RIS311219 Bijlage
Tekst van het document
ie s i v rp
Toekomstvisie Scheveningen-Bad 2040
e w t n O
BMC | DONA Stedenbouw | Studio Bereikbaar 8 december 2021
Inhoudsopgave Een korte terugblik... 4 H1.
Aanleiding 6
H2.
Analyse: opgaven, kernkwesties en huidig beleid
10
H3.
Wenkend perspectief Scheveningen 2040
50
H4.
Een kwaliteitsagenda voor Scheveningen
64
H5.
Pact van Scheveningen
96
Leeswijzer • Hoofdstuk 1 begint met de aanleiding achter dit rapport. Hoofdstuk 2 beschrijft de analyse, welke enerzijds ingaat om het huidige beleid en anderzijds op de opgaven en kernkwesties. Hoofdstuk 3 is het wenkend perspectief Scheveningen 2040, gevolgd door de concrete invulling van dit wenkend perspectief: een kwaliteitsagenda voor Scheveningen (Hoofdstuk 4). In hoofdstuk 5 wordt ingegaan op de benodigde vervolgstappen in het proces. • De lopende tekst staat op de witte pagina’s. De gekleurde kaders bestaan uit beleidsstukken, analyses en inspiratie.
Een korte terugblik ...
Scheveningen, van vissersdorp naar wereldstad aan zee (Gielijn Blom, Arno Segeren | 2013)
1665 - De zeestraat. De oudste verwijzing
zeestraat tussen het centrum van Den
bloeiperiode van de badplaats die ongeveer
overstromingen tegen te gaan werd door
naar de naam Scheveningen dateert uit een
Haag en het dorp Scheveningen dwars
tot de Tweede Wereldoorlog zal duren.
het Hoogheemraadschap een nieuwe
akte uit 1357, maar het is waarschijnlijk dat
door het woeste duingebied. Door de
In deze tijd worden naast het Kurhaus
strandmuur met brede boulevard die
er al eerder een buurtschap aan de kust
aanleg zou de vis sneller en hiermee verser
nog vele hotels gebouwd. Scheveningen
Scheveningen-Bad met de nieuwe Haven
heeft gelegen. Den Haag is in 1230 gesticht
op de Haagse vismarkt arriveren. De straat
profiteert van de opkomst van het
verbond aangelegd. Sinds deze tijd is het
door graaf Floris IV van Holland die op
bestaat uit een brede geplaveide weg waar
kuurtoerisme en de aandacht voor het
drieluik Scheveningen Haven-Dorp-Bad
een plek van een bestaande hofstede een
twee rijtuigen naast elkaar konden rijden en
baden in zee ter voorkoming en bestrijding
compleet.
kasteel bouwde. In de eerste plaats koos
wordt begeleid door een vierdubbele laan.
van allerlei kwalen.
de graaf voor neutraal terrein tussen de
Het begin en einde van de zeestraat wordt
bestaande machtsblokken in Holland en
gemarkeerd door een poort waar tol werd
1894 - Scheveningen breidt uit met een
de Atlantikwall. Scheveningen werd zwaar
ten tweede was de aanwezigheid van
geheven. In 1665 is de zeestraat gereed.
zeehaven. Eind 19e eeuw bestond
getroffen door de Tweede Wereldoorlog.
Scheveningen nog alleen uit het
Niet alleen leidde de bezetting van de
voldoende jachtterrein in de omliggende
1943- Tweede Wereldoorlog en aanleg van
duinen en bossen en verse vis uit de
1818 - Het eerste badhuis. De zeestraat
oorspronkelijke vissersdorp en de
Duisters tot economische stilstand. De
nabij gelegen zee een aangename
kan achteraf worden bezien als een
badplaats. Maar de nacht van 22
aanleg van de Atlantikwall was desastreus.
vestigingsvoorwaarde voor het grafelijk
voorinvestering voor het ontstaan van de
op 23 december 1894 waarin een
De boulevard werd omgebouwd tot
hof.
mondaine badplaats. Het eerste badhuis
zware zeestorm een groot deel van de
een vesting van bunkers, mijnen en
van Scheveningen werd in 1818 gebouwd.
Scheveningse vissersvloot weg sloeg
versperringen en delen van de bebouwing
Met de permanente aanwezigheid van
Het betrof hier een particulier initiatief.
bracht hier verandering in. Door deze
aan de boulevard werden afgebroken.
de adel in Den Haag ontstaat een klasse
Ongeveer 10 jaar later werd de eigenaar
ramp ontstond voldoende urgentie bij
Treurig dieptepunt vormde het afbranden
die tijd en geld heeft voor vermaak. De
uitgekocht en werd door de gemeente
het stadsbestuur om een zeehaven
van de Wilhelmina Pier voor het Kurhaus
eerste vorm van toerisme ontstaat. Dit
Den Haag het eerste stedelijke badhuis
aan te leggen waardoor de veiligheid
in 1943. Toch vormde de bezetting niet
wordt zichtbaar met het plan dat Huygens
gesticht. Dit vormde weer de voorloper van
van de Scheveningse vissersvloot kon
de grootste bedreiging voor de mondaine
in 1653 ontwerpt. Het plan behelst een
het huidige Kurhaus. Het is de start van de
worden gewaarborgd. Om toekomstige
badplaats van weleer.
4
Hotel gesloopt in jaren ‘70
1961 - De Pier van Zwolsman. Vanaf begin
1973 - Doorontwikkeling naar een badplaats
zijn in de jaren ’90 echte publiekstrekkers
Vissersvrouwtje weer uit over zee. Het
jaren ’60 begint welvaart in Nederland toe
voor iedereen. Toch mag dit niet baten en
tot stand gekomen. Denk aan het
markeert de overgang van de boulevard
te nemen en mensen krijgen meer tijd voor
wordt in 1973 het vastgoed van de EMS
Circustheater van Joop van de Ende, het
naar de Keizerstraat, de belangrijkste
recreatie. Deze ontwikkeling is sterk van
overgenomen door Brederode, bekend
Holland Casino en de Pathé bioscoop.
winkelstraat van Scheveningen-Dorp.
invloed op het karakter van de badplaats.
van het winkelcentrum Hoog Catharijne.
Hierdoor is de badplaats uitgegroeid tot de
Deze winkelstraat is opnieuw ingericht en
In plaats van een langdurig verblijf aan
In samenwerking met de gemeente Den
meest bezochte badplaats van Nederland,
autovrij gemaakt om bezoekers te verleiden
zee in een van de badhotels verblijven
Haag wordt onder supervisie van de
met ook in de winter, in de avond en
ook dit deel van Scheveningen te bezoeken.
toeristen korter en komen de kleinschalige
architect Bakema een ontwerp voor de
tijdens dagen met slecht weer voldoende
Door het versterken van de loopstroom
en goedkopere familiepensions in
‘nieuwe’ badplaats gemaakt. Hij gaat
vertier. Inmiddels is deze investering al
vanaf de boulevard ontstaat ook een betere
opkomst. Maar de achteruitgang zet
daarbij uit van sloop van de meeste hotels,
weer 20 jaar geleden waardoor opnieuw
voedingsbodem voor nieuwe winkels en
door en verschillende badhotels zoals
het toevoegen van recreatieve functies,
achteruitgang op de loer ligt (met
horeca aan de zeezijde van de Keizerstraat.
het Oranje Hotel en het Palace Hotel
een winkelcentrum en appartementen.
faillissement saunacomplex Vitalizee en de
komen leeg te staan. Inmiddels is via de
In 1975 wordt een begin gemaakt met
Pier en de leegstand in het Palacecomplex).
Exploitatie Maatschappij Scheveningen
de reconstructie waarbij alleen het
(EMS) een groot deel van het vastgoed
Kurhaus wordt gespaard. Begin jaren
2013 - Nieuwe boulevard. In 2013 is de
in Scheveningen. In de Tweede Haven is
van de badplaats in handen gevallen van
’80 heeft de mondaine badplaats van
nieuwe boulevard van Scheveningen
een wereld rondom de jachthaven ontstaan
Zwolsman. Hij onderneemt verschillende
vroeger plaatsgemaakt voor de nieuwe
geopend. Het vormt de combinatie van
van horeca, kleinschalige (creatieve)
pogingen om de neergaande trend te
badplaats, qua bezoekers meer gericht op
een technische oplossing voor een
bedrijvigheid en woningen; een wereld
keren. Enerzijds door sloop van het Oranje
dagtoerisme en qua functies meer gericht
zwakke schakel in de Hollandse kust
die steeds meer bezoekers trekt. Het
Hotel en nieuwbouw van de Oranjeflats
op vertier en vermaak.
met een kwalitatieve impuls van de
voormalige Norfolkterrein rondom de Derde
en anderzijds door het toevoegen van een
Samen met de boulevard ontwikkelt de haven zich als tweede toeristische cluster
openbare ruimte. Het historische dorp
Haven wordt getransformeerd naar een
nieuwe attractie in de vorm van de Pier in
1990 - Streven naar een all seasons badplaats.
is verbonden met de zee via de opnieuw
gemengd woon-werkgebied voor bewoners
1961.
Direct achter het strand en de boulevard
ingerichte Kalhuisplaats. Hier kijkt het
en bezoekers.
5
H1 Aanleiding
Deze visie is het eindproduct van het vierde deeltraject binnen het
betekenis van de badplaats is door de jaren heen veranderd. Scheveningen
programma Toekomst Scheveningen badplaats. De visie kijkt vooruit naar
is van oudsher een plek voor weldaad en gezondheid. De komst van het
de toekomst van de badplaats. De drie andere deeltrajecten (actieplan,
Kurhaus getuigt hiervan. Het bezoeken van deze plek werd aanbevolen op
druktescenario’s en noodzakelijke voorzieningen) zijn vooral gericht
doktersadvies.
op het hier en nu. Scheveningen krijgt de komende jaren steeds meer te maken met majeure opgaven, zoals kustversterking (gegeven het
De aantrekkingskracht van de Haagse kust wordt bepaald door het
tempo van de zeespiegelstijging), de energie- en mobiliteitstransitie en
samenspel van faciliteiten, attracties, verschillende atmosferen aan de kust
de woningbouwopgave. Deze opgaven worden in de visie aangestipt en
en de nabijheid van de binnenstad van Den Haag. Voorop staat natuurlijk het
met elkaar in verband gebracht, en worden vervolgens in aparte trajecten
brede vlakke strand, zoals dat langs de Hollandse kust ligt. Zee, strand en
uitgewerkt (onder meer in de omgevingsvisie).
duinen geven energie, ze bieden ruimte voor ontlading. Het is een plek van emoties, bezinning en inspiratie.
De visie heeft geen planologisch juridische status, zoals de Omgevingsvisie die in ontwikkeling is. Ze is agenderend voor een volgend(e) gemeentelijk
De bezoekerseconomie is van groot belang voor de praktisch geschoolde
bestuur/gemeenteraad en schetst een wenkend perspectief met
werkgelegenheid en voorzieningen in Den Haag (inclusief Scheveningen) en
richtinggevende uitspraken en oplossingsrichtingen.
zat voordat de COVID-19-pandemie uitbrak in de lift. Deze economie zorgt
De toekomstvisie schetst een langetermijnperspectief voor de toekomst
voor werkgelegenheid en investeringen van ondernemers in onder meer de
met als horizon het jaar 2040. Dit perspectief is samengesteld op basis van
kuststrook. Den Haag heeft relatief weinig banen voor praktisch geschoolden,
bestaand beleid en onderzoeksmateriaal; er heeft geen aanvullend onderzoek
en de bezoekerseconomie biedt juist voor deze doelgroep kansen. In 2019
plaatsgevonden.
was de bezoekerseconomie goed voor circa 12% van de werkgelegenheid in Den Haag (*1). Het toeristisch beleid en de marketing zijn erop gericht om
Introductie
(juist) buiten het hoogseizoen meer bezoekers naar te trekken. Hoewel er
Scheveningen is sinds 1818 de eerste en grootste badplaats van Nederland
in de zomer van 2020 minder bezoekers naar Den Haag (en Scheveningen)
en de bakermat van het Nederlandse strandtoerisme. De economische
kwamen, werd er wel drukte ervaren. Door de combinatie van de COVID-
7
Herkomsten bezoekers
Activiteiten bezoekers
Het totale bezoek aan Scheveningen is in 2020 afgenomen tot 3,1 miljoen unieke bezoekers. In 2019 waren dat nog 5,6 miljoen unieke bezoekers. Een afname van 45% (Citytraffic). Het jaar 2020 was vanwege Covid -19 in veel opzichten bijzonder. De verschillen met een ‘normaal’ jaar / strandseizoen zijn evident. De cijfers laten echter zien dat de drukte zeker niet groter was, ook niet op de piekmomenten. Wel was er sprake van veel overlastgevend gedrag. Het profiel van de bezoekers was totaal anders (herkomst, vervoerswijze,
Den Haag in Beeld (Kantar, feb 2021)
activiteitenpatroon).
19-pandemie, beperkte reismogelijkheden en openstellingen van attracties,
Ondanks diverse kwalitatieve verbeteringen in Scheveningen zoals de Morales
een aanhoudende hittegolf en een gebrek aan alternatieven kwamen er veel
Boulevard en het aantrekken van diverse attracties zoals Legoland Discovery
meer mensen dan gebruikelijk naar Scheveningen, ruwweg tussen eind juli en
Centre, heeft dit nog niet geleid tot de beoogde kwaliteitsslag.
medio augustus. Bovendien gaven veel bezoekers in veel gevallen de voorkeur aan de eigen auto boven het openbaar vervoer. Daarnaast kwam er een ander
De betekenis van het toerisme voor de badplaats Scheveningen staat niet ter
type bezoeker dan andere jaren, wat gezamenlijk leidde tot meer overlast.
discussie. Wel is een integraal, wenkend perspectief nodig. Een perspectief waarin kwaliteit voorop staat, met een goede balans ten aanzien van de
Hoewel de situatie in 2020 een samenloop van omstandigheden was,
belangen van bewoners, ondernemers en bezoekers, tussen kwaliteit en
stonden de drukte en overlast niet op zichzelf. Ondernemers en bewoners
kwantiteit, tussen rust en reuring.
geven al langere tijd aan dat een deel van het publiek dat naar Scheveningen komt (ook uit de eigen stad) voor overlast zorgt en relatief weinig besteedt.
8
(*1) Denhaag.raadsinformatie.nl/document/9968344/1/RIS308252_Bijlage_3
Meijendel
Oostduinpark
Scope
Bad
Dorp
Deze visie op de toekomst gaat over Scheveningen-Bad binnen een groter Scheveningen
geografisch gebied: de 11 km lange Haagse kuststrook en de samenhang met de hele stad Den Haag. De visie schetst perspectieven voor de ontwikkeling van de badplaats en benoemt de consequenties van deze perspectieven.
Haven
Westduinpark
Den Haag
Kijkduin
Zandmotor
Madestein
Westland
Monster
9
H2 Analyse: opgaven, kernkwesties en huidig beleid
Dit hoofdstuk bevat een analyse van Scheveningen-Bad op het gebied
te komen. Aandachtspunt hierbij is dat de economie van Scheveningen
van ruimte, economie (inclusief toerisme) en de mobiliteit/bereikbaarheid.
sterk op toerisme leunt en nog te veel te maken heeft met piekdagen en
De tekst uit de kaders is gebaseerd op bestaande beleidsdocumenten en
seizoensafhankelijkheid.Vanuit de stad komend ontbreekt het zicht op zee en
onderzoeksmateriaal. Het hoofdstuk sluit af met aandachtspunten die
strand.
gaandeweg het proces zijn aangedragen door de Werkgroep Veilig & Leefbaar Scheveningen en het Jongerenlab (beiden vanuit het programma Toekomst
2.2. Identiteit en ruimtelijke kenmerken van Scheveningen
Scheveningen badplaats).
Hollandse badplaatsen De badplaatsen langs de Hollandse kust zijn zeer verschillend van karakter.
2.1. Opgaven en kernkwesties
In de gebiedsvisie Delflandse kust wordt het wensbeeld uitgesproken van
Dit hoofdstuk geeft een beschrijving van de belangrijkste kenmerken en
kustplaatsen met een herkenbaar, hoogwaardig en complementair profiel.
opgaven (‘kernkwesties’) voor Scheveningen-Bad. Verschillende partijen
De meeste badplaatsen liggen ingesloten in de duinen. Hierdoor liggen ze
spreken de wens uit om te komen tot een kwaliteitsslag van voorzieningen
enigszins geïsoleerd en hebben ze een sterke relatie met de omliggende
en ruimtelijke inrichting van Scheveningen-Bad. Het gaat om het verbeteren
duinen en natuur. Scheveningen daarentegen is onderdeel van de stad Den
van de (leef)omgevingskwaliteit van Scheveningen-Bad en om het beter
Haag. Bij het naderen van de badplaats komt men niet door de duinen, maar
benadrukken van de waarde van het (bestaande) landschap. Om een
door de stad.
aantrekkelijke kwaliteitsbadplaats te zijn, moet ook de buitenruimte worden aangepakt, die nu veel ‘rest’-gebieden kent. Bovendien zijn er vele functies
Den Haag: stad aan zee
en belangen in en rond het Bad-gebied en is het van belang om toerisme
De ambitie is om de identiteit van Den Haag als Stad aan Zee te versterken.
af te stemmen op andere functies zoals wonen en bedrijvigheid. Daarnaast
Deze unieke eigenschap van Den Haag maakt de stad aantrekkelijk en
is het beter verbinden van Scheveningen-Bad met het achterland en met
onderscheidend en biedt Scheveningen kansen om jaarrond en hoogwaardig
name met de stad Den Haag van belang. Het autogebruik in de zomer
bezoek te trekken en de economie te verbreden. Momenteel komt de stad
leidt tot files en zoekverkeer, wat het gevoel van drukte vergroot en het
nog niet echt tot aan zee en is Scheveningen met haar boulevardbebouwing
bijbehorende ruimtebeslag belemmert een kwaliteitsslag in de buitenruimte.
eerder een stedelijk accent aan zee. Door Scheveningen te ontwikkelen tot
Voor het OV is een schaalsprong nodig om de bereikbaarheid van
een meer gemengd stedelijk gebied ontstaat de kans om op termijn een
Scheveningen te verbeteren en om tot een noodzakelijke mobiliteitstransitie
nieuw centrum van Den Haag te creëren. Indien dit nieuwe centrumgebied
11
goed met het Haagse stadscentrum verbonden wordt met hoogwaardig
verdichtende stad; en dit is een vestigingsvoorwaarde bij nieuwe
openbaar vervoer, komt de stad hiermee echt aan zee te liggen. Zo ontstaan
programma’s voor de verdichtingslocaties;
er kansen en mogelijkheden voor het verbreden van de economie op
•
Scheveningen. Hierdoor profiteren beide kernen meer van elkaars nabijheid.
naar Scheveningen en vice versa; •
De badplaats Scheveningen Scheveningen is de enige echt stedelijke badplaats in Nederland en de
daarmee een betere overloop ontstaat van toeristen uit de binnenstad een andere (stedelijke) bezoeker kan worden aangetrokken (de stijlzoeker, Bron: Strategie Toerisme - zie kader op pagina 33).
•
andere economische activiteiten kunnen worden ontplooid.
grootste badplaats van Noordwest-Europa. De economie van Scheveningen leunt sterk op toerisme in vergelijking met andere stadsdelen van Den
Typerend voor Scheveningen is de ‘omlijsting’ met natuur en groen van
Haag. Driekwart van de bezoekers van buiten Den Haag komt met de auto.
bijvoorbeeld het Westbroekpark en de Scheveningse Bosjes en het Westduin-
Op piekdagen zorgt dit voor veel overlast en verkeersproblemen, terwijl er
en Oostduinpark. Scheveningen ligt in het Nationaal Park Hollandse Duinen.
op overige dagen juist een grote overcapaciteit is. Rond de belangrijkste
Dit Park is uniek door de nabijheid van de zee, de dorpen en steden, de
toegangswegen wordt de openbare ruimte gedomineerd door de auto,
waardevolle natuur in en rond de duinen en de rijke cultuur en historie.
waardoor er weinig ruimte is voor andere functies en de ruimtelijke kwaliteit te wensen over laat. Ondanks vijf tramlijnen en diverse buslijnen komt een
Scheveningen zelf bestaat van oudsher uit drie gebieden met elk een eigen
veel kleiner deel van de bezoekers met het OV. Op piekdagen kent ook het
identiteit: Scheveningen- Haven, Scheveningen-Dorp en Scheveningen-
OV vaak capaciteitsproblemen en is de (regionale) OV-bereikbaarheid ’s
Bad. Mobiliteit wordt ingezet om de (onderlinge) bereikbaarheid van deze
avonds en ‘s nachts een aandachtspunt. Om hier verandering in te brengen
verschillende gebieden te vergroten en zo bezoekers over de kuststrook
is een mobiliteitstransitie nodig, waaronder een schaalsprong van de OV.
te spreiden. Een van de opgaven is om deze gebieden beter ruimtelijk en
Scheveningen moet sneller en beter verbonden worden met de rest van Den
functioneel met elkaar te verknopen waardoor bijvoorbeeld detailhandel in
Haag, de regio en de andere economische toplocaties.
Scheveninge-Dorp meer kan profiteren van de boulevardbezoeker. Hierbij dienen de verschillende identiteiten van Scheveningen als zodanig herkenbaar
Den Haag, en Scheveningen in het bijzonder, heeft baat bij het verwezenlijken van het concept Stad aan Zee, omdat: •
het strand van grote betekenis is als kwalitatieve ruimte voor een
12
te blijven.
Scheveningen is... Strandbeleving Scheveningen-Bad Scheveningen-Bad is het deel van Scheveningen dat de meeste bezoekers trekt: 4,6 miljoen bezoeken per jaar (2019, Bron: Toeristisch Bezoek aan Steden). Van oudsher is dit deel het meest recreatieve centrum van Scheveningen; hier bevinden zich onder meer het Kurhaus, de Pier, casino en de boulevard. In de jaren ’70 is er veel bebouwing aan Scheveningen-Bad toegevoegd. Afgelopen jaren is er gestart met herstructurering van het gebied. Het Kurhaus en een deel van de boulevard zijn bijvoorbeeld aangepakt, maar herstructurering in een groter deel van Scheveningen-Bad is nodig omdat de ruimtelijke kwaliteit nog niet op het gewenste niveau is (zoals getypeerd in het programma De Kust Gezond). De gemeente Den Haag heeft hier de afgelopen 15 jaar met onder andere het programma De Kust Gezond en de aanleg van de Morales-Boulevard werk van gemaakt. Dit zet zich de komende jaren Scheveningen is... Dorpsbeleving
door met aan de zeezijde vernieuwing van de Middenboulevard en de Pier en versterking van de functie van het Palaceplein als aankomstplein. Verbetering van de doorgangen vanuit de ‘tweede lijn’ (Gevers Deynootweg, Palaceplein) naar de boulevard is als doelstelling al genoemd in het Masterplan (uit 2009) en opnieuw in het programma De Kust Gezond.
13
Drie gebieden met ieder een eigen identiteit ... Gebiedsprofielen 14
Uit: Analyse UrbanRetail & Sandenberg
Bad in zomer
Bad in winter •
Profiel Bad
Startpunt voor bezoek aan Scheveningen - Strandliefhebbers Eten en drinken - Vermaak - Beleven Winkelen - Flaneren
Haven in zomer
Haven in winter •
Profiel Haven
Bedrijvigheid - Boten kijken - Vishaven - Sport - Horeca - Laden en lossen - Veilen - Jachthaven - Restaurants Nautisch - Rauw - Authentiek
Dorp in zomer
Dorp in winter •
Profiel Dorp
Hart van Scheveningen - Geborgen Historisch - Kleinschalig - Dorps - Knus - Authentiek - Winkelen (Keizerstraat) In de luwte - Cultuur - Lokaal - Ambacht - Kunst
Scheveningen is ... Levend erfgoed / traditie
Haven en visserij
Allure Historie
Dorp
Klederdracht
Vissershuisjes
15
16
Scheveningen is ... Sport
17
Scheveningen is ... Natuurbeleving
1e lijn Strand
2e lijn
Strandweg (boulevard)
3e lijn
Gevers Deynootweg
2.3. Opgave - Identiteit en ruimtelijke kenmerken laten te wensen over
Het dwarsprofiel haaks op de zee bestaat uit een complexe wereld vol
1. De nabijheid van zee wordt zeer beperkt benut
hoogteverschillen. De 1e, 2e en 3e lijn zijn niet vanuit totaalbeleving
Wanneer bezoekers op dit moment in Scheveningen aankomen, wordt de
ontworpen, maar bestaan uit onsamenhangende zones, die zich steeds met
nabijheid van de zee op veel plaatsen niet of nauwelijks gevoeld. Het zicht op
de ‘rug’ naar de daaropvolgende zone presenteren: de strandtenten hebben
de zee ontbreekt. De routes naar zee zijn verre van aangenaam of lopen dood
een ‘achterkant’ aan de boulevard. Ook de strandopgangen, liggend tussen
op bebouwing.
de 2e lijn (Strandweg) en 3e lijn (Gevers Deynootweg), worden aan alle kanten omgeven door ‘achterkanten’.
2. Inrichting is gebaseerd op ‘stallen en stromen’ ipv ‘verblijven en ontmoeten’ In de openbare ruimte is de rijdende en geparkeerde auto dominant
4. Historische lanen van allure ‘lopen dood’ op autogedomineerde wereld (3e lijn)
aanwezig. ‘Stallen en stromen’ winnen het lokaal van ‘verblijven en
De Scheveningseweg, de Nieuwe Parklaan/Badhuisweg en de Statenlaan
ontmoeten’. De autodominantie vertaalt zich ook naar onoverzichtelijkheid en
zijn historische lanen met allure. De Zwolsestraat en de Houtrustweg zijn
onveiligheid voor fietsers en voetgangers (zoals smalle of zelfs ontbrekende
latere toevoegingen. De wegen bieden een blik op (en verbinding met) het
fietsvoorzieningen langs wegen, slecht zicht door geparkeerde auto’s en
omliggende duinlandschap maar tot een ‘zeegevoel’ komt het niet. De
obstakels op het voetpad). De ruimte in de stad kan beter worden benut door
beleving van de zee is achter de directe bebouwing aan de kust al snel
voorrang te geven aan ruimte-efficiënte, schone, slimme en veilige vormen
verloren. Daarom hebben ze niet de allure die ze zouden kunnen hebben. De
van mobiliteit.
beleving van het landschap en het groen wordt nu juist minder naarmate men dichter bij Scheveningen komt. In plaats van aangename plekken komen
3. Scheveningen bestaat uit van elkaar afgekeerde zones: de 1e, 2e en 3e lijn
bezoekers nu in Scheveningen aan op plekken die vooral op mobiliteit zijn
presenteren zich met de achterkant naar elkaar toe
ingericht.
18
Onsamenhangende zones die zich steeds met de ‘rug’ naar de opvolgende zone presenteren
19
20
Ruimtelijke kenmerken ... Verstopte strandopgangen
21
Ruimtelijke kenmerken ... Verrommeling standtenten
22
Ruimtelijke kenmerken ... Op ooghoogte
23
Ruimtelijke kenmerken ... Beperkte natuurbeleving
Lanen van allure Identiteitsdrager - plekken Identiteitsdrager - rooilijn Groene dragers / lange lijnen Verbindingslocatie
24
De beleving van het landschap en het groen wordt minder naarmate men dichter bij Scheveningen komt
Nieuwe Parklaan
Badhuisweg (thv Cremerweg)
Badhuisweg (thv Brusselselaan)
Nieuwe Parklaan (thv AFAS Circustheater)
Nieuwe Parklaan (thv politiebureau)
Badhuisweg (na samenkomst met Nieuwe Parklaan)
25
De relatie tussen Statenlaan en Haven is beperkt door toedoen van tankstation en in zichzelf gekeerde bebouwing
Statenlaan
26
Kruising Statenlaan - Scholstraat
Plein in verlengde Statenlaan tussen Westduinweg en Lelykade
Zicht op haven vanaf plein
De relatie tussen Scheveningseweg, Keizerstraat en boulevard kan sterker
Scheveningseweg
Zicht op Prins Willemstraat vanaf Scheveningseweg
Zicht op Keizerstraat vanaf Prins Willemstraat
Keizerstraat
Zicht op Keizerstraat vanaf Strandweg
Boulevard Strandweg
27
Ontbrekende kwaliteit van routes en zichtlijnen
Doorgang vanaf Zwolsestraat richting De Pier
28
Doorgang vanaf Zwolsestraat richting De Pier
De Pier / Strandweg boulevard
2.4. Opgave - Scheveningen is economisch kwetsbaar 5. Scheveningen profiteert te weinig van de som der verschillende delen
8. Scheveningen is sterk weersafhankelijk
Scheveningen heeft met de ligging nabij de Haagse binnenstad (cultuur
Scheveningen is vooral ingericht op piekbezoek gedurende een beperkt aantal
en winkelen), het sportstrand, de visserij, de jachthaven, het dorp en
dagen (30-40) per jaar. Wanneer het geen mooi weer is, blijven toeristen
het grootschalige vertier rondom de Pier en het Kurhaus veel troeven in
weg, waardoor veel voorzieningen een groot deel van het jaar te groot
handen. Ieder afzonderlijk deel is echter niet uniek, maar de combinatie van
(‘overgedimensioneerd’) zijn’.
mogelijkheden des te meer. Dat vraagt echter wel om goede verbindingen en samenwerking. 6. Bezoekers besteden relatief weinig door verouderd productaanbod. De gemiddelde bestedingen van de bezoekers van Scheveningen liggen relatief laag ten opzichte van die van de binnenstad. Eén van de oorzaken is het te eenzijdige - deels verouderde – productaanbod of een niet gewaardeerde prijs - kwaliteit verhouding. 7. Stedelijke doelgroep vindt in Scheveningen niet wat ze zoekt De badplaats is meer dan vroeger ‘voor iedereen’, maar het probleem is dat (wellicht daardoor) niet iedereen zich er thuis voelt. Scheveningen slaagt er bijvoorbeeld niet goed in de kwaliteitstoerist aan zich te binden, die zich wel in de Haagse Binnenstad en Scheveningen-Haven bevindt. Deze groepen geven echter aan wél geïnteresseerd te zijn in een bezoek aan Scheveningen. Met andere woorden: men wil wel, maar men vindt op dit moment in Scheveningen niet wat men zoekt.
29
30
Programma versus plek ... Placemaking
2.5. Huidig economisch beleid
thema’s voedsel, energie, ecologie en sport. Het is een fieldlab voor innovatie,
Scheveningen: van oudsher visserij en toerisme
met unieke testfaciliteiten op land en zee. De nieuwe economie biedt ook
De Economie van Scheveningen heeft zich van oudsher ontwikkeld
kansen voor kwaliteitstoerisme: een experience rond bijvoorbeeld water,
rond visserij in de Haven en het toerisme in Scheveningen-Bad. Doordat
voedsel en visserij zou een ander type bezoeker naar Scheveningen kunnen
welgestelde bezoekers na de Tweede Wereldoorlog afreisden naar Zuid-
trekken. Randvoorwaardelijk voor deze economische ontwikkeling is wel dat
Europa (onder meer als gevolg van de opkomst van de luchtvaart),
de bereikbaarheid van Scheveningen (Haven) op termijn verbetert.
werd Scheveningen een badplaats voor het brede publiek, met grote en kleine attracties, met exclusieve en laagdrempelige bestemmingen
Economie Scheveningen: attracties wel/niet strandgerelateerd
en met veelzijdige horeca. Scheveningen heeft een aanbod met een
Een deel van het aanbod in Scheveningen is kust- en strand- gerelateerd,
enorme verscheidenheid van publieke en vooral private voorzieningen. De
zoals bijvoorbeeld de visrestaurants in de haven, de Pier, strandpaviljoens, het
allergrootste attractie is natuurlijk het strand. Circa 18% van de bezoekers met
sportstrand, de boulevard. Een ander deel is niet specifiek op de kust gericht,
een toeristisch motief komt voor het strand (Bron: Economische visie Den
zoals culturele voorzieningen die al dan niet toevallig aan de kust liggen of
Haag+ 2030 (2020) | Monitor Toerisme 2019 (raadsinformatie.nl) onderzoek
zich daar gevestigd hebben vanuit de historie van Scheveningen of omdat
toeristisch bezoek aan steden).
ze er veel mensen kunnen bereiken (Casino, bioscoop, Circustheater, Sea Life, Beelden aan Zee, Hommerson speelhal) (gebaseerd op H+N+S, 2017).
Groeipotentie nieuwe economie Scheveningen-Haven
Om jaarrond bezoek te kunnen trekken zou ook naar de regionale bezoeker
In de Economische Visie worden niet alleen zakelijk bezoek, maar ook voedsel,
moeten worden gekeken en als dat een uitgangspunt is, heeft dat ook
circulaire economie, water, sport en kenniseconomie gezien als clusters
verstrekkende gevolgen voor keuzes in de toekomst.
met groeipotentieel. De ligging aan zee en de aanwezige innovatie biedt ook kansen voor zakelijke bijeenkomsten en kleinschalige congressen. Deze
Den Haag als Smart City
kleinschalige congresfaciliteiten zullen dan complementair moeten zijn aan
Voor alle slimme oplossingen in een stad zijn drie zaken essentieel:
het reeds bestaande aanbod. Scheveningen-Haven kan een belangrijke plek
•
Er zijn verbindingen (connectiviteit) en plekken (opstelpunten) in de buitenruimte of in gebouwen nodig voor technologie: de slimme hubs.
worden in de Haagse kenniseconomie (Havenconvenant 2020). Campus@ Sea neemt in dit kennis en innovatie-ecosysteem een centrale plaats in, als
•
Er is voor veel slimme toepassingen extra stroom nodig
aanjager en faciliterende partij. Hier worden netwerken samengebracht op de
•
Er worden veel (big) data verzameld en die moeten ergens heen (cloud).
31
•
Een goede datastrategie met uitgangspunten kan daarbij helpen.
Plezierzoeker gemaakt. In deze toekomstvisie zou dan vooral kunnen worden
Er is over ongeveer 3,5 km Smart City Infrastructuur (SCI) aangelegd en
ingegaan op het feit dat vooral de Plezierzoeker in Scheveningen-Bad komt,
nu bestaat de mogelijkheid om allerlei vraagstukken te onderzoeken.
maar de Stijlzoeker de weg naar Scheveningen-Bad niet weet te vinden (maar
Het idee is om kleinschalig te onderzoeken en leren en bij succes beter
wel de Binnenstad en Scheveningen-Haven).
voorbereid zijn op opschaling naar andere gebieden in de stad. Deze proeftuin is opgebouwd uit vier zuilen: data/toepassingen, connectiviteit,
In de Haagse bezoekerseconomie gaat circa 2,2 miljard euro om.
hubs en energie: zonder connectiviteit geen Smart City.
De binnenstad en Scheveningen zijn voor een belangrijk deel complementair. Afhankelijk van het weer is een bezoek aan de stad meer op de kust of meer
De bezoekers
op de historische binnenstad georiënteerd.
Het totale bezoekersaanbod van Scheveningen bestaat uit inwoners van
In absolute omvang zou de economische waarde van een stad zonder strand
Den Haag (inclusief inwoners van Scheveningen), dagbezoek van buiten Den
of een strand zonder stad naar verwachting veel lager liggen.
Haag en toeristen die blijven overnachten (zowel afkomstig uit Nederland als uit het buitenland). De ambitie in het toeristisch beleid is om meer bezoekers
De betekenis van informatie en informatisering voor bezoekers
buiten het hoogseizoen aan te trekken, door aanbod te stimuleren dat
Mensen zijn eraan gewend dat informatie altijd overal beschikbaar is met de
jaarrond bezoek aantrekt, zoals overdekte attracties en variété (Night Out-
mobiele telefoon en beslissen steeds vaker pas op het laatste moment wat
programmering). Voor jaarrond bezoek is met name de lokale en regionale
hun vertrektijdstip en exacte bestemming wordt. Dat doen ze dan aan de
markt van belang voor Scheveningen. Hoewel verschillende statistieken en
hand van actuele reisinformatie en beoordelingen van attracties, musea en
tellingen een verschillend beeld geven van de afzonderlijke categorieën, is
restaurants die ze gaan bezoeken.
overall gezien duidelijk dat Scheveningen in absolute aantallen veel bezoekers
•
Innovatieve technologische oplossingen laten consumenten
uit Den Haag en regio trekt en dat de toeristen (en zeker degenen die er
rustige plekken en tijden zien (Ruimtemonitor op denhaag.com,
overnachten) over het hele jaar bezien een relatief kleine groep vormen.
crowdmanagementtool) en dat zorgt voor een betere spreiding van bezoekers in plaats en tijd. Dit gebeurt al en zal in de toekomst meer
In de strategie toerisme is de keuze voor de Stijlzoeker, Avontuurzoeker en
32
gemeengoed worden.
•
Digitalisering jaagt de deeleconomie aan. Deelfietsen en -scooters en partijen als Uber en Airbnb veranderen het toeristische landschap en de mobiliteitspatronen in de stad snel. Den Haag (inclusief Scheveningen) telt ongeveer 6.000 deelauto’s (CROW, 2020), 750 deelfietsen en 1.350 deelscooters (Den Haag, 2021) en deze aantallen zullen de komende jaren naar alle waarschijnlijk nog verder toenemen.
•
De ontwikkeling van diverse technieken en hun toepassingen gaat in rap tempo. Denk aan virtual en augmented reality, robotisering, het gebruik van herkenningstechnologie artificial intelligence, chatbots en open data.
Hoofdlijnen van het economisch en toeristisch beleid voor Scheveningen-Bad •
Blijvende inzet op schouderseizoenen/winter (‘4-seizoenen badplaats’).
•
Verbreden van de economie: meer zakelijke bezoekers aantrekken.
•
Uitwerking jaarrondprogrammering (variété terugbrengen, cultuur, sport, ‘well-being’).
•
Diversifiëren van het aanbod en de aankleding; passend bij de doelgroep
•
Fysieke knelpunten stap voor stap verbeteren, verduurzaming stimuleren.
•
Inzet op de ‘kwaliteitstoerist’: dit is een “bezoeker die positief bijdraagt aan de doelen en het imago van de stad, die zorgt voor economische impact door bestedingen, die zich laat spreiden in tijd en plaats en zorgt voor reuring zonder overlast.” (Economische Visie Den Haag+ 2030)
33
2.6. Opgave – Faciliteren autobereikbaarheid is fysiek onmogelijk
11. Knelpunten worden vooral veroorzaakt door (onnodig) zoekverkeer
9. Verkeerssysteem kan binnen beschikbare fysieke ruimte niet verder groeien
Het op zomerse dagen toch al drukke wegennet in en naar de kust wordt
Een aanzienlijk deel (driekwart) van de bezoekers van elders bezoekt
extra belast door bezoekers die op zoek zijn naar parkeerplaatsen in de
Scheveningen met de auto. Dit levert op drukke dagen een piekbelasting
woonstraten in de kuststrook of aansluiten in wachtrijen voor parkeergarages
op die niet gewenst is. Toekomstige groei van de bezoekersaantallen
– en later op de dag door bezoekers op de weg terug naar huis. Afwenteling
kan onmogelijk op de auto worden afgewenteld; daarvoor is simpelweg
van de parkeeropgave op de aanliggende wijken moet voorkomen worden.
onvoldoende ruimte gegeven de beperkte fysieke ruimte en de vele
Ook is er lokaal overlast door vrachtverkeer dat gebruikmaakt van daarvoor
concurrerende ruimteclaims.
niet geschikte routes door woongebieden.
De afgelopen decennia is het ruimtegebruik van de auto bovendien zo veel toegenomen dat er onvoldoende ruimte over is voor andere programma’s
12. Er is op de meeste dagen overcapaciteit aan parkeervoorzieningen
die noodzakelijk zijn. Naast ruimte voor de fietser en de wandelaar vraagt
Op de meeste dagen is er in de kuststrook meer dan genoeg parkeercapaciteit
ook klimaatadaptatie (hittestress, waterberging) om aanpassingen van de
beschikbaar voor bezoekers in de diverse garages en op de verschillende
buitenruimte.
parkeerterreinen. In totaal gaat het om circa 5.000 parkeerplekken, buiten de parkeerplaatsen in de woonstraten. Een financiële prikkel voor bezoekers
10. Piekbelasting concentreert zich op 30-40 dagen per jaar
om de garages en parkeerterreinen te gebruiken in plaats van de plekken op
Op de drukke dagen van het jaar komen er 80.000 tot 100.000 bezoekers naar
straat in te nemen ontbreekt echter. Het parkeerprobleem in Scheveningen
het kustgebied, met uitschieters tot 120.000 bij drukbezochte evenementen
op drukke dagen is niet zo zeer een capaciteitsprobleem, maar meer een
(deze aantallen zijn exclusief de 45 a 50.000 Scheveningers die op dergelijke
verdelingsprobleem.
dagen de kuststrook bezoeken, of hier woonachtig zijn). Circa 37% van de externe bezoekers komt met de auto (uit: Verkeersvisie, 2016). Afhankelijk van de temperatuur in de zomer kent Scheveningen gemiddeld 30 drukke dagen (niveau oranje) en 10 zeer drukke dagen (niveau rood) (let op: cijfers van vóór COVID-19).
34
Data over verplaatsingsgedrag (gebaseerd op het Onderzoek Verplaatsingen in
We zien de afgelopen tien jaar een ontwikkeling naar meer lopen, fietsen en OV.
Nederland 2004-2017, bewerking Studio Bereikbaar). De horizontale as laat
Tegelijkertijd zien we (anders dan in andere badplaatsen) in Scheveningen
de vervoerwijze verdeling zien (0-100%). De verticale as gaat over het aantal
veel stedelijke mobiliteit: van bakfietsen tot cargo-bikes, van skaters tot
verplaatsingen per afstandsklasse (0-100%).
wielrenners en van hardlopers tot fiets-surfers.
Scheveningen
Scheveningen
Bezoekers, 2006-2008
Bezoekers, 2016-2018
35
36
Bereikbaarheid ... Stedelijk mobiliteitsgedrag
Beeld op straat ... Straatprofielen
26,0 meter
2,5
3,0
2,3
6,0
2,3
3,0
5,0
Zwolsestraat
37
Beeld op straat ... Straatprofielen
22,0 meter
2,5 2,0 1,5 4,0
4,0
1,5 2,0 2,5
Badhuisweg, Kurhaus
22,5 meter
2,6 2,0 2,0 1,5 3,0 Gevers Deynootweg (
38
2,0
6,0
3,0 1,5 2,0 1,5
Beeld op straat ... Straatprofielen
27,0 meter
3,0
2,0
2,0
5,0
5,0
2,0
2,0 3,0
Westduinweg
20,0 meter
2,0 2,0 2,0
8,0
2,0 2,0 2,0
Jurriaan Kokstraat
39
2.7. Huidig mobiliteitsbeleid
3 en 4). In het bijzonder: optimaliseren van regelscenario’s, inzet van
In de Verkeersvisie Scheveningen (2016) is een stevige ambitie voor
verkeersregelaars en strategisch afsluiten van wegvakken bij piekdrukte.
de langere termijn neergezet. Deze ambities zijn herbevestigd en deels doorontwikkeld in de hoofdlijnenbrief mobiliteitstransitie (RIS302361- 2019)
Hoofdlijnenbrief Mobiliteitstransitie
en in het actieplan Scheveningen (onderdeel van het programma Toekomst
Den Haag streeft naar een transitie richting een mobiliteitssysteem dat
Scheveningen badplaats (RIS307364 - 2021).
in de toekomst alle bewoners, bezoekers en bedrijven bedient. Om dat te bewaken zijn er zes doelstellingen geformuleerd. Mobiliteit moet (1) veilig,
Hoofdthema’s van de Verkeersvisie Scheveningen 2025
(2) efficiënt, (3) schoon, (4) op maat, (5) betaalbaar en (6) verbonden zijn.
•
Versterken van het openbaar vervoer-aanbod naar en langs de kust. In
Onder mobiliteitstransitie wordt verstaan: “de noodzakelijke doorontwikkeling
het bijzonder: de toekomstige Koningscorridor biedt een hoogwaardige
van het mobiliteitssysteem zodat de stad de komende decennia bereikbaar,
openbaar vervoersverbinding vanuit de regio via Den Haag naar de kust
leefbaar en verkeersveilig blijft”. Een mobiliteitssysteem dat bovendien
(Bad en Haven).
duurzaam is en een natuurlijk onderdeel is van een aantrekkelijke stad waar
Verbeteren van de loop- en fietsvoorzieningen. In het bijzonder: aanleg
het fijn wonen, werken, winkelen, leren en recreëren is.
•
sterfietsroutes naar de kust en prioriteit voor lopen en fietsen bij •
herinrichtingen.
De mobiliteitstransitie gaat inzetten op een systeemverschuiving op drie
Verminderen (zoek-)verkeer, verbeteren verkeersstructuur en
niveaus:
parkeersituatie. In het bijzonder: minder parkeeroverlast door toeristen in
•
te geven aan ruimte-efficiënte, schone, slimme en veilige mobiliteit;
de woonwijken, meer alternatieven voor parkeren in de kuststrook en een effectievere verkeerscirculatie op drukke dagen. •
•
•
De verschillende mobiliteitsoplossingen worden meer integraal en
Verbeteren van de routering van het (zware) vrachtverkeer. In het
van deur-tot-deur georganiseerd zodat, ondersteund door digitale
bijzonder: primair via de Noordwestelijke Hoofdroute, Houtrustweg,
technologie, reisgemak en –comfort worden verhoogd;
Westduinweg, Van Alkemadelaan en Zwolsestraat. •
De ruimte voor infrastructuur in de stad wordt beter benut door voorrang
•
Een verandering in reisgedrag wordt gestimuleerd, door de
Aanpak lokale knelpunten. In het bijzonder: optimalisering en verbetering
mobiliteitsbehoefte van reizigers centraal te stellen en hen vervolgens te
van kruispunten, aansluitingen en verkeerslichtenregelingen.
verleiden tot veilige, efficiënte en schone keuzes.
Extra maatregelen tijdens dagen met niveau oranje en rood (niveau
40
41
OV Bereikbaarheid Trein, tram en busnetwerk
42
Fietsnetwerk Parkways Sterfietsroute Hoofdfietsroute Hotspot bezoekers
43
Afbeelding: Leidraad voor deze manier van omgekeerd ontwerpen Bron: bewerking van de reverse traffic pyramid: leidraad bij omgekeerd ontwerpen, Bicycle Innovation Lab.
44
Uit: Verkeersvisie, 2016
Aangrijpingspunten uit mobiliteitsbeleid
Aan de randen wordt overstap van auto naar OV en fiets gefaciliteerd - Tijdens
Voetgangers en fietsers krijgen meer ruimte in Scheveningen - De gemeente
piekdagen komen bezoekers per auto Scheveningen niet meer in zodra de
investeert in het vergroten van de verblijfskwaliteit van straten, pleinen en
parkeercapaciteit bereikt is. Zij worden naar P+R-voorzieningen geleid of
looproutes voor voetgangers tussen belangrijke openbaar vervoer-haltes,
worden gestimuleerd om gebruik te maken van alternatieven, zoals de fiets of
parkeergarages, de boulevard en andere bestemmingen aan de kust.
het openbaar vervoer. Bestaande parkeervoorzieningen buiten Scheveningen
Uitgangspunt bij toekomstige herinrichtingen van infrastructuur en openbare
worden efficiënter benut door ze te ontsluiten en bezoekers van de kust
ruimte is dat voetgangers en fietsers meer ruimte krijgen. Waar nodig gaat dit
de mogelijkheid te geven de plekken te reserveren, inclusief aantrekkelijke
ten koste van de beschikbare ruimte voor de rijdende en geparkeerde auto.
arrangementen voor natransport (openbaar vervoer en deelmobiliteit)
Palaceplein krijgt nieuwe functie als aantrekkelijk aankomstplein - In het programma De Kust Gezond wordt benoemd dat het Palaceplein op langere termijn in aanmerking komt voor een grootschalige opknapbeurt om van het plein dé ontvangstruimte van Scheveningen-Bad te maken. Om aan deze ambitie te kunnen voldoen is het nodig om keuzes te maken over het (auto) verkeersaanbod op het Palaceplein.
45
46
Enkele hoofdbevindingen - SWOT Sterk
Zwak
• Scheveningen is enige stedelijke badplaats van Nederland, met bijbehorend stedelijk mobiliteitsgedrag • Bad heeft een eigen karakter ten opzichte van Haven en Dorp • Profiel met levend erfgoed, sport, natuurbeleving • Historische lanen van allure en zee- en duinlandschap • Iconen (Kurhaus, beach stadion, De Pier,..) • Bereikbaarheid per tram (snelle verbinding vanuit Holland Spoor en Centraal Station) • Directe fietsverbindingen van centrum naar strand
• Scheveningen profiteert te weinig van de som der verschillende delen • Ruimtelijke kwaliteit laat te wensen over. Inrichting is gebaseerd op ‘stallen en stromen’ ipv ‘verblijven en ontmoeten’ • Nabijheid van zee wordt beperkt benut en van elkaar afgekeerde zones presenteren zich met de achterkant naar elkaar toe • Historische lanen van allure lopen dood op autogedomineerde wereld • Verkeerssysteem kan binnen beschikbare fysieke ruimte niet verder groeien • Beleving fietsroutes vanuit het centrum
Kans
Bedreiging
• Profilering van Scheveningen als stedelijke badplaats (met bijbehorend economie, programma en bereikbaarheidsprofiel) • Jaarrond stedelijke dynamiek • Gezond en duurzaam als voortzetting van aloude DNA van Scheveningen (uitdaging door elementen, heroïsche waarde) • Model shift bereiken door fietsen, lopen en OV meer ruimte te geven • Verbreden van Bad richting tweede lijn en omgeving • Digitale innovaties
• Relatief lage bestedingen van bezoekers door verouderd productaanbod • Stedelijke doelgroep vindt in Scheveningen niet wat ze zoekt en komt daardoor niet • Scheveningen is sterk weersafhankelijk • Maritieme economie van Scheveningen heeft stedelijke interactie nodig om concurrerend te blijven • Stijgende zeespiegelstijging vraagt adaptief meegroeien • Rol van de auto moet vergaand worden beperkt om ruimte te vinden voor verblijven, ontmoeten, lopen en fiets
47
2.8. Advies van inwoners en ondernemers
•
Verwelkom een gevarieerd bezoekerstype in Scheveningen. Van surfers tot
De Werkgroep Veilig en Leefbaar Scheveningen – bestaande uit inwoners
families tot welvarende koppels. Voor ieder van deze doelgroep moet er
en ondernemers uit Scheveningen– heeft het volgende advies gegeven
voldoende aanbod zijn in de badplaats.
ten behoeve van de toekomstvisie. Allereerst adviseert de werkgroep de
•
Benut het historische en oorspronkelijke karakter van Scheveningen
gemeente om een duidelijke toekomstvisie te ontwikkelen. De werkgroep
als haven, vissersdorp en wellness-resort (vroeger werd zeewater
heeft sterk het idee dat deze ontbreekt. Door het ontbreken van een duidelijke
immers als therapeutisch gezien) om Scheveningen op de kaart te
visie is er geen sturing op de manier waarop de badplaats naar buiten toe
zetten. In het aanbod van Scheveningen (denk aan winkel-, cultureel-,
gepromoot wordt en op nieuwe projecten (van bebouwing tot evenementen)
entertainmentaanbod) zou dit terug moeten komen.
die in Scheveningen worden opgestart. De werkgroep heeft de koepel of
•
Maak Scheveningen het hele jaar door interessant voor bezoekers; niet alleen in
het thema ‘Gezond & Duurzaam’ omarmd en adviseert op onderdelen het
de zomer. Stimuleer vertier in vormen het hele jaar door en richt je daarbij
volgende:
op sport en cultureel aanbod.
•
•
Stimuleer culturele projecten in Scheveningen; zowel een permanent aanbod
•
Benadruk ook het sportieve imago. De zee heeft van zichzelf – naast een
(zoals musea en theaters) als tijdelijk aanbod (waaronder festivals). Dit
imago van plezier en ontspanning – ook een sportief imago. Hier mag
culturele aanbod zou in lijn moeten liggen met de visie op Scheveningen.
meer mee gedaan worden. Om bezoekers te stimuleren sportief te zijn in
Voorkom leegstand en ga samen met pandeigenaren in gesprek om te
Scheveningen, zouden er bijvoorbeeld op aangewezen plekken openbare
zorgen dat leegstand voorkomen wordt. Zowel in de Keizerstraat als in
sporttoestellen geplaatst kunnen worden. Ook kan er een gebied worden
de Palace Promenade is dit een probleem. Er is bij de werkgroep niet
aangewezen voor skaters, of kan er een hardlooptrack gemaakt worden.
per se behoefte aan meer winkelpanden. Er is immers een behoorlijk
•
Accent op duurzaamheid. Om Scheveningen te kunnen verduurzamen is
aantal leegstaande winkelpanden in Scheveningen. Wel is er behoefte
gemeentelijke hulp nodig. Nu zorgen wet- en regelgeving en bepaalde
aan een passend winkelaanbod dat past bij het gewenste imago van
voorwaarden er vaak voor dat verduurzamen, bijvoorbeeld door middel
Scheveningen.
van zonnepanelen, niet mogelijk is voor ondernemers.
48
Jongerenlab ‘Jouw Scheveningen van de toekomst’ 15 september 2021 Associaties met Scheveningen •
Cultuurrijk
•
Groen (duurzaam/begroeid)
•
Dynamisch (rustig en druk)
•
Eigenwijs
•
Feestelijk
•
Afval
Ons Scheveningen in de toekomst •
Groen en aantrekkelijk met de Pier als hotspot
•
Strandtenten gehele jaar open
•
Veel mogelijkheden tot (water)sport, voor iedereen
•
Meer cultuur, (street)art en evenementen
•
Scheveningen is gastvrij voor iedereen
•
Scheveningen is veilig
•
Vernieuwing en cultuurgoed behouden
Scheveningen werkt hard en innovatief aan het vergroten van de veiligheid en het bestrijden van de overlast in vergelijking met de steden Tel Aviv, Lissabon en Oostende, zo volgt uit een internationale vergelijking van The Hague & Partners (The Hague & Partners, 2021).
49
H3 Wenkend perspectief Scheveningen 2040
Waarden voor Scheveningen-Bad 2040:
Metropolitane badplaats Scheveningen-Bad ontleent in 2040 haar identiteit- nog meer dan in de huidige situatie - aan het feit dat ze als enige Nederlandse badplaats onderdeel is van een stedelijke agglomeratie: een metropolitaan woonmilieu in de voortuin en het strand grenzend aan de achtertuin. Waar andere badplaatsen geïsoleerd in de duinen liggen en op zichzelf staan, brengt Scheveningen Den Haag aan zee en ontsluit ze de natuurgebieden in de duinen. Dit geeft Den Haag een uniek leef- en vestigingsklimaat voor bewoners, ondernemers, instituten en voorzieningen. Bij de groei van Den Haag - die tot 2040 vooral binnen de bestaande stad zal plaatsvinden - is de betekenis van Scheveningen en met name het strand als kwalitatieve
Uniek DNA. Gezond en duurzaam als handelingsperspectief. Scheveningen als onderdeel van een Koninklijke stad en een Nationaal Park, maar met een uniek en eigen karakter. De badplaats met allure gaat samen met haven en visserij van allure, respect voor woonkwaliteit en voor traditie.
openbare ruimte, als speelplaats, als wedstrijdvloer, als studie- en werkplek, als bed voor de zonaanbidder, meer dan ooit van belang.
Ontmoeting en interactie Scheveningen is in 2040 een heel bijzondere stedelijke plek met een eigen identiteit binnen een grote stad. Bezoekers kunnen er makkelijk, snel, hoogwaardig, en kwalitatief op duurzame wijze komen. Dat maakt het aantrekkelijk voor iedereen in en ver buiten Den Haag. Het is een plek waar de economie floreert rondom gastvrijheid, ontmoetingen en verblijf. Die interactie komt tot uitdrukking in innovatieclusters rondom de haven, in het cultureel
Kwaliteit boven kwantiteit. 365 dagen per jaar een aantrekkelijke plek voor bewoners en bezoekers, voor kinderen, surfers, wandelaars, hardlopers, fietsers en skaters. Vasthouden aan de visie dat groei geen doel op zich is.
aanbod in Bad, in de sociale structuur van het Dorp en in complementair
51
Waarden voor Scheveningen-Bad 2040: congresaanbod. De kwaliteit en beleving van de omgeving is voor het stimuleren van die ontmoeting en interactie cruciaal (en randvoorwaardelijk). Dit vraagt om een kwalitatieve inrichting, die gericht is op nabijheid en verblijf. Daar ligt ook de verbinding met toerisme. Het is een gedeeld belang - vanuit de economie, de Haagse recreant, de bewoners van Scheveningen en de ‘toerist van buiten’ - dat de inrichting en beleving van Scheveningen, en specifiek Scheveningen-Bad een forse sprong voorwaarts maakt.
Jaarrond stedelijke dynamiek
Duurzaam bereikbaar. Stedelijke bereikbaarheid (wandelen, fietsen en OV) krijgt volop
Als we die sprong naar 2040 maken, zien we dat Scheveningen-Bad de
welkom. Voor drukke dagen wordt geleerd van evenementenorganisatie (met behulp van
kansen om uit te groeien tot een nieuw centrumgebied van Den Haag heeft
ruimte en comfort. Beter OV gaat samen met een gastvrije, groene buitenruimte als warm crowd control en big data).
verzilverd. Door in te zetten op een stedelijke agenda ontstaan kansen om oplossingen te vinden voor de kwetsbaarheid van de badplaats van nu. Hier is naast toerisme ook veel ruimte voor een stedelijke economie en de groei van de kwalitatieve en kwantitatieve woningvorraad, en is de openbare ruimte gericht op verblijven en ontmoeten. Scheveningen-Bad heeft in 2040 haar eigen positionering rondom cultuur (en digitale entertainment) verder uitgebouwd. Het is een vierseizoenenbadplaats, met een hoogwaardig aanbod van horeca, leisure en retail. Het avondje uit in Scheveningen is weer een begrip in Den Haag en de regio, startend met een mooi lokaal gebrouwen bier bij een mooie vismaaltijd aan de Keizerstraat, de première van jonge
Voorbij de grenzen. Verschillende sferen profiteren van elkaars nabijheid (het sportstrand, de visserij, jachthaven, het dorp, het grootschalig vertier rondom Kurhaus en de Pier). Scheveningen profiteert ook van de nabijheid van de Haagse binnenstad (cultuur en winkelen) en de ligging aan 11 km kust (‘eigen profilering’ Kijkduin, Zuiderstrand en het Zwarte Pad en continue kust-/ landschapsbeleving).
52
Waarden voor Scheveningen-Bad 2040: Haagse cabaretiers en daarna dansen op de Pier. Dit vraagt om een goed aanbod van theater en kwalitatieve horeca. Daarnaast zijn goede openbaar vervoersverbindingen onmisbaar, , die frequent en tot laat in de nacht het gebied ontsluit richting stad en de regio, en veilige en comfortabele fietsroutes en plekken om je fiets gratis en bewaakt te stallen.
Toekomstige invulling historische waarden Maar ook overdag is Scheveningen-Bad levendig door het aanbod van vermaak, vertier en horeca en juist doordat er een logische aansluiting is op
Podium voor talent. Scheveningen blijft verrassen. Lokale en culturele parels krijgen
de nieuwe kwaliteiten van Haven en Dorp. Hierdoor wordt het totaalaanbod
optredens) en aan het gastronomische achterland (Westlandse honingtomaatjes en verse vis
meer dan de som der delen. De ontwikkeling van het cluster rondom Haven is hierin een inspiratie en kans voor heel Scheveningen: met Campus@sea
meer podium. Denk aan: muziektalent (jazz, podium voor muziekacademie, pop-up uit de haven). De ingezette lijn om variété terug te brengen (Night Out Scheveningen) wordt doorgezet.
ontstaat in Haven een kenniscluster rondom steeds belangrijker wordende thema’s op de grens van land en zee: voedsel, energie, ecologie en sport. Het zijn de hedendaagse ingrediënten voor welzijn en welbevinden, die ooit aan de basis lagen voor de buitenplaats aan zee. In het Scheveningen van 2040 - dus ook in Bad - herkennen we deze thema’s in de hernieuwde identiteit en beleving. Niet alleen omdat er een kenniscluster is gerealiseerd in Haven dat profiteert van een stimulerende werkomgeving, maar ook omdat de thema’s zijn vertaald naar programma, inrichting en uiteindelijk gedrag en beleving over de volle breedte van de kustlijn van Scheveningen. De thema’s zijn
Verbonden zee- en natuurbeleving. Zee- en natuurbeleving reiken verder dan de eerste lijn. Iconen (zoals Kurhaus, de Pier en Beach stadion) worden in hun kracht gezet en beter met elkaar verbonden (totaalbeleving van 1e, 2e en 3e lijn, strand, dorp, haven, sportstadion en duingebied).
53
voor het grote publiek beleefbaar gemaakt doordat zij vervlochten zijn met bijvoorbeeld de programmering van horeca, de inrichting van de openbare ruimte en activiteiten op het strand. En op bepaalde plekken - bijvoorbeeld op de vernieuwde Pier - is een echte ‘experience’ opgebouwd rondom de kernthema’s.
Gezond en duurzaam De termen gezond en duurzaam weerspiegelen het DNA van Scheveningen. Natuurlijk was er van oudsher de visserij. Daarna kwam het zeebaden in zwang met Scheveningen als eerste echte badplaats van Nederland (in de 19e eeuw). Het bezoeken van deze plek werd destijds aanbevolen op doktersadvies. Nog altijd heeft de kust heroïsche waarde. Hier word je uitgedaagd door de elementen. Zee, strand en duinen geven energie, ze bieden ruimte voor ontlading. Het is een plek van
Voedsel, energie, ecologie en sport zijn thema’s die alle ondernemers op
emoties, bezinning en inspiratie.
Scheveningen raken. Door de kennis en kunde die hierop ontwikkeld wordt in
Daarom geven we richting aan de identiteit van Scheveningen
Haven en dat toe te passen in de kustplaats ontvouwt zich een sterk eigen
onder de werktitel Gezond en Duurzaam, met bijbehorende thema’s
karakter met internationale allure en ontstaat een fijne plek om te vertoeven voor inwoners van de hele gemeente. Door de digitale interactie tussen ondernemers maar ook tussen ondernemers en publiek kunnen bovendien nieuwe productontwikkelingen snel een toepassing vinden. Scheveningen is daardoor ‘the place-to-be’ voor hippe innovatieve belevingen. Het geeft ook aanleiding om de allure van weleer te verpakken in een nieuwe merkstrategie dat partijen aan elkaar bindt en samenwerking stimuleert. De stakeholders willen dit en hebben dit ook vertaald in Gezond & Duurzaam, het handelingsperspectief dat - terugkijkend in 2040 - de omwenteling betekende van een groei in aantallen naar een groei in kwaliteit.
54
als Voedsel, Energie, Ecologie en Sport.
Ter inspiratie. Welzijn en welbevinden.
Schaduw op boulevard
Natuurlijk materiaalgebruik
Lokaal en gezond (Westland)
LUCHTKWALITEIT
TEMPERATUUR
(tegengaan vervuiling door verkeer)
(tegengaan hittestress, beschikbaarheid schaduwplekken)
WATER
GELUID
(veiligheid, kwaliteit en beschikbaarheid)
(akoestisch comfort, tegengaan van geluidsoverlast)
GEZONDE VOEDING
MATERIAALGEBRUIK
(beschikbaarheid (lokale) groente en fruit)
(hergebruik, vermijden gebruik van gevaarlijke chemicaliën)
VERLICHTING
MENTALE GEZONDHEID
(comfort en tegengaan nachtelijke lichtvervuiling)
(verslavingsgevoelige functies beperken, toegankelijkheid natuur)
FITNESS
GEMEENSCHAP
(wandel- en fiets vriendelijk, obstakelvrije buitenruimte)
(sociale cohesie, identiteit, draagvlak, tegengaan overlast)
55
Waarden voor Scheveningen-Bad 2040:
Ontmoeten en verblijven Gezond en duurzaam betekent dat de inrichting van Scheveningen-Bad zich richt op ontmoeten en verblijven. De beleving van de omgeving is veel meer dan nu gericht op het beleven van de zee én vormt de poort naar het natuurgebied van het nationale landschap Hollandse Duinen. Dat gaat vanaf het benaderen van de badplaats - routes uit de stad die niet langer stranden op verharde verkeerspleinen - tot aan de beleving van de omgeving Gevers Deynootweg en Palaceplein, en de beleving van de zee op de boulevard en het strand. De weidsheid en de natuurbeleving van de zee is ondanks de forse bebouwing terug in de beleving van de badplaats, een beleving die jaarrond aantrekkelijk is.
Allure in architectuur en buitenruimte. Ontwikkelingen hebben grandeur en karakter (zie Kurhaus) en passen bij de sfeer van zee- en duingebied. Schreeuwerige en armoedige uitstraling maakt plaats voor hoogwaardige en duurzame verlichting, innovaties m.b.t. energie en bouwkwaliteit van de strandtenten en toekomstgerichte en innovatieve manieren om toeristen rond te leiden en te verplaatsen over de kuststrook.
Fietsen en lopen bepalen het straatbeeld in Scheveningen-Bad Gezond en duurzaam als handelingsperspectief leidt in de combinatie met de noodzakelijke mobiliteitstransitie tot een heel ander verplaatsingsgedrag. Scheveningen is in 2040 volledig ingericht om de toekomstige stedelijke mobiliteit te faciliteren. Dat betekent dat fietsen en lopen dominant worden in het toekomstige verplaatsingsgedrag. Gedeelde vormen van mobiliteit zijn voor iedereen beschikbaar. Bovendien geeft deze transitie en de groei van het jaarrond (avond)programma draagvlak voor de opschaling van het huidige openbaar vervoer. Zorgeloos vanuit de stad of de regio met hoogwaardig
56
Minimale overlast, maximale impact. Ontwikkelingen en evenementen met eerbied voor de uniciteit van de plek. Integraal duurzaam met aandacht voor bodem en ondergrond, gemeenschap, gezondheid, klimaat en milieu.
openbaar vervoer een avondje naar Bad is daardoor de standaard.
een gemeenschappelijke inspanning waarbij overheid en ondernemers in multihelix (overheid, ondernemers, onderwijs en inwoners) verband hun
De voortschrijdende digitalisering en informatievoorziening hebben ertoe
krachten bundelen en ondersteund worden door het digitale connectiviteit en
geleid dat bewoners en bezoekers parkeren op de hun toegewezen plekken,
informatievoorziening.
waardoor er geen ‘zoekverkeer’ en overlast in de woonstraten meer is. De geconcentreerde parkeervoorzieningen hebben geholpen de auto in het
Strand voor iedereen
straatbeeld fors terug te dringen. Voor bezoekers betekent dat in toenemende
Op het strand is echt iets veranderd. De omwenteling bestaat er hier uit
mate ook parkeren op afstand van de kust, in combinatie met aantrekkelijke
dat je zo vanuit het dorp het strand oploopt. Er zijn meer overgangen en
arrangementen voor natransport voor de last mile. Op drukke dagen
doorgangen en ze ademen strand en zee uit. Dit is gelukt doordat een deel
worden bezoekers die met de auto komen goed voorgelicht en hebben zij de
van de strandtenthouders met het oog op de kustversterking ervoor heeft
beschikking over voldoende goed bereikbare parkeervoorzieningen buiten
gekozen het bedrijf te ontwikkelen tot een vaste horecagelegenheid op de 2e
Scheveningen. Van hieruit reizen zij verder naar de kust met het openbaar
lijn (tussen boulevard en Gevers Deynootweg of op Palaceplein), waardoor
vervoer of met deel(bak)fietsen of -scooters. De beleving van een dagje uit
is bijgedragen aan een aangename en veilige verblijfskwaliteit achter de
begint voor hen op het moment dat de auto is geparkeerd.
boulevard. De strandtenthouders op het strand zagen, gestimuleerd door samenwerking, strenge eisen en handhaving, kansen om een kwaliteitsslag
Samenwerkende ondernemers
te maken die de verbinding met de omgeving versterkte: meer relatie met
Het handelingsperspectief Gezond & Duurzaam biedt nieuwe kansen voor
het strand, duurzamere bouw en energievoorzieningen en meer openheid
ondernemers. In 2040 zien we dat ondernemers zich verenigd hebben
tussen boulevard en zee. Het bezoek aan Scheveningen-Bad is inclusiever
en samen de propositie van Scheveningen versterken. Ondernemers
geworden: de bewoners van Scheveningen zien we hier weer rondlopen en