RIS311080 Bijlage 3
Tekst van het document
Verzoekt het college: ■
■
Om met Staedion en Heijmans voorafgaand aan bespreking van het projectdocument, de samenwerkingsovereenkomst en de gemeentelijke grondexploitatie afspraken te maken over de maximale hoogte van de servicekosten, parkeerkosten en andere bijkomende kosten zodat de bewoners weten waar ze aan toe zijn; Om met Staedion en Heijmans afspraken te maken over kwijtschelding van deze kosten als bewoners die terugkeren kunnen aantonen deze kosten niet te kunnen betalen.
Intern beraad artikel 11 eerste lid Wob juncto artikel 10 lid 2 onder g Wob
PAGINA 82
HSP 4
Motie: Monitor en onderzoek terugkeergarantie
Constaterende, dat: ■
Het succes van de terugkeergarantie o.a. afhankelijk is van het aanbod van nieuwe woningen, het passend toewijzen en de bijkomende overwegingen van de huidige bewoners zoals het type woning, de verhuiskostenvergoeding, het invoeren van betaald parkeren en het veranderen van de stedenbouwkundige opzet van de wijken.
Overwegende, dat: ■ ■ ■
De huidige bewoners enorm hechten aan terugkeer in de eigen buurt; Er weinig of geen onderzoek beschikbaar is over de daadwerkelijke terugkeerpercentages binnen de verschillende aangeboden typen woningen en de motivering daarachter; Er veel behoefte is aan dergelijk onderzoek.
Verzoekt het college: ■
■
Om in samenwerking met een universiteit of hogeschool gedurende de looptijd van de DrevenGaarden-Zichten een onderzoek op te zetten naar de effecten van de terugkeergarantie, de percentages en de motivering van de bewoners daarbij; Hierover na afloop van elke sloop- en oplevering van een nieuw bouwproject in deze buurt te rapporteren zodat de raad hierin kan bijsturen als dat nodig is.
Intern beraad artikel 11 eerste lid Wob juncto artikel 10 lid 2 onder g Wob
PAGINA 83
HSP 5
Motie: Ontwikkel alternatief voor extreme verdichting Constaterende, dat: ■
■ ■
De keuze voor de hoge mate van verdichting niet is ingegeven door de stedenbouwkundige randvoorwaarden zoals een centrale ligging en een goede bereikbaarheid per openbaar vervoer; De keuze voor de hoge mate van verdichting primair is ingegeven door de behoefte heel veel woningen te ontwikkelen; De gemeente en Staedion 35% van de woningbouwopgave van Zuidwest willen realiseren op 4% van het oppervlak.
Overwegende, dat: ■ ■ ■ ■
■ ■
Met sloop en nieuwbouw de bestaande sociale structuren en netwerken worden gesloopt; Het opbouwen van nieuwe structuren en netwerken vaak een moeizaam proces is; De geconstateerde problemen in Dreven-Gaarden-Zichten niet primair stedenbouwkundig en architectonisch van aard zijn; Er alternatieven zijn voor ontwikkeling en verbetering van deze wijken waarbij de bestaande bewoners als uitgangspunt worden genomen in plaats van als sluitpost dienen; Er in andere steden ook mime ervaring is opgedaan met alternatieven; Waarbij ook extra woningen gerealiseerd kunnen worden.
Verzoekt het college: ■
■
Om een alternatief plan met een lagere mate van verdichting te ontwikkelen waarbij de bestaande bewoners en sociale structuren als uitgangspunt worden genomen en waar de stedenbouwkundige opzet van de wijken en de volwassen groenstructuur worden versterkt in plaats van verzwakt. Voor de andere woningen die eventueel nodig zijn voor het voldoen aan de voorwaarden van de woningbouwimpuls op zoek te gaan naar alternatieve locaties in Zuidwest.
Intern beraad artikel 11 eerste lid Wob juncto artikel 10 lid 2 onder g Wob
PAGINA 84
PvdP 1
Motie: Leg voorzieningen Zuidwest vast Overwegende, dat: ■ ■ ■ ■
de raad twijfels heeft over de door het college vastgestelde NVU Dreven-Gaarden-Zichten; er ook bij bewoners grote zorgen leven over dit document; de zorgen onder andere zien op de voorzieningen en het groen; bij de bespreking van het CID er via moties en een aangepast raadsvoorstel extra ‘comfort’ aan de raad is geboden.
Verzoekt het college: ■
in het projectdocument en/of een aangepaste NVU op te nemen: o hoeveel voorzieningen worden gerealiseerd en hoe deze zich verhouden tot de referentienormen en waaruit blijkt welke voorzieningen wanneer en waar gerealiseerd worden en hoe deze worden gefinancierd (zoals ook voor het CID is vastgelegd); o dat het aantal vierkante meters onverharde (groene) ruimte in het gebied minimaal gelijk blijft en bij de toepassing van de kwantitatieve norm voor de openbare ruimte af te sluiten parkeerdekken van private partijen (zoals corporaties) niet als openbaar groen mee te tellen (zoals ook voor het CID is vastgelegd).
Intern beraad artikel 11 eerste lid Wob juncto artikel 10 lid 2 onder g Wob
PAGINA 85
SP 1
Motie: Onafhankelijke risicoanalyse Constaterende, dat: ■ De plannen voor de Dreven, Gaarden en Zichten bij corporatie Staedion zullen leiden tot een tekort van €100 tot €110 miljoen; ■ De risico’s per partij (Staedion, Heijmans en gemeente) nog gedefinieerd moeten worden; ■ De subsidieaanvraag die de gemeente bij het Rijk heeft gedaan slechts voldoende is voor de eerste 10 jaar van de herstructurering, terwijl de totale herstructurering zeker tot 2040 zal duren; ■ De planning van de herstructurering zeer strak in elkaar zit, waardoor tegenvallers binnen delen van het project grote gevolgen kunnen hebben voor het totale project; ■ Het collegebesluit stelt dat er voor fase 1 van de herstructurering sprake is van projectspecifieke en marktrisico’s die indicatief geraamd zijn op €3,6 miljoen - waar nog geen dekking voor is gevonden - en er daarnaast sprake is van procesrisico’s waarvan geen raming is weergegeven in het collegebesluit. Overwegende, dat: ■ De raad beschikt over een vertrouwelijke financiële haalbaarheidsstudie naar de plannen voor de Dreven, Gaarden en Zichten, maar geen onafhankelijke risicoanalyse; ■ Dit wel wenselijk is in het licht van de uiterst strakke planning en het feit dat de plannen alsmede de risico’s nog niet volledig gedekt zijn. Verzoekt het college: ■ ■
Een onafhankelijke risicoanalyse te laten opstellen voor de voorgenomen herstructurering van de Dreven, Gaarden en Zichten; Deze voor de behandeling van het projectdocument Dreven-Gaarden-Zichten aan de raad te doen toekomen.
Intern beraad artikel 11 eerste lid Wob juncto artikel 10 lid 2 onder g Wob
PAGINA 86
SP 2
Motie: Kom met een sloopkader Constaterende, dat: ■ Een gedwongen verhuizing een van de meest ingrijpende gebeurtenissen in een mensenleven kan zijn; ■ De ingrijpende sloopplannen voor de Dreven-Gaarden-Zichten niet in alle straten en complexen gedragen worden; ■ Ook de bouwtechnische staat van de straten en complexen die de gemeente en Staedion wil slopen significant verschilt. Overwegende, dat: ■ Er alleen door de gemeente zou moeten worden meegewerkt aan sloopplannen die weloverwogen en noodzakelijk zijn gebleken; ■ Het daarnaast wenselijk is dat de gemeente eenduidig handelt bij sloopvoornemens in onze stad; ■ In Amsterdam in 2016 een sloopkader is vastgesteld om vergunningsaanvragen voor woni ngonttrekking door sloop in het licht van deze criteria goed te kunnen beoordelen; ■ In de beleidsregels van dit sloopkader staat dat bij het afgeven van de vergunning onder andere de bouwtechnische noodzaak van sloop moet worden onderbouwd en duidelijk moet worden gemaakt hoe de visie van bewoners is gepolst, maar ook rekening moet worden gehouden met de sociale samenhang in de buurt en de identiteit en het karakter van een buurt.
Verzoekt het college: ■ Met een voorstel te komen voor een gemeentelijk sloopkader, met het doel vergunningsaanvragen voor woningonttrekking door sloop te toetsen aan de hand minimaal van de volgende criteria: de bouwtechnische noodzaak, de visie van bewoners, de gevolgen voor de sociale samenhang van de buurt en de gevolgen voor de cultuurhistorische, architectonische en stedenbouwkundige identiteit van de buurt; ■ Dit voorstel in het najaar van 2021, in ieder geval voor de behandeling van het projectdocument en de samenwerkingsovereenkomst Dreven-Gaarden-Zichten, als raadsvoorstel aan de raad te doen toekomen. Intern beraad artikel 11 eerste lid Wob juncto artikel 10 lid 2 onder g Wob
PAGINA 87
Intern beraad artikel 11 eerste lid Wob juncto artikel 10 lid 2 onder g Wob
PAGINA 88
’
il
u
m
r
ïm
/*m
PAGINA 89
r -
i
{1
"•'a
■ ,
r
,
«Bi
» ï 3ü/
:'
«V
f M/if
ï
UM W
•
p
I
____ /• '
1
4
3
-Pp ï ^Q ) i
\ i kalkm
rtPPTI
Ki
v
I
"
T
Si
Sii
/
aB
&S
Den Haag
r
v
L
ri
a
ƒ
r
»
CD
E
-----
wn CD
u N <LT
•i’
Cü
+ n> cd
UtfSBg
Document 19
J
••:C:
c
; ; :
s.
-.V
tg
C,
i-fl
c
X
-C ó ' •
gig .04 Apeldoornselaan 219
30
,27 Plaats ongd.
.05 Brugsestraat 79
32
.06 De Savornin Lohmanptein 3
34
.29 Rijswijkseweg 17
cx>
.07 Deltaplein ongd.
36
.30 Rozenstraat 46
CO
44
.31 Saturnusstraat ongd.
CO
•33 Van Speijkstraat 47A .34 Waldeck Pyrmontkade 872
co
x
•••>
c
E
is
co
.23 Nieuw Rozenburgstraat ongd.
.74
■'
'
TC •:
u -
: • ;
ƒ;
p VVS
SC
-■
V
2
"L C
SS 1
CS CSC"
...
■
l£?
. -
mm t .
■
SS
i ■
3p:^
as
PAGINA 90
B
:■
-
ÜS
C
: .
W>
• •
cc i <<
>
Hè w
-
ti
m
v
c
mCC-"P
-C
rp
1
-
-
m
p-
mmm mm
:
fes. • -
v
cc
K s^:.C:
00
M
co
c:y:> p* -
Thérèse Schwartzestraat 15D
*50
8
S
.72
k
hoek Madesteinweg
.22 Madepolderweg ongd.
O,
Rijslag 17,19 en 21
* si
6
.i
70
- ... .
co
.21 Leyweg ongd.
-_ ;C
Passage 6-8-10, Buitenhof 4-5-6 en 8
|-
5
tg
.68
■■■-c.
.20 Laan van Poot ongd. thvTortellaan
:
Kapelweg 18
*ÈÉ>:Êa
>c Sc.
p -
SS
SI
■
7'
4
c
66
O vJ
.19 Laan van Nieuw Oost-lndië 179
r
Kamperfoeliestraat 2A/2B
.62
mm
3
m
.18 Laan van Nieuw Oost-lndië 123-127 .64
.17 Laan van Nieuw Oost-lndië 14-16
•is
Ê
1 >•
I
»
k
*
Catsheuvel 4-18
uo
O vl
1
.16 Houtrustweg 2A
PCïft
58
Terugblik 2015-2018
r-
.15 Hollanderstraat 55 en 57
■
56
JCSCH:
.14 Herengracht 21
-
54
c
s K.C
■9
.13 Hellingweg ongd.
&
,52
't;
•12 Hellingweg 98
8
50
ÉI •ö 1
/ -j
co OJ
/
.10 Duinweg 35
m
* :
:
BS
s.
St
O vJ
i'v / 7
sV
C;
o
|cc:
:
■ i-
w
fescia-,*
co
I
s,
00
-
o
i
h
-
/
O vJ
46
SfvSS
.26 Perenstraat 103
ɧS
28
■
C30
.03 Altingstraat 219
•
.2$ Orchideestraat 26
mm
26
i>:
to
.02 Acaciastraat 81
5É
.24 Noordpolderkade 163
t- —„
24
s
.01 Abrikozenstraat 191
co
\
C/
Projecten
Jaarverslag Welstandsen Monumenten commissie 2019-2020 PAGINA 91
Den Haag ïgjuni 2021
Den Haag legt in dit document verslag van de door haar verrichte werkzaamheden in 2019 en 2020.
Colofon Redactie
Met dank aan
Afdeling Monumentenzorg & Welstand
Medewerkers afdeling Monumentenzorg & Welstand,
Inhoud .4
Voorwoord wethouder
.6
Voorwoord voorzitter
Jaarverslag Welstands- en Monumentencommissie 2019-2020
Dit verslag is opgesteld ter kennisgeving aan de Gemeenteraad van Den Haag conform artikel 12b, derde lid van de Woningwet en artikel 9.14 van de Bouwverordening. De Welstands- en Monumentencommissie van
architecten en opdrachtgevers.
De Welstands- en Monumentencommissie
Tekst Afdeling Monumentenzorg & Welstand
Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag
Ontwerp
tiseerd bestand, op openbaar gemaakt, in enige vorm of
IM VormCommunicatie
op enige wijze, zonder voorafgaande toestemming van
worden vermenigvuldigd, opgeslagen in een geautoma
auteur.
Drukker
De afbeeldingen/artist impressies in dit jaarverslag zijn
Van Deventer bv
geen bouwtekeningen maar artistieke sfeerimpressies.
Oplage
van de afbeeldingen. Aan deze afbeeldingen kunnen
500 exemplaren
daarom op geen enkele wijze rechten worden ontleend.
Het werkelijke resultaat kan in alle opzichten afwijken
.12
De leden van de Welstands- en Monumentencommissie
■23
+ Projecten
.101
+ Terugblik 2015-2018
.110
Cijfers
rf\
PAGINA 92
Voorwoord wethouder
De commissie wordt vaak aangesproken op haar verantwoordelijkheid ten aanzien van het uiterlijk van de stad. Zowel van de historisch gegroeide stad, als van de
doorMartijn Balster
nieuwe lagen die worden toegevoegd. Tijdens een plenaire vergadering of collegiaal
wethouder Wonen, Wijken en Welzijn
overleg beoordeelt de commissie niet alleen de architectuur en de bouwkundige
Grootschalige nieuwbouw is maar een deel van wat er in Den Haag gebeurt. Transformatie van beschermde monumenten, duurzaamheidsmaatregelen of kleinere initiatieven zoals bijvoorbeeld dakopbouwen zijn even belangrijk. Deze
* >
dakopbouwen, die momenteel veelvuldig worden aangevraagd, zijn een groot en belangrijk onderdeel van het commissiewerk. De zogenaamde nieuwe ‘vierde laag' van Den Haag zou je kunnen zien als een van de grote binnenstedelijke verdichtingsopgaven van Den Haag.
_
V
Er worden jaarlijks veel bouwplannen ingediend, die in de meeste gevallen getoetst worden aan de Welstandsnota. 20 % hiervan wordt besproken in de openbare vergadering van de commissie. De commissie wordt daarbij ondersteund door de medewerkers van de afdeling Monumentenzorg en Welstand. De overige plannen worden door de adviseurs van de afdeling Monumentenzorg en Welstand beoordeeld, zelfstandig otter voorbereiding voor de commissie. Het zoeken en bediscussiëren van de juiste balans tussen de dynamiek van het vernieuwen en het koesteren van de bestaande stad, is de kern van het werk van de commissie. Dat is nooit een gemakkelijke afweging en ik wens ze ook de komende tijd weer alle wijsheid toe die ze daarvoor nodig zullen hebben.
•4
PAGINA 93
Jaarverslag Welstands- en Monumentencommissie 2019-2020
d
ontwerp een positieve bijdrage aan de ruimtelijke kwaliteit van de stad is.
un
Bouwen, verbouwen, bijbouwen en inbouwen, het hoort er allemaal bij om in ons mooie Den Haag de bestaande woningvoorraad ‘bij de tijd’ te houden en om aan de nog altijd groeiende vraag naar fatsoenlijke en betaalbare woonruimte te voldoen. De Welstands- en Monumentencommissie levert een belangrijke bijdrage aan de afwegingen die horen bij de ontwikkeling van de stad. Daarbij gaat het niet alleen om het bewaken van de esthetische kwaliteit van een gebouw of een dakkapel op zichzelf. Minstens zo belangrijk is dat nieuwe toevoegingen zich zorgvuldig verhouden tot en laten inspireren doorbet Den Haag dat er al is.
details, maar ook of het ontwerp in de ruimtelijke en architectonische context van de wijk past. Van stedenbouwkundige inpassing tot kleurgebruik wordt gekeken of een
Voor u ligt het verslag van de Welstands- en Monumentencommissie over de jaren 2019 en 2020. Het toont een selectie van de door ons beoordeelde plannen in die periode en geeft inzicht in de wijze waarop wij de rol van onafhankelijke door Marianne Loof
ruimtelijke adviseur van het College van B&W van Den Haag de afgelopen tijd hebben uitgeoefend. Met een bevlogen en
namens de Welstands- en Monumentencommissie Den Haag
divers team van architecten, landschapsarchitecten, stedenbouwers en erfgoed-specialisten uit de voorlinie van het werkveld, buigt de commissie zich over de vraag hoe de ambities van de stad verwezenlijkt kunnen worden in de uiteenlopende bouwprojecten die worden voorgelegd. Dit verslag is een weerspiegeling van de laatste ontwikkelingen in de gebouwde omgeving, in al haar verscheidenheid en gelaagdheid.
Tegelijkertijd markeert het verslag in zeker zin een einde van een tijdperk. We staan immers aan de vooravond van vergaande verdichting, vergroening en verduurzaming binnen de stadsgrens. Dit gaat samen met de komst van de
gemeentelijke diensten. Integrale kwaliteitstoetsing en het onafhankelijk deskundigenadvies zijn cruciaal om de ruimtelijke kwaliteit van de stad te kunnen borgen en zelfs verbeteren. Persoonlijk is dit voor mij een goede gelegenheid om te reflecteren op de uitdagingen die voor ons liggen en de rol die de commissie daarin de komende jaren kan vervullen.
.6
PAGINA 94
Jaarverslag Welstands- en Monumentencommissie 2019-2020
omgevingswet. De grootte van deze uitdagingen moet niet onderschat worden en vragen om veel inzet van de
De Welstands- en Monumentencommissie De Haagse Welstands- en Monumentencommissie is een brede commissie. De onafhankelijke leden adviseren het college van burgemeester en wethouders. De commissie adviseert als welstandscommissie over
-
het uiterlijk en de plaatsing van bouwwerken en gebruikt daarbij de X
Als monumentencommissie adviseert de commis
van de commissie. Deze samenstelling is de
sie over de aanpassing van beschermde monu
voorwaarde voor een geïntegreerde beoordeling.
menten, over de impact van verbouw en nieuw
I'S \
m
y— jm.
T \ / Gut '' elena J kooit vetera architecten
.8
bouw op de beschermde stadsgezichten en over
De deskundigheid en de onafhankelijkheid van de
de bescherming van nieuwe monumenten en
commissie wordt ook ingezet voorafgaand aan de
stadsgezichten. Waar mogelijk is het advies van de
formele advisering. De commissie voert collegiaal
commissie het resultaat van een geïntegreerde
vooroverleggen met architecten en is een
welstand- en cultuurhistorische beoordeling.
gesprekspartner voor bijvoorbeeld de gemeente
De brede adviesrol van de Welstands- en Monu
lijke monumentenadviseurs en de afdeling Steden
mentencommissie vraagt een brede samenstelling.
bouw & Planologie. De deskundige op het gebied
Naast architecten zijn ook deskundigen op het
van landschap en openbare ruimte vertegenwoor
gebied van monumenten en cultuurhistorie,
digt de commissie in de gemeentelijke Adviescom
stedenbouw en landschap en openbare ruimte lid
missie Openbare Ruimte (Acor).
1 ‘BOOM landscape I Philonrnefl* (Guest)'
PAGINA 95
Jaarverslag Welstands- en Monumentencommissie 2019-2020
Welstandsnota Den Haag 2017 als toetsingskader.
•9
»P'
In de periode 2019-2020 zijn vier nieuwe leden benoemd. Marianne Loof is benoemd als voorzitter van de commissie, Franz Ziegler en Karen van Vliet
I
als stedenbouwkundigen en Joris Molenaar als deskundige op het gebied van monumenten en cultuurhistorie.
De namerstukkenlijst en de Kan-bepaling
beoordelingen los van de commissie worden mogelijk gemaakt door de zogenaamde Kan
Een deel van de advisering door de commissie
bepaling (artikel 6.2, eerste lid van het Besluit
wordt ambtelijk voorbereid door de adviseurs van
omgevingsrecht). Met dit artikel kan het college
de afdeling Monumentenzorg & Welstand en in
van burgemeester en wethouders besluiten een
de vergadering van de commissie vastgesteld.
deel van de bouwplannen en beginselplannen
Daarnaast zijn er bouwplannen en beginselplannen
ambtelijk te toetsen aan de Welstandsnota.
die worden beoordeeld door de adviseurs van
Op 16 december 2014 is deze mogelijkheid met
reden een dynamische periode. De eerste vergade
de afdeling Monumentenzorg & Welstand of
een collegebesluit ingevuld.
ring na de aankondiging van de eerste corona-
door de afdeling Vergunningen & Toezicht. Deze
De periode 2019-2020 was ook om een andere
*
W
van 2020 heeft de commissie op afstand vergaderd,
V
y
■ *V
*
t .j.
k
(ï
.10
Afdeling Monumentenzorg en Welstand PAGINA 96
i
hebben belanghebbenden op afstand ingesproken.
J l*
hebben architecten op afstand toegelicht en
Jaarverslag Welstands- en Monumentencommissie 2019-2020
t
maatregelen, de vergadering van 18 maart 2020, was meteen een digitale vergadering. De rest
De (eden van de Welstandsen Monumentencommissie ►
«
Als partner van LEVS architecten werkt
‘Goede omgevingskwaliteit’ is een
ze op dagelijkse basis volop mee aan de
van de kerndoelstellingen van de
stad van morgen. De nieuwe stedelijke
omgevingswet. Wat is dat en hoe
uitdagingen van verdichten, vergroenen
realiseer je dat?
en verduurzamen zijn inmiddels een
De kern van ruimtelijke kwaliteit is
grote expertise geworden, in binnen- en
samenhang. Het gaat niet slechts om
buitenland. Marianne ziet duurzame
de geveltjes maar om het weefsel
Over iets minder dan een jaar zal de
ruimtelijke kwaliteit als een collectieve
van erfgoed, stedenbouw, landschap,
nieuwe omgevingswet in werking
verantwoordelijkheid. Tussen 2011
architectuur, openbare ruimte,
treden en moet Den Haag een
en 2017 gaf ze in Amsterdam, ook als
verduurzaming en verdichting. De stad
omgevingsvisie op tafel hebben
voorzitter, leiding aan de transformatie
is groot en ingewikkeld. In dit systeem
liggen. De uitdagingen zijn
van de Commissie voor Welstand en
moet elk plan ingebed worden en de vraag
omvangrijk, met urgente thema’s
Monumenten naar de Commissie
is telkens: hoe en op welk moment kun
als vergroenen, verdichten en
Ruimtelijke Kwaliteit. Daarbinnen denkt
je kwaliteit toevoegen. Ik wil absoluut
verduurzamen. Ook het adviseren
nu een aparte ‘integrale commissie’ al in
voorkomen dat we elkaar aan het eind van
over ruimtelijke kwaliteit zal
een zeer vroege fase van de planvorming
de rit aankijken en ons, om Adriaan Geuze
ingrijpend veranderen, in het voorjaar
mee met initiatiefnemers.
te citeren, afvragen: wie heeft dit besteld?
van 2020 nam Marianne Loof het
De politiek legt terecht grote ambities
voorzitterschap over van Rens
op tafel, daar hoort een vroegtijdige
Schulze.
belangenafweging en inspirerende kwaliteitstoets bij waar initiatiefnemers en ontwerpers wat mee kunnen.
.12
PAGINA 97
Jaarverslag Welstands- en Monumentencommissie 2019-2020
Leden 2015-2016-2017-2018
T
ü5
De afgelopen twee jaar zijn er vier nieuwe leden benoemd. In april beeft Marianne Loof de voorzittershamer overgenomen van Rens Schulze. In juli zijn vervolgens Karen van Vliet en Frans Ziegler benoemd tot stedenbouwkundig lid en is Joris Molenaar toegevoegd als expert monumenten. Gevraagd is wie ze zijn, hoe zij Den Haag zien vanuit bun eigen expertise en hoe zij bun rol in de commissie zien. Aan de hand van deze vragen vertellen zij bun verbaal.
Marianne Loof In wat voor stad willen we leven?
deze thema s aan. Eigenlijk vind ik dat we
gespannen voet. Dit behoeft veel meer
verwachtingen van onze adviezen
Ik zie graag dat we veel eerder kunnen
en iets minder in de beleidsrol dan in
vergroening en natuurinclusief bouwen
aandacht, zoals ook verderop in dit
ervaren we het huidige systeem
adviseren over waar er andere keuzes
ook een beetje wereldstad, met de
Amsterdam.
als volwaardige welstandscriteria moeten
verslag benadrukt wordt door Karen
soms als frustrerend. De commissie
gemaakt kunnen of moeten worden.
zien, geborgd in de welstandsnota!
van Vliet.
is maar een kleine schakel in het
grachtengordel, het toerisme en de
.14
ambities van een metropoolregio, kom
Duurzaamheid hoort natuurlijk bij
Ik denk aan robuuste daktuinen met
geheel van gemeentelijke diensten
Maakt dat de processen niet nodeloos
je nu naar Den Haag: waarom?
die laatste ontwikkelingen. Weet een
goede beplanting, groene gevels,
De overstap naar eeri integrale
die samen sturing moeten geven
ingewikkeld? De welstand is toch een
In eerste instantie had ik me weer
Welstands- en Monumentencommissie
groene hagen tussen woningen en
commissie is je bekend.
aan de ontwikkeling van de stad als
toetsingscommissie?
helemaal op mijn eigen bureau gestort,
daar raad mee?
ruime natuuroevers. Pas dan kan je
Hoe zie je dat in Den Haag voor je?
bouwwerk. Toch zijn wij het die vaak
Ingewikkeld, uiteraard zou ik bijna
waar we werken aan verdichten binnen
Uiteraard. Hoe we onze historische
daadwerkelijk invulling geven aan de
In Amsterdam werd al langere tijd
de ongelukken zien wanneer rondom
zeggen, maar zeker niet nodeloos.
klimaat-ambities van de stad.
nagedacht en gewerkt aan een integrale
de omgevingsvergunning plannen
Het echte doel is immers dat de
omgevingsvisie, met pilotstudies en
voorgelegd worden. Wij zien het hele
abstracte omgevingsvisie op een
de bestaande stad, verduurzaming
binnensteden meer klimaatadaptief en
van gebouwen en het vergroenen van
zelfs circulair maken terwijl we zoveel
de leefomgeving. Toen de vacature
moeten bouwen is echt een puzzel.
Welk thema wordt in Den Haag volgens
de Commissie Integrale Ruimtelijke
spectrum aan plannen die binnen
goede manier vertaald wordt in de
in Den Haag voorbij kwam werd ik
We zijn er enorm op gebrand dat er
jou over het hoofd gezien?
Kwaliteit als antwoord. Den Haag moet
de bestaande kaders en processen
daadwerkelijk gebouwde omgeving.
enthousiast van de kans hier weer op
vanuit de gemeente aandacht is voor
De vierde laag. Vergeleken met
nu in een korter tijdsbestek een grotere
ontstaan. En die sluiten lang niet altijd
Wanneer je met die visie in gedachten
een net andere manier aan bij te dragen.
klimaatoplossingen in stedenbouw en
Amsterdam en Rotterdam is
ontwikkeling doormaken. Dat is geen
aan op de ambities die de gemeente voor
en vanuit expertise en ervaring met
Den Haag is een historische stad met
plannen voor de openbare ruimte. Maar
Den Haag een relatief lage stad. Omdat
sinecure. Maar het is nodig, en vraagt
het publieke belang en de stad heeft
stedelijke projecten vroeg in een proces
verdichting en hoogbouw op een aantal
ook binnen de commissie is die focus
ze bovendien voor een groot deel
van iedereen inzet. Gelukkig heeft de
uitgesproken. Wij hebben als geen ander
kan bijsturen krijg je gewoon meer
dynamische locaties, zoals de Binckhorst
is heel belangrijk. Het college denkt na
uit particulier eigendom bestaat en
huidige commissie al een zeer integraal
inzicht in waar het in de keten misgaat.
kwaliteit aan het eind. Dan ben je
en het CID. Maar wat de stad ook
over een specifieke positie voor een
de druk op de stad toeneemt, is het
karakter. De leden zijn enorm gedreven
Of het nu gaat over dakopbouwen in
opgewassen tegen de snelheid van de
kenmerkt en uitdagend maakt is de grote
duurzaamheidsexpert in ons team.
aantal aanvragen voor dakopbouwen
en gecommitteerd aan de stad en de
het beschermd stadsgezicht, over het
markt en de veelvoud aan overlappende
rol die aan de markt gegeven wordt in de
Gelukkig hebben we op dit moment al
de afgelopen jaren enorm gestegen.
opgaven van de toekomst. Disciplines
volbouwen van binnenterreinen in
thema's.
stedelijke ontwikkeling. Juist vanwege
veel expertise op dit gebied, met diverse
Ze zijn per stuk misschien klein, maar
als stedenbouw, cultuurhistorie,
Scheveningen of over hoge torens in het
de aankomende omgevingswet zal de
(landschaps-)architecten die intensief
het zijn er wel heel veel. De beschermde
landschap en architectuur zijn sterk
Laakkwartier: we kunnen steeds pas aan
gemeente zich anders moeten opstellen.
aan klimaatvragen werken. Nu al sturen
stadsgezichten en de uitgebreide
vertegenwoordigd. Ondanks die
het eind inhoudelijk in gesprek gaan
Dat interesseert mij. Tegelijkertijd zit ik
we bij ingediende projecten sterk op
opbouwrechten staan met elkaar op
integrale samenstelling en de hoge
met de gemeente en initiatiefnemers.
PAGINA 98
Jaarverslag Welstands- en Monumentencommissie 2019-2020
hier iets meer op de concrete advisering
Ol
Na zes jaar voorzitterschap in Amsterdam, hoofdstad en toch
linie helder zijn. Ik gebruik wel vaker de
is dat?
metafoor van een kralenketting: pas als
Omdat we in een andere wereld leven
alle kralen in de ketting goed aan elkaar
dan die waarin de welstandscommissie
vastzitten blijft ze stevig zitten. Dat geldt
haar oorsprong vond. Het zijn geen
voor ruimtelijke kwaliteit net zo! Pas als
langzame, iteratieve processen meer
je omgevingskwaliteit ziet als een ketting
tegenwoordig. Gemeentes broeden niet
van kralen, waarbij elke kraal vast zit
meer eindeloos op nieuwe wijken buiten
aan een andere, wordt bet bijvoorbeeld
de stadsgrens. Nu komt er gewoon ergens
mogelijk om ook in bet lage Den Haag van
een stukje grond vrij en plots is daar
nu én flink de hoogte in te bouwen én
een initiatief waar de gemeente een
een fijne, leefbare stad te houden die nog
mening over moet hebben. Midden in
Karen van Vliet Sinds drie jaar ben ik zelfstandig
Als lid van de commissie leid ik
stedenbouwkundig adviseur en
de vergadering van bet deel van
in 2020 trad ik aan als commissielid
de commissie waarin de kleine
van de Haagse Welstands- en
bouwplannen worden behandeld,
Monumentencommissie. Ik ken de
waaronder de dakopbouwen.
stad goed, omdat ik opgroeide in
Deze zogenaamde 'vierde laag’
Leidscbendam. In Delft studeerde ik af
blijkt een stille, maar krachtige
op een herontwerp van de badplaats
verdicbtingsmotor! Kijkend naar de
Scbeveningen en de eerste grote
ruimte die de bestemmingsplannen
Mijn naam is Karen van Vliet,
klus van BGSV was bet ontwerp van
bieden om door de hele stad nog een
stedenbouwkundige. Na tien jaar als
bet Masterplan voor Leidscbenveen.
toplaag te bouwen, hebben we bet
ontwerper bij de afdeling Stedenbouw
Den Haag is een compacte, lage stad
over misschien wel over de grootse
van de gemeente Rotterdam te hebben
met contrasterende stedenbouwkundig-
ontwerpopgave van Den Haag.
heel lang mee kan.
de bestaande stad. En dan moet je wel je antwoord klaar hebben. Dat antwoord moet vervolgens niet door ieder voor gewerkt, ben ik sinds vijfentwintig jaar
arcbitectoniscbe ensembles (de
De beschermde stadsgezichten en
met mijn eigen stedenbouwkundig
pruiken- en petten-stad), waarin de
de uitgebreide opbouwrecbten in de
ontwerpbureau BGSV actief in zowel
dichte woon-en werkgebieden dooraderd
bestemmingsplannen staan met elkaar
steden als dorpen, met een grote
worden door kwalitatief boogwaardig
op gespannen voet. In de komende
verscheidenheid aan projecten.
.16
stedelijk groen: van bet Haagse
tien jaar ligt er daarmee een enorme
parkenstelsel tot de lommerrijke lanen
verrommeling van bet straatbeeld op de
en de vele groene pleinen. Ik werkte mee
loer. Om de beschermde stadsgezichten
aan de Structuurvisie 2020, en ken maar
daadwerkelijk te beschermen,
al te goed de voorgeschiedenis van de
stuurt de commissie primair op een
discussie over verdichting vandaag.
samenhangend straatbeeld, middels de
PAGINA 99
Jaarverslag Welstands- en Monumentencommissie 2019-2020
zich gegeven worden, maar over de hele
welstandscommissie alleen, waarom
-3
Je hebt het nadrukkelijk niet over de
Franz Ziegler
in 2018 vastgestelde nota. We richten
de technocratische benadering van
voor deze meervoudige uitdaging van
ons op de totstandkoming van generieke,
bestemmingsplannen en zonnestudies
verdichten en vergroenen voor stedelijke
zorgvuldig gematerialiseerde en
leidend. We moeten zorgen dat
leefbaarheid in een veelal monumentale
Mijn interesse en expertise ligt dan
Ik geniet van slimme analyses en de
gedetailleerde dakopbouwen, die als
de prachtige architectonische
context,
ook op de ‘middenschaal’, daar waar
dialoog die aanzet tot inspiratie en
precedent werken voor navolgende
tijdsbeelden die onze stad rijk is op
De drive van de commissie om dit te
stedenbouwkundige concepten en
verdieping. Ik houd van tactisch
opbouwen. Dat gaat nu nog goed. Maar
de schaal van een hele straat of een
bereiken maakt me optimistisch over de
strategieën worden gematerialiseerd
resultaatgericht adviseren. Het onder
om op de lange termijn ruimtelijke
heel blok beter gewaarborgd kunnen
komende periode.
in gebouwen en buitenruimteontwer-
zoeken en ontdekken van deze stad in
kwaliteit te borgen hebben we een
worden. Daarvoor hebben niet
pen. In het samenspel van vele partijen
mijn rol als commissielid, is mij de eerste
die betrokken zijn bij het maken van
8 maanden zeer goed bevallen.
» 15
%
3
meer integrale visie en werkwijze
alleen wij maar ook ontwerpers en
nodig. Met de afdeling stedenbouw en
indieners behoefte aan inzichtelijke
planologie en monumentenadviseurs
opbouwkaarten en historische
zouden we scherper willen beoordelen
analyses van gebiedskarakteristieken.
Mijn naam is Franz Ziegler. Ik ben
ontwerper, supervisor, stadsmaker,
waar een extra laag of accent wel
Om daarmee uitgedaagd te worden om
partner in het bureau Ziegler|Bran-
plantoetser, didacticus en architect.
en waar echt niet mogelijk is. Nu is
waardevolle concepten te ontwikkelen
derhorst stedenbouw en architectuur.
Mijn proceservaring is daarbij zeer
Na mijn studie aan de TU Delft, werkte
belangrijk, maar mijn focus ligt altijd
ik eerst als architect en leerde daarna
op resultaat, het maken en het
het vak stedenbouw in de praktijk, bij
cruciale detail. Lid zijn van de
een zeer ervaren stedenbouwkundig
Welstands-en Monumentencommis
bureau.
sie van De Haag vind ik bijzonder
Fotograaf: Thijs Wolzak
Jaarverslag Welstands- en Monumentencommissie 2019-2020
aannemen: stedenbouwkundig
eervol en ook erg interessant werk. Door het beoordelen van een veelheid van zeer uiteenlopende plannen en het opbouwend adviseren met een ervaren team van experts, leer ik Den Haag kennen van binnenuit
.18
PAGINA 100
iS
De vierde laag: ‘misschien wel de grootste ontwerpopgave van Den Haag'
de stad, kan ik verschillende rollen