoeten prioriteit hebben. Dat
vervoer of (deel)fiets. Er is op drukke dagen veel ongebruikte parkeerruimte
betekent ook dat in nieuwe ontwikkelingen primair vanuit de modaliteiten
in en rondom Den Haag op multimodaal bereikbare plekken die hiervoor
wandelen en fietsen wordt gedacht en ontwikkeld. Locaties en comfort van
ingezet kunnen worden. In potentie gaat het om ruim vele duizenden
fietsenstallingen worden onderdeel van de eisen die worden gesteld aan die
parkeerplaatsen. Het vraagt om een duidelijke communicatiestrategie en een
ontwikkelingen, vergelijkbaar met parkeernormen.
investering in voorzieningen om het verkeer te reguleren. Den Haag heeft
Een positief effect van het beter bereikbaar maken van de hele kuststrook te voet,
75
Leren van...
Toen
Nu
Nu
Nu
Nu
Nu
Vestdijk Eindhoven Auto heeft plaatsgemaakt voor de fiets. Groen is in de plaats gekomen van steen - Herinrichting van de Vestdijk draagt bij aan het klimaatadaptief maken van het stadscentrum van Eindhoven. Tegelijkertijd draagt het bij aan de Eindhovense mobiliteitstransitie richting meer OV, wandelen en fietsen.
76
Leren van...
Toen
Nu
Toen
Nu
Nu
Nu
Rotterdam Centraal Van kruispunt voor gemotoriseerd verkeer naar groen verblijfsplein Scheveningen verwerkt op absolute piekdagen 150.000 bezoekers. Veel van deze bezoekers komen fietsend, per tram of met de auto aan op Gevers Deynootweg / Palaceplein. Als gevolg is dit een druk verkeersplein, zoals ooit het voorplein van Rotterdam Centraal. Om toenemend OV, wandel- en fietsgebruik te faciliteren werd dit entreeplein echter omgetoverd in een verblijfs- en interactieplein.
77
per fiets en met het openbaar vervoer is dat er een betere spreiding van bezoekers
elkaar en de tussenruimte is krap en onbestemd, de openbare ruimte kent
plaatsvindt en uitwisseling ontstaat tussen de verschillende kwaliteiten van
veel verharding en heeft een anonieme uitstraling. Ook voor handhaving en
Scheveningen. Dat is positief voor Scheveningen-Bad in het perspectief van
veiligheid vormen het probleemgebieden (zoals bijvoorbeeld Rederserf).
economische samenhang en spreiding van bezoekers op drukke dagen.
De volgende ambities gelden voor dit gebied dat zich uitstrekt van Jongeneelstraat tot het Zwarte Pad met een focusgebied daarbinnen van
Bewoners profiteren mee. Het woon- en leefklimaat wordt aantrekkelijker en het
Scheveningseslag tot de Korte Zeekant:
openbaar vervoer richting Den Haag wordt verbeterd. De fiets krijgt meer ruimte en lopen wordt comfortabel. Bewoners met een parkeervergunning
•
transformatie van doorgangsgebieden waar stalling van vuilniscontainers,
parkeren in de woonstraten, waar ruimte is ontstaan doordat bezoekers hun
hekwerken en achterkanten van gebouwen het beeld bepalen naar een
auto op afstand parkeren.
aangenaam verblijfsgebied met een eigen sfeer die past bij de toekomstige identiteit van Scheveningen-Bad;
6.
We verbreden de kuststrook naar de tweede lijn
•
De belangrijkste ruimtelijke ontwikkeling in deze toekomstvisie voor Scheveningen 2040 is gericht op een kwaliteitsverbetering van de zone tussen
vergroten van het zicht op en doorgangen naar zee. De huidige doorgangen verbreden en verruimen;
•
Strandweg / boulevard en de Gevers Deynootweg.
vergroenen van de openbare ruimte; de stenige omgeving is geen aangename verblijfsruimte. Dat vraagt om herinrichting van de publieke ruimte. Parkeerplaatsen kunnen vervangen worden door aangename
De ambitie achter de impuls voor dit gebied is om de kustbeleving op
verblijfsplekken met bij de kust horende beplanting. Dat brengt schaduw,
Scheveningen-Bad te vergroten. In de huidige situatie is de ruimtelijke
geruis van de wind en beleving van de seizoenen terug in de straten;
structuur van Scheveningen opgebouwd uit parallel aan de kust gelegen
•
programmering van de begane grond, waardoor anonieme gevels worden
‘zones’: een eerste ter hoogte van de Strandweg en een tweede zone in de
veranderd in voorkanten met een directe relatie naar de straat. Er ontstaat
omgeving Gevers Deynootweg. Die twee zones hebben te weinig relatie met
ruimte aan de strandopgangen voor bijvoorbeeld horecaondernemers
78
die op het strand een strandtent exploiteren, maar in de toekomst
perspectieven. Zo zou het variété- programma van Scheveningen beter
liever jaarrond open zijn. Op andere plekken kan juist wonen worden
gekoppeld kunnen worden aan horeca en kust. Zodoende ontstaan er voor nu
toegevoegd. Ondernemers zal worden gevraagd hoe zij bijdragen
nog geïsoleerde programma’s synergiekansen.
aan de ambitie onder bouwsteen 2, Gezond en Duurzaam. Zodoende
•
wordt binnen het brancheringsplan gestuurd op ondernemers die een
Uitbreiding van bijvoorbeeld het theatercluster rondom het Circustheater
bijdrage leveren aan de hoofdrichting van Scheveningen. Het afdwingen
met een tweede theater kan profiteren van de nabijheid en verbinding met de
via bestemmingsplan is haast niet mogelijk. Daarom zullen vooral via
kust. Andersom kan bijvoorbeeld een strandwandeling dan worden verlengd
anterieure overeenkomsten afspraken worden gemaakt met verhuurders
of uitgebreid met activiteiten in het uitgaansgebied aan de oostzijde van de
over de doelgroepen;
Gevers Deynootweg. Het aanbod wordt daarmee niet alleen groter, maar ook
bij de herinrichting van plekken in sommige gevallen kiezen voor een kleinere
beter onderling verbonden.
gebouwplot. Het verkleinen van die footprint maakt weliswaar het te verhuren oppervlak kleiner, maar wel aantrekkelijker door de betere adressering aan de nieuwe doorgangen en betere verblijfskwaliteit; •
overwegen om sommige smalle steegjes in gebieden waar juist geen bezoekers wenselijk zijn af te sluiten voor publiek (technologische opgave om dat systeem waterdicht te krijgen).
Met het vergroten van de verblijfskwaliteit rondom de Gevers Deynootweg en de verbinding in beleving met de kust komt ook de relatie met de oostzijde van de Gevers Deynootweg in een ander licht te staan. Dit gebied kan nu ook beter aansluiten bij de kwaliteiten van de kust en dat biedt nieuwe
79
Inspiratie... Gevers Deynootweg en Palaceplein: van aankomst naar bestemming. Studie: Ontwikkelstrategie Scheveningen Bad (2018)
80
Aandachtspunten... Gebouw en buitenruimte.
Allure in architectuur?
Geen gescheiden werelden maar continue landschap?
Toekomst?
Vergroenen?
Programmering?
81
Aandachtspunten... Gebouw en buitenruimte.
Toekomst?
Zicht op zee?
Voorplein Kurhaus? Vergroenen?
82
Aandachtspunten... Gebouw en buitenruimte.
Voorplein Kurhaus? Begane grond?
Vergroenen? Logische stad-strand routes?
83
Aandachtspunten... Gebouw en buitenruimte.
Ruime en herkenbare strandopgangen?
Kwaliteit strandtenten?
Vergroenen? Zicht op zee?
84
Aandachtspunten... Gebouw en buitenruimte. Sociale veiligheid?
Ruime en herkenbare strandopgangen?
Onzichtbare stalling? Architectonische kwaliteit?
Heldere routing? Adres aan buitenruimte?
85
Aandachtspunten... Gebouw en buitenruimte. Relatie gebouw en buitenruimte?
Onzichtbare stalling?
Ruimte voor wandelen en fietsen? Pleinkwaliteit?
Onzichtbare stalling?
86
Begande grond?
Aandachtspunten... Gebouw en buitenruimte.
Relatie gebouw en buitenruimte?
Pleinkwaliteit?
Groen?
Ruimte voor wandelen en fietsen?
Onzichtbare stalling?
Groen?
87
7.
We voeren een strakke kwaliteitsagenda
voorzieningen wordt gestimuleerd. Dit speelt op diverse plekken op de boulevard en in de omgeving tussen de 2e en 3e lijn.
Om de omslag in identiteit en beleving te realiseren voeren we een strakke - gedragen - kwaliteitsbeleid. Naast een stevige sturing op activiteiten die
•
Verbinden door vergroenen: Door de mobiliteitstransitie ontstaat er ruimte
bijdragen aan de richtinggevende identiteit Gezond en Duurzaam gelden
om te vergroenen en te verblijven. Bij het toepassen van groen in de wijk
er algemene regels ten aanzien van de openbare ruimte en bebouwing die
moet rekenening gehouden worden -in het kader van de energietransitie-
bijdragen aan de kwaliteit van de openbare ruimte:
met de aanleg van nieuwe infrastructuur als WKO en warmtenetten. Hoewel niet alle soorten optimaal groeien in de kustzone, zetten we in
•
•
Oriëntatie: De openbare ruimte met verblijfskwaliteit staat de komende
op vergroening van de straten om daarmee de natuur in stad te beleven
jaren centraal in de ruimtelijke ontwikkeling van Scheveningen. In
en het verblijven te benadrukken. Vergroening levert een belangrijke
de architectuur van de gebouwen wordt dat benadrukt door een
bijdrage aan een duurzaam Scheveningen, terwijl tegelijk wandelen
goede positie van entrees en programma in de plinten. Het is moeilijk
en fietsen wordt gestimuleerd en hittestress wordt voorkomen. De
voorstelbaar dat een interne passage op een dergelijke manier kan
wandelverbindingen van kust en achterliggend gebied moeten stevig
bijdragen aan de kwaliteit van de omgeving. Dat soort ontwikkelingen zijn
worden geïmplementeerd in het programma De Kust Gezond, want ze
daarom niet meer mogelijk tenzij het tegendeel is aangetoond.
vormen een cruciale schakel in het activeren van de omgeving van Gevers
Scheiden van stromen en verblijven. De exploitatie van de badplaats leidt
Deynootweg en Palaceplein (o.a. bron: Wandelstad Scheveningen, Den
tot een forse logistieke stroom. De enkelzijdige bereikbaarheid vraagt
Haag, oktober 2021).
daarom om een strakke organisatie van deze stromen (afval, bergingen,
•
Een algemene eis voor de beeldkwaliteit: Gebouwen hebben op maaiveld
achterkanten etcetera gaan niet samen met aankomen en verblijven
contact met de buitenruimte. Geen anonieme spiegelende gebouwen,
in een aantrekkelijke stedelijke omgeving). Op kleine schaal worden
geblindeerde gevels of achterkanten naar publieke ruimten. De revival van
daarom slimme voorstellen verwacht van ondernemers over hoe
de badplaatsarchitectuur? Aandacht voor stedenbouw en architectuur
dit te gezamenlijk valt op te lossen. Samenwerking en het delen van
is gewenst. Met ten minste de menselijke maat en ruimte voor verblijf
88
•
rondom entrees. (Zie ook: Haagse Positioneringsstrategie | RIS305874_
Het verkeer en het parkeren en vormen van slimme mobiliteit worden met
bijlage - raadsinformatie.nl). Dat kan in sommige gevallen betekenen
data gestuurd en gestimuleerd. Maar de digitale en technologische toekomst
dat het gebouw wat kleiner moet worden dan de maximale mogelijkheid,
gaat verder. De verschillende mobiliteitsoplossingen worden meer integraal
maar daarmee ontstaan zowel voor de publieke als de private ruimte
en van deur-tot-deur georganiseerd, zodat, ondersteund door digitale
nieuwe waarden.
technologie, reisgemak en -comfort worden verhoogd. Een verandering in
Gezond en Duurzaam heeft ook betrekking op de kwaliteit van gebouwen:
reisgedrag wordt gestimuleerd door de mobiliteitsbehoefte van reizigers
Denk aan gebouwen die door hun ontwerp bijdragen aan een gezonde
centraal te stellen en hen vervolgens te verleiden tot veilige, efficiënte en
leefomgeving en duurzame toekomst door de wijze waarop ze met
schone mobiliteitskeuzes. Bovendien liggen in deze aanleg van infrastructuur
energie omgaan, waterberging organiseren (zoet water vasthouden in het
kansen om ook energie-transitie te realiseren (bijvoorbeeld energie-opslag in
gebied t.b.v. beplanting) en bijvoorbeeld materialisering. En wat betekent
laadpalen, laadpaal als batterij voor de woning).
toenemende zonkracht en hittegolven voor gekozen positionering en de inrichting van de badplaats? Moeten we meer schaduwplekken creëren?
Verdiepen we ons in de thema’s voedsel, energie, ecologie en sport, dan zien we daar ook in toenemende mate de intrede van hightech robotisering,
8.
Digitale innovaties ondersteunen de toekomst
digitalisering en automatisering. Op dat gebied ligt de kans om vanuit
De digitale ontwikkeling is breed en gaat in een snel tempo. Digitalisering
het handelingsperspectief Gezond & Duurzaam de verbinding te leggen
en informatietechnologie bieden in toenemende mate instrumentaria
met de beleving van Scheveningen-Bad. Met behulp van technologie is
om te sturen bij crowdmanagement en parkeer- en mobiliteitsbeleid.
Scheveningen-Bad onderdeel van een Living Lab: lokaal gekweekt voedsel in
Gespecificeerde data geven de mogelijkheid om ook doelgroepspecifieke
geconditioneerde omstandigheden in kleine urban farms op de boulevard is
communicatie te zenden. Zo kan het bezoek aan de badplaats worden
een wilde, maar niet onrealistische gedachte.
verspreid. Dit gaat Scheveningen helpen om alleen bezoekers toe te laten die beschikken over een gereserveerde parkeerplaats.
89
Inspiratie... Living Lab Scheveningen Bron: College 10 maart 2020
90
Lokaal opgewekte energie met specifiek voor de kust ontwikkelde methoden is een andere denklijn. En daar waar de ecologische waarde van strand en boulevard nu nog minimaal zijn, zou de ambitie moeten zijn om daar met behulp van technologie verandering in aan te brengen. Klimaat en vegetatie kunnen door het vasthouden van water, door het ontzilten van water, verrijkt worden, waardoor de beleving minder stenig en aangenamer wordt.
Kortom, naast deze eerste gedachtegangen kan gesteld worden dat informatietechnologie, digitalisering en alle technieken die daarmee samenhangen een enorme potentie bieden voor Scheveningen-Bad. Dat geldt zowel in operationele zin (mobiliteitsmanagement als veiligheid en handhaving) als in de uitwerking van een sterkere positionering en identiteit. Daar zal tijdig fysieke infrastructuur voor nodig zijn (SMART grid) naast een inhoudelijk visie en samenwerking van overheid en ondernemers. Deze bouwsteen bepleit het tijdig erbij betrekken van deze - voor velen - nog relatief onbekende ontwikkelingen, waarvan de mogelijkheden, mits tijdig geïnitieerd, legio zijn.
91
Kansenkaart... Scheveningen-Bad in relatie tot de stad
92
Martieme- en
Meer ruimte voor wandelen,
kenniseconomie op het
fietsen en OV. Reduceren van
gebied van energie, ecologie,
de ruimte die door auto’s
voedsel en sport (focuspunt:
(rijdend en geparkeerd en
Haven).
vracht) wordt ingenomen.
Kust mee laten groeien met
Herstel van relatie met
stijgende zeespiegel.
de zee. Doorzichten en verbindingen.
Buitenruimte voor verblijven,
Continue landschaps-
ontmoeten en groen
en routebeleving.
(oriëntatie van bebouwing,
Herkenbare lange lijnen
programmering van de plint,
(wandelen, fiets en groen).
van stallen naar verblijven).
Aanleg en uitbreiding van
Lanen van allure continue
hoogwaardig en aantrekkelijk
beleefbaar maken.
OV naar en langs de kust.
Kustbeleving langs de tweede
Iconen beter met elkaar
lijn (Gevers Deynootweg -
verbinden en individueel
Palaceplein).
versterken. Doorontwikkelen van De Pier binnen thema Gezond en Duurzaam.
93
Inspiratie... Vegetatie in kustgebieden Bron: Van den Berk
94
Winterlinde
Zilverlinde
Kurkiep
Japanse lariks
Oostenrijkse den
Blauwe Japanse den
Grove den
Kustsequoia
Veldesdoorn
Olijfwilg
Hippophae salicifolia
Hulst
Portugese laurierkers
Moseik
Duizendblad
Lavendel
Kogeldistel
Kardinaalsmuts
Duindoorn
Egelantier
Ezelsoren
Engels gras
Zeekool
Fijnstraal
Helmgras
Duinroos
Heiligenbloem
Gele zonnehoed
Inspiratie... Gebouwen vormgegeven vanuit zee- en duinbeleving
95
H5
Pact van Scheveningen
Gemeente Den Haag heeft de afgelopen jaren stappen gezet om een
bouwen partijen aan een duurzaam gezamenlijk profiel.
kwaliteitsverbetering tot stand te brengen in Scheveningen. Er ontbrak voor Scheveningen echter een inhoudelijke, integrale lange termijnkoers.
Het versterken van identiteit, kwaliteit en het handelingsperspectief
Met de visie op de toekomst is een ontwikkelingsrichting - een
Gezond & Duurzaam van Scheveningen-Bad vraagt om sturing op de
perspectief - geschetst. En dat is nodig. Grote ruimtelijke investeringen
samenhang tussen beleid, in programma’s, en bij maatregelen. In het licht
vergen jaren of soms decennia voordat zij gerealiseerd zijn. Niet alleen
van de omgevingsvisie zijn integrale afwegingen nodig om de sectorale
vanwege proceduretijd, maar ook omdat bestaande situaties niet zomaar
beleidsvoornemens gezamenlijk te onderschrijven en verduidelijken. De
veranderd kunnen worden (bijvoorbeeld vanwege (pacht/huur)contracten,
verantwoordelijkheid hiervoor ligt bij de gemeente Den Haag.
samenwerkingsovereenkomsten, …). Voorliggende visie is agenderend voor een volgend gemeentelijk bestuur en
Het succes van de ontwikkeling van Scheveningen-Bad is afhankelijk
de gemeenteraad en schetst een wenkend perspectief met richtinggevende
van het commitment van ondernemers en private eigenaren, én van de
uitspraken en oplossingsrichtingen. Ze vormt hierdoor tevens een bouwsteen
gemeente. De gemeente werkt actief samen met regiopartners, bedrijfsleven,
voor de in ontwikkeling zijnde omgevingsvisie voor Den Haag.
uitvoeringsorganisaties, overheden en andere partijen. Om de ambities te kunnen waarmaken, is het noodzakelijk dat de gemeente en private
Partijen hebben behoefte aan een gezamenlijk handelingsperspectief waarop
investeerders en eigenaren de visie omarmen en concrete afspraken
zij elkaar kunnen vinden. Daarmee ontstaat de mogelijkheid om gewenste
maken over de uitvoering en het beheer: het Pact van Scheveningen.
ontwikkelingen te stimuleren en ontwikkelingen die niet bijdragen aan het
Samenwerken aan Scheveningen-Bad vraagt niet alleen om investeren in
toekomstperspectief van Scheveningen-Bad tegen te houden. De inhoudelijke
‘instrumentarium’ en ‘organisatie’, maar met name in het ontwikkelen van
afweging is: wat en waarom dat? De plannen moeten passen binnen dit
een samenwerkingsgerichte cultuur (en vertrouwen) van alle bestuurders,
toekomstbeeld en bijdragen aan de ambities. Het moet ook duidelijk zijn
gemeenteambtenaren, ondernemers en anderen die wonen, werken of
dat dit de goede, efficiënte en effectieve, maatregelen zijn. Op deze manier
recreëren in en aan het gebied. Met het Actieplan Scheveningen is hiervoor
97
een uitstekend fundament gelegd.
•
de samenwerking tussen de partijen die uitmondt in een pact. Dit vraagt om spelregels voor een duurzame samenwerking. Dit kan in de vorm van
Ondernemers zijn onmisbaar op het strand. Ondernemerschap van
een pact (vergelijkbaar met het Scheveningse Havenconvenant/Haven
exploitanten van restaurants en bars op de boulevard én strandpaviljoens,
verordening) waarin ambities, inzet, strategie en wijze van samenwerking
speelvoorzieningen en watersportvoorzieningen op het strand bepalen – in
zijn geborgd;
hoge mate – de kwaliteit van het verblijf aan zee. En, over cultuur gesproken:
•
draagvlak verkrijgen voor de ideeën voor de toekomst en een basis
wat niet mag, daarop wordt gehandhaafd. Partijen hebben hierin een gedeeld
voor gezamenlijke uitwerking. Dit vraagt naast participatie van en
belang en een gezamenlijke verantwoordelijkheid voor het schoonhouden van
communicatie met ondernemers, inwoners, en verenigingen ook om een
eigen terrein maar ook om de kwaliteit te bewaken in de openbare ruimte.
cultuur van samenwerken. Belangrijk hierbij is om dit in samenhang/ afgestemd met lopende projecten andere processen te doen, zoals de
De gemeentelijke organisatie moet hiervoor samenwerken en de verschillende beleidsterreinen integreren en coördineren. De gemeente heeft inzicht
omgevingsvisie; •
het verder vormgeven van de toekomstvisie Scheveningen-Bad (parallel
in en overzicht van belangen en de diverse ruimteclaims. Zij vormt, met
aan de omgevingsvisie), het uitwerken van de ruimtelijke, economische
bestuurders en de ambtelijke organisatie, het motorblok van de visie
en mobiliteitskeuzes met de partners, en van het thema Gezond &
Scheveningen-Bad 2040. De samenwerking met onze partners in stad en
Duurzaam.
regio is een cruciale factor.
Deze visie op de toekomst is een begin. Een begin dat zou moeten starten met het aanstellen van een kwartiermaker Scheveningen-Bad Toekomst. Behoefte is aan een kwartiermaker die het proces en de inhoudelijk te nemen stappen kan uitwerken. Dit gaat om:
98
Bijlage