RIS310854 bijlage

Planuitwerkingskader Lange Houtstraat - Staal Bankiers

versie 2.1 nov. 2021

Locatie Lange Houtstraat - Staal bankiers

2

INHOUD 1. INLEIDING 1.1 Aanleiding  1.2 Status en doel 1.3 Opgave 1.4 Projectomschrijving  1.5 Leeswijzer

5 5 5 5 7 7

2. LOCATIE 2.1 Positie in de stad 2.2 Ontwikkelingsgeschiedenis 2.4 Knelpunten en kansen 2.5 Actuele ontwikkelingen in omgeving

9 9 10 12 12

3. STEDELIJKE ONTWIKKELING 3.1 Binnenstadsplan 3.2 Belang van Museumkwartier

6.3 6.4 6.5 6.6

13 13 13

6.7 6.8 6.9 6.10 6.11

Economie Mobiliteit Duurzaamheid Milieu-aspecten  6.6.1 Waterparagraaf  6.6.2 Riolering  6.6.3 Bezonning en windklimaat  6.6.4 Lucht- en geluidkwaliteit 6.6.5 Bodem 6.6.6 Flora en fauna 6.6.7 Externe veiligheid Monumentenzorg en Welstand  Wonen Archeologie  Cultuurbeleid Haags Afvalplan

37 40 42 43 43 44 44 44 45 46 46 46 48 49 50 50

4. RUIMTELIJKE VISIE 4.1 Bestaande karakteristiek als basis 4.2 Van monofunctioneel blok naar veelzijdig verbindend gebied 4.3 Duurzamer en groener

14 15 16 17

7. COMMUNICATIE 7.1 Participatie 7.2 Proces van communicatie en aanpak 7.3 Belanghebbenden, standpunten en stappen

51 51 51 52

5. PLANUITWERKINGSKADER 5.1 Bestemming en programma 5.2 Bouwregels 5.3 Ontsluiting en parkeren 5.4 Buitenruimte 5.5 Duurzaamheid 5.6 Uitwerking Tournooiveld

18 19 23 23 25 25 33

8. FINANCIERING EN UITVOERINGSASPECTEN 8.1 Financiering 8.2 Juridische planologische procedure 8.3 Planning en fasering 8.4 Bouwveiligheidsplan 8.5 BVC-procedure

53 53 53 54 54 54

6. SECTORALE KADERS 6.1 Vigerend juridisch kader 6.2 Stedenbouw & planologie

34 34 34

B. BIJLAGE Bijlage 1 Haags Duurzaamheidsteam Bijlage 2 Natuurinclusief bouwen ambitie Bijlage 3 Participatie 

55 56 60 61

3

plangebied PUK locatie Staal

Plangebied

4

PLANUITWERKINGSKADER

1. INLEIDING 1.1

Aanleiding

Herontwikkeling van het complex STAAL, aan de Lange Houtstraat, is een strategische ontwikkeling in de binnenstad. In 2017, na 100 jaar op hetzelfde adres kantoor gehouden te hebben, heeft Staalbankiers haar deuren gesloten. Door de jaren heen heeft de bank zich uitgebreid naar de aangrenzende bestaande bebouwing, tot een verkamerd kantoorcomplex van ca. 25.000 m2. De aaneenschakeling van gebouwen heeft jarenlang de functie van een bank gehad, waardoor STAAL een gesloten en naar binnen gekeerd karakter heeft. Er is dan ook geen interactie tussen het gebouw en straatniveau. Het vertrek van Staalbankiers biedt een unieke kans voor een duurzame herontwikkeling van de locatie. Gelegen tussen het politieke hart van Nederland, het culturele cluster van het Museumkwartier en het Plein als uitgaansgebied. Een nieuwe toekomstbestendige programmering draagt bij aan de dynamiek van dit deel van de binnenstad.

1.2

In dit Planuitwerkingskader (PUK) zijn de voorwaarden opgenomen waaraan het plan dient te voldoen om gemeentelijke medewerking te verkrijgen. Het PUK wordt vastgesteld door het college, met instemming van de gemeenteraad. Na de vaststelling is het document 24 maanden geldig. De inhoud is ambtelijk afgestemd met de verschillende vakdisciplines. Vervolgens wordt in hoofdstuk 8 beschreven hoe de uitwerking juridisch-planologisch mogelijk kan worden gemaakt. Het doel van dit PUK is drieledig: 1.

2.

In 2019 heeft SYNTRUS ACHMEA samen met SENS REAL ESTATE een planvoorstel gedaan voor het herontwikkelen van het STAAL-complex, de bebouwing gelegen aan de Lange Houtstraat, Tournooiveld en Korte Vijverberg. Het betreft het herbestemmen van het kantoor tot een multifunctioneel (wonen, werken, recreeren, verblijven) ensemble. De ruimtelijke ingrepen (verandering gevels en bouwmassa) zijn beperkt maar vragen wel om nauwkeurige aanpak met respect voor het straatbeeld en het beschermd stadsgezicht. Met de vestiging van een nieuw museum aan het Tournooiveld draagt deze ontwikkeling ook bij aan het versterken van het

Status en doel

3.

Het geeft een ruimtelijke visie op hoofdlijnen voor de ontwikkeling(en) binnen de ruimere context. Daarnaast biedt het juridisch-planologische, ruimtelijke en functionele kaders en randvoorwaarden voor de bouwenveloppe en de buitenruimte rondom het voorstel. Het geeft tevens de daarbij behorende kwaliteitseisen aan. Het PUK is een eerste stap voor het opstellen voor een Goede Ruimtelijke Onderbouwing (GRO) voor een nog te volgen juridisch-planologische procedure. In het PUK vindt de eerste toetsing aan gemeentelijk beleid plaats. In aanvulling hierop dient toetsing aan Rijks- en provinciaal beleid plaats te vinden en de uitvoering van diverse onderzoeken. Daarnaast wordt in het PUK aangegeven welke communicatie en ruimtelijke ingrepen nodig zijn in het plangebied ten behoeve van de ontwikkeling. Het geeft inzicht in de wijze waarop eventuele kosten die nodig zijn voor ingrepen in de omgeving verhaald worden.

1.3

Opgave

Het ‘Coalitieakkoord 2018-2022’ geeft aan dat de gemeente ‘Groei wil laten werken voor een mooie en leefbare stad’. De ontwikkeling van de voormalige Staal bank sluit aan op deze ambities. Het gebied wordt nu gekenmerkt door gedateerde kantoorgebouwen in verschillende cultuurhistorische panden. Deze functie is vrij gesloten en de opgave is om met de herontwikkeling te voorzien in een levendig en leefbare binnnenstad met behoud van de bestaande karakteristieke waarden van de gebouwen en haar omgeving. De vestiging van een museum zorgt voor een versterking van het toeristisch potentieel in deze omgeving. De opgave is het inpassen van deze functie die hoge eisen stelt aan de beleving en het behoud van haar collectie. Hiervoor zijn ruimte en technische voorzieningen nodig die moeten passen in de cultuurhistorische panden en omgeving. Een andere opgave is de omringende openbare ruimte die moet aansluiten op de nieuwe functie en vice versa. Hierbij gaat het om de aspecten zoals het kwalitatief oplossen van de ontsluiting voor voetgangers, fietsers, laden en lossen, fietsparkeren en eventuele uitingen van het Museum(-kwartier). Het is de opgave om in dit PUK de mogelijkheden en randvoorwaarden te benoemen voor het inpassen van de nieuwe functies en aanpassingen van de bebouwing.

Museumkwartier. Het planvoorstel van maart 2021 van Syntrus Achmea is de basis waarop dit PUK is opgesteld. Het planvoorstel is globaal van opzet, waardoor een aantal onderzoeken nog moet worden uitgevoerd, of bij verdere uitwerking om een verdiepingsslag vragen. Mogelijk leidt dit tot ruimtelijke of programmatische wijzigingen in het bouwplan. Ook wijzigingen in wet- en

De door de gemeente te maken kosten voor de mogelijke ingrepen (aanleg en beheer) in de openbare ruimte, worden onderdeel van een nog te sluiten anterieure overeenkomst of eventueel exploitatieplan.

regelgeving kunnen hier aanleiding toe geven. PLANUITWERKINGSKADER

5

Herontwikkelingsplan door Syntrus Achmea / SENS i.s.m. K+P architecten en Next architecten, mei 2021

6

PLANUITWERKINGSKADER

BESTAANDE GEVELLIJN

1.4

A HOTEL WERKEN & VERGADEREN WONEN RESTAURANT & CAFE CULTUUR / DEBAT

Projectomschrijving

Ruimtelijk voorstel op hoofdlijnen Het planvoorstel van maart 2021 is vooral gericht op herbestemming en veranderingen op het binnenterrein en uit het zicht vanaf de omliggende openbare ruimte. Belangrijk aandachtspunt is de toevoeging van bouwmassa op de panden aan het Tournooiveld Programma binnen het plangebied In de presentatie juni 2021 wordt het volgende programma aangegeven:

B

B

• Werken en vergaderen, ca. 11.000 m2 (1.000 werkplekken) • Debat en Congres (3 zalen ca. 20-700 pers.) • Woningen (ca. 57 woningen/ 5.000 m² bvo) • Horeca (ca. 1.300 m² bvo) • Cultuur/Museum (ca. 6.500 m² bvo)

A

A

• Parkeren (ca. 84 pp)

1.5

Leeswijzer

Hoofdstuk 1 gaat in op het planvoorstel en de overwegingen van de gemeente om een Planuitwerkingskader op te stellen. Hoofdstuk 2 gaat in op de locatie in de huidige situatie Hoofdstuk 3 gaat over het Binnenstadsplan Hoofdstuk 4 schetst een beeld van de ruimtelijke visie op het

B

gebied en de daarbij behorende achtergronden. Hoofdstuk 5 geeft de stedenbouwkundige randvoorwaarden voor de uitwerking van het plan Staal. Hoofdstuk 6 geeft de sectorale kaders van het vigerend beleid en vertaald deze door naar de huidige situatie. Hoofdstuk 7 benoemd de communicatie-aspecten Hoofdstuk 8 gaat in op de financiering, procedures & uitvoering.

Begane Grond en doorsneden plan STAAL door Syntrus Achmea / SENS i.s.m. K+P architecten en Next architecten, mei 2021 PLANUITWERKINGSKADER

7

STAAL

Kadastrale kaart

Vogelvlucht van de locatie met links de Hofvijver

Vogelvlucht met op de voorgrond het Tournooiveld

Tournooiveld-zijde van complex Staal en ingang parkeergarage

Doelenstraat, poorttoegang tot het kabinet van de Koning

Doelenstraat met zicht op het Mauritshuis.

Hoek Doelenstraat-Lange Houtstraat

STAAL

Geologische ondergrond & Staal Bankiers

8

PLANUITWERKINGSKADER

2. LOCATIE 2.1

Positie in de stad

Het plangebied ligt in het hart van de binnenstad en het Museumkwartier, tussen het Lange Voorhout en het Plein, aan de westzijde grenzend aan de Hofvijver met het Binnenhof. Het gedeeltelijk monumentale complex is gelegen in het stadsdeel Centrum. Op dit schaalniveau bevindt het plangebied zich in de binnenstad en is onderdeel van de buurt ‘Voorhout’; de historische kern die om het Binnenhof- Lange Voorhout gegroeid is Het plangebied wordt begrensd door de Lange Houtstraat, Doelenstraat/’t Plein, Korte Vijverberg en het Tournooiveld. De karakteristieke wisselwerking tussen de beslotenheid van

straten in relatie tot de grote openheid van pleinen en andere open ruimten is hier goed beleefbaar. Bijvoorbeeld in het contrast tussen de nauwe Doelenstraat en Lange Houtstraat en de openheid van de Hofvijver, ’t Plein en Lange Voorhout.

van de historische binnenstad. De bebouwingshoogte varieert van 3 lagen/14m (langs Tournooiveld) tot 5 lagen/21m (Korte Vijverberg/Doelenstraat).

De locatie ‘Staalbankiers’ bestaat morfologisch uit een aaneenschakeling van verschillende panden. Het betreft: Lange Houtstraat 2 (uit 1990), 8 (uit 1916) en 26 (1986), Korte Vijverberg 2 (1990), Doelenstraat 10 (1990), Tournooiveld 4 (1650; 1775-1799) en 5 (1774), Tournooiveld 5 met zwembad, squashbanen en garage (1986). Het complex maakt onderdeel uit van een bouwblok dat aan alle zijden gesloten is, kenmerkend voor de ruimtelijke opbouw

STAAL

Staal

Ligging van locatie in Hart van Den Haag, bron: Agenda Ruimte voor de Stad, 2016

Ligging van de locatie in de deelgebieden van de binnenstad

PLANUITWERKINGSKADER

9

2.2

Ontwikkelingsgeschiedenis

De Staal Bankiers-locatie ligt naast het Binnenhof. Het ontstaan van het Binnenhof gaat terug tot de bouw van een kasteel door de graaf Willem II van Holland in de 13e eeuw. De Hofvijver is van oorsprong een natuurlijk duinmeer, waar de Haagbeek en Bosbeek op afwateren. In de loop van de 14e eeuw wordt de Vijver rechthoekig gemaakt door graaf Albrecht van Beieren. Tot de 17e eeuw bestaat de STAAL-locatie uit een open veld, grenzend aan de Hofvijver. Het aangrenzende Lange Voorhout is al vanaf de 15e eeuw bebouwd, zoals zichtbaar op afbeelding 1558

uit 1558. Op het Tournooiveld en langs de Korte Vijverberg

Lange Voorhout, defilé van koetsen, ca. 1668

worden schietwedstrijden gehouden tussen de twee Haagse Schuttersgilden, zie afbeelding uit ca 1570. In de 17e eeuw groeit de stad snel en worden ruimtes binnen de singels langzaam volgebouwd. In deze tijd wordt ook het huidige Plein aangelegd. Grote openbare ruimtes met omsluitende bebouwing zoals het Plein, Binnenhof en Buitenhof zijn nog steeds herkenbaar als 17e eeuwse structuurbepalende elementen. De St. Jorisdoelen maakt plaats voor statige bebouwing langs de randen, zoals het woonhuis van Constantijn Huygens. Alleen de toren herinnert nog aan ca. 1570: Groei rondom het Binnenhof

de voormalige Doelen. Zo ontstaat het gesloten bouwblok met de gemeenschappelijke binnentuin. In 1971 wordt het gebied

Hoek Korte Vijverberg/Tournooiveld met Mauritshuis, ca. 1761

‘Binnenhof e.o.’ aangemerkt als rijksbeschermd stadsgezicht. Op 1 januari 1916 vestigt Staalbankiers zich aan de Lange Houtstraat 8. In de loop van de tijd groeit de bank fors en worden naastgelegen panden in het complex aangesloten. Hierdoor wordt de indeling gekenmerkt door een hokkerige ‘kruip-door-sluip-door’.

1717: Gegroeide hofstad met haar voornaamste gebouwen

10

PLANUITWERKINGSKADER

Vogelvlucht Plein, Binnenhof en Staallocatie, 1972

Het complex heeft een vloeroppervlak van ca. 25.000 m² en bestaat uit 9 adressen: Lange Houtstraat 2 (uit 1990), 8 (uit 1916, Rijksmonument) en 26 (1986), Korte Vijverberg 2 (1990), Doelenstraat 10 (1990), Tournooiveld 4 (1650; 17751799, voormalig Hotel du Vieux Doelen, Rijksmonument) en 5 (1774), Tournooiveld 5 met zwembad, squashbanen en garage (1986) In 1985 wordt een extra uitbreiding ‘de zweepslag’ in de binnentuin toegevoegd.

ca.1717

Korte Vijverberg 2

ca.1910

Hotel de Oude Doelen, Tournooiveld, ca. 1840

ca.1988

gevels Lange Houtstraat, 2021

bouwtekening Doelenstraat, ca 1988

PLANUITWERKINGSKADER

11

2.3

Knelpunten en kansen

De herontwikkeling van het complex STAAL kan bijdragen aan het oplossen en verbeteren van de volgende punten: Gedateerd monofunctioneel kantoor complex In de huidige situatie is er sprake van een gedateerd kantoorcomplex. Zowel qua uitstraling, indeling en ruimtelijke opzet past het complex niet meer bij de huidige behoefte. Daarnaast is het complex monofunctioneel en levert hiermee zeer beperkte bijdrage aan het functioneren van de binnenstad. Met de herontwikkeling ontstaat de kans om meerdere functies te mengen in het complex (zowel werken als wonen en maatschappelijk) zodat het een levendig en verbindend deel van de binnenstad wordt. Daarnaast kan door toevoeging van een culturele functie aan het Tournooiveld het toeristische profiel van het Museumkwartier versterkt worden. Gesloten complex in levendig deel binnenstad In de huidige situatie kent het complex een gesloten en introverte uitstraling. De plinten van de panden zijn vooral gesloten. Herontwikkeling biedt kansen om, binnen de veelal karakteristieke archtictectuur, de plinten van panden meer uitraling, openheid en interactie met de straat te geven. Daarnaast is er sowieso de potentie om de karakteristieke gevels met architectonische ingrepen weer in oorspronkelijke staat te herstellen en ze de expresie te geven die ooit beoogd was.

Verduurzamen en vergroenen In het algemeen biedt herontwikkeling de kans om de gedateerde kantoorbebouwing zodanig te herontwikkelen dat wordt voldaan aan de huidige eisen voor duurzaamheid. Tegelijk biedt een slimme indeling mogelijkheden voor divers en flexibel gebruik wat op de lange termijn het complex geschikt maakt voor meerdere invullingen.

In de huidige situatie kent het gehele plangebied, zelfs de binnentuin een versteende inrichting. Herontwikkeling maakt het mogelijk om binnengebieden een groenere inrichting te geven en platte daken te vergroenen en in te zetten voor duurzame energie opwekking. Lange Houtstraat Herontwikkeling en toevoeging van nieuwe functies in het complex STAAL genereert meer toestroom van bewoners en bezoekers in het gebied. Gelijktijdig met de herontwikkeling van de panden kan er onderzocht worden of inrichting van Lange Houtstraat verbeterd kan worden ten gunste van langzaam verkeer en verblijfskwaliteit. Ook liggen er kansen voor stadsdistributie en het oplossen van de logistieke opgave voor zowel huishoudelijk als bedrijfsafval.

2.4

Actuele ontwikkelingen in omgeving

In de directe omgeving van het complex STAAL zijn een aantal ontwikkelingen die van invloed kunnen zijn op de herontwikkeling van het plangebied: •

De komende jaren wordt het Binnenhof gerenoveerd. Hiervoor is allereerst afstemming qua bouwproces en logistiek van aan- en afvoer nodig. Daarnaast zijn de inhoudelijke plannen voor Binnenhof en omringende afhankelijkheid en invloed op het naastgelegen STAAL is nu nog niet met zekerheid te benoemen.

•

Naastgelegen voormalige Amerikaanse Ambassade zal worden herbestemd en een bijdrage leveren aan het versterken van het Museumkwartier

•

Verdichting van de binnenstad met wonen, werken en recreatie vindt plaats in de omgeving CID en andere nabije stadsdelen. Hierdoor zullen meer mensen gebruik maken van het gebied rondom het plangebied. Dit biedt kansen voor de programmatische invulling.

•

Ten behoeve van versterking Museumkwartier wordt een Houtstraat een rol spelen.

PLANUITWERKINGSKADER

Renovatie Binnenhof

openbare ruimte nog niet volledig bekend. Enige

verlichtingsconcept ontwikkeld. Hierin zal ook de Lange

12

Knelpunt bevoorraading en langzaam verkeer

Kans versterking Museumkwartier

3. BINNENSTADSPLAN 3.1 Binnenstadsplan

Binnenstadsplan 2010-2020

Den Haag heeft een traditie om iedere tien jaar een Binnenstadsplan te ontwikkelen waarin de toekomstvisie voor de Binnenstad beschreven staat. Momenteel wordt er gewerkt aan een nieuw Binnenstadsplan voor 2020-2030. Deels zal dit plan inspelen op nieuwe thema’s, transities en ontwikkelingen die op de stad afkomen. Deels zal dit plan ook voortborduren op de bestaande karakteristieken en ingeslagen koers van eerdere Binnenstadsplannen. Het Binnenstadsplan Den Haag 2010-2020 richtte zich op een complete binnenstad op het gebied van ruimte, economie, cultuur, sfeer en beleving. De samenhang en mix van functies maakt een binnenstad specifiek. Als gezamenlijke opgave voor gemeente en marktpartijen zijn er vijf speerpunten geformuleerd: wonen, cultuur, winkels/horeca/toerisme, sfeergebieden en oriëntatie, marketing en communicatie. Het Uitvoeringsconvenant 2018-2022 bouwde voort op de doelstellingen in het Binnenstadsplan 2010-2020. Deze doelstellingen zijn: • Groei naar 20.000 inwoners in 2020. • Doorzetten van de groei van het aantal bezoekers naar circa 37,5 miljoen bezoekers in 2020 (is 15% groei t.o.v. 2009). • Toename van de verblijfsduur van bezoekers van buiten Den Haag met 10%. • Toename van de bestedingen per bezoeker met 10%. • Toename van het aantal overnachtingen met 10%. • Toename van de waardering van de Haagse bevolking voor de binnenstad naar een 7,5 in 2020.

• Toename van de bekendheid van de Haagse binnenstad, op lokaal, regionaal, en landelijk niveau. Het complex STAAL heeft in deze context een belangrijke positie als potentiële programmatische en ruimtelijke schakel tussen Lange Voorhout/Museumkwartier en het Plein.

3.2 Belang van Museumkwartier Het Collegeakkoord ‘Samen voor de stad’, de Economische visie Den Haag +2030 (RIS303550), de Strategie Toerisme 2020-2025 (RIS302975), de agenda ‘De binnenstad groeit 2018-2022’ (RIS28721) en het recent vastgestelde Sociaaleconomisch herstelplan voor Den Haag (RIS306618) onderschrijven het belang en de ambities voor het Haagse Museumkwartier. Het uitbreiden van het culturele aanbod is een belangrijke pijler om de ambities waar te kunnen maken. Deze uitbreiding in aanbod wordt gezien in de vestiging van een museale functie in het Staalbankierscomplex en een museale functie in de voormalige Amerikaanse Ambassade aan het Lange Voorhout. Economische en maatschappelijke waarde Jaarlijks verwelkomen de gezamenlijke culturele instellingen in het Museumkwartier 1,5 miljoen bezoekers. Het Museumkwartier wordt gemiddeld door 3.500 tot 4.500 unieke bezoekers per dag bezocht. In het gebied zijn 12 culturele

instellingen, 44 horecavoorzieningen, 20 winkels en 7 dienstverlenende bedrijven gevestigd waar in totaal ruim 2.500 mensen werkzaam zijn. Daarnaast zorgt dit aanbod voor (inter) nationaal verblijfstoerisme, waarmee het ook indirect leidt tot werkgelegenheid. Hiermee is het gebied van grote economische en maatschappelijke waarde voor de stad Den Haag. Gezien dit belang voor de binnenstad is het daarom ook in de toekomst essentieel om samen te blijven investeren in het Museumkwartier Den Haag. In een tijd waarin de positie van binnensteden aan het veranderen is en het aanbod van culturele voorzieningen en programmering in belang toeneemt voor het economisch functioneren, speelt het Museumkwartier Den Haag een belangrijke rol in de aantrekkingskracht van de binnenstad op lokaal, regionaal en (inter)nationaal niveau. Met de effecten van de coronacrisis en de op handen zijnde renovatie van het Binnenhof, is het belangrijker dan ooit dat het gebied aantrekkelijk en onderscheidend blijft.

PLANUITWERKINGSKADER

13

4. RUIMTELIJKE VISIE Legenda Visiekaart STAAL

rtier umkwa Muse

Overwegend plinten met horeca of winkels Voetgangersstroom

Lange Voorhout

Bestaande musea of theaters

Noordeinde

Nieuwe of toekomstige musea Groen gebied Voetgangersgebied Museumkwartier Belangrijk uitkijkpunt Haagse skyline

Korte Voorhout

Lange Vijverberg

Plaats

Plangrens Touringcarhalte

t

Prinsessegrach

Buitenhof

Koekamp

Binnenhof

Hofplaats Herengracht

Spuistraat Kalvermarkt Station Den Haag Centraal

Spui

0

14

PLANUITWERKINGSKADER

N 50

100

149

Met dit PUK wordt ingezet op zowel de herontwikkeling van het complex STAAL alsmede de ruimtelijk-programmatische 5 | Decor ontwikkeling van dit deel van de binnenstad. Het complex STAAL kent een aantal bijzondere karakteristieken. Het PUK beoogt aan te sluiten bij deze karakteristieken en ze verder te versterken. Ze vormen de basis voor de visie op dit stadsblok. Ten eerste is de ligging in de Binnenstad uniek. Op loopafstand van zowel het Binnenhof, het kern winkelgebied, toeristische voorzieningen zoals het Museumkwartier en station Den Groen en blauw nieuw groen Haag Centraal. Ook de bereikbaarheid met openbaar vervoer + intensivering groen (opgave) en auto is zeer goed. Dit maakt deze plek een toplocatie en bestaand groen aantrekkelijk voor vestiging van functies die gericht zijn op uitbreiding waterstructuur zowel een Haags, als nationaal en internationaal publiek.

Ten derde kent het complex bebouwing die een combinatie heeft van attractieve, individuele, soms monumentale panden aan de straatzijde en grotere gebruikseenheden en vloeroppervlaktes achter de gevels. De individuele gevels zijn passend bij de schaal van de historische binnenstad. Tegelijkertijd zijn achter de gevels veel panden al gecombineerd en uitgebreid op het binnenterrein. Dit maakt het mogelijk om binnen de schaal van de historische binnenstad toch verschillende functies en programmatische invullingen van verschillende groottes te huisvesten. Een diverse mix die kan aansluite­n op het gemengd gebruik van de binnenstad en een reactie op de verschillende zijden van het bouwblok.

Ten tweede heeft het complex drie zijden, die alle drie een zeer hoogwaardige uitstraling hebben en esthetisch van vormgeving zijn. Ze grenzen aan prominente plekken in de binnenstad zoals het Tournooiveld/Lange Voorhout, Mauritshuis/Hofvijver en de Lange Houtstraat als belangrijke toeristische verbindingsroute van Plein naar het Museumkwartier. Deze hoogwaardige uitstraling en oriëntatie op prominente plekken van de Haagse binnenstad maakt deze ontwikkeling prestigieus en aantrekkelijk voor een groot aantal instanties die een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan Den Haag. Filosofie

4.1 Bestaande karakteristiek als basis

1

2

Haagse signatuur

4. RUIMTELIJKE VISIE

MALIEVELD

MUSEUM KWARTIER TOURNOOIVELD

L ANGE HOUTSTRAAT 2 • Overzijde straat activiteiten • Staal bankiers = gesloten plint / weinig entree’s / geen activiteiten • Smalle stoep

L ANGE HOUTSTR • Gesloten gevel • Geen toegang • Smalle stoep

L ANGE HOUTSTRAAT 8 • Fraaie gevel • Verdiepte entree

L ANGE HOUTSTR • Gedateerde uitstr • Autolift verstoort • Gesloten karakte

binnen ‘historisch’ stadsblok heeft verdichting en schaalvergroting opgetreden

KIJKTUIN

STAAL

TUIN

BINNEN-

Marketing

HOFVIJVER

5 Station DH Centraal

20

VIJVERBERG

Decor

Malieveld

Binnenhof

Grote Marktstraat

L ANGE

4 Lange Voorhout

L ANGE VOORHOUT / DENNEWEG

Museum kwartier

Functies

3

TOEGANG ACHTERKANT BUREN

GROEN EN BLAUW

Beleving en oriëntate

brug i.p.v. dam

+

representatieve gevel opwaarderen en inzetten voor verankering in de binnenstad

18

nieuw groen

SITUATIE STAALBANKIERSCOMPLEX

7

strategische ligging complex STAAL uitnutten

CENTRAAL STATION

‘T PLEIN

Plein

WINKELGEBIED

strategische ligging complex STAAL in Binnenstad uitnutten

BINNENHOF

Uitvoering

6

PLANUITWERKINGSKADER

intensivering groen (opgave) bestaand groen

15

4.2 Van monofunctioneel blok naar veelzijdig verbindend gebied

Met de herontwikkeling van het STAAL complex zal op allerlei fronten ingezet worden op kwaliteit door functiemenging, intensivering van het gebruik van bestaande bebouwing, meer interactie tussen gebouw en straat en versterking van de aanwezige ruimtelijke en architectonische kwaliteit. Dit moet voortkomen uit een bouwplan dat passend is in zijn context (aansluiting zoeken op de maat, schaal en architectuur van de bebouwing in de directe omgeving) en een duidelijke, integrale kwaliteitsverbetering meebrengt. Het complex verandert daarmee van monofunctioneel stadsblok naar veelzijdig verbindend gebied.

Intensivering door het toevoegen van extra vloeroppervlak en diverse functies is op deze locatie wenselijk. Het sluit aan bij de visie dat de binnenstad meer dan één gebruik toestaat en 24/7 attractief en levendig is. Een combinatie van eigentijds kantoorprogramma, woonprogramma en horeca draagt hier aan bij. De panden aan het Tournooiveld, een monumentaal representatief ‘voorhuis’ als uitstraling naar de stad en een groter, eigentijds ‘achterhuis’, zijn bij uitstek geschikt voor het huisvesten van een museale functie. Hiermee zal het Museumkwartier als gebied en concept versterkt worden.

Door het toevoegen van dit diverse programma ontstaat een stadsblok dat functioneert als schakel tussen Plein/Binnenhof en Lange Voorhout/Museumkwartier en de verschillende sfeergebieden, zoals gedefinieerd in het Binnenstadsplan, bij elkaar brengt. Door naast de programmatische relatie ook de fysieke uitstraling van het complex te verbeteren wordt de schakelfunctie van dit stadsblok nog duidelijker. Deels wordt dit bereikt door herstel en herwaardering van de historische en karakteristieke uitstraling van de panden. Deels hebben de plinten van de panden toch een anonieme uitstraling, die weinig interactie aangaat met de stad en weinig bijdraagt aan de gewenste levendigheid op straat. Uitgangspunt voor de (her)ontwikkeling is dat de gevelwanden geactiveerd worden zodat het complex een bijdrage levert aan het stedelijk leven en programmering van de openbare ruimte. De huidige geslotenheid en anonimiteit van de locatie dient opgeheven te worden zodat het nieuwe programma leesbaar wordt en een actieve loop door de Lange Houtstraat bereikt wordt. De oriëntatie van het STAAL complex op de verschillende kanten van het bouwblok maakt het mogelijk om overal ‘adressen’ en voordeuren te maken waarmee het stadsblok optimaal past in zijn omgeving.

van monofunctioneel naar multifuctioneel stadsblok

16

PLANUITWERKINGSKADER

4.3 Duurzamer en groener Den Haag wil een klimaatneutrale stad zijn in 2030 en iedere (her)ontwikkeling zal hieraan moeten bijdragen. Duurzaamheid en vergroening is essentieel om de leefbaarheid van de stad te waarborgen. Herontwikkelingen in de stad bieden kansen om de stad op een duurzame manier te ontwikkelen: energieneutraal, gasloos, beperkte afvalstromen, vergroenen van de stad om klimaatveranderingen het hoofd te kunnen bieden en duurzame en gezonde vormen van mobiliteit. Daarom is groen- en natuurinclusief bouwen (o.a. groene daken) en klimaatbestendig ontwerpen essentieel om de stad leefbaar te houden op lange termijn. De herontwikkeling van het STAAL complex biedt kansen om een innovatief, duurzaam ensemble aan de stad toe te voegen. Naast de gebouwconstructie, de inrichting en de energiehuishouding bieden met name ook daken en gevels een belangrijke kans hierbij. De ligging in de historische binnenstad en de combinatie van historische en recentere bebouwing is daarbij het vertrekpunt voor een ontwerpopgave voor de technische en esthetische mogelijkheden en kansen. Duurzaamheid gaat niet alleen om bouwkundige verduurzaming van de bestaande panden maar moet een integraal onderdeel van de herontwikkeling van het STAAL complex zijn. De ontwikkeling moet aansluiten bij de energietransitie-ambities van de gemeente Den Haag.

Het streven is om met herontwikkeling een duurzaam gebouwcomplex te realiseren dat vooruitloopt op het gebied van duurzaamheid en daardoor toekomstbestendig is. Met de ontwikkeling van STAAL moet een stap worden gezet naar energieneutraal bouwen. Naast energiebesparing kan ook ingezet worden op energieopwekking. Daarbij kan de eigenaar de mogelijkheden van het realiseren van een energie-positief gebouwencomplex onderzoeken. Om dit te realiseren wordt uitgegaan van de combinatie van passieve ontwerpstrategieën, actieve technologie en hernieuwbare energiebronnen

(waaronder PV-panelen en voor het gehele gebouwencomplex één of meerdere bronnen van duurzame warmte). De ontwikkelaar wordt aanbevolen intensief met de gemeente Den Haag en andere partijen samen te werken aan de plannen voor energietransitie die momenteel worden gemaakt in Den Haag. Op het gebied van mobiliteit zijn duurzame concepten het uitgangspunt, zowel in de bebouwing als in het openbaar gebied. De centrale ligging in de binnenstad maakt dat vervoersbewegingen met gemotoriseerd verkeer tot een minimum beperkt moeten worden. De eigenaar wordt gevraagd voorzieningen voor duurzaam vervoer voor bewoners en gebruikers te integreren in de planvorming. Bijvoorbeeld d.m.v. laad infrastructuur om fietsen op te laden en deelgebruik van (elektrische) fietsen te faciliteren. Aandachtspunt in het gebouwontwerp is de flexibiliteit, functiecombinatie en overmaat. De structuur en overmaat van een gebouw biedt flexibiliteit in (meervoudig) gebruik. Denk bijvoorbeeld aan isolerende, waterbergende en energieopwekkende wanden en daken. Zo blijven gebouwen langer in gebruik en zijn ze toekomstbestendiger. Ook bij het materiaalgebruik moet rekening gehouden worden met duurzaamheid, door bewuste keuzes te maken in de bouwmaterialen en te werken met materialenpaspoorten.

Het plan STAAL zal tevens bij moeten dragen aan de ambities en de doelstellingen uit de ‘Nota Duurzaamheid, Schone energie in een groene stad’ (RIS 301829).

effect (UHI), het verkleinen van de hemelwaterpiekafvoer en heeft een positief effect op de beleving van het complex en de gezondheid van mensen. Herontwikkeling van de bebouwing biedt een goede basis voor vergroening en verduurzaming van de stad. Hiervoor heeft de gemeente het puntensysteem ‘groen en natuurinclusief bouwen’ (RIS301953) vastgesteld. Het puntensysteem stimuleert het toepassen van vegetatie op daken die werkelijk bijdraagt aan biodiversiteit. Een dikkere (en dus zwaardere) substraat laag op het dak is hiervoor benodigd. Het dakoppervlak van de herontwikkeling vormt namelijk een goede basis voor de toevoeging van groen. Delen kunnen worden ingezet als daktuin en buitenruimte voor de gebruikers van het gebouw met hoogwaardig groen dat bijdraagt aan de biodiversiteit en zorgt voor een groene uitstraling richting de omwonenden. Daarnaast draagt het begroeien van gevels bij aan het vergroenen van het blok. Dit geldt ook voor het mee-ontwerpen van groenvoorzieningen. De ambitie van de gemeente is dat ieder dak zonnepanelen of -collectoren heeft en/of voorzien is van een vegetatiedak. Daarmee wordt het potentieel in de stad voor de aanleg van zonnepanelen en -collectoren en groene daken benut.

In dichtbebouwde gebieden als de binnenstad is de behoefte aan groene leefruimte groot. Met de toenemende functiemenging in het bouwblok zal de behoefte aan hoogwaardige, attractieve buitenruimte nog meer toenemen. Het nu vrijwel geheel verharde perceel zal door daktuinen en verticaal groen bijdragen aan een leefbare, aantrekkelijke en gezonde stad en zorgen voor een hogere biodiversiteit. Vergroening van de daken van gebouwen draagt bij aan het verminderen van het Hitte-eiland effect / urban heat island Voorbeeld kruidenrijk groen dak

PLANUITWERKINGSKADER

17

5. PLANUITWERKINGSKADER ut

rho

Ko

oo eV ort

Legenda Randvoorwaardenkaart STAAL Buitenruimte Openbaar gebied Bestaand groen object

o urn

d vel

oi

Tuin

P

To

Aanvullende bezoekers fietsenstalling Bestaande boomstructuur Ruimtelijke voorwaarden Contour bestaande bebouwing

11.5/13.5

Ontwikkeling binnen de bestaande gebouwvorm

13.5/19

Nieuwe gebouwvorm Uitwerking Tournooiveld

19

ge Lan 19

uts

rg erbe Vijv

t

traa

e

19

Ho

8.5

g Lan

Bestaande bebouwing (omgeving)

10.5 8.5

e Vijv te Kor

P

19

Bestaande bebouwing Maximale bouwhoogte 19m Niewe bebouwing Maximale bouwhoogte 19m

Maximum goothoogte 10.5m 10.5/18 Maximum bouwhoogte 18m Monumentale gevel

18

Historische toren Historische gevelparcelering Groen dak

5

rg

rbe

15

14.5/19.5

18.5

Functionele voorwaarden Horeca (begane grond en kelder) kantoor (begane grond en 1ste verd.) en wonen Kantoor

18.5

Museum Collectieve overdekte ruimte/ atrium Hoofdingag gebouw

n Plei

Entree gebouw Entree fietsenstalling Entree gebouw autoverkeer en parkeergarage Entree expeditieplek Afval ophaalpunt Plangrens Ontsluiting percelen derden

P

In/uitgang openbare parkeergarage Eenrichtingsverkeer

0 5 10

Plangebied

18

PLANUITWERKINGSKADER

20

N

5.1

Bestemming en programma

Algemeen

Woonvoorwaarden •

Dit PUK is bedoeld voor een integrale herontwikkeling van alle percelen in het plangebied. Onafhankelijke ontwikkelingen zonder zicht op een gehele ontwikkeling doet het PUK vervallen. Bestemming Met deze PUK worden de volgende functies voorzien in afwijking van de bestaande Kantoor-2 bestemming: • Aan de zijde Lange Houtstraat en Doelenstraat: Op de begane grond, de kelder en 1ste verdieping zijn de

•

•

•

volgende aanvullende bestemmingen mogelijk te maken: cultuur en ontspanning, horeca tot en met categorie ‘middelzwaar’ (uitsluitend in de kelder en begane grond), sport, en functies ter ontsluiting/ ten dienste van functies op bovenliggende verdiepingen. Op de verdiepingen aan de Lange Houtstraat en de Doelenstraat zijn de volgende bestemmingen mogelijk te maken: kantoor, wonen, sport. Aan het Tournooiveld wordt cultuur & museum mogelijk gemaakt als aanvulling op de bestaande mogelijke bestemmingen. Wonen wordt uitsluitend op de verdiepingen mogelijjk gemaakt.

•

Programma •

•

• •

Het horeca-programma gepland aan de Lange Houtstraat heeft max. 1.300 m² bvo voor horeca categorie ‘licht’ en ‘middelzwaar’. Van het programma is tenminste 6.500 m² cultuur of herleidbaar hieraan ondersteunend, zoals debat en congres (3 zalen, ca. 20-700 pers.) Kantoor (werken en vergaderen), ca. 11.000 m² bvo Parkeren ; min. 84 auto-pp, min 103 fiets-pp

•

Twintig procent van de woningen heeft een middeldure huur tussen de liberalisatiegrens en de €985 (prijspeil 2020). Hiervan ligt de helft tussen de liberalisatiegrens en €880 en de andere helft tussen €880 en €985 (prijspeil 2020). Deze bedragen worden jaarlijks geïndexeerd aan de hand van CPI alle huishoudens volgens de ‘jaar-opjaarmethode’, reeks 2019=100 + 1%. De huur mag jaarlijks stijgen met dezelfde indexatiemethode. De middeldure huurwoningen worden minimaal 20 jaar verhuurd met een middeldure huur, ook na mutatie. De gemeente wordt gedurende deze 20 jaar jaarlijks ingelicht over de huurprijzen. Als een project koopwoningen bevat, streeft de initiatiefnemer naar een aandeel van minimaal 20% betaalbare koop. Een betaalbare koopwoning heeft een prijs < € 310.000 (prijspeil 2020, jaarlijks te indexeren door Regionale Tafel Wonen). Conform de Woonagenda wordt in het centrumgebied gedifferentieerd gebouwd voor diverse stedelijke doelgroepen. Dit vraagt om verschillende (gestapelde) woningtypen met diverse woninggrootten. Bij een te eenzijdig aanbod van kleine woningen worden bewoners hier passanten zonder binding met de omgeving, en is er geen sprake van het bedienen van meerdere doelgroepen.

Omdat we hier starters, een éénpersoonshuishoudens met een ruimer woonbudget, jonge samenwonenden, emptynesters en jonge gezinnen willen kunnen bedienen, geldt een woonprogramma van maximaal 20% studio’s van onder de 40 m2 gbo, ten minste 20% driekamer woningen met twee slaapkamers, en de rest tweekamerwoningen groter dan 40 m2. Bovenstaande verdeling geldt voor dit concept vanwege het deels monumentale karakter van het bouwplan, welke op een aantal punten de beukmaat en

•

•

•

verhuur. De gemeente daagt initiatiefnemer uit om met vernieuwende koopconcepten te komen zoals ‘koop later’ of ‘let-to-buy’. In het geval van studentenhuisvesting hebben deze woningen een huurprijs onder de kwaliteitskortingsgrens. Studentenwoningen kunnen zowel zelfstandig- als onzelfstandige eenheden zijn. Een deel van de nieuwbouwhuurwoningen wordt beschikbaar gesteld voor de verhuur aan onmisbare beroepsgroepen: politieagenten, zorgpersoneel of leraren. In het geval dat het sociale huurprogramma niet door een woningcorporatie wordt afgenomen, geldt dat (een deel van) de sociale huurwoningen wordt verhuurd aan zorgdoelgroepen.

diepte van appartementen dicteert. Als een project koopwoningen bevat, geldt een zelfbewoningsplicht voor de kopers om te voorkomen dat geïnteresseerden particulieren geen kans meer hebben doordat (kleine) beleggers de woningen kopen voor de

PLANUITWERKINGSKADER

19

Legenda Themakaart bouwhoogtes STAAL

Contour bestaande bebouwing Ontwikkeling binnen de bestaande gebouwvorm Nieuwe gebouwvorm opbouw 'Uitwerking Tournooiveld' Bestaande bebouwing (omgeving) mv +1.8m

Bebouwing t/m 2 lagen (0-10.5m)

11.5/13.5

Bebouwing boven de 2 lagen (10.5-19m) 13.5/19 11.5/15

19

5

Nieuwe bebouwing Maximale bouwhoogte 5m

19

Bestaande bebouwing Maximale bouwhoogte 19m

Maximum goothoogte 10.5m 10.5/18 Maximum bouwhoogte 18m

8.5

mv +1.3m

19

Maaiveldhoogte (NAP) Dakuitbouw Collectieve overdekte ruimte/ atrium

14.5/18

10.5

mv +1.3m

8.5

18

Monumentale toren 20 m Hoogte accent moet zichtbaar rn onderscheidend blijven Plangrens

5

15

14.5/19.5

18.5

18.5

0 5 10

20

PLANUITWERKINGSKADER

20

N

Legenda Plankaart functies STAAL

Tuin Bestaande bebouwing (omgeving) Contour bestaande bebouwing Kantoor (begane grond en niv. 01) en wonen Horeca (begane grond en kelder) kantoor (1ste verd.) en wonen Kantoor Museum Overdekte collectieve ruimte\ kantoor Plangrens

0 5 10

20

N

PLANUITWERKINGSKADER

21

Legenda Themakaart mobiliteit STAAL

Ontwikkeling binnen de bestaande gebouwvorm Nieuwe gebouwvorm Bestaande bebouwing (omgeving)

P

Aanvullende bezoekers fietsenstalling Ondergrondse parkeergarage en fietsenstalling Fietsen stalling

BUS

Hoofdingang gebouw Entree gebouw

Touringcarhalte bij Prinsessegracht

Entree fietsenstalling Entree gebouw autoverkeer en parkeergarage Entree expeditieplek Afval ophaalpunt Plangrens Ontsluiting percelen derden

P

P

In/uitgang openbare parkeergarage Eenrichtingsverkeer

0 5 10

22

PLANUITWERKINGSKADER

20

N

5.2

Bouwregels

5.3

Ontsluiting en parkeren

Algemeen

Ontsluiting & verkeerstructuur

•

De grootte van het programma zal ondanks de excellente ligging ten opzichte van het OV-netwerk en fietsnetwerk ook automobiliteit genereren. Dit wordt voor een groot deel veroorzaakt door werknemers en bewoners maar ook door leveranciers, pakketbezorging, afvalophaling, enz. Een toename van het aantal autobewegingen binnen het gebied moet worden beperkt omdat de bestaande infrastructuur van dit deel van de Binnenstad hier niet op is ingericht. De randvoorwaarde is dat er een integraal mobiliteitsconcept wordt ontwikkeld.

•

Eventuele ingrepen en nieuwbouw wordt geïntegreerd in het cultuurhistorische complex qua massa en beeldkwaliteit. Het complex bestaat uit een samengesteld bouwblok van verschillende panden. Gevels zijn geparcelleerd en alzijdig georiënteerd.

Rooilijnen & bouwhoogtes De huidige rooilijnen en bouwvlakken worden aangehouden, met de volgende uitzonderingen: • •

•

•

Er wordt aan de achterzijde van de Lange Houtstraat een dakuitbouw gemaakt. Hogere bouwvlakken binnenterrein t.b.v. een daktuin, een atrium en vergroeningsmaatregelen. Hierbij wordt tenminste 250m² daktuin gerealiseerd. Ten behoeve van de huisvesting en markering van het museum aan de Tournooiveld is er een uitwerkmogelijkheid voor een dakopbouw (‘Uitwerking Tournooiveld’) opgenomen. Liftschachten, installaties en trappenhuizen worden geïntegreerd in het hoofdbouwvolume en vormen nadrukkelijk geen ‘niet-ontworpen’ losse volumes.

Plint •

• • •

de eventuele nieuwe gevels bevatten veel detail en diepte, aansluitend bij de schaal van het publieke domein en de beleving op ooghoogte; De ‘plint’ kan uit twee bouwlagen met vides bestaan, d.w.z. begane grond en 1ste verdieping. Entrees; De functies op de begane grond hebben zoveel mogelijk een rechtstreekse toegang vanaf de straat. Bestaande of historische puien op begane grond zijn uitgangspunt voor de entrees.

Voetganger • Belangrijkste voetgangerentrees liggen aan de Lange Houtstraat, Kleine Vijverberg en het Toernooiveld. • De nauwe stoep aan de Lange Houtstraat wordt niet beperkt in de doorgang met nieuwe gevelterrassen, palen of reclameborden. • Het Museum heeft een royale voetgangersruimte nodig, zodat schoolklassen of groepen zich kunnen verzamelen. In de buitenruimte aan het Toernooiveld is hier in voorzien.

Touringcars kunnen geen bezoekers voor het museum afzetten op het Tournooiveld. Parkeren voor touringcars is voor alle publiekstrekkers in de binnenstad voorzien aan de Prinsessegracht. Logistiek • Het is benodigd om voor een snelle afgifte van pakketjes/ bezorging een centrale balie in te richten. • Er is aan het begin van de Lange Houtstraat bij het Tournooiveld een laad- en losplaats voor vrachtwagens en bezorgers. Ter voorkoming van parkeren op de stoep of stilstaan op de rijbaan zal onderzocht moeten worden of dit een afdoende oplossing is als een laad- en losvoorziening voor complex Staal en het museum, of dat er een uitbreiding moet komen in de Lange HoutstraatDoelenstraat. Dit dient samen met de omgeving besproken te worden. • Coördineer vroegtijdig in het ontwerpproces hoe en waar het verzamelen, scheiden en ophalen van afval wordt georganiseerd binnen de ontwikkeling. Eventuele innovatieve oplossingen met betrekking tot de organisatie en ruimtegebruik worden zo vroeg mogelijk overlegd met de Dienst Stadsbeheer (DSB).

Autoparkeren Het bestemmingsplan ‘Parapluherziening (fiets)parkeren’ is leidend voor het stallen van motorvoertuigen en fietsen. In dit bestemmingsplan wordt verwezen naar de meest recente nota parkeren voor dit gebied: de Nota parkeernormen Den Haag 2021 (RIS 309940) uit oktober 2021. De daarin aangegeven normen voor het type programma in dit deel van de stad zijn leidend. De locatie ligt in zone 1 voor kantoren, bedrijven, voorzieningen en zone centrum voor woningen. De randvoorwaarden zijn de parkeernormen per type programma, in dit deel van de stad. Op grond van het voorgestelde programma zijn minimaal 80 autoparkeerplaatsen nodig, waarvan 2 parkeerplaatsen voor mindervaliden.

PLANUITWERKINGSKADER

23

Legenda Themakaart vergroening STAAL Contour bestaande bebouwing Ontwikkeling binnen de bestaande gebouwvorm Nieuwe gebouwvorm Bestaande bebouwing (omgeving) 5

Maximale bouwhoogte 5m Tuin Gezamelijke daktuin Groen dak Kansen voor natuurinclusief bouwen en klimaatmaatregelen Plangrens

8.5

8.5

10.5

18

5

0 5 10

24

PLANUITWERKINGSKADER

20

N

Fietsparkeren •

•

•

•

•

•

Op de locatie moet worden voorzien in een adequate stallingsvoorziening, voor zowel de werknemers, bewoners als de bezoekers op eigen terrein. Voorkomen moet worden dat de openbare ruimte rond het blok zal worden gekenmerkt door grote aantallen gestalde fietsen. Op grond van de woningverdeling in het plan is een gezamenlijke stalling nodig van 103 fietsplekken. Deze dienen een eigen entree te krijgen (dus niet via een autogarage). Voor de gebruikers van de kantoren, horeca en museum zijn op het maatgevende moment 320 plekken nodig. Alle stallingsplekken dienen inpandig op eigen terrein te worden ondergebracht behoudens 30 fietsplekken voor bezoekers van het museum. Omdat de entree voor het Museum aan het Toernooiveld ligt is het noodzakelijk om deze op maaiveld te maken, het is namelijk niet aannemelijk dat bezoekers gebruik gaan maken van de voorziening aan de Doelenstraat of Lange Houtstraat. Wat betreft het aantal fietsparkeerplaatsen moet worden voldaan aan de Beleidsregel Bergingen nieuwe woongebouwen Den Haag 2017 (RIS297288) en de beleidsregels Fietsparkeren (RIS 294386). De fietsparkeerplaatsen moeten goed toegankelijk zijn, dat wil zeggen inpandig op maaiveldniveau of op -1 of +1, en comfortabel toegankelijk (bijvoorbeeld met een fietstrap met goten).

De toegang is zichtbaar vanaf de openbare ruimte en voorziet tenminste in een luie trap met fietsgoten of lift/ hellingbaan. Het moet mogelijk zijn voor bezoekers om ook hier de fiets te stallen, in de openbare ruimte is hiervoor geen plek. Oplossingen voor scootmobielen, buitenformaat- en elektrische-fietsen moeten ook in de ontwikkeling worden meegenomen en worden opgelost op eigen terrein.

5.4 •

•

•

•

•

• • • •

Buitenruimte De inrichting en het ontwerp van het maaiveld is conform de richtlijnen in ‘Kadernota’ (geeft Hofstadkwaliteit aan), het ‘Handboek Openbare Ruimte’ (HOR) en de ‘Nota Straten, Wegen, Lanen’ (RIS 280303) die op dat moment vigerend zijn. Zodra het exacte bouwplan bekend is volgt er een Voorlopig Ontwerp voor de buitenruimte aan de Tournooiveld indien er aanpassingen benodigd zijn. De toegankelijkheid van de gebouwen (voor mindervaliden) wordt vergroot door de begane grond te laten aansluiten op het peil van de buitenruimte. Geen afvalstalling in de buitenruimte, hiervoor dient voldoende ruimte op eigen terrein te worden gereserveerd. Uitgaande van 60 1-persoonshuishoudens gaan wij uit van 12 rolcontainers die 1 keer per week worden geleegd. Het is mogelijk om enkele rolcontainers in te wisselen voor rolcontainers papier en/of pmd. Vuilnisophaal vindt plaats op de hoek van de Lange Houtstraat met de Doelenstraat. Voor de borging van groen (bijvoorbeeld daktuinen) in het bouwplan dient er een landschapsplan gemaakt te worden als integraal onderdeel van het gehele ontwerp. Daarbij worden ontwerp- en beheerafspraken met de gemeente gemaakt. Er wordt ten minste 250 m² daktuin gerealiseerd. Nutsvoorzieningen zijn inpandig opgelost (let op checklist Gezondheid in Planvorming GGD). De bomenbalans is minstens neutraal/ positief.

De groenbalans van de openbare ruimte is minimaal positief. In het ontwerp wordt rekening gehouden met het vermijden van geluidhinder en luchtverontreiniging. Schone lucht en voldoende plekken van relatieve stilte (relatief in een stedelijke context) zijn onderdeel van de ontwerpopgave.

5.5

Duurzaamheid

Algemeen De gemeente en initiatiefnemer hebben de ambitie dat de nieuwe bebouwing zal voldoen aan hoge duurzaamheidseisen: • In het bestemmingsplan of de uitgebreide Waboaanvraag staat een volledig ingevulde en gemotiveerde duurzaamheidsparagraaf conform het Gebiedsgericht milieubeleid (RIS 127626) en het bouwplan moet hieraan voldoen. • De initiatiefnemer dient met een m.e.r.-beoordelingsnotitie te motiveren of het project m.e.r.- plichtig is. In de (vormvrije) m.e.r.-beoordeling wordt op basis van onder anderen het Besluit m.e.r en bijlage III bij de Europese richtlijn ‘betreffende de milieubeoordeling van bepaalde openbare en particulier projecten’ gemotiveerd of het project kan leiden tot ‘belangrijke negatieve gevolgen voor het milieu’. Het bevoegd gezag besluit op basis van de m.e.r.- beoordelingsnotitie of voor deze ontwikkeling een projectMER dient te worden opgesteld • Advies Haags Duurzaamheidst Team (HDT, zie bijlage 1): Om de kansen en mogelijkheden om het project duurzamer te ontwikkelen in beeld te brengen, is het planvoorstel ter advies voorgelegd aan het HDT. Dit advies is te vinden in Bijlage 1 bij dit document. Het HDT-advies is voor een deel verwerkt in het planuitwerkingskader van dit PUK en deels adviserend van aard. Energie Op gebouw- en gebiedsniveau geldt BREEAM-NL minimaal 4 sterren (excellent).

De gemeente eist voor de (ver)nieuwbouw in de herontwikkeling van het nieuwe gebouw een GPRscore van minimaal 8 voor de thema’s milieu, gezondheid, gebruikskwaliteit en toekomstwaarde. Voor energie is de norm 9. Voor meer informatie zie: www.gprgebouw.nl. Het staat de aanvrager vrij om een ander gangbaar ‘meetinstrument’ te gebruiken ter bepaling van de score, zolang de score vergelijkbaar is met de gestelde eisen.

PLANUITWERKINGSKADER

25

ruimte voor mogelijke vergroening

Straatprofiel Lange Houtstraat (bestaand + nieuwe plintprogramma complex Staal)

Lange Houtstraat

3,8m

2m

stoep of fietsen/ gevelterras parkeren of terras

kantoor

4m

1,5m

complex STAAL bergingen

P parkeergarage

11.3m

entree STAAL Straatgedeelte A

ruimte voor mogelijke vergroening

horeca

horeca STAAL Straatgedeelte B

woonportiek complex STAAL

Lange Houtstraat

horeca

4m

2m

fietsen/ s parkeren of terras

1,5m

11.3m

26

PLANUITWERKINGSKADER

bergingen

Straatgedeelte C

P parkeergarage

C B A

Binnen contouren van het plangebied is geen openbare ruimte aanwezig. Parallel aan de uitwerking van het bouwplan kan onderzocht worden of de Lange Houtstraat vergroend kan worden. De bestaande parkeer/terraszone in het midden van het profiel zou in toekomst een boomstructuur kunnen krijgen die het Plein met het Lange Voorhout verbindt. Voor de monumentale delen van de herontwikkeling zetten we in op duurzame monumentenzorg. Voor meer informatie, zie de Groene Menukaart voor monumenten: woonhuizen - Den Haag (degroenemenukaart.nl) Conform de eisen die op dat moment gelden in het bouwbesluit (nu hoofdstuk 5 technische voorschriften nieuwbouw voor energie zuinigheid en milieu); voor woningbouw epc = 0,4; op bouwaanvragen die vanaf 1 januari 2020 worden ingediend zijn de BENG-eisen (=Bijna Energieneutraal Gebouwen) van toepassing. Voor het energieconcept dient te worden aangesloten bij de Transitievisie Warmte. Sinds 1 januari 2018 is het binnen Europa (Nederland) verplicht te voldoen aan de Milieu Prestatie eisen voor Gebouwen (MPG). Dit is een verplicht onderdeel van de vergunningsaanvraag binnen het bouwbesluit. De MPG is een geïntegreerd onderdeel binnen Breeam en GPR gebouw.

Groen- en natuurinclusief gebouw en gebied Er worden met de ontwikkelaar afspraken gemaakt op welke wijze maatwerk geleverd kan worden zodat ook het complex STAAL goed kan bijdragen aan de doelstelling van het beleid Natuurinclusief bouwen. Het is aan te bevelen om ook op maaiveldniveau waar mogelijk vergroeningsmaatregelen te treffen zodat ook op ‘omgevingsniveau’ natuurwaarden worden toegevoegd. Voor een ontwikkeling in hoogstedelijke omgeving in de historische binnenstad is het lastig om te voldoen aan maatregelen op maaiveldniveau. Volledige toepassing van het puntensysteem Groen- en natuurinclusief bouwen is voor complex STAAL dan ook niet reeel gezien de ligging in de Meer variatie: meer soorten

Extra objecten leveren meerwaarde

Multifunctionele daken

sedum

boomstam

combineren met waterretentie is mogelijk

sedum, grassen

vijver

ruimte om ook onder zonnepaneel te groeien

substraatdikte 5-7 cm

substraatdikte 7-15 cm

>20 cm

sedum, grassen, kruiden

insectenhotel

zonnepaneelbreedte tussen rijen vrijhouden

grassen, kruiden, dwergheesters

zandhoopjes

terras aan de zijkant

kruiden, dwergheesters, struiken, bomen

reliëf

substraatdikte 15-30 cm

substraatdikte 30-50 cm

substraatdikte >50 cm

impressie daktuin op het binnenterrein

hoogstedelijke, historische binnenstad en het vrijwel ontbreken van een onbebouwd maaiveld binnen de contouren van dit PUK. Bezien zal worden of als compensatie voor ontbrekende gebiedsmaatregelen de maatregelen op gebouwniveau geoptimaliseerd kunnen worden. Met nieuw groen op en aan de bebouwing kan ecologisch worden aangesloten op de Hofvijver, Lange Vijverberg, Korte en Lange Voorhout en voorzien worden in een steppingstone richting Koekamp en Haagse Bos voor de grote vleermuiskolonie in het Waterhuis.

Uitsnede Nota Stadsnatuur

Nota Stadsnatuur

55

PLANUITWERKINGSKADER

27

Voor de vergroening van een perceel kunnen de volgende middelen worden ingezet: groene daktuinen en gevels, bomen, vergroting oppervlak groene binnenterrein, etc. Hiermee wordt bijgedragen aan de biodiversiteit en klimaatbestendigheid van het gebied. In vergelijking met de bestaande situatie neemt het percentage groen op het perceel toe. Omdat vrijwel het gehele terrein bebouwd is zijn met name de daken kansrijke gebouwonderdelen. om in te zetten voor vergroening i.c.m. voorzieningen voor opwekking van duurzame energie. Voor een groen dak bij voorkeur een grondlaag toepassen die meer is dan alleen een sedumbegroeiing (7 cm), dus met een substraatdikte van idealiter 15 -30 cm om een kruidenrijk grasland aan te kunnen leggen. Dit kan gevolgen hebben voor de dakconstructie. De uitgangspunten hiervoor zijn opgenomen in de Nota stadsnatuur (RIS 305824). Voor de realisatie van een ecologisch goed functionerend groen dak, waarbij aandacht wordt besteed aan de functie voor allerlei soorten insecten, is inzet van ecologische expertise noodzakelijk. Zie voor meer informatie de Nota stadsnatuur. Combinatie met zonnepanelen is mogelijk indien deze zorgvuldig worden ingepast.

wateroverlast locatie STAAL

De lokale hittestress in dit project wordt verminderd door het toepassen van begroeide of lichtkleurige daken. Dit is in het plangebied als kans aanwezig bij de platte daken, onder andere langse de Doelenstraat. Waterberging is conform richtlijnen (watertoets) van het Hoogheemraadschap van Delfland en goedgekeurd om wateroverlast te beperken en voorkomen w.o. het stand-still beginsel (Beleidsnota 10 juli 2014).

Het project voldoet aan de Wet Natuurbescherming , de Haagse woningcorporaties gebruiken samen een soortmanagementplan (SMP) om een wettelijke ontheffing te krijgen. Klimaatbestendigheid Uitgangspunt is een gescheiden rioolstelsel vanuit Bouwbesluit, het gebied heeft een gemengd rioolstelsel. Met de inrichting van de buitenruimte met klimaatbestendige maatregelen is deze voorbereid op extreme weersomstandigheden. Onderzocht kan worden of er bij pieken hemelwater direct op het oppervlaktewater kan worden afgewaterd. De buitenruimte wordt zo ingericht dat het optimaal kan blijven functioneren en beheerd kan worden bij veranderende klimaatomstandigheden, zoals hitte, droogte, wateroverlast en teruggang biodiversiteit. De inrichting en het niveau van de buitenruimte en de bebouwing, moet dusdanig worden afgestemd dat de schade door wateroverlast wordt beperkt. De vitale infrastructuur moet daarbij begaanbaar blijven voor nood- en hulpdiensten, in

28

PLANUITWERKINGSKADER

het geval van extreme water gebeurtenissen en calamiteiten. Minimale voorwaarde is dat negatieve effecten op de waterhuishouding worden voorkomen of gecompenseerd. Om wateroverlast te voorkomen is de ambitie regenwater vast te houden worden en vertraagd af te voeren gevoerd, met als doel piekbelastingen op het rioolsysteem en het oppervlaktewater te voorkomen. Een extreme bui (70 mm in 1 uur) kan worden opgevangen binnen de ontwikkeling en in de de riolering. Bij een korte hevige bui van 70 mm in 1 uur dient 50 mm tijdelijk te worden opgevangen op privaat terrein en de bergingscapaciteit dient na minimaal 24 en maximaal 48 uur weer beschikbaar te zijn. Dit kan o.a. door het toepassen van groene daken, andere vasthoud- en bergingsmaatregelen en zo veel mogelijk verminderen van verharding.

Hittestress locatie STAAL

Mobiliteit Er wordt een mobiliteitsvoorstel gedaan met mogelijkheden voor deel- /elektrische auto’s, elektrische fietsen in de garage(s). Het gebruik van de fiets en het openbaar vervoer moet gestimuleerd worden. Het project heeft bij een deel van de parkeerplaatsen voor de fiets, auto en taxi elektrische oplaadpunten. Flexibiliteit, materiaalgebruik en bouw Circulair bouwen: bij sloop, nieuwbouw en verbouw komen materialen vrij. Het hergebruik van deze materialen wordt gestimuleerd. Voor nieuwe bouwmaterialen worden materialenpaspoorten opgesteld, met de intentie dat deze materialen in de toekomst hergebruikt kunnen worden. Materiaal en producten dienen een lage CO2-uitstoot te hebben, zoals bijvoorbeeld duurzaam hout, groen/CEM III beton (betonakkoord 2018).

PLANUITWERKINGSKADER

29

Legenda doorsnede STAAL

Legenda doorsnede STAAL

Kantoor

Kantoor

Wonen

Wonen

Collectieve overdekte ruimte/ atrium

Collectieve overdekte ruimte/ atrium

Cultuur

Cultuur

Dakopbouw uitwerkingTournoiveld

Dakopbouw uitwerkingTournoiveld

Dakopbouw wonen

Dakopbouw wonen

Fietsenstalling

Fietsenstalling

Monumentale gevel

Monumentale gevel

10.5m Maximum bouwhoogte 10.5m

10.5m Maximum bouwhoogte 10.5m

Monumentale elementen moeten zichbaar en onderscheidend blijven

Monumentale elementen moeten zichbaar en onderscheidend blijven

Huidige toegestane bouwhoogtes

Huidige toegestane bouwhoogtes

Vergroeningskans

Vergroeningskans

1e lijn

2e lijn

5

Kantoor

3e lijn

Wonen

Groen dakterras

Groen dakterras

0

Legenda doorsnede STAAL

Bouwlijnen dakopbouw Tournooiveld

Bouwlijnen dakopbouw Tournooiveld

10

0

20

Collectieve atrium

5

10

Cultuur

20

Dakopbouw Tournoiveld

Dakopbouw

20m

18m

19m

Fietsenstal

Monumenta

10.5m Maximum b

Monumenta en ondersc

Huidige toe

13.5m 11.5m

Bouwlijnen

Vergroening

3e lijn

Groen dakt

8.5m

0.0m

19.5m

19m

P Museumkwartier

Tournooiveld

0

19.5m

18m 1e lijn

2e lijn

3e lijn

P parkeergarage 20m

18m

19m

10.5m

10.5m

30

8.5m

8.5m

13.5m 11.5m

PLANUITWERKINGSKADER 5m

8.5m 5m

10.5m 8.5m

8.5m 5m

0.0m

Wonen Collectieve overdekte ruimte/ atrium

Legenda doorsnede STAAL

Cultuur

Kantoor Wonen

Dakopbouw uitwerkingLegenda Tournoiveld

Collectieve ov atrium

doorsnede Dakopbouw wonen STAAL

Horeca/ Kant

Monumentale

Fietsenstalling

10.5m Maximum b

Huidige toe

Kantoor Monumentale gevel 19.5m

18m 18m

Vergroenings

Groen dakter

Wonen bouwhoogte 10.5m 10.5m Maximum Monumentale elementen moeten zichbaar Collectieve overdekte ruimte/ en onderscheidend blijven 14.5m atrium Huidige toegestane bouwhoogtes

15m

14.5m

8.5m

8.5m

Dakopbouw uitwerkingVergroeningskans Tournoiveld

Atrium

Dakopbouw wonen Groen dakterras

5m

Fietsenstalling

plintfunctie

0

5

Monumentale gevel

bergingen

Lange Houtstraat

0

Cultuur Bouwlijnen dakopbouw Tournooiveld

10.5m

10

20

10.5m Maximum bouwhoogte 10.5m

P parkeergarage

Korte Vijverberg

Monumentale elementen moeten zichbaar en onderscheidend blijven Huidige toegestane bouwhoogtes

Legenda doorsnede STAAL

Bouwlijnen dakopbouw Tournooiveld Vergroeningskans

Kantoor

3e lijn

Wonen

Groen dakterras

0

Collectieve atrium

5

10

Dakopbou Tournoive

Dakopbou

19.5m

18m

19m

Cultuur

20

Fietsensta

Monument

10.5m Maximum

Monumen en onders

Huidige to

Bouwlijnen

3e lijn

Vergroenin

10.5m 8.5m

Legenda doorsnede STAAL

8.5m 5m

19m

1e lijn

2e lijn

3e lijn

20m

Wonen

Doelenstraat

P parkeergarage

Collectieve over atrium

Horeca/ Kantoo

18m

19m

Monumentale ge

10.5m 8.5m

13.5m 11.5m

0

Kantoor

19.5m

18m

Groen dak

10.5m Maximum bou

8.5m 5m

10.5m 8.5m

PLANUITWERKINGSKADER

Huidige toege 8.5m 31

Vergroenings ka 5m

Groen dakterras 0.0m

mv +1.8m

11.5/13.5

13.5/19 11.5/15

19

8.5 19

14.5/18

10.5 panden aan Tournooiveld welke ingezet worden voor museale functie

Uitwerking Tournooiveld

m

8.5

18

Gevel analyze

11.8m

15

3e lijn

2e lijn

20m

16m

Doorlopende kroonlijst

1e lijn

Hoogte verschil in de dakvlakken

5

18.5 m 13m

14.3m

13 m

14.5/19.5

18.5

Een basis

panden aan Tournooiveld bieden mogelijkheid voor extra bouwlaag Karakteristieke bouwelementen

32

PLANUITWERKINGSKADER

historisch torentje als hoofdaccent aan het Tournooiveld

De massa-opbouw kenmerkt zich door 3 bouwlijnen

18.5

Overmaat in de verdiepingshoogte waardoor flexibiliteit ontstaat om in de toekomst meerdere functies op te vangen Rekening houden met veranderingen, aanpassingen, onderhoud en vervanging van verschillende bouwonderdelen. Tijdens de sloop en op de bouwplaats wordt afval gescheiden en materiaal hergebruikt. Actieplan Maatschappelijk verantwoord Inkopen (RIS 299397): - In principe geen gebruik van diesel aggregaten op de bouwplaats en tijdens de sloop. - Bij bouwactiviteiten is gekeken naar duurzame bouwlogistiek. - Afvalinzameling vindt gescheiden plaats, bij voorkeur circulair en grondstofgericht.

5.6

Uitwerking Tournooiveld

De delen van het complex die aan het Tournooiveld gesitueerd zijn, twee panden, bestaan uit een monumentaal deel aan de straatzijde en een recenter gebouwdeel aan de binnenzijde van het bouwblok. Het monumentale gedeelte maakt onderdeel uit van het klassieke gevelfront aan het Tournooiveld. Gezien de staat en beschermde status van deze panden is aanpassing niet aan de orde. Het achtergelegen gebouwdeel kent een functionele opbouw op een deel van de bovenste laag. Het is mogelijk om deze opbouw uit te breiden en hiermee extra bruikbare ruimte aan het pand toe te kennen. Hiermee kan het monumentale deel onaangetast blijven terwijl er toch extra bruikbare ruimte geboden wordt aan de nieuwe beoogde museale invulling van het pand. Ondanks dat deze uitbreiding beperkt van omvang zal moeten zijn (max. 1 bouwlaag) zal deze toch een visuele impact op dit deel van het beschermde stadsgezicht hebben. Dit wordt niet gezien als een beperking maar juist als een kans om een waardevolle toevoeging aan het Museumkwartier en dit deel van de binnenstad te bieden. Om dit te bereiken zal de toevoeging wel moeten voldoen aan een aantal ruimtelijke en architectonische kaders die ook de toetsing zijn voor de verdere uitwerking van het bouwplan.