RIS310790 Bijlage 4

4.3.1

Vergroten capaciteit gemalen Het hierboven beschreven positieve effect (betere afvoer naar gemaal Schoute tot maximaal 3m3/s) van de Erasmusvaart bij een lokale piekbui op Westland kan ook verkregen worden met een veel goedkopere maatregel. Te denken valt hierbij bijvoorbeeld aan uitbreiding van de capaciteit van gemaal ’t Westambacht of het aanleggen van een nieuw gemaal en persleiding op een vergelijkbare plaats in het boezemnetwerk. Er is geen kostenraming gemaakt voor een dergelijk alternatief, maar op basis van expert judgement is de inschatting dat een dergelijk alternatief een factor 5 tot 10 minder zou kunnen kosten dan de aanleg van de Erasmusvaart. Hierbij dient aangetekend te worden dat dit puur om de aanlegkosten gaat. Voor een meer gedetailleerde vergelijking zouden ook de verdisconteerde toekomstige onderhoudskosten meegenomen moeten worden in een analyse van de Life Cycle Costs. Gezien het grote verschil in aanlegkosten, zal dit de conclusie echter niet veranderen.

4.3.2

“Westland” Alternatief Gemeente Westland heeft nog een ander alternatief aangedragen voor de Erasmusvaart. Dit alternatief betreft ook een doorgaande, open, verbinding maar op een andere locatie (ander tracé). Bij dit alternatief wordt zoveel als mogelijk gebruik gemaakt van het bestaande polder en boezem water in Den Haag Zuidwest (Figuur 4.13). Door de waterverbinding aan te leggen gebruikmakend van bestaand water zijn de verwachte aanlegkosten van dit alternatief vermoedelijk lager dan bij de aanleg van de Erasmusvaart. Een kostenraming is nog niet gemaakt. Verwachting is dat ook in dit tracé nog lastige kruisingen zitten. Uit onderstaande schets is op te maken dat dit alternatief meer knelpunten voor vlotte afvoer van water heeft en uit gesprekken met Delfland en uit de discussie tijdens werksessie 2 (8 juli 2021, Bijlage A.2) blijkt dat het te verwachten doorstroomprofiel van deze variant kleiner is dan het profiel van de Erasmusvaart. Hoewel de investeringskosten mogelijk lager uitpakken, zal met deze variant ook het effect op de afvoercapaciteit minder zijn dan dat van de Erasmusvaart. Daarmee lijkt het onwaarschijnlijk dat dit alternatief wel kosteneffectief zal zijn vergeleken met de maatregelen beschreven in de vorige paragraaf.

33 van 46

Erasmusvaart 11207266-000-ZWS-0006, 24 september 2021

Figuur 4.14 Schets “Westland Alternatief”

34 van 46

Erasmusvaart 11207266-000-ZWS-0006, 24 september 2021

5

Onderbouwing – Overig

5.1

Meerwaarde secundaire doelen – waternatuur en waterkwaliteit. De Erasmusvaart biedt meerwaarde op secundaire doelen zoals natuur en recreatie, waarbij we ons beperken tot de effecten die horen bij de taken van het waterschap. “Het boezemsysteem speelt een belangrijke rol in het goed ecologisch functioneren van het watersysteem in het beheergebied. Het boezemsysteem vormt voor vismigratie het hoofdwegennet van buitenwater naar boezem en van boezem naar polderwateren. Het hoofdwegennet verbindt zodoende de ‘internationale snelwegen’ en ‘regionale en lokale wegen’ voor vissen. Ook verbindt het boezemsysteem ecologisch interessante gebieden (Natte Ecologische Zones = vispaaiplaatsen, natuurvriendelijke oevers en waterplantenzones) met elkaar. Door de verbindingen van deze gebieden ontstaat een nat ecologisch netwerk (NEZ-netwerk) bestaande uit kerngebieden en stapstenen. Om op ecologisch gebied optimaal te functioneren zijn niet alleen de NEZ’s zelf, maar ook de positie en verbinding van kerngebieden en stapstenen van belang. Voor een optimale werking van dit NEZ-netwerk staan de gebieden direct met elkaar in verbinding”. (Hoogheemraadschap van Delfland, 2016 feb 22) Uit de waterkwaliteitsrapportage 2020 (Hoogheemraadschap van Delfland, 2020) komt naar voren dat er voor de ecologische toestand in het beheer gebied van Delfland veel ruimte is voor verbetering.

Er zijn vooral knelpunten in de structuur & habitat (weinig leefruimte voor soorten) en het variant-eigen karakter (weinig gebiedseigen soorten en veel menselijke verstoring). Ook zijn de hoge concentraties aan stikstof en fosfaat en de hoge zuurstofvraag door afbraak van organisch materiaal vormt ook een belemmering voor de ecologie. De zone waar de Erasmusvaart komt te liggen is qua waterecologie niet hoogwaardig vanwege het geringe en versnipperde beschikbare oppervlak en doordat het water voornamelijk stagnant is en niet doorstroomt. Het gebied is daarnaast ook geïdentificeerd in de NEZ (natte ecologische zone) visie als een ecologische stapsteen/kerngebied (Hoogheemraadschap van Delfland, 2020 juni 16). Uit de memo Ecologie Erasmusvaart (Hoogheemraadschap van Delfland, 2020 juni 16) blijkt dat met de Erasmusvaart invulling gegeven kan worden aan de ecologische doelstellingen vanuit onder andere de Kader Richtlijn Water (KRW) en daarmee zal bijdragen aan de ecologische verbetering van het gebied. Zoals de plannen van de Erasmusvaart nu zijn is er ruimte voor waternatuur wat ook positief kan werken voor de waterkwaliteit in de vaart en omringende wateren. Echter, de Erasmuszone is te smal om aan beide kanten natuurvriendelijke oevers aan te leggen. Er moet worden gekozen voor de noord- of zuidoever (Hoogheemraadschap van Delfland, 2020 juni 16).

In het kader van het NEZ-netwerk werd er al een tijd gezocht naar een verbindingsmogelijkheid tussen stapsteen Den Haag en stapsteen Westland, omdat dit een zwak punt is in het ecologische netwerk. Er zijn weinig tot geen alternatieven om de gewenste verbinding op een andere wijze/route te verwezenlijken (Hoogheemraadschap van Delfland, 2020 juni 16).

35 van 46

Erasmusvaart 11207266-000-ZWS-0006, 24 september 2021

Wel is er mogelijk een conflicterend belang, omdat de zone van de Erasmusvaart momenteel een belangrijke oost-westverbinding is in de groenstructuur van Den Haag. Het belang van het verbeteren van waternatuur en waterkwaliteit (KRW doelen) en de kansen die de Erasmusvaart hiervoor biedt is onderzocht door Delfland (Hoogheemraadschap van Delfland, 2020 juni 16) maar het is onduidelijk wat de maatschappelijke meerwaarde is van een transformatie van een groene zone naar een groenblauwe zone. De bijdrage van de Erasmusvaart aan de KRW doelen is positief en waarschijnlijk niet op dezelfde schaal met andere maatregelen te behalen. Of die bijdrage alleen opweegt tegen de investering is in deze studie niet bekeken maar is onwaarschijnlijk. Er is in deze studie ook niet onderzocht hoe urgent het oplossen van dit knelpunt is. Het kwantificeren van de ecologische effecten is lastig zonder nader onderzoek onder meer omdat de referentie situatie al een groene zone betreft.

5.2

Goed onderhoudbaar, minst gevoelig voor verstoringen, adaptief De overige argumenten die door Delfland genoemd werden zijn de volgende: Goed onderhoudbaar – De verwachting is dat in vergelijking tot andere maatregelen de Erasmusvaart makkelijker te onderhouden is en minder onderhoudskosten heeft dan andere maatregelen. Minst gevoelig voor verstoringen – De Erasmusvaart is een open water verbinding en daarmee minder gevoelig voor verstoringen. Alles is zichtbaar en toegankelijk. Adaptief – De Erasmusvaart als open water verbinding is voor de lange termijn het meest adaptief en biedt mogelijkheden om in de toekomst nog aan te passen en uit te breiden. Dit zal minder makkelijk gaan bij ondergrondse maatregelen zoals persleidingen en duikers. •

• • •

Bij deze argumenten staat centraal de Erasmusvaart in vergelijking tot andere mogelijke maatregelen die het boezem(land)systeem van Westland en Den Haag verbinden (Hoogheemraadschap van Delfland, 2021 feb 9). Het betreft de vergelijking tussen de Erasmusvaart als open verbinding; het aanleggen van een persleiding op het tracé van de Erasmusvaart; het aanleggen van een duiker op het tracé van de Erasmusvaart; het vergroten van de huidige bestaande duikerverbinding ter hoogte van Wateringen.

Adaptiviteit is echter lastig te scoren. In werksessie 1 (17 juni 2021, bijlage A.1) kwam bijvoorbeeld naar voren dat adaptief ook geïnterpreteerd kan worden vanuit het perspectief van meervoudig ruimte gebruik, waar ondergrondse maatregelen adaptiever zijn omdat er bovengronds nog verschillende gebruiksfuncties ingevuld kunnen worden. Het is moeilijk om het effect van onderhoud en storingen te kwantificeren zonder een complete kostenraming, inclusief kosten voor onderhoud en storing, uit te voeren. De meerwaarde van beter onderhoud en minder storingen zal echter niet het verschil in aanlegkosten compenseren.

36 van 46

Erasmusvaart 11207266-000-ZWS-0006, 24 september 2021

6

Conclusies Dit extra advies van Deltares over de nut en noodzaak van de Erasmusvaart is vormgegeven aan de hand van verschillende deelvragen. In onderstaande paragrafen gaan we in op de beantwoording van verschillende deelvragen. Zoals in 3.2.1 nader is toegelicht, wordt er in deze analyse geen antwoord gegeven op de vraag: Lost de Erasmusvaart een knelpunt op? Wel wordt voor de Erasmusvaart geanalyseerd wat het waterhuishoudkundige effect van deze extra open waterverbinding is. Met andere woorden, (hoeveel) draagt de Erasmusvaart bij aan het vasthouden, bergen, en afvoeren van water? Vervolgens is bekeken of dit effect ook met andere (goedkopere) maatregelen kan worden gerealiseerd. Daarmee wordt in dit rapport de vraag beantwoord of de Erasmusvaart een kosteneffectieve maatregel is. Maatregelen die hetzelfde effect kunnen realiseren die mogelijk kosten effectiever zijn dan de Erasmusvaart zijn in dit onderzoek bekeken om de Erasmusvaart in perspectief te zetten. Dit zegt echter nog weinig over de wenselijkheid deze maatregelen uit te voeren. Daarvoor is een systematische vergelijking nodig van de bijdrage van verschillende maatregelen aan het oplossen van knelpunten en problemen, zoals voorzien in het kader van de strategie voorkomen wateroverlast. Hier wordt in hoofdstuk 7 – aanbevelingen nog nader op ingegaan.

6.1

Deelvraag 1 Hoe ziet de eerder gebruikte argumentatie eruit? Hoe is deze onderbouwd? Door Delfland werden 7 argumenten aangedragen waaruit geconcludeerd wordt dat een open verbinding als de Erasmusvaart, vergeleken met de huidige situatie en een aantal alternatieven, een maatregel is die de meeste veerkracht biedt en zekerheid geeft, gegeven de onzekerheden in toekomstige ontwikkelingen. Wanneer we de onderbouwing van deze 7 argumenten nader analyseren komen we tot de volgende conclusies:

6.1.1

Argument 1: Betere verdeling van neerslag Door de Erasmusvaart kan de neerslag beter verdeeld worden binnen het boezemsysteem en kan daarmee de bestaande berging in ander gebieden beter benut worden. De Erasmusvaart zorgt voor de mogelijkheid om het water daarheen te sturen waar er ruimte is en weg te halen waar er geen ruimte is. Onze bevindingen: Bij een maatgevende bui boven Delfland (4.1.1) wordt door de aanleg van de Erasmusvaart het effect van gemaal ’t Westambacht op de waterstandsverlaging in het Westland deels tenietgedaan. Bij de situaties waarbij het gemaal t’ Westambacht uitvalt is het effect van de Erasmusvaart wel positief, omdat het het uitvallen van het gemaal gedeeltelijk compenseert (4.1.2, 4.1.3,. 4.1.4). In de situatie met naast de Erasmusvaart ook een open verbinding tussen Valkenbosvaart en Verversingskanaal heeft de Erasmusvaart weinig toegevoegde waarde om piekwaterstanden te beperken. Wanneer ook in deze situatie het gemaal ’t Westambacht uit zou vallen is het effect van de Erasmusvaart gunstig voor Westland (4.1.5, 4.1.6). Er kan een positief effect ontstaan door de Erasmusvaart waarbij er in extreme situaties 3m3/s door de Erasmusvaart wordt afgevoerd naar het noorden (4.1.7) en onder maatgevende situaties ongeveer 1 m3/s naar het zuiden (4.1.1).

De bijdrage van de Erasmusvaart aan een betere verdeling van neerslag hangt dus sterk af van de verdeling van die neerslag. Onder maatgevende omstandigheden is deze bijdrage er echter niet. Onder omstandigheden met extreem veel neerslag in het Westland en geen neerslag in de rest van het gebied bedraagt de bijdrage maximaal 3 m 3/s.

37 van 46

Erasmusvaart 11207266-000-ZWS-0006, 24 september 2021

6.1.2

Argument 2: Extra berging De Erasmusvaart voegt extra bergingscapaciteit van ongeveer 4,5ha toe aan het boezemsysteem. Andere maatregelen, zoals een duiker of persleiding doen dat niet. Onze bevindingen: Het berekende bergingsvolume 11.100m3 is ongeveer 0,5% van het totale boezemwatersysteem en heeft daarmee nauwelijks effect op het bergende vermogen van het watersysteem. De Erasmusvaart als maatregel voor het realiseren van berging is niet kosteneffectief. Op basis van de kosten per kubieke meter van de piekberging in het Molenvlietpark zou een bergingsvolume van 11.100m3 gerealiseerd kunnen worden voor €1,3miljoen.

6.1.3

Argument 3: Grotere sturingsmogelijkheden De Erasmusvaart vergroot de aanvoer naar gemaal Schoute en draagt daarmee bij aan grotere sturingsmogelijkheden in het hele boezemsysteem. Onze bevindingen: Onder het meest extreme scenario (stresstest) draagt de Erasmusvaart bij aan een betere afvoer naar gemaal Schoute tot maximaal 3m 3/s. Ook zijn er scenario’s onderzocht waar ’t gemaal Westambacht uitvalt en er een positief effect is van de Erasmusvaart. Dit geldt echter alleen voor lokale buien op het Westland. Bij buien op het gehele beheersgebied leidt de Erasmusvaart niet tot een toename van de afvoer van gemaal Schoute, omdat het water dan juist naar het zuiden stroomt. De Erasmusvaart draagt onder normale omstandigheden niet bij aan extra sturingsmogelijkheden en onder hele specifieke omstandigheden zorgt de Erasmusvaart voor een betere verdeling.

6.1.4

Argument 4: Meerwaarde secundaire doelen De Erasmusvaart biedt meerwaarde op secundaire doelen zoals natuur en recreatie. Zowel op doelen die voor Delfland belangrijk zijn, zoals waternatuur, als op doelen die voor het gebied belangrijk zijn, zoals recreatiemogelijkheden en ruimtelijke kwaliteit. Onze bevindingen: De zone waar de Erasmusvaart gepland is is geïdentificeerd als stapsteen/kerngebied in de NEZ (Natte Ecologische Zones) visie. Momenteel is dit een ecologische knelpunt, onder andere door minimale beschikbare ruimte en de versnipperde vorm hiervan. Ook is er weinig doorstroom in het beschikbare water. De bijdrage van de Erasmusvaart aan de KRW (Kaderrichtlijn Water) doelen is positief en waarschijnlijk niet op dezelfde schaal met andere maatregelen te behalen. Of die bijdrage alleen opweegt tegen de investering is in deze studie niet bekeken maar is onwaarschijnlijk. Hiervoor zou nader onderzoek nodig zijn, specifiek om de meerwaarde van een blauwgroene zone (door de Erasmusvaart) ten opzichte van de huidige groene zone aan te tonen. Er is in deze studie ook niet onderzocht hoe urgent het oplossen van dit knelpunt is. .

6.1.5

Argument 5, 6 en 7: Goed onderhoudbaar, Minst gevoelig voor verstoringen, en Adaptief De verwachting is dat in vergelijking tot andere maatregelen de Erasmusvaart makkelijker te onderhouden is en minder onderhoudskosten heeft dan andere maatregelen. De Erasmusvaart is een open water verbinding en daarmee minder gevoelig voor verstoringen. Alles is zichtbaar en toegankelijk. De Erasmusvaart als open water verbinding is voor de lange termijn het meest adaptief en biedt mogelijkheden om in de toekomst nog aan te passen en uit te breiden. Dit zal minder makkelijk gaan bij ondergrondse maatregelen zoals persleidingen en duikers. Onze bevindingen voor argumenten 5, 6, en 7: Deze argumentatie weegt niet op tegen de hoge investeringskosten die nodig zijn voor de aanleg van de Erasmusvaart en andere goedkopere maatregelen die hetzelfde hydraulische effect kunnen realiseren.

38 van 46

Erasmusvaart 11207266-000-ZWS-0006, 24 september 2021

6.2

Deelvraag 2 Is de criteria set compleet, welke criteria ontbreken? We dragen geen aanvullende criteria. De door Delfland eerder gebruikte criteria (zie 3.3) waren compleet, gegeven de gestelde randvoorwaarden van dit extra advies. Wel hebben we de onderbouwing van de door Delfland aangedragen criteria in meer detail geanalyseerd, kwantificeren we het hydraulische effect van de Erasmusvaart in relatie tot de referentie situatie, we gaan een stap verder richting het kwantificeren van de effecten en beschouwen de aanvullende stresstest. Deze resultaten zijn al meegenomen in de bevindingen voor deelvraag 1.

6.3

Deelvraag 3 Hoe beoordelen we de Erasmusvaart in het verbrede perspectief? (Zijn dezelfde effecten eventueel ook met andere (goedkopere) oplossingen te bereiken?) Onze bevindingen: De extra aanvoer van 3 m 3/s onder specifiek omstandigheden is met andere, goedkopere maatregelen ook te bereiken is. Te denken valt hierbij bijvoorbeeld aan uitbreiding van de capaciteit van de persleiding en gemaal ’t Westambacht of het aanleggen van een nieuw gemaal en persleiding op een vergelijkbare plaats in het boezemnetwerk. Er is geen kostenraming gemaakt voor een dergelijk alternatief, maar op basis van expert judgement is de inschatting dat een dergelijk alternatief een factor 5 tot 10 minder zou kunnen kosten dan de aanleg van de Erasmusvaart. Het waterbergend effect van de Erasmusvaart heeft nauwelijks effect op het bergende vermogen van het watersysteem. Er lijken geen andere maatregelen te zijn die eenzelfde bijdrage leveren aan de KRW (Kaderrichtlijn Water) doelen door het creëren van een NEZ (Natte Ecologische Zones .

6.4

Algemene conclusie Wat betreft het vasthouden, bergen, en afvoeren van water, draagt de Erasmusvaart bij aan een verbeterde afvoer, maar alleen in combinatie met een verbeterde doorstroom naar gemaal Schoute en in zeer extreme situaties. De extra berging die de Erasmusvaart creëert heeft nauwelijks effect op het bergende vermogen van het watersysteem. De Erasmusvaart heeft geen invloed op het vasthouden van water. De extra afvoercapaciteit van 3 m3/s is met andere, goedkopere maatregelen ook te bereiken. Zonder kostenraming wordt ingeschat dat de kosten voor de alternatieve maatregelen een factor 5 tot 10 lager zullen zijn dan die voor de Erasmusvaart. De Erasmusvaart als maatregel voor het realiseren van berging lijkt ook niet kosteneffectief. Wanneer de berging wordt beschouwd als neveneffect, kan de waarde van deze berging worden geschat (op basis van de kosten per m3 berging van de aanleg van Molenvlietpark) op €1,3 miljoen. De bijdrage van de Erasmusvaart aan de KRW (Kaderrichtlijn Water) doelen is positief en waarschijnlijk niet op dezelfde schaal met andere maatregelen te behalen. Of die bijdrage alleen opweegt tegen de investering is in deze studie niet bekeken maar is onwaarschijnlijk. De Erasmusvaart kan bijdragen aan de waterhuishoudkundige doelstellingen en daarmee een stap zetten richting een robuuster watersysteem.

Echter, de hydraulische effecten zijn klein vergeleken met de vereiste investering. Er zijn goedkopere alternatieven, zoals het vergroten van gemaalcapaciteit, die dezelfde effecten kunnen realiseren.

39 van 46

Erasmusvaart 11207266-000-ZWS-0006, 24 september 2021

De conclusie dat de Erasmusvaart niet kosteneffectief blijkt, betekent niet dat investeringen in boven-normatieve maatregelen niet nodig of wenselijk (zullen) zijn. De Strategie voorkomen wateroverlast, momenteel in ontwikkeling bij Delfland, levert naar verwachting een afwegingskader voor het identificeren en evalueren van maatregelen die bijdragen aan een robuust, toekomstbestendig watersysteem en die kosteneffectief zijn (zie ook 7.2).

40 van 46

Erasmusvaart 11207266-000-ZWS-0006, 24 september 2021

7

Aanbevelingen

7.1

Integrale gebiedsontwikkeling Het vertrekpunt van de Erasmusvaart, zoals toegelicht in 2.1., was de Erasmusvaart als integraal, gebiedsontwikkelingsproject. De Erasmusvaart zou bijdragen aan gebiedsopgaven, water/klimaat, groen/ecologie en recreatie/toerisme. Gedurende de verkenningsfase was besloten dat het project meer zou ‘leunen’ op de waterhuishoudkundige baten. Uit de bevindingen van dit onderzoek blijkt dat de waterhuishoudkundige baten niet opwegen tegen de hoge investering, en dat dezelfde baten ook met andere, goedkopere maatregelen, te behalen zijn. Voor de natte-natuur baten is een dergelijke vergelijking met alternatieve maatregelen niet uitgevoerd, omdat er geen zicht is op alternatieve maatregelen met een vergelijkbaar effect. Ook de andere baten, bijvoorbeeld voor recreatie, zijn in deze studie niet onderzocht.

7.2

Investeren in boven-normatieve maatregelen Vanuit waterhuishoudkundig perspectief is de Erasmusvaart geen kosteneffectieve maatregel om het watersysteem robuuster te maken. De investeringen zijn hoog ten opzichte van de hydraulische effecten. Er zijn goedkopere maatregelen te bedenken die hetzelfde effect kunnen realiseren. Ook kan het zijn dat er andere knelpunten (elders in het boezemsysteem of juist buiten het boezemsysteem) veel meer wateroverlast veroorzaken, waardoor ingrijpen op andere punten in het systeem mogelijk effectiever en efficiënter is om wateroverlast te voorkomen of te beperken. De normering van wateroverlast heeft slechts betrekking op een deel van de wateroverlast die maatschappelijk gevoeld wordt. Met andere woorden, het voldoen aan de norm voor wateroverlast betekent niet dat er ook geen wateroverlast optreedt. Om kosteneffectieve maatregelen te treffen is het van belang om door te gaan met de ontwikkeling van de Strategie voorkomen wateroverlast Delfland, inclusief een toekomstige knelpuntenanalyse, afwegingskader en uitvoeringsprogramma. Hiermee kunnen ook toekomstige kansen, zoals de Erasmusvaart, beter afgewogen worden. De Erasmusvaart draagt waterhuishoudkundig enkel bij aan een verbeterde afvoer (en alleen in combinatie met een verbeterde doorstroom naar gemaal Schoute).

Of deze verbeterde afvoer ook leidt tot minder wateroverlast of schade is in deze studie niet onderzocht. Daarvoor is er eerst inzicht nodig in de knelpunten in het watersysteem die wateroverlast veroorzaken. Wanneer een uitgebreide knelpuntenanalyse is uitgevoerd kan ook gerichter gezocht worden naar (combinaties van) maatregelen die specifieke knelpunten op kunnen lossen waaronder ook maatregelen die zich richten op vasthouden en bergen. Het feit dat de Erasmusvaart als boven-normatieve investering niet kosteneffectief blijkt, betekent niet dat boven normatieve investeringen niet nodig of wenselijk (zullen) zijn.

41 van 46

Erasmusvaart 11207266-000-ZWS-0006, 24 september 2021

8

Referenties Deltares. (2021). Erasmusvaart. Nut en Noodzaak - Extra advies. Deltares. Deltares. (2021 mei 28, mei 28). Offerte Extra advies Erasmusvaart. Gemeenten Den Haag, Gemeente Westland, Provincie Zuid-Holland, Hoogheemraadschap van Delfland. (2021). Verkenningsfase Erasmusvaart: conclusies en afronding. Helpdesk Water. (2021). SOBEK . Opgehaald van https://www.helpdeskwater.nl/onderwerpen/applicaties-modellen/applicatiesper/watermanagement/watermanagement/sobek/ Hoogheemraadschap van Delfland. (2016 feb 22). Visie toekomstbestendig beheer boezemsysteem. Hoogheemraadschap van Delfland. (2020 juni 16). Ecologie Erasmusvaart - MEMO. Hoogheemraadschap van Delfland. (2020 mei 26). Brief aan de leden van de verenigde vergadering – Voorkomen Wateroverlast Delfland 2027-2050. Hoogheemraadschap van Delfland. (2020). Waterkwaliteitsrapportage . Hoogheemraadschap van Delfland. (2021 april 13). Brief aan de leden van de verenigde vergadering - Verder met de Erasmusvaart; afronding verkenningsfase, start planuitwerkingsfase en overeenkomst N211. Hoogheemraadschap van Delfland. (2021 April 16). Effecten Erasmusvaart bij maatgevende buien - MEMO. Hoogheemraadschap van Delfland. (2021 feb 9). Brief aan de leden van de verenigde vergadering - Erasmusvaart. Hoogheemraadschap van Delfland. (2021 juni 28). Extra berekeningen - email correspondentie. KNMI. (2021, August).

Kans op zware regenval zoals op 13 en 14 juli neemt verder toe door klimaatverandering. Opgehaald van https://www.knmi.nl/over-het-knmi/nieuws/kansop-zware-regenval-zoals-op-13-en-14-juli-neemt-verder-toe-door-klimaatverandering Leeuwen van, E. (2021). Brede Methodiek Wateroverlast - Naar een Heldere Klimaatambitie. Stowa. (2018). Robuustheid - Deltafact.

42 van 46

Erasmusvaart 11207266-000-ZWS-0006, 24 september 2021

A

Bijlagen

A.1

Programma en Deelnemers Werksessie 1 – 17 juni 2021

43 van 46

Erasmusvaart 11207266-000-ZWS-0006, 24 september 2021

A.2

44 van 46

Programma en Deelnemers Werksessie 2 – 8 juli 2021

Erasmusvaart 11207266-000-ZWS-0006, 24 september 2021

A.3

Aangenomen profielen bij verschillende berekeningen (Hoogheemraadschap van Delfland, 2021 april 16)

45 van 46

Erasmusvaart 11207266-000-ZWS-0006, 24 september 2021

46 van 46

Erasmusvaart 11207266-000-ZWS-0006, 24 september 2021