RIS310666 Bijlage 1
Tekst van het document
Haags Hotelbeleid 2021
Haags Hotelbeleid 2021
Haags Hotelbeleid 2021
3
Inhoud 1
Inleiding
6
2
Gemeentelijke rol, afbakening en instrumentarium
12
3
De Haagse hotelmarkt in perspectief
22
4
Ontwikkelkader
32
5.
Monitoring
36
BIJLAGE: Beleidskaders
42
Samenvatting ZKA Rapport 2019
43
Stappenplan initiatiefnemers
44
Planvoorraad (1 november 2021)
46
Haags Hotelbeleid 2021
5
Haags Hotelbeleid 2021
1
Inleiding
6
Haags Hotelbeleid 2021
Haags Hotelbeleid 2021
7
1.0 Inleiding
1.2. Zicht op herstel
Den Haag moet een attractieve stad zijn voor bewoners, bezoekers en bedrijven, zodat dit leidt tot brede
Inmiddels zien wij licht aan het einde van de tunnel. De verwachting is dat het verblijfsbezoek weer aantrekt op het
economische bloei. Dat is één van de 4 strategische doelen uit de Economische Visie Den Haag+ 2030 (RIS 303550). De
moment dat het virus onder controle is en het consumentenvertrouwen weer is toegenomen. Volgens experts2 uit de
bezoekerseconomie maakt een rijk aanbod van cultuur, evenementen, attracties, horeca en detailhandel mogelijk en
sector zal het verblijfsbezoek vanaf 2023 gaan herstellen en daarna verder doorgroeien.
draagt hiermee in belangrijke mate bij aan die ambitie van economische bloei. Het zorgt voor een hoog voorzieningenniveau waar ook onze inwoners van genieten. Daarnaast zorgt de bezoekerseconomie voor banen voor
Het toeristisch verblijfsbezoek zal waarschijnlijk als eerste opleven. De mate waarin, is afhankelijk van de omvang van
(praktisch geschoolde) Hagenaars. Afgelopen jaren zijn stappen gezet om de zakelijk-toeristische aantrekkingskracht
de toeristische sector in de lokale economie en de afhankelijkheid van inkomend toerisme. In Den Haag kwam voor de
van Den Haag te vergroten. En met resultaat. Eind 2019 kwam een aanzienlijk deel van de Haagse werkgelegenheid,
coronapandemie ongeveer de helft van de verblijfsbezoekers uit eigen land, en een derde uit onze buurlanden. De
direct of indirect, voort uit de bezoekerseconomie.
afhankelijkheid van intercontinentaal toerisme is betrekkelijk laag, waardoor onze stad zich relatief sneller kan herstellen dan bijvoorbeeld een stad als Amsterdam. Van de snelheid waarmee ons toeristisch bezoek weer op gang kan komen, kregen wij al een indruk in de zomer van 2020, toen de restricties versoepelden en de bezetting van de
1.1. Coronacrisis
Haagse hotels tijdelijk weer op niveau kwam.
Helaas heeft de coronacrisis een abrupt einde gemaakt aan deze groei. Het binnenlandse en buitenlandse toerisme
mie toesloeg, zijn zakenreizen tot stilstand gekomen. De GBTA, de brancheorganisatie voor de zakelijke reisindustrie,
is tijdens de crisis tot stilstand gekomen, (internationale) zakenreizen zijn geannuleerd en congressen zijn uitgesteld.
gaat uit van een herstelperiode van 2 tot 3 jaar. Dat baseert zij op de herstelperiodes van gebeurtenissen uit het
De bezoekerseconomie heeft forse klappen gekregen. Daarmee is ook de hotelbranche hard geraakt. Wij maken ons
verleden zoals 9/11 of de wereldwijde financiële crisis, met de kanttekening dat deze gebeurtenissen anders waren in
zorgen over het wegblijven van (zakelijke en toeristische) bezoekers. Zonder onze bezoekerseconomie krijgen horeca,
vorm en omvang. Wanneer de maatregelen zijn versoepeld, het leven weer normaler wordt en de pandemie voorbij
winkels en attracties minder inkomsten, waardoor bedrijven moeten sluiten en banen zullen verdwijnen. Banen die
is, verwacht de sector weer structurele veranderingen in het zakelijk segment. Verbondenheid en sociale interactie
vooral door praktisch opgeleide Hagenaars worden ingevuld. Het aantal faillissementen en de werkloosheid zijn tot
zijn en blijven een integraal onderdeel van het menselijk leven. Virtuele ontmoetingen zullen daarom niet in de
op heden weliswaar nog beperkt, maar dat is deels te danken aan noodmaatregelen en overheidssteun. Zodra deze
plaats van fysieke ontmoetingen komen. Aannemelijker is dat er kritischere afwegingen worden gemaakt over de
steun wegvalt, kunnen de negatieve economische effecten aanzienlijk ernstiger zijn .
noodzaak om elkaar fysiek te ontmoeten en zullen 'hybride' bijeenkomsten de norm worden, met zowel fysieke als
Buiten het toeristisch hoogseizoen is Den Haag voor een groot deel afhankelijk van zakelijk bezoek. Sinds de pande-
1
virtuele elementen. De nieuwe realiteit waar wij ons sinds het begin van de coronacrisis in bevinden, vraagt om duidelijke keuzes om herstel en verdere groei te faciliteren. Vandaar dat er in 2020 is besloten om de actualisatie van het hotelbeleid, zoals
De sector verwacht bovendien dat herstel gepaard zal gaan met een duurzaamheids- en kwaliteitsimpuls. Enerzijds
aangekondigd in de Economische Uitvoeringsagenda 2019-2022 (RIS 303548), een jaar uit te stellen.
om tegemoet te komen aan veranderde eisen van de consument, met in het achterhoofd dat wij wellicht blijvend(er) te maken hebben met de 1,5-m-economie, maar ook om beter voorbereid te zijn op een volgende crisis. Tegelijkertijd zijn er nieuwe inzichten op de bezoekerseconomie, zoals verwoord in de Strategie Toerisme (RIS302975), waarbij wij duidelijke keuzes maken over wat wij wenselijk en minder wenselijk vinden. Onder andere met inzet op kwali-
Kerncijfers (2019)
teitstoerisme en spreiding in plaats en tijd wordt richting gegeven aan groei zodat bezoek optimaal bijdraagt aan de doelen van de stad.
Aantal kamers ca. 5.000 Aantal overnachtingen 1.675.000 Aantal verblijfsbezoekers 1.032.000 Belangrijkste herkomstlanden
NL (50%), DE (17%), VK (6%), BE (5%),
Overig Europa (12%), Intercontinentaal (10%) Bezoekmotief Toerisme (54%), Zakelijk (46%) Werkgelegenheid (hotels) 1.500 banen
1.3. Actualisatie hotelbeleid juist nu nodig
Bezettingsgraad hotels 53% (winter), 88% (zomer)
Het huidige hotelbeleid (Check in The Hague: Roomservice 2.0, RIS260889) dateert uit 2013 en is aan vervanging toe.
Aandeel werkgelegenheid (bezoekerseconomie)
Sindsdien is de markt veranderd, de visie op toerisme veranderd en de woningbouwopgave van Den Haag toegeno-
12%
Bestedingen (bezoekerseconomie) € 2,2 miljard
men. Ook het aantal inwoners van de stad is met ruim 9% gegroeid van 506,366 inwoners in 2013 naar 546,335
Gem. besteding per overnachting (congresbezoeker)
€ 310
inwoners in 20203. Het nieuwe inzicht, de schaarse ruimte in de stad en het tekort aan betaalbare woningen vragen
Gem. besteding per overnachting (toerist)
€ 229
om een goede afweging. Door het wegblijven van bezoekers en de lage bezetting van de ongeveer 5.000 hotelkamers in Den Haag lijkt het daarom logisch om nu een rem te zetten op hotelontwikkelingen (zie motie ‘Snoeien in de planvoorraad hotels’, RIS306827). Tegelijkertijd heeft het college een verantwoordelijkheid om banen voor Hagenaars
1
8
Dashboard Sociale Impact Corona, VNG mei 2021
Haags Hotelbeleid 2021
2
O.a. CBRE, Colliers, Tourism Economics en NBTC
3
Bron: Den Haag in Cijfers, 2020
Haags Hotelbeleid 2021
9
te beschermen en te behouden en het voorzieningenniveau, waar ook andere bewoners gebruik van maken, op peil
maximum nog nodig is. Op deze manier kunnen wij grip houden op de groei van het aantal kamers. Zo maken wij nu
te houden. Het college spant zich daarom in om de bezoekerseconomie weer draaiende te krijgen en op een verant-
even pas op de plaats, en kunnen nieuwe, kansrijke initiatieven toch worden gefaciliteerd met het oog op de
woorde en passende manier te laten groeien en bloeien.
toekomst.
Wij moeten naar de toekomst blijven kijken. Nieuwe hotelinitiatieven worden niet van de één op de andere dag
Leidend in het faciliteren van nieuwe hotelinitiatieven is dat het juiste logiesconcept landt op de juiste plek. Wij
gerealiseerd. Het duurt in de regel minimaal 2 jaar, voordat de planologische procedures zijn doorlopen en een
introduceren daarom een toetsingskader waar nieuwe initiatieven aan moeten voldoen. Het toetsingskader biedt
hotelinitiatief is gerealiseerd en gasten kan ontvangen. Het is daarom gebruikelijk te werken met een planvoorraad.
waarborgen zodat verantwoorde keuzes kunnen worden gemaakt in welke hotelinitiatieven waar, wanneer en tegen
Het college wil zich daarbij niet laten leiden door angstbeelden van overvolle straten en stranden met massa’s
welke voorwaarden mogelijk zijn. De ontwikkelgebieden (de stationsomgevingen, het Central Innovation District, de
bezoekers. Vóór de coronacrisis had Amsterdam dertien keer zoveel internationale toeristen als Den Haag. Die
Binckhorst en Zuidwest) en de toeristische gebieden (Scheveningen, Binnenstad, Internationale Zone en Kijkduin)
continue drukte vindt het college evenmin een lonkend perspectief. De piekdruktes die wij in de zomer van 2020 aan
hebben daarbij voorkeur. Een nieuw initiatief kan echter ook elders in de stad landen, mits daar voldoende draagvlak
de kust kenden zijn voor een belangrijk deel te wijten aan de coronacrisis: 17 miljoen Nederlanders en 83 miljoen
voor is en het niet met onaanvaardbare negatieve effecten voor de directe omgeving gepaard gaat. Door het
Duitsers bleven vorig jaar dicht bij huis en zochten bij warm weer de kust op. Met het Programma Toekomst Scheve-
vestigingsbeleid beter te spreiden voorkom je deels de druk op de leefbaarheid door ‘overhotelisering’ in bepaalde
ningen badplaats (RIS307364) doet het college er alles aan dit in goede banen te leiden. Den Haag heeft met de
gebieden.
Strategie Toerisme gekozen voor slimme groei en richt zich daarbij op de kwaliteitstoerist die zorgt voor reuring zonder overlast.
Wat is een kwaliteitstoerist? In de Strategie Toerisme is onze definitie van een toerist: iedereen die Den Haag bezoekt voor ontspanning en/of plezier in de vrije tijd, exclusief inwoners, zakelijke bezoeken en bezoek aan familie, vrienden of kennissen. Wij maken onderscheid tussen verblijfstoeristen die in de stad overnachten en dagbezoekers die Den Haag voor één dag bezoeken. Iemand die met een zakelijk motief overnacht in de stad, wordt een zakelijke bezoeker genoemd. Een kwaliteitstoerist is een bezoeker die positief bijdraagt aan de doelen en het imago van de stad. Een toerist die zorgt voor economische impact door bestedingen, die zich ‘spreidt’ in plaats en tijd en zorgt voor reuring zonder overlast. Op deze manier zorgt hij voor een aantrekkelijk woon- en leefklimaat voor bewoners en internationaal talent.
1.4. Vraag en aanbod in balans Een divers en concurrerend hotelaanbod blijft van belang om de toekomstige groei van de bezoekerseconomie op een goede manier te kunnen blijven accommoderen. Vraag en aanbod liepen voor de coronacrisis uit de pas. In de afgelopen 10 jaar groeide het aanbod aan hotelkamers in Den Haag met ongeveer 25%, terwijl het aantal overnachtingen in Den Haag met 40% groeide. In de zomermaanden hadden wij te maken met een zeer hoge bezettingsgraad en ook in de schouderseizoenen – tussen hoog- en laagseizoen in - zagen wij een structureel toenemende vraag. Wij willen bezoekers ook in het hoogseizoen kunnen blijven ontvangen en in de schouderseizoenen voldoende ruimte bieden aan zowel onze zakelijke als toeristische gasten. Tegen de achtergrond van een groeiende stad en de behoefte aan werkgelegenheid, is voldoende hotelcapaciteit en een hoog niveau aan voorzieningen een randvoorwaarde.
Leeswijzer In hoofdstuk 2 staan de definities, wettelijke kaders en het sturingsinstrumentarium. In hoofdstuk 3
10
Tegelijkertijd zijn wij herstellende van een crisis. Het college kiest daarom voor een model van beheersing op de korte
beschrijven wij de huidige hotelmarkt in termen van vraag, aanbod en functioneren. Ook kijken wij naar
termijn en geleidelijke groei op de lange termijn. Dat houdt in dat de planvoorraad wordt afgebouwd en beperkt tot
de toekomst op basis van prognoses van experts uit de sector. In hoofdstuk 4 staan de uitgangspunten
een maximum van 1.000 kamers. Deze beperking geldt totdat de hotelsector zich heeft hersteld en het aantal
van het nieuwe hotelbeleid en is dit geconcretiseerd in het toetsingskader. Tot slot benoemen wij in
overnachtingen weer op 1,675 miljoen per jaar zit (het aantal overnachtingen in 2019). Jaarlijks wordt bekeken of het
hoofdstuk 5 hoe de voortgang wordt gemeten op de planvoorraad en de ontwikkeling van de hotelmarkt.
Haags Hotelbeleid 2021
Haags Hotelbeleid 2021
11
Haags Hotelbeleid 2021
2
Gemeentelijke rol, afbakening en instrumentarium
12
Haags Hotelbeleid 2021
Haags Hotelbeleid 2021
13
tot de mogelijkheden van het bestemmingsplan behoort en via een omgevingsvergunning een aanvraag wordt
2.0 Gemeentelijke rol, afbakening en instrumentarium De bezoekerseconomie is een belangrijke banenmotor voor praktisch opgeleiden. Den Haag heeft een grote economische opgave en investeert hier daarom in. Onderdeel van deze bezoekerseconomie zijn hotels. Haagse hotels waren in 2020 goed voor ongeveer 1.500 banen, de hele bezoekerseconomie was voor de coronacrisis goed voor 12% van de totale werkgelegenheid. Een divers en concurrerend hotelaanbod is essentieel om de groei te accommoderen. Er gaat jaarlijks € 2,2 miljard om in de totale Haagse vrijetijdseconomie4. Het effect vergroten door de verblijfsduur te
gedaan om af te wijken van het bestemmingsplan. Dan verstaan wij onder short stay het volgende:
Het bedrijfsmatig (met het oogmerk om winst te behalen) verstrekken van logies voor een periode van minimaal twee weken tot maximaal vier aaneengesloten maanden. De ruimte waarbinnen deze vorm van logies wordt verstrekt bestaat uit minimaal 40m2 netto vloeroppervlak per eenheid en elke eenheid bestaat uit meerdere ruimtes, waarbij er sprake is van een (vorm van) gescheiden woon- en slaapruimte, eigen sanitaire voorzieningen en eigen keuken of kitchenette.
stimuleren is één van de drie dragende pijlers uit de Strategie Toerisme. Den Haag is gebaat bij een toename van het aantal overnachtingen omdat door een langere verblijfsduur de uitgaven per bezoeker stijgen (overnachten, uit eten
Wij hanteren een ondergrens van twee weken om te voorkomen dat een reguliere hotelfunctie wordt geaccommo-
gaan, taxirit, cultureel bezoek etc.). Voldoende aanbod zorgt er dus voor dat bezoekers kunnen blijven overnachten in
deerd, en juist niet in de langere verblijfsbehoefte wordt voorzien. Short stay verblijf is daarnaast grotendeels
de stad. Daarnaast levert meer en langer verblijf extra toeristenbelasting op en dus extra directe inkomsten voor de
zelfvoorzienend; dat betekent dat het object meer karaktereigenschappen heeft van een woning dan van een hotel.
gemeente.
Het object wordt alleen niet gebruikt om (duurzaam) in te wonen. Het college stelt daarom een ondergrens van 40m2 netto vloeroppervlak per short stay-eenheid. Deze bestaat uit meerdere ruimtes, waarbij er sprake is van (een vorm
2.1. Afbakening
van) gescheiden woon- en slaapruimte, eigen sanitaire voorzieningen en eigen keuken of kitchenette. Als het
Er bestaat een verscheidenheid aan overnachtingsvormen en accommodatietypes en er zijn al evenveel namen en
staan. Daarbij gelden ook de criteria uit het toetsingskader in hoofdstuk 4.
meerdere short stay-eenheden binnen hetzelfde object betreft, dan zijn er geen reguliere hotelfaciliteiten toegestaan; hooguit een receptie. Voorzieningen zoals roomservice, vergaderzalen, een bar of restaurant zijn niet toege-
concepten om deze te beschrijven. Dit hotelbeleid richt zich op de logiesfunctie, waarbij het gaat om het aanbieden van tijdelijk verblijf voor een periode korter dan vier maanden. Deze markt kenmerkt zich vooral door hotels die
Het college geeft hiermee een duidelijk kader voor deze specifieke logiesvorm. Het geeft ondernemers goede
toeristische en zakelijke overnachtingen aanbieden, maar omvat ook andersoortige concepten. Gemakshalve wordt
handvatten om te kiezen voor hotel of short stay.
in dit stuk de term hotel gebruikt en wordt de definitie uit de bestemmingsplannen gehanteerd:
Elk gebouw dan wel een gedeelte van een gebouw, alsmede de daarbij behorende voorzieningen zoals terrassen, tuinen, zwembaden, tennisbanen, erven of terreinen of gedeelten daarvan, waar de bedrijfsvoering hoofdzakelijk is gericht op het bedrijfsmatig verlenen van tijdelijke huisvesting met gehele of gedeeltelijke verzorging.
Short Stay Naast het ‘reguliere’ hotelproduct, is er in Den Haag vraag naar tijdelijke verblijfsruimte. Denk hierbij aan expats, internationale studenten en mensen die tijdelijk een periode moeten overbruggen totdat zij vaste woonruimte hebben gevonden. Voor deze doelgroepen is een regulier hotel vaak niet de oplossing. Zij zijn op zoek naar een tijdelijke verblijfsvorm voor een langere periode en met meer kenmerken van een woonruimte (eigen keuken, voorzieningen, meerdere kamers, etc.). Het concept short stay speelt in op deze behoefte. Short stay is geen wonen, maar een vorm van logies. Daarom is het ook niet toegestaan in de bestaande woningvoorraad, maar alleen in panden met de bestemming logies. De ruimtelijke impact en druk op de leefbaarheid in de directe omgeving van short stay wijkt echter af van de meer klassieke hotelconcepten. Ook verschilt de behoefte aan het type voorzieningen in de omgeving. De impact op de omgeving en behoefte aan voorzieningen ligt dichter bij woonvormen dan andere logiesconcepten. Aan de andere kant lenen de geschikte locaties voor het logiesconcept van short stay zich ook vaak goed voor woonlocaties. Wij willen dergelijke concepten daarom onder een aantal voorwaarden faciliteren, ook buiten de toeristische kern- en ontwikkelgebieden. Daar waar short stay passend is binnen de planregels zullen de mogelijkheden daartoe gerespecteerd worden.
Het kan ook voorkomen dat de logiesfunctie niet 4
14
Bureau voor Economische Argumentatie, augustus 2020
Haags Hotelbeleid 2021
Haags Hotelbeleid 2021
15
Toeristische verhuur van woonruimte
I. Bestemmingsplannen
Tijdelijk verblijf voor een periode korter dan vier maanden hoeft niet altijd in de logiesvorm te worden aangeboden.
De gemeente is regisseur van de ruimtelijke ordening. Iedere bouwaanvraag wordt getoetst aan het bestemmings-
Zo kan, onder voorwaarden, de eigen woning aangeboden worden voor tijdelijk verblijf. Dat kan in de vorm van
plan. Logies is in de regel een aparte categorie in bestemmingsplannen. Het voordeel van ruimte opnemen in
particuliere vakantieverhuur, waarbij incidenteel (gedeeltes van) de eigen woning wordt aangeboden. Of in de vorm
bestemmingsplannen voor logies is dat de omvang van de vestiging in vierkante meters kan worden aangegeven. Het
van een Bed & Breakfast, waarbij de hoofdbewoner in zijn of haar woning een bed en aanbiedt en een ontbijt mag
kan daarnaast een stimulerende werking hebben op de markt. Het nadeel is dat het niet mogelijk is om het kwaliteit-
serveren. Of in de vorm van een pied-à-terre, waarbij een woning wordt verhuurd aan een derde die het als een
sniveau (bijvoorbeeld de categorie en classificatie) op te nemen. Een nieuwe logiesvestiging moet dus passen in de
tweede woning wil gebruiken. Voor particuliere vakantieverhuur, Bed & Breakfasts en pied-à-terre’s gelden in Den
geldende bestemming (zie kader).
Haag aparte regels (Nota Voorraadbeleid 2020, RIS307195) omdat deze binnen de eigen woning worden aangeboden. Hier gaat het hotelbeleid niet over. Het groeiend aanbod aan particuliere vakantieverhuur via platforms als Airbnb is onmiskenbaar. Exacte cijfers
Logies is toegestaan in bestemmingsplannen in Scheveningen en in enkele plannen in het Centrum.
ontbreken omdat er nog geen goed registratiesysteem is en gegevens niet door de platforms worden verstrekt (zie
Ongeveer 95% van het totale hotelkameraanbod bevindt zich in deze gebieden. Veelal is logies toegestaan
ook Vakantieverhuur: cijfers overnachtingen en aanbieders, RIS305859). Met de Nota Voorraadbeleid en de aanpas-
via een maatbestemming ‘Horeca’ of via een functieaanduiding ‘hotel’ binnen een andere bestemming. Bij
sing van de Huisvestingsverordening 2019 (RIS30571) wordt een registratie- en vergunningplicht en een nachtencrite-
13 bestemmingsplannen, vooral bestemmingsplannen in Scheveningen, zijn logiesaccommodaties
rium ingevoerd voor particuliere vakantieverhuur. Zo kan de gemeente toezichthouden op de omvang van het
generiek toegestaan binnen een gemengde bestemming. hoe de voortgang wordt gemeten op de
aanbod, woningonttrekking tegengaan en effectief toeristenbelasting heffen. Goede grip op particuliere vakantiever-
planvoorraad en de ontwikkeling van de hotelmarkt.
huur zal een meer integraal beeld bieden van de omvang van en het aanbod aan overnachtingsmogelijkheden in Den Logies is nu toegestaan in de volgende bestemmingsplannen:
Haag en mogelijk ook tot nieuwe beleidsinzichten leiden. Voor tijdelijke overnachtingsvormen ontstaat zo het volgende overzicht:
Type Tijdelijk Verblijf
Wonen
Logies
Bed & Breakfast
•
Scheveningen Badplaats
•
Binnenhof e.o.
•
Scheveningen Dorp
•
Het Oude Centrum
•
Seinpostduin 2012
•
Wijnhavenkwartier en Spuiplein
•
Scheveningen Haven
•
Westeinde 1e herziening
•
Renbaankwartier
•
Stationsbuurt
•
Statenkwartier
•
Bezuidenhoutseweg 30-216
•
St. Jacobskerk e.o.
Particuliere Vakantieverhuur Omdat de locaties in bestemmingsplannen waar uitsluitend logies is toegestaan volledig zijn ingevuld, zijn nieuwe
Hotel
initiatieven in de praktijk alleen mogelijk op locaties met een gemengde bestemming of door een afwijking van het bestemmingsplan. Over het algemeen is de logies/hotelfunctie terug te vinden onder de bestemming ‘Gemengd’ als een van de hoofdfuncties van die bestemming. De bestemming staat dan onder andere logies toe. Gemengde
Short Stay vanaf 2 weeken
bestemmingen zijn niet direct gericht op logies, maar In deze bestemmingen kan logies mogelijk zijn gemaakt in een bepaalde omvang of op een bepaalde locatie (via een aanduiding). Wanneer de hoofdfunctie een andere binnen de bestemming Gemengd is, dient er doorgaans een omgevingsvergunning te worden aangevraagd omdat een ander gebruik mogelijk andere bouweisen uit het Bouwbesluit stelt. Er moet dan een beoordeling plaatsvinden of een omgevingsvergunning kan worden verleend, maar dat is dan wel een gebonden beschikking. Dat betekent dat de
2.2. Instrumentarium
gemeente in principe moet meewerken aan een functiewijziging.
Via het hotelbeleid kan de gemeente sturen op aantallen kamers, waar de ontwikkeling van hotels wel of niet
wordt dan onder andere getoetst aan het hotelbeleid. Het hotelbeleid geeft een indicatie van de kwantitatieve
mogelijk/gewenst zijn en op welke (andere) criteria wordt getoetst. Naast de voorwaarden en regels uit het hotelbe-
marktruimte en geeft kwalitatieve voorwaarden aan. Een helder toetsingskader is daarom onontbeerlijk. Dit wordt in
leid, heeft de gemeente een aantal andere instrumenten ter beschikking, zodat nieuwe hotelinitiatieven een zo groot
hoofdstuk 4 nader toegelicht. De ladder voor duurzame verstedelijking (artikel 3.1.6 Besluit ruimtelijke ordening)
mogelijke meerwaarde (en zo min mogelijk overlast) voor de stad opleveren. Deze sturingsmogelijkheden zijn
biedt de gemeente extra grip, door te eisen dat de (kwantitatieve en kwalitatieve) behoefte aan een nieuw hotel
inzetbaar om ontwikkelingen te stimuleren, dan wel beperken. Ook geldt er Europese wetgeving, zoals de Europese
aannemelijk wordt gemaakt en dat overcapaciteit en onaanvaardbare leegstand wordt voorkomen. Deze behoefte
Dienstenrichtlijn en de daaruit voortvloeiende brancheringsbeperkingen, waardoor sturingsmogelijkheden bijvoor-
dient in regionaal verband aannemelijk te worden gemaakt, aangezien (nieuwe) hotels binnen het verzorgingsge-
beeld op concept worden ingeperkt.
bied van invloed zijn op het functioneren van de lokale hotelmarkt. Omdat de gemeente Den Haag geen directe
In die gevallen waar een afwijking van het bestemmingsplan aan de orde is, heeft de gemeente meer invloed en er
zeggenschap heeft over hotelontwikkeling buiten de gemeentegrenzen, streeft men daarom naar regionale afstemming.
16
Haags Hotelbeleid 2021
Haags Hotelbeleid 2021
17
Bestemmingsplannen worden opgesteld voor de duur van 10 jaar. De gemeente kan bestemmingsplannen tussen-
Sturing beperkt nodig
tijds aanpassen om zo functies te reguleren. Dat kan per individueel bestemmingsplan of via een generieke regeling.
De hotelmarkt kent een eigen dynamiek en reguleert zich voor een groot gedeelte vanzelf. Bovendien zijn er in de
Door middel van een facet- of paraplubestemmingsplan kan een herziening van één of meerdere bestemmingsplan-
stad talloze voorbeelden van hotels die een positieve bijdrage leveren aan de omgeving en het gebied. De coronacrisis
nen op één onderdeel integraal worden doorgevoerd. In de basis worden bestemmingsplannen echter niet zomaar
brengt ons in een uitzonderlijke periode. Komend van een gezonde trendmatige groei in het aantal overnachtingen
gewijzigd. Het aanpassen van een bestemmingsplan, waarbij functies/harde plancapaciteit worden gesaneerd, kent
en met groeiprognoses van experts uit de sector in het vooruitzicht, bevindt de hotelmarkt zich in een tijdelijke dip.
daarnaast een financiële component. In het algemeen geldt dat wanneer een bestaande functie/harde plancapaci-
Er is nog geen sprake van faillissementen of leegstand in ruimtelijke zin.
teit wordt gesaneerd, dat leidt tot planschade. De individuele omstandigheden, zoals ligging/locatie, huidig/beoogd gebruik, etc., bepalen of er financiële schade is. Eigenaren kunnen dan namelijk aanspraak maken op planschade
Rigoureuze maatregelen, zoals de invoering van quoteringsregelingen of het verwijderen van de logiesfunctie/harde
doordat de gebruiks- en bouwmogelijkheden op hun eigen perceel worden beperkt.
plancapaciteit uit bestemmingsplannen, acht het college op dit moment te ingrijpend en niet in verhouding tot hetgeen nodig is om een gezonde en goed functionerende bezoekerseconomie te faciliteren. Veeleer vraagt de
Een logischer moment om bestemmingsfuncties te herbezien is het moment dat Den Haag van specifieke bestem-
huidige situatie om een beleidsmatige aanscherping van criteria en een tijdelijke pas op de plaats in het faciliteren
mingsplannen overgaat op het Omgevingsplan. Nog steeds geldt dan dat eerder mogelijk gemaakte bestemmings-
van nieuwe initiatieven waar mogelijk. Het college gebruikt daarvoor een maatregel die de gemeente nog niet eerder
functies niet zonder meer kunnen worden geschrapt. Er zijn immers rechten verworven onder de oude bestemmings-
heeft gebruikt: het tijdelijk limiteren van de planvoorraad tot 1.000 kamers, totdat de hotelsector zich heeft hersteld.
regimes. Saneren van functies past overigens niet binnen de uitgangspunten van de Omgevingswet. In de
Dit wordt in hoofdstuk 3.2 en 3.3 nader toegelicht. Mocht blijken dat de in de bestemmingsplannen opgenomen
Omgevingswet is het uitgangspunt namelijk dat zoveel mogelijk functies mogelijk worden gemaakt en dat functies
ruimte ten behoeve van logies leidt tot onaanvaardbare leegstand, dan zal het college met het oog op een goede
alleen worden uitgesloten als die ruimtelijk niet gewenst zijn.
ruimtelijke ordening verstrekkendere maatregelen nogmaals overwegen.
Tot slot is het mogelijk om binnen bestaande bestemmingsplannen specifieke gebruiksfuncties te reguleren door het invoeren van een quotum. Het (maximum) aantal te verlenen vergunningen wordt daarmee beperkt. Verlening geschiedt dan niet bij recht, maar met een vrijstelling. Door de invoering van een quotum wordt de functie/harde plancapaciteit niet gesaneerd, waardoor er niet onmiddellijk een verzoek om planschade kan worden gedaan. Het planschaderisico ontstaat echter wel wanneer het quotum is bereikt. Met de invoering van een quoteringsregeling,
Maurits
het werken met ontheffingen en het opstellen van een verdelingssystematiek is aanzienlijke tijd gemoeid.
Transformatie van een
II. Uitgifte, convenant en PPS-constructie
tot 14 short stay
Waar de gemeente een grondpositie heeft, kan meer invloed uitgeoefend worden op de functie en het concept van een hotelvestiging, bijvoorbeeld met het grondprijzenbeleid. Voor de grondwaardebepaling volgt de gemeente in principe marktconforme berekeningsmethodieken.
III.
voormalig kantoorpand appartementen met logiesfunctie in grootte variërend van 40 m2 tot 100 m2.
Aankoopbeleid
In bijzondere situaties kan de gemeente via de aankoop van panden sturend optreden. Het gebruik van dit instrument ten behoeve van de realisatie van logies is in de regel onwenselijk, omdat logies, in tegenstelling tot bijvoorbeeld woningen, geen gemeentelijk opgave is. De gemeente gebruikt dit instrument daarom zeer terughoudend.
IV.
Intrekkingsbevoegdheid omgevingsvergunningen
In het geval van al vergunde initiatieven, heeft het college op grond van artikel 2.33, tweede lid, sub a Wabo de bevoegdheid om een verleende omgevingsvergunning geheel of gedeeltelijk in te trekken als binnen 26 weken respectievelijk de in de vergunning bepaalde termijn, gedurende 26 weken geen handelingen zijn verricht met gebruikmaking van de vergunning.
18
Strategie en Actieprogramma Haags Hotelbeleid 2021
Haags Hotelbeleid 2021
19
Hotel Indigo The Hague – Palace Noordeinde Transformatie van het voormalig gebouw van de Nederlandsche Bank tot kleinschalig boetiekhotel met 63 kamers.
Inntel Hotels Den Haag Marina Beach Nieuwbouw iconisch hotel met 226 kamers in het kader van de herontwikkeling Noordelijk Havenhoofd Scheveningen, waarin havenactiviteiten en toerisme elkaar ontmoeten.
20
Haags Hotelbeleid 2021
Haags Hotelbeleid 2021
21
Haags Hotelbeleid 2021
3
De Haagse hotelmarkt in perspectief
22
Haags Hotelbeleid 2021
Haags Hotelbeleid 2021
23
3.0. De Haagse hotelmarkt in perspectief Om tot actualisatie van het hotelbeleid te komen is in 2019 aan adviesbureau ZKA Leisure Consultants opdracht gegeven het hotelbeleid te evalueren. Centraal stond de vraag of en in hoeverre het beleid de juiste randvoorwaarden stelt om bij te dragen aan de ambities van de stad. Het rapport is kort voor het uitbreken van de coronacrisis opgeleverd. Desondanks geeft het goed inzicht in de ontwikkelingen op de hotelmarkt sinds 2013, die hieronder worden uitgelicht.
6.000 5.000 4.000 3.000 2.000 1.000 0
2013
2014
2015
Ontwikkeling aantal hotelkamers
3.1. Terugblik Check in The Hague: Roomservice 2.0
2016
2017
2018
2019
2020 Bron: CBS
Overzicht hotel en hostels in Den Haag
Het huidige hotelbeleid “Check in The Hague: Roomservice 2.0” is in 2013 vastgesteld. Het accent lag op een zo groot mogelijke diversiteit aan overnachtingsmogelijkheden en op een kwaliteitsimpuls. Dat had te maken met
Hotels en Hostels Groepsaccommodatie
een stabiele vraag en een verhoudingsgewijs (te) grote aanbodontwikkeling. In de periode voor 2013 de ondergrens voor het gezond functioneren van de hotelsector bereikt, door de lage bezettingsgraad. Het werd voor hoteliers steeds moeilijker om noodzakelijke (her)investeringen op te brengen. De kwaliteit van de hotels en de dienstverlening aan de klanten kwamen daarmee onder druk te staan. Om verantwoorde groei te faciliteren werd er gekozen voor strategisch locatiebeleid en een focus op de toeristische kerngebieden Binnenstad en Scheveningen. Buiten die gebieden werd terughoudend omgegaan met nieuwe hotelinitiatieven. In 2015 is de marktruimte nogmaals bepaald en is enige nuance aangebracht door actief te gaan meewerken aan transformatie van leegstaande kantoren naar hotels5 .
Ontwikkeling hotels en hotelkamers In 2020 telde Den Haag 76 hotels die gezamenlijk ongeveer 10.000 bedden bieden in ongeveer 5.000 kamers. Ten opzichte van 2013 groeide het kameraanbod met 31%. Door de focus op diversiteit en kwaliteit was er in de eerste paar jaar sprake van lichte groei van het kameraanbod. Als gevolg van de wijziging in 2015 is de groei verder toegenomen. De ontwikkeling van een hotel duurt meerdere jaren, vandaar dat het effect van deze wijziging pas vanaf 2017/2018 zichtbaar werd. De nieuwe hotelkamers zijn voornamelijk gerealiseerd in het middensegment, vaak in de vorm van de transformatie van leegstaand kantoorvastgoed. De meeste hotels zijn geopend in het centrum, maar ook in Scheveningen zijn een aantal hotels geopend. Alhoewel er in de periode 2013-2020 relatief weinig nieuwe hotels zijn bijgekomen, is het totale kameraanbod wel toegenomen. 80 60
63
64
63
63
63
65
2013
2014
2015
2016
2017
2018
69
76
40 20 0
Ontwikkeling aantal hotels in Den Haag 5
2019
2020 Bron: CBS
In 2018 werd geconstateerd dat de kantorenleegstand daalde en zijn er maatregelen met betrekking tot het onttrekken van kantoorruimte boven de 1.500 m2 bvo vastgesteld. Zie ook Kantorenstrategie Den Haag 2018-2025 (RIS300807).
24
Haags Hotelbeleid 2021
Strategie Impact Economy Haags The Hague Hotelbeleid 2021-2022 2021
25
Ontwikkeling gasten en overnachtingen
In de periode 2013-2019 is er dus veel veranderd. Wij kunnen terugkijken op een periode van gezonde trendmatige
In 2019 werden in Den Haag 1,675 miljoen overnachtingen gerealiseerd door 1,032 miljoen gasten . Ten opzichte
groei. Nieuwe kwalitatief hoogwaardige en onderscheidende hotels zijn toegevoegd. Den Haag kende een stabiele en
van 2013 is de vraag met ongeveer 30% gestegen. Ongeveer de helft van deze overnachtingen werd door buiten-
gezonde hotelsector. Hoteleigenaren zagen de waarde van hun vastgoed toenemen en hotelexploitanten hebben
landse bezoekers gerealiseerd. Ongeveer een derde van deze overnachtingen kwam uit Duitsland en samen met
stijgingen in omzet en bezettingsgraad gezien. De toeristische sector profiteerde van de bestedingen van hotelgasten
de buurlanden België en het Verenigd Koninkrijk waren deze zogeheten dichtbij-markten goed voor ruim de helft
en nieuwe hotels zorgden voor meer werkgelegenheid voor praktisch opgeleiden binnen deze sector.
6
van alle buitenlandse overnachtingen. Een verklaring voor de stagnerende
Belangrijkste herkomstlanden van internationaal verblijfstoerisme in Den Haag
2.000
groei van het aantal verblijfsbezoekers in de periode 2017-2019 kan de
1.500
Duitsland
beperkte kamercapaciteit zijn.
Verenigd Koninkrijk
Doordat er in de zomermaanden
België
onvoldoende aanbod is, wijken
1.000
Frankrijk
verblijfsgasten uit naar andere
Overig Europa
vormen, zoals Airbnb, of steden waar
Intercontinentaal
het aantal hotels en kameraanbod flink groeide in deze periode.
Bron: CBS, 2018
500
0
2014
2015
2016
2017
2018
Bron: CBS Bron: CBS
1.750
100%
1.500
80%
1.250
60%
1.000
40%
750
20%
2013
2014
2015
2016
2017
Aantallen gasten & overnachtingen (x1.000)
2018 overnachtingen
2019 gasten
Bron: CBS
0%
Jan
Feb
Mrt
Gemiddelde bezetting per maand 2019
Apr
2019
toeristich
Zakelijke vs. toeristische overnachtingen (x1.000)
2.000
500
2013
Mei
Jun
Jul
Aug
Sep
Den Haag totaal
Okt Centrum
zakelijk
Nov
Dec Scheveningen
Bron: STR
Ontwikkeling bezettingsgraad Qua spreiding zijn de overnachtingen niet evenredig verdeeld over het jaar. De maanden april tot en met oktober zijn het drukst. Vooral de toeristische markt heeft voor een belangrijke groei van het aantal overnachtingen gezorgd. Waar in 2013 de toeristische en zakelijke markt ongeveer even groot waren in termen van overnachtingen, waren in 2019 ongeveer 54% van alle overnachtingen toeristisch van aard. De toeristische vraag naar hotelkamers concentreert zich vooral in de vakantieperiodes en met name in de zomermaanden. Dat zorgde voor een gemiddeld hoge bezettingsgraad en in de zomermaanden voor een bijzonder hoge bezettingsgraad. Voor Scheveningen geldt dat de vraag naar hotelkamers in het schouder- en laagseizoen lager was dan die in het centrum van Den Haag. De zakelijke markt heeft zich gestaag ontwikkeld over diezelfde periode, mede door de gemeentelijke investeringen in congresacquisitie vanaf 2015, al is dit segment minder hard gegroeid dan het toeristische segment.
6
26
CBS Statline
Haags Hotelbeleid 2021
Haags Hotelbeleid 2021
27
3.2. Huidige hotelmarkt en toekomstperspectief
Herstel zal geleidelijk verlopen. Wij spreken van herstel als het aantal hotelovernachtingen weer het niveau van 2019
Aan de groei van het aantal overnachtingen is in 2020 een abrupt einde gekomen. De impact van de coronacrisis
Het omzetherstel kan 1 tot 2 jaar langer duren. Zolang de vraag naar kamers laag is, zullen de prijzen dalen. Dit effect
heeft tot een hotelcrisis geleid die nog nooit eerder in deze omvang is voorgekomen. Vanaf maart 2020 is het aantal
wordt vergroot wanneer er veel nieuwe kamers bijkomen. De gemeente wil o.a. met het Sociaal Economisch Herstel-
verblijfsgasten drastisch gedaald en de bezettingen en omzet van de Haagse hotels zakten tot ver onder het kritieke
plan (RIS306618) zorgen voor een spoedig herstel van de bezoekerseconomie. Dit is nodig om de banen voor onze
minimum: de kamerbezetting daalde tot onder de 10%. In de zomer van 2020 was er een aanzienlijke, maar korte
praktisch opgeleide Hagenaars te beschermen en te behouden. Dit is één van de aanleidingen om het hotelbeleid
opleving, mede als gevolg van het mooie weer en versoepelde restricties. De gemiddelde bezettingsgraad van Haagse
opnieuw te bezien. Het huidige beleid biedt daarnaast onvoldoende ruimte om hotels toe te staan in gebieden die
hotels was in juli 76,8% en in augustus 76,4%. Deze opleving was echter van korte duur en maakte het omzetverlies
volop in ontwikkeling zijn, zoals de stationsomgevingen, het Central Innovation District en de Binckhorst. Daarnaast
niet goed. De tweede golf zorgde ervoor dat er wederom restricties op het reisverkeer kwamen, zowel binnen
is de beperking tot Scheveningen en Binnenstad niet langer in lijn met de Strategie Toerisme, waarin de Internatio-
Nederland als internationaal. De bezettingsgraad en omzet van Haagse hotels daalden vanaf september weer naar
nale Zone en Kijkduin ook als toeristisch gebied zijn aangemerkt.
heeft bereikt. Dat komt neer op ongeveer 1,675 miljoen overnachtingen. Uitgaande van de prognoses van de experts in de sector verwachten wij in de loop van 2023 dat niveau te bereiken. Daarna wordt een periode van groei voorspeld. Dat is in lijn met het herstel uit eerdere crises.
een dieptepunt.
Herstel, groei & capaciteit Vertrouwen in herstel is er. Hoe snel dat herstel verloopt, is van een aantal factoren afhankelijk. Hoe snel verloopt het vaccineren wereldwijd? Wanneer mag weer over de grens gereisd worden? Wanneer neemt het consumentenver-
3.2. Planvoorraad
trouwen weer toe en durft men weer op grote schaal naar het buitenland te reizen? Welke blijvende effecten heeft de
Met het nieuwe hotelbeleid zet de gemeente in op beheersing op de korte termijn en geleidelijke groei op de lange
crisis voor het zakelijke reisgedrag? Experts in de sector denken daar verschillend over. Over één ding zijn ze het
termijn. De mate waarin wij de groei van hotels en het kameraanbod wordt faciliteren, laten wij als gemeente
echter eens. Het toeristisch segment zal als eerste weer opleven, gevolgd door (individueel) zakelijk bezoek. De
samenhangen met het herstel uit de crisis. Naast herstel zien wij immers ook kansen voor verdere economische groei
congres- en vergadermarkt zal het langst nodig hebben om te herstellen. Er wordt rekening gehouden met een
en bloei, die wij willen benutten.
structurele krimp op de zakelijke markt, mede als gevolg van een versnelde digitalisering van de vergadermarkt. Tegelijkertijd wordt een toename van de toeristische vraag verwacht, waardoor per saldo op termijn weer sprake is
De gemeente werkt met een planvoorraad. Dit betreft het aantal kamers dat juridisch-planologisch mogelijk is
van groei – zij het in een andere verhouding. De verwachting is dat bestemmingen die dichtbij-markten bedienen, en
gemaakt. Het betreft altijd plannen van derden; de gemeente ontwikkelt immers zelf geen hotels. Dat iets juri-
minder afhankelijk zijn van intercontinentale markten, sneller zullen herstellen. Den Haag kent relatief weinig
disch-planologisch mogelijk is gemaakt wil nog niet zeggen dat het ook daadwerkelijk gerealiseerd wordt. In de
intercontinentaal bezoek en Haagse hotels zijn goed gepositioneerd om de Nederlandse, Belgische en Duitse
afgelopen jaren is gebleken dat zo’n 30% van de initiatieven daadwerkelijk leidde tot realisatie op de korte termijn.
bezoekers aan te trekken. De verwachting is dat Den Haag daarom sneller herstelt.
Daarom spreken wij van harde en zachte plannen. Bij harde plannen is de vergunning verstrekt en/of de bouw in gang gezet. Bij zachte plannen is het initiatief bekend gemaakt bij de gemeente of is er een beginselaanvraag ingediend, maar zijn nog geen rechten verworven en is nog niet gestart met de bouw. De ontwikkelaar kan er dan
2.000
nog van afzien.
1.800
De planvoorraad kent een eigen dynamiek. Nieuwe hotelinitiatieven kennen een lange realisatietijd. Tussen het juridisch-planologische traject en de opening van een hotel zit meestal een periode van minimaal twee
1.600
jaar. De (harde & zachte) planvoorraad bestond in 2019 uit ongeveer 2.400 nieuwe kamers en eind 2021 uit ongeveer 1.300 kamers 7. In deze periode zijn zo’n 950 nieuwe hotelkamers opgeleverd. De resterende afname van 150 kamers is
1.400
het saldo van nieuwe en geannuleerde plannen. In 2022 komen er naar verwachting een beperkt aantal nieuwe hotelkamers bij. De planvoorraad vanaf 2022 en daaropvolgende jaren is daarom overzichtelijk, wetende dat een
1.200
aanzienlijk deel van de planvoorraad niet gerealiseerd wordt. De claim vanuit de logiesfunctie op de schaarse ruimte in de stad zal dan ook kleiner worden.
1.000 800 600
2013
2014
2015
2016
Prognose Herstel Hotelovernachtingen (x1.000)
2017
2018
2019
2020
2021
Haags Hotelbeleid 2021
2023
Historisch (CBS) ABN AMRO
NBTC COLLIERS
CBRE
HVS
Trendlijn (gemiddelde 2013-2019)
28
2022
2024
7
Zie: Bijlage 4 Planvoorraad 1 juli 2021
Haags Hotelbeleid 2021
29
Ontwikkeling planvoorraad (inclusief short stay) t.o.v. bestaand aantal hotelkamers
Bron: Gemeente Den Haag
8.000 7.000 6.000 5.000 4.000 3.000 2.000 1.000 0
2015
2016
2017
2018
2019
2020
2021
aantal kamers
planvoorraad 2016
planvoorraad 2018
planvoorraad 2020
planvoorraad 2015
planvoorraad 2017
planvoorraad 2019
planvoorraad 2021
Tijdelijke maatregel Beheersing op de korte termijn houdt in dat wij de ontwikkelruimte voor nieuwe hotelinitiatieven tijdelijk beperken. De bestaande planvoorraad bouwen wij af tot een maximum van 1.000 kamers. Nieuwe initiatieven worden pas toegestaan als de planvoorraad is afgenomen. Tot die tijd werkt de gemeente in beginsel niet mee aan bestemmingsplanwijzigingen en/of afwijkingsprocedures ten behoeve van nieuwe hotelinitiatieven8. Dit maximum geldt totdat het aantal overnachtingen weer ‘hersteld’ is. Van herstel gaan wij uit zodra de vraag weer op het niveau van 2019 zit, oftewel 1,675 miljoen overnachtingen per jaar. Het omzetherstel kan één tot twee jaar langer duren. Zolang de vraag naar kamers laag is zullen de prijzen dalen. Dit effect wordt vergroot wanneer er veel nieuwe kamers bijkomen. De gemeente wil o.a. met het Sociaal Economisch Herstelplan (RIS306618) zorgen voor een spoedig herstel van de bezoekerseconomie. Dit is nodig om de banen voor onze praktisch opgeleide Hagenaars te beschermen en te behouden. Dit is één van de aanleidingen om het hotelbeleid opnieuw te bezien. Het huidige beleid biedt daarnaast onvoldoende ruimte om hotels toe te staan in gebieden die volop in ontwikkeling zijn, zoals de stationsomgevingen, het Central Innovation District en de Binckhorst.
Daarnaast is de beperking tot Scheveningen en Binnenstad niet langer in lijn met de Strategie Toerisme, waarin de Internationale Zone en Kijkduin ook als toeristisch gebied zijn aangemerkt.
8
30
In bestemmingen waar logies mogelijk is gemaakt, zal de gemeente een eventuele hotelontwikkeling niet tegen kunnen houden.
Haags Hotelbeleid 2021
Haags Hotelbeleid 2021
31
Haags Hotelbeleid 2021
4
Ontwikkelkader
32
Haags Hotelbeleid 2021
Haags Hotelbeleid 2021
33
4.0. Ontwikkelkader
functies maakt buurten aantrekkelijk, leefbaar, sociaal veilig en economisch krachtig. Dit zal variëren van locatie tot locatie. Bij de afweging van locaties wordt specifiek aandacht gevraagd voor transformatie en meervoudig gebruik van locaties. Wij zullen daarbij steeds kijken naar de gebiedsvisies.
Richting geven aan groei doet het college met behulp van een ontwikkelkader, dat allereerst bedoeld is voor initiatiefnemers voor nieuwe hotelconcepten. Met het kader faciliteert de gemeente ruimte en richting voor
4. Draagvlak en verbinding met de buurt
initiatiefnemers zodat nieuwe hotels en hotelconcepten meer kans van slagen krijgen. Het onderliggende
De gemeente hecht belang aan het juiste concept op de juiste plek. Daarom dienen nieuwe initiatieven een positieve
principe van dit ontwikkelkader is dat nieuw accommodatieaanbod niet leidt tot leegstand, van de juiste kwaliteit
bijdrage te leveren aan de directe omgeving. Eventuele negatieve effecten dienen in kaart te worden gebracht en te
is en op de juiste plek wordt aangeboden.
worden geminimaliseerd. De initiatiefnemer kan dit onderbouwen door af te stemmen met omwonenden en andere belanghebbenden. De gebiedsregisseur van de gemeente Den Haag kan dit faciliteren.
Uitgangspunten hierbij zijn: ■
■
Den Haag zet in op een aantrekkelijke, leefbare en levendige stad. Het vergroten van de toeristische
5. Duurzame bouw en exploitatie
aantrekkingskracht is daarom één van de speerpunten. Daarvoor is voldoende en kwalitatief
Duurzaamheid staat hoog op de agenda. De gemeente streeft ernaar om in 2030 klimaatneutraal te zijn. De
hoogwaardig hotel(kamer)aanbod van belang dat aansluit bij de doelgroep benadering zoals
gemeente stuurt actief op de toepassing van de principes van de energietransitie en die van de circulaire economie.
geformuleerd in de Strategie Toerisme;
Ze spoort ondernemers aan om duurzaamheidsmaatregelen te nemen op het gebied van bouwen en bedrijfsvoering.
Den Haag wil dat hotelinitiatieven bijdragen aan de economische bloei van de stad en selectieve,
Nieuwbouw en grootschalige renovatie wordt zonder aardgas opgeleverd. Een doordacht duurzaam hotelconcept
duurzame groei faciliteren, rekening houdend met het bestaande aanbod, niet alleen voor nieuwe
biedt kwaliteiten voor de leefbaarheid van de omgeving.
initiatieven, maar ook samen met bestaande ondernemers. Die moeten de ruimte krijgen om te ■
■
■
■
herstellen, te innoveren en te groeien;
6. Mobiliteit & bereikbaarheid
De groeiende marktvraag naar flexibelere verblijfsvormen neemt gestaag toe; concepten als short stay
Een hotel dient uiteraard goed bereikbaar te zijn, met voorzieningen in de nabijheid en op een centrale goed
spelen in op deze behoefte. Den Haag wil deze initiatieven tegen voorwaarden faciliteren. Voor deze
ontsloten locatie. Het aantal en lengte van de verkeersbewegingen dient zoveel mogelijk te worden beperkt. Voor
verblijfsvormen worden additionele criteria gehanteerd (zie hoofdstuk 2.1 Short Stay), boven op de
parkeren gelden de auto- en fietsparkeernormen uit de Nota Parkeernormen (RIS291425). In de regel geldt dat
criteria die voor alle hotels gelden;
parkeren op eigen terrein dient te worden opgevangen. Een hotel ligt zoveel mogelijk in de nabijheid van een
Een hotel is niet op elke locatie gewenst. Dat kan te maken hebben met onder andere de omvang of het
toegankelijk openbaar vervoerhalte, zodat gasten en bezoekers van het hotel worden gestimuleerd om van OV-
karakter van het hotel, de beoogde ligging, de impact op de directe leefomgeving of de verkeerseffecten
voorzieningen gebruik te maken voor het vervoer binnen de stad. Daarnaast worden nieuwe hotels actief gewezen
die het teweegbrengt;
op het aanbieden van deelfietsen.
Nieuwe hotelinitiatieven vinden bij voorkeur plaats in en om toeristische en zakelijke kern- en ontwikkelingsgebieden, vanuit de gedachte dat daar de economische spin-off voor de stad of het gebied
7. Toegankelijkheid
het grootst is door de potentiële bestedingen van de hotelgasten;
Een hotel moet toegankelijk zijn, ook voor mensen met een functiebeperking. Nieuwe initiatieven worden actief
Een uniek concept dat goed aansluit op de dynamiek en de ontwikkelingen in de directe omgeving, kan
bevraagd en beoordeeld op de fysieke, sociale en digitale toegankelijkheid voor mensen met een beperking. Dit
echter ook buiten deze kern- en ontwikkelingsgebieden worden gefaciliteerd. Dit geldt in het bijzonder
voorkomt extra kosten en aanpassingen achteraf. Initiatiefnemers worden nadrukkelijk verzocht om ervaringsdes-
voor short stay.
kundigen bij hun plannen te betrekken. Zo wordt tijdig gesignaleerd hoe ruimtes voor iedereen toegankelijk opgeleverd kunnen worden. De gemeente kan u in contact brengen met specialisten en ervaringsdeskundigen.
Voor alle nieuwe hotelinitiatieven, inclusief short stay, gelden daarom de volgende 8 toetsingscriteria: 8. Professionele partners & borging concept 1.
Kwantitatieve marktruimte
Den Haag heeft er belang bij dat hotelinitiatieven ook daadwerkelijk doorgang vinden. Daarom hecht de gemeente
Tot aan herstel is er beperkte ruimte voor nieuwe hotelinitiatieven. Den Haag hanteert een maximum planvoorraad
aan goede afspraken tussen de ontwikkelende partijen en het bekend zijn van de eigenaar, ontwikkelaar, eindbeleg-
van 1.000 kamers. Medewerking aan bestemmingsplanwijzigingen en/of afwijkingsprocedures ten behoeve van
ger en exploitant. Bij kleinere concepten, tot 30 kamers, dienen partijen een haalbaar businessplan te overleggen,
nieuwe hotelinitiatieven wordt pas verleend als en voor zover er ruimte is in de planvoorraad. Dit maximum geldt
waaruit ook blijkt op welke wijze het concept langdurig geborgd blijft.
totdat het aantal overnachtingen weer op het niveau van 2019 zit, oftewel 1,675 miljoen overnachtingen per jaar. 2. Diversiteit en onderscheidend vermogen Een nieuw hotelinitiatief heeft bij voorkeur een aantoonbare kwaliteitsimpuls. Dat kan doordat het initiatief een bijdrage levert aan een gevarieerder hotelaanbod in Den Haag, door een specifieke doelgroep te bedienen of in een specifieke behoefte te voorzien. Innovatieve hotelconcepten brengen variatie in het aanbod en verwelkomen wij
Voor alle nieuwe initiatieven blijft de nadruk onverminderd liggen op kwaliteit, diversiteit en onderscheidend
graag in de stad; dat geldt des te meer voor concepten die het vermogen hebben om een nieuwe en/of onderverte-
vermogen. Het uitgangspunt hierin is dat de initiatiefnemer het beste in staat is om aan te geven waarom een
genwoordigde doelgroep te bedienen, of een unieke ervaring kunnen bieden aan onze bezoekers.
bepaald concept van meerwaarde is op de beoogde locatie en op het reeds bestaande aanbod in de stad. De initiatiefnemer moet dit in de aanvraag onderbouwd aannemelijk maken. Om de initiatiefnemer tegemoet te
3. Effect op omgeving
komen is een stappenplan ontwikkeld met betrekking tot het traject dat ieder initiatief dient te doorlopen. Het
Een hotelinitiatief kan ook een aantoonbare kwaliteitsimpuls leveren aan de omgeving. Dit betekent dat met het
stappenplan voor initiatiefnemers staat in Bijlage 3.
hotelinitiatief wordt bijgedragen aan een gevarieerd aanbod van functies in de omgeving. Een goede mix tussen 34
Haags Hotelbeleid 2021
Haags Hotelbeleid 2021
35
Haags Hotelbeleid 2021
5
Monitoring
36
Haags Hotelbeleid 2021
Haags Hotelbeleid 2021
37
5.0. Monitoring Voor het nieuwe hotelbeleid kijken wij vooruit naar de komende 5 jaar waarbij wij ook de basis willen leggen voor de periode daarna.
5.1. Periodieke Monitoring Omwille van het kunnen monitoren van het herstel van de bezoekerseconomie en de lokale hotelmarkt, houden wij ontwikkelingen de komende jaren nauwlettend in de gaten. De gegevens over de ontwikkeling van het Haagse hotelkameraanbod, inclusief de planvoorraad, en de bezettingsgraad, omzet en prijs worden opgenomen in de Monitor Toerisme, die jaarlijks wordt geactualiseerd en uitgebracht door de gemeente Den Haag. Jaarlijks bekijken wij of het maximum op de planvoorraad nog nodig is.
5.2. Digitaal Nachtregister Om beter te kunnen sturen op de hotelmarkt, dient de gemeente over accurate informatie te kunnen beschikken. Daartoe is enige tijd geleden in samenwerking met een aantal Haagse hoteliers een digitaal nachtregister ingevoerd. Het digitale nachtregister geeft een actueel beeld van het aantal gasten, aantal overnachtingen, herkomstlanden en bezoekmotief weer. Op dit moment zijn ongeveer 25 (grotere) hotels aangesloten op dit systeem. Het streven is om per eind 2021 ongeveer 90% van het totale Haagse kameraanbod op het digitale nachtregister te hebben aangesloten. De informatie in het digitale nachtregister zal worden gebruikt om het herstel van de hotelmarkt goed te kunnen monitoren.
38
Haags Hotelbeleid 2021
Haags Hotelbeleid 2021
39
Haags Hotelbeleid 2021
Bijlagen
40
Haags Hotelbeleid 2021
Haags Hotelbeleid 2021
41
Bijlage 1: Beleidskaders
Gebiedsvisies CID & IZ
Het nieuwe hotelbeleid sluit aan op aanwezige beleidskaders en vervangt deze niet. Deze kaders zijn hieronder
Spoor en Laan van NOI. Het CID is het economisch hart van Den Haag en de regio en heeft enorme mogelijkheden.
getrapt weergegeven.
Met het CID werkt de gemeente samen met de stad aan de ontwikkeling van een gebied dat de economische
Ladder duurzame verstedelijking
Het Central Innovation District (CID) is het gebied tussen en rondom de stations Den Haag Centraal, Hollands
concurrentie met het buitenland aankan. Met aantrekkingskracht voor talent, bedrijvigheid en kennis, waardoor nieuwe werkgelegenheid ontstaat. In de Structuurvisie CID (RIS 307135) wordt het doel geformuleerd om het gebied
De ’ladder voor duurzame verstedelijking’ is vastgelegd als procesvereiste in het Besluit ruimtelijke ordening (Bro).
te ontwikkelen tot een duurzaam, economisch, innovatief, leefbaar en inclusief onderdeel van de stad. Daarbij horen
Het Bro bepaalt dat voor onder meer bestemmingsplannen de ladder moet worden doorlopen. Het doel van de
een uitstekende bereikbaarheid en internationale aantrekkingskracht. De functies wonen, werken, recreëren, reizen
ladder is ongewenste leegstand voorkomen en zorgvuldig en duurzaam ruimtegebruik stimuleren. Bij ruimtelijke
en winkelen worden gemengd.
besluiten moet daarom worden gemotiveerd hoe een zorgvuldige afweging is gemaakt van het ruimtegebruik. Op grond van de ladder moet men een nieuwe stedelijke ontwikkeling motiveren en afwegen met oog voor (1)
In de gebiedsvisie Internationale Zone (RIS 302996) wordt aangegeven dat het Internationale Zone gebied als één
de ruimtevraag, (2) de beschikbare ruimte en (3) de ontwikkeling van de omgeving waarin het gebied ligt. Kort
van de economische clusters van Den Haag de potentie heeft van een aanhoudende en bovengemiddelde groei. Het
samengevat, moet men beschrijven dat er zowel kwalitatief als kwantitatief regionale behoefte bestaat aan de
cluster is van groot belang voor het internationale vestigingsklimaat van onze stad. Het levert een grote spin-off
voorgenomen stedelijke ontwikkeling. Daarbij moet ook worden getoetst of de ontwikkeling geen leegstandseffecten
voor andere economische clusters in Den Haag en omgeving. Blijven investeren in dit gebied en in het internationaal
heeft die onaanvaardbaar zouden zijn voor het woon-, leef- en ondernemersklimaat. En als de ontwikkeling niet
vestigingsklimaat is van belang om te blijven concurreren met andere steden op internationaal niveau. Deze
binnen bestaand stedelijk gebied is voorzien, een motivering waarom deze niet binnen bestaand stedelijk gebied kan
vestigingscondities spelen een grote rol voor een optimaal vestigingsklimaat van internationale organisaties. Met
worden opgevangen.
het World Forum congrescentrum in het hart van de Internationale Zone zet Den Haag in op meer gespecialiseerde
Economische visie & Uitvoeringsagenda De Economische visie Den Haag+ 2030 (RIS303550) is de kadernota voor het Haags economisch beleid. In deze
internationale congressen. Dit vanwege de hoge bestedingen per congresbezoeker en voor groei van onze belangrijke economische clusters voor een betere, rechtvaardige en veiligere wereld. Beleidskaders voor deze voorzieningen zijn uitbreiding van de gebied specifieke hotel en congrescapaciteit.
visie staat welke richting de gemeente uit wil de komende periode. Het hoofddoel van de economische visie is brede economische bloei. Om deze economische bloei te bereiken, werkt de gemeente aan 4 strategische doelen: de stad aantrekkelijker maken, de economische structuur veerkrachtiger maken, ondernemers groeikansen bieden en voldoende huisvesting creëren in aantrekkelijke werkmilieus. In de economische uitvoeringsagenda 2019-2022 (RIS303548) staan de keuzes, acties en middelen om de doelen in de economische visie te halen. Deze uitvoeringsagenda wordt voor elke collegeperiode gemaakt. De agenda wordt elk jaar actueel gemaakt: over behaalde resultaten wordt gerapporteerd en nieuwe ontwikkelingen worden toegevoegd in de voortgangsrapportage die jaarlijks in het voorjaar verschijnt.
Strategie Toerisme Den Haag heeft de ambitie om dé toeristenstad van Nederland te worden met kwaliteitstoerisme. Dat betekent dat wij de tweede toeristenstad willen worden in zowel het aantal hotelovernachtingen als toeristische bestedingen. Daartoe moeten strategische keuzes worden gemaakt. De positionering als stad aan zee, koninklijke stad en stad van vrede en recht heeft veel potentie en trekt hoogwaardige doelgroepen aan. Met de Strategie Toerisme (RIS302975) hebben wij ervoor gekozen vast te houden aan ons toeristisch DNA en slimme groei te faciliteren door in te zetten op kwaliteitstoerisme. Om deze ambitie te realiseren vergroten wij onze zichtbaarheid vergoten, versterken wij het aanbod versterken en stimuleren wij een langere verblijfsduur en herhaalbezoek.
Woonagenda 2020-2023 en Nota voorraadbeleid 2020 In Den Haag zijn te weinig woningen voor het aantal woningzoekenden. Dat geldt voor alle prijsklassen. De maatregelen uit de Woonagenda (RIS305711) doen daar de komende jaren iets aan. Het gaat zowel om nieuwbouw als om maatregelen voor bestaande woningen in de stad. Vanuit de Woonagenda wordt sterk ingezet op een (forse) vermeerdering van het aantal woningen. De ambitie is om meer (betaalbare) woningen te realiseren. Uitgangspunt is dat iedere inwoner van Den Haag fatsoenlijk en betaalbaar kan wonen. Betaalbaar wonen moet haalbaar zijn voor starters, ouderen, studenten én gezinnen. In de Woonagenda is kortom het algemene woonbeleid vastgesteld. De Nota voorraadbeleid (RIS307195) is een nadere uitwerking van de Woonagenda en heeft betrekking op de bestaande woningvoorraad. Ook zijn daarin regels opgenomen ten aanzien van de verschillende vormen van toeristische verhuur van woonruimte. Een groot deel van de maatregelen uit de Woonagenda en de Nota voorraadbeleid zijn opgenomen in de Huisvestingsverordening 2019.
42
Haags Hotelbeleid 2021
Haags Hotelbeleid 2021
43
Bijlage 2: Samenvatting ZKA Rapport 2019 Samenvatting
Bijlage 3: Stappenplan initiatiefnemers Als u een plan hebt om een logiesconcept te gaan ontwikkelen binnen de gemeente Den Haag dan dient u rekening te houden met het Haags Hotelbeleid (2021). Daarin treft u informatie aan over de voorwaarden en beleidsregels voor de logiesfunctie. Zo geldt bijvoorbeeld een tijdelijke maximum planvoorraad van 1.000 kamers tot aan herstel. Als uw
In 2019 is de opdracht verstrekt aan onderzoeksbureau ZKA Leisure Consultants om een marktruimteverkenning
initiatief de planvoorraad zou overschrijden dan zal de gemeente geen medewerking verlenen aan uw verzoek om
te doen voor de Haagse hotelmarkt. Daarbij is onderzocht welke groeimogelijkheden er bestaan van het aantal
een bestemmingswijziging door te voeren. Uw aanvraag zal worden afgewezen tenzij u, in het bijzondere geval, een
hotelkamers, op welke (ontwikkel-)locaties en concepten moet worden ingezet en welke aanpassingen in de
recht op grond van het bestemmingsplan hebt.
beleidssfeer raadzaam zijn om aan de veranderde marktsituatie te voldoen. Wij raden u aan om in een zo vroeg mogelijk stadium contact op te nemen met de gemeente om uw plannen te Om deze vragen te beantwoorden is gekeken naar de omvang en ontwikkeling van het hotelaanbod en de vraag
bespreken, liefst voordat u uw aanvraag indient. Hiermee kan vroegtijdig aanvullende, waardevolle informatie
naar overnachtingen, de planvoorraad en het marktfunctioneren. Er zijn een aantal scenario’s geschetst als
worden verkregen en kan er een eerste inschatting worden gemaakt naar de haalbaarheid van uw plan. Dat
uitgangspunten om de marktruimte te bepalen. Uit alle scenario’s bleek dat er ruimte was voor kwantitatieve
kan u tijd en moeite besparen. Via het Ondernemersportaal (telefoonnummer: 070-3536004 of via e-mail:
groei, maar dat de planvoorraad al voorzag in een aanzienlijk gedeelte van deze ontwikkelruimte tot aan 2024.
ondernemersportaal@denhaag.nl) kunt u een persoonlijk gesprek aanvragen.
Tegelijkertijd bestond er een hoge onzekerheidsmarge met betrekking tot de daadwerkelijke realisatie van deze plannen op de korte termijn, vaak omdat de bouwwerkzaamheden nog niet in gang waren gezet. Tot aan 2030 was er