RIS310442 Bijlage Transitievisie Warmte

Een deel van de gebouwen is al aangesloten op een warmtenet. Nieuwbouw krijgt waarschijnlijk een mix van warmtepompen en warmtenetten met WKO. In deze buurt is de komende jaren veel sloop en nieuwbouw. Een deel van de gebouwen is al aangesloten op een warmtenet. Nieuwbouw krijgt waarschijnlijk een mix van warmtepompen en warmtenetten met WKO. Vooroorlogse buurt waar huizen en gebouwen dicht op elkaar staan en weinig huizen van woningcorporaties. Door de ouderdom van de buurt zijn alle warmteopties ingewikkeld en is de warmteoptie nog onduidelijk. Daarom is de hybride warmtepomp een oplossing. Hier kunnen warmtenetten komen, warmtepompen, of een mix. Vooroorlogse buurt waar huizen en gebouwen dicht op elkaar staan en weinig huizen van woningcorporaties. Door de ouderdom van de buurt zijn alle warmteopties ingewikkeld en is de warmteoptie nog onduidelijk. Daarom is de hybride warmtepomp een oplossing. Hier kunnen warmtenetten komen, warmtepompen, of een mix. Jonge buurt waar huizen en gebouwen ver van elkaar af staan met weinig huizen van woningcorporaties en met weinig ruimte in de grond voor nieuwe kabels en leidingen. Gemengde buurt van kantoren, naoorlogse flats en vooroorlogse gebouwen met weinig ruimte in de grond voor nieuwe kabels en leidingen. Er zijn een paar aansluitingen op een bestaand warmtenet en weinig huizen van woningcorporaties.

Voor deze buurt heeft de gemeente al een Wijkenergieplan gemaakt. Op Marlot na is Mariahoeve een naoorlogse buurt waar huizen en gebouwen dicht op elkaar staan en waar veel huizen van woningcorporaties zijn. Grotendeels naoorlogse buurt waar huizen en gebouwen dicht op elkaar staan met veel huizen van woningcorporaties. Naoorlogse buurt waar huizen en gebouwen dicht op elkaar staan met veel huizen van woningcorporaties. Lokaal onderzoek in opdracht van Duurzaam Den Haag toont aan dat een warmtenet in Moerwijk-Oost een logische warmteoptie is. Naoorlogse buurt waar huizen en gebouwen dicht op elkaar staan met veel huizen van woningcorporaties.

37

Moerwijk-Zuid

Warmtenetbuurt voor 2030 Warmtenetbuurt voor 2030

Warmtenetbuurt

Aardwarmte en restwarmte

Warmtenetbuurt

Aardwarmte en restwarmte

Morgenstond-West

Warmtenetbuurt voor 2030

Warmtenetbuurt

Aardwarmte en restwarmte

Morgenstond-Zuid

Warmtenetbuurt voor 2030 Warmtenetbuurt voor 2030 Warmtenetbuurt voor 2030

Warmtenetbuurt

Aardwarmte en restwarmte

Warmtenetbuurt

Aardwarmte en restwarmte

Warmtenetbuurt

Aardwarmte

Noordpolderbuurt

Warmtenetbuurt na 2030

Warmtenetbuurt

Aardwarmte en restwarmte

Ockenburgh

Warmtepompen

Warmtepompen

Warmte uit de directe omgeving

Oostbroek-Noord

Warmteoptie nog onduidelijk. Hybride warmtepomp

Warmteoptie nader bepalen: warmtepompen, warmtenetten of een mix

Aardwarmte

Oostbroek-Zuid

Warmteoptie nog onduidelijk. Hybride warmtepomp

Warmteoptie nader bepalen: warmtepompen, warmtenetten of een mix

Aardwarmte

Oostduinen

Warmtepompen

Warmtepompen

Warmte uit de directe omgeving

Oud Scheveningen

Warmteoptie nog onduidelijk. Hybride warmtepomp

Warmteoptie nader bepalen: warmtepompen, warmtenetten of een mix

Aardwarmte en warmte uit de directe omgeving

Parkbuurt oosteinde

Warmtepompen

Warmtepompen

Warmte uit de directe omgeving

Rietbuurt

Warmtepompen

Warmtepompen

Warmte uit de directe omgeving

Rijslag

Warmteoptie nog onduidelijk. Hybride warmtepomp

Warmteoptie nader bepalen: warmtepompen, warmtenetten of een mix

Warmte uit de directe omgeving

Morgenstond-Oost

Morgenweide Nieuw Waldeck

Naoorlogse buurt waar huizen en gebouwen dicht op elkaar staan met veel huizen van woningcorporaties. Naoorlogse buurt waar huizen en gebouwen dicht op elkaar staan met veel huizen van woningcorporaties. In deze wijk zijn huizen aangesloten op de aardwarmtebron aan de Leyweg. Naoorlogse buurt waar huizen en gebouwen dicht op elkaar staan met veel huizen van woningcorporaties. In deze wijk zijn huizen aangesloten op de aardwarmtebron aan de Leyweg. Naoorlogse buurt waar huizen en gebouwen dicht op elkaar staan met veel huizen van woningcorporaties. Deze buurt is bijna volledig aangesloten op een bestaand warmtenet. Aansluiting op een toekomstige aardwarmtebron in Ypenburg is kansrijk. Naoorlogse buurt waar huizen en gebouwen dicht op elkaar staan en weinig ruimte in de grond voor nieuwe kabels en leidingen en veel huizen van woningcorporaties. Maar er is ook een groot blok vooroorlogse gebouwen. Er zijn veel huizen van woningcorporaties. Gemengde buurt van vooroorlogs en naoorlogse gebouwen die dicht op elkaar staan. Er zijn veel huizen van woningcorporaties. Lokaal onderzoek in opdracht van Duurzaam Den Haag wijst uit dat een warmtenet in Noordpolderbuurt een logische oplossing is. Buitengebied met veel jonge gebouwen en vakantiewoningen. Grondwater is hier beschermd. We houden daarmee rekening als we energie uit de grond halen.

Vooroorlogse buurt waar huizen en gebouwen dicht op elkaar staan en weinig huizen van woningcorporaties zijn. Door de ouderdom van de buurt zijn alle warmteopties ingewikkeld en is de warmteoptie nog onduidelijk. Daarom is de hybride warmtepomp een oplossing. Hier kunnen warmtenetten komen, warmtepompen, of een mix. Vooroorlogse buurt waar huizen en gebouwen dicht op elkaar staan en weinig huizen van woningcorporaties zijn. Door de ouderdom van de buurt zijn alle warmteopties ingewikkeld en is de warmteoptie nog onduidelijk. Daarom is de hybride warmtepomp een oplossing. Hier kunnen warmtenetten komen, warmtepompen, of een mix. Buitengebied waar de huizen en gebouwen ver van elkaar af staan. Grondwater is hier beschermd. We houden daarmee rekening als we energie uit de grond halen. Vooroorlogse buurt waar huizen en gebouwen dicht op elkaar staan met weinig ruimte in de grond voor nieuwe kabels en leidingen. Door de ouderdom van de buurt zijn alle warmteopties ingewikkeld en is de warmteoptie nog onduidelijk. Daarom is de hybride warmtepomp een oplossing. Hier kunnen warmtenetten komen, warmtepompen, of een mix. Jonge buurt waar huizen en gebouwen ver van elkaar af staan en weinig huizen van woningcorporaties en weinig ruimte in de grond voor nieuwe kabels en leidingen.

Jonge buurt waar huizen en gebouwen ver van elkaar af staan met weinig ruimte in de grond voor nieuwe kabels en leidingen en weinig huizen van woningcorporaties. Vooroorlogse buurt waar huizen en gebouwen dicht op elkaar staan met weinig ruimte in de grond voor nieuwe kabels en leidingen. Door de ouderdom van de buurt zijn alle warmteopties ingewikkeld en is de warmteoptie nog onduidelijk. Daarom is de hybride warmtepomp een oplossing. Hier kunnen warmtenetten komen, warmtepompen, of een mix.

38

Rivierenbuurt-Noord (Deel van Rivierenbuurt-Noord)

Warmtenetbuurt na 2030

Warmtenetbuurt

Aardwarmte en restwarmte

Rivierenbuurt-Zuid

Warmtenetbuurt na 2030 Warmteoptie nog onduidelijk. Hybride warmtepomp

Warmtenetbuurt

Aardwarmte en restwarmte

Warmteoptie nader bepalen: warmtepompen, warmtenetten of een mix

Aardwarmte en warmte uit de directe omgeving

Warmtenetbuurt voor 2030 Warmteoptie nog onduidelijk. Hybride warmtepomp

Warmtenetbuurt

Aardwarmte

Warmteoptie nader bepalen: warmtepompen, warmtenetten of een mix

Aardwarmte

Scheveningen Badplaats

Warmteoptie nog onduidelijk. Hybride warmtepomp

Warmteoptie nader bepalen: warmtepompen, warmtenetten of een mix

Warmte uit de directe omgeving

Schildersbuurt-Noord

Warmtenetbuurt voor 2030

Warmtenetbuurt

Aardwarmte en restwarmte

Schildersbuurt-Oost

Warmtenetbuurt voor 2030

Warmtenetbuurt

Aardwarmte en restwarmte

Schildersbuurt-West

Warmtenetbuurt voor 2030

Warmtenetbuurt

Aardwarmte en restwarmte

Singels (Een deel van Singels)

Warmtepompen

Warmtepompen

Warmte uit de directe omgeving

Spoorwijk

Warmteoptie nog onduidelijk. Hybride warmtepomp

Warmteoptie nader bepalen: warmtepompen, warmtenetten of een mix

Aardwarmte en restwarmte

Stadhoudersplantsoen

Warmteoptie nog onduidelijk. Hybride warmtepomp

Warmteoptie nader bepalen: warmtepompen, warmtenetten of een mix

Aardwarmte en warmte uit de directe omgeving

Rond de Energiecentrale

Rosenburg Rustenburg

Zeer gemengde buurt van kantoren, naoorlogse flats en vooroorlogse gebouwen. Een paar bestaande warmtenetaansluitingen, veel huizen van woningcorporaties en weinig ruimte in de grond voor nieuwe kabels en leidingen. Grotendeels vooroorlogse buurt waar huizen en gebouwen dicht op elkaar staan. Bestaand warmtenet in de buurt met een paar aansluitingen. Gemengde buurt van vooroorlogse gebouwen en jonge gebouwen die dicht op elkaar staan. Er is een bestaand warmtenet waar een deel van de jonge gebouwen op is aangesloten. Voor de vooroorlogse bouw is aansluiting op het warmtenet een optie, maar dat is ingewikkeld door weinig ruimte in de grond voor nieuwe kabels en leidingen de ouderdom van de gebouwen. In deze buurt ligt de energiecentrale van Uniper waar ook veel warmte van het Haagse warmtenet vandaan komt, waar mogelijk restwarmte uit de regio wordt aangevoerd, en waar mogelijk een aardwarmtebron wordt gerealiseerd. Naoorlogse buurt met kantoren, vooroorlogse gebouwen en flats van woningcorporaties. Bestaand warmtenet in de buurt met een paar aansluitingen. Vooroorlogse buurt waar huizen en gebouwen dicht op elkaar staan met weinig huizen van woningcorporaties. Door de ouderdom van de buurt zijn alle warmteopties ingewikkeld en is de warmteoptie nog onduidelijk. Daarom is de hybride warmtepomp een oplossing. Hier kunnen warmtenetten komen, warmtepompen, of een mix.

Vooroorlogse buurt waar huizen en gebouwen dicht op elkaar staan met weinig ruimte in de grond voor nieuwe kabels en leidingen. Door de ouderdom van de buurt zijn alle warmteopties ingewikkeld en is de warmteoptie nog onduidelijk. Daarom is de hybride warmtepomp een oplossing. Hier kunnen warmtenetten komen, warmtepompen, of een mix. Grotendeels naoorlogse buurt waar huizen en gebouwen dicht op elkaar staan met weinig ruimte in de grond voor nieuwe kabels en leidingen en veel huizen van woningcorporaties. Warmtenet in de buurt. Grotendeels naoorlogse buurt waar huizen en gebouwen dicht op elkaar staan met weinig ruimte in de grond voor nieuwe kabels en leidingen en zeer veel huizen van woningcorporaties. Warmtenet in de buurt. Grotendeels naoorlogse buurt waar huizen en gebouwen dicht op elkaar staan met weinig ruimte in de grond voor nieuwe kabels en leidingen en zeer veel huizen van woningcorporaties. Warmtenet in de buurt. Jonge buurt en weinig huizen van woningcorporaties waardoor warmtepompen logisch zijn. Maar in de buurt ligt ook een warmtenet. Aansluiting op het warmtenet is daarom ook een optie. Dit hangt onder andere af van de ruimte op het bestaande warmtenet en het kostenverschil tussen warmtepompen en het warmtenet.

Gemengde buurt van vooroorlogs en naoorlogse gebouwen waar huizen en gebouwen dicht op elkaar staan met weinig ruimte in de grond voor nieuwe kabels en leidingen. De naoorlogse gebouwen hebben al grotendeels warmtepompen. Veel huizen van woningcorporaties. Vlamloos Spoorwijk was één van de eerste buurten van Den Haag die energie uit de bodem haalde. Buurt die voor de helft bestaat uit vooroorlogse gebouwen in die dicht op elkaar staan met weinig ruimte in de grond voor nieuwe kabels en leidingen en een deel naoorlogse flats en kantoren. Er zijn weinig huizen van woningcorporaties. Door de ouderdom van de buurt zijn alle warmteopties ingewikkeld en is de warmteoptie nog onduidelijk. Daarom is de hybride warmtepomp een oplossing. Hier kunnen warmtenetten komen, warmtepompen, of een mix.

39

Statenkwartier

Warmteoptie nog onduidelijk. Hybride warmtepomp

Warmteoptie nader bepalen: warmtepompen, warmtenetten of een mix

Aardwarmte en warmte uit de directe omgeving

Sweelinckplein en omgeving

Warmteoptie nog onduidelijk. Hybride warmtepomp

Warmteoptie nader bepalen: warmtepompen, warmtenetten of een mix

Aardwarmte en warmte uit de directe omgeving

Tedingerbroek

Warmtepompen

Warmtepompen

Transvaalkwartier-Midden

Warmtenetbuurt na 2030 Warmtenetbuurt na 2030 Warmtenetbuurt na 2030 Warmtenetbuurt na 2030

Warmtenetbuurt

Aardwarmte en warmte uit de directe omgeving Aardwarmte en restwarmte

Warmtenetbuurt

Aardwarmte en restwarmte

Warmtenetbuurt

Aardwarmte en restwarmte

Warmtenetbuurt

Aardwarmte en restwarmte

Valkenboskwartier

Warmteoptie nog onduidelijk. Hybride warmtepomp

Warmteoptie nader bepalen: warmtepompen, warmtenetten of een mix

Warmte uit de directe omgeving

Van Stolkpark en Scheveningse Bosjes

Warmteoptie nog onduidelijk. Hybride warmtepomp

Warmteoptie nader bepalen: warmtepompen, warmtenetten of een mix

Warmte uit de directe omgeving

Visserijbuurt

Warmteoptie nog onduidelijk. Hybride warmtepomp

Warmteoptie nader bepalen: warmtepompen, warmtenetten of een mix

Warmte uit de directe omgeving

Vissershaven

Warmteoptie nog onduidelijk. Hybride warmtepomp

Warmteoptie nader bepalen: warmtepompen, warmtenetten of een mix

Aardwarmte en warmte uit de directe omgeving

Transvaalkwartier-Noord Transvaalkwartier-Zuid Uilebomen (Deel van Uilebomen)

Vooroorlogse buurt waar huizen en gebouwen dicht op elkaar staan met weinig ruimte in de grond voor nieuwe kabels en leidingen. Er is een bewonersorganisatie actief die mogelijkheden van een warmtenet onderzoekt. Door de ouderdom van de buurt zijn alle warmteopties ingewikkeld en is de warmteoptie nog onduidelijk. Daarom is de hybride warmtepomp een oplossing. Hier kunnen warmtenetten komen, warmtepompen, of een mix. Vooroorlogse buurt waar huizen en gebouwen dicht op elkaar staan en weinig ruimte in de grond voor nieuwe kabels en leidingen. Door de ouderdom van de buurt zijn alle warmteopties ingewikkeld en is de warmteoptie nog onduidelijk. Daarom is de hybride warmtepomp een oplossing. Hier kunnen warmtenetten komen, warmtepompen, of een mix. Buurt met vrijwel geen bebouwing. Deze buurt is een kansrijke locatie voor een aardwarmtebron. Gemengde buurt van vooroorlogse en naoorlogse gebouwen waar huizen en gebouwen dicht op elkaar staan met veel huizen van woningcorporaties. Gemengde buurt van vooroorlogse en naoorlogse gebouwen waar huizen en gebouwen dicht op elkaar staan met veel huizen van woningcorporaties. Gemengde buurt van vooroorlogse en naoorlogse gebouwen waar huizen en gebouwen dicht op elkaar staan met veel huizen van woningcorporaties.

Grotendeels vooroorlogse buurt waar huizen en gebouwen dicht op elkaar staan met weinig ruimte in de grond voor nieuwe kabels en leidingen. Bestaand warmtenet in de buurt met een paar aansluitingen. Overheden werken hier samen om hun gebouwen te verduurzamen in het project EnergieRijk Den Haag. Vooroorlogse buurt waar huizen en gebouwen dicht op elkaar staan met weinig ruimte in de grond voor nieuwe kabels en leidingen. Door de ouderdom van de buurt zijn alle warmteopties ingewikkeld en is de warmteoptie nog onduidelijk. Daarom is de hybride warmtepomp een oplossing. Hier kunnen warmtenetten komen, warmtepompen, of een mix. Duurzaam Den Haag onderzoekt in deze buurt de mogelijkheden van een warmtenet. Vooroorlogse buurt waar huizen en gebouwen ver van elkaar af staan met weinig ruimte in de grond voor nieuwe kabels en leidingen. Door de ouderdom van de buurt zijn alle warmteopties ingewikkeld en is de warmteoptie nog onduidelijk. Daarom is de hybride warmtepomp een oplossing. Hier kunnen warmtenetten komen, warmtepompen, of een mix. Vooroorlogse buurt waar huizen en gebouwen dicht op elkaar staan met weinig ruimte in de grond voor nieuwe kabels en leidingen. Door de ouderdom van de buurt zijn alle warmteopties ingewikkeld en is de warmteoptie nog onduidelijk. Daarom is de hybride warmtepomp een oplossing. Hier kunnen warmtenetten komen, warmtepompen, of een mix.

In deze buurt is een groep van naoorlogs flats van de woningcorporatie rond de Sleepnetstraat. Hier is een lokaal warmtenet waarschijnlijk de meest logische optie. Gemengde buurt van vooroorlogse gebouwen, nieuwbouw en kantoren. Door de ouderdom van de buurt zijn alle warmteopties ingewikkeld en is de warmteoptie nog onduidelijk. Daarom is de hybride warmtepomp een oplossing. Hier kunnen warmtenetten komen, warmtepompen, of een mix. Er zijn mogelijk kansen voor lokale restwarmte van de bedrijven die vis verwerken.

40

Vliegeniersbuurt

Mix van warmtepompen en warmtenetten

Mix van warmtenetten en warmtepompen

Aardwarmte en restwarmte

Vlietzoom-Oost Vlietzoom-West Vogelwijk

Warmtepompen Warmtepompen Warmteoptie nog onduidelijk. Hybride warmtepomp

Warmtepompen Warmtepompen Warmteoptie nader bepalen: warmtepompen, warmtenetten of een mix

Warmte uit de directe omgeving Aardwarmte en restwarmte Warmte uit de directe omgeving

Voorhout (Deel van Voorhout)

Warmtenetbuurt na 2030

Warmtenetbuurt

Aardwarmte en restwarmte

Vrederust (Dreven en Gaarden en een deel van Zijden, Steden en Zichten)

Mix van warmtenetten en warmtepompen

Mix van warmtenetten en warmtepompen

Aardwarmte en warmte uit de directe omgeving

Vroondaal (Splitsing van Kraayenstein) Vruchtenbuurt (Samenvoeging van Vruchtenbuurt en Eykenduinen)

Warmtepompen

Warmtepompen

Warmte uit de directe omgeving

Warmteoptie nog onduidelijk. Hybride warmtepomp

Warmteoptie nader bepalen: warmtepompen, warmtenetten of een mix

Warmte uit de directe omgeving

Waldeck-Noord

Warmtenetbuurt na 2030 Warmtenetbuurt voor 2030 Warmtenetbuurt voor 2030 Warmteoptie nog onduidelijk. Hybride warmtepomp

Warmtenetbuurt

Aardwarmte

Warmtenetbuurt

Aardwarmte

Warmtenetbuurt

Aardwarmte en restwarmte

Warmteoptie nader bepalen: warmtepompen, warmtenetten of een mix

Warmte uit de directe omgeving

Warmteoptie nog onduidelijk. Hybride warmtepomp

Warmteoptie nader bepalen: warmtepompen, warmtenetten of een mix

Warmte uit de directe omgeving

Waldeck-Zuid Waterbuurt (Waterbuurt en een deel van Singels) Westbroekpark

Willemspark

In deze buurt is een bedrijventerrein. Een mix van warmtenetten en warmtepompen is hier logisch. Er zijn al bestaande aansluitingen op het warmtenet. Aansluiting op een toekomstige aardwarmtebron in Ypenburg is kansrijk. Buitengebied met verschillende bouwjaren en een klein bedrijventerrein. Buitengebied met verschillende bouwjaren en een klein bedrijventerrein. Vooroorlogse buurt waar huizen en gebouwen ver van elkaar af staan met weinig ruimte in de grond voor nieuwe kabels en leidingen. Uit onderzoek van de gemeente blijkt dat een warmtenet hier goedkoper is dan warmtepompen. Een warmtenet wordt hier mogelijk kansrijk genoeg als gebouweigenaren tegelijk willen aansluiten op een warmtenet. Hybride warmtepompen zijn een oplossing. Gemengde buurt van kantoren, naoorlogse flats en vooroorlogse gebouwen met weinig ruimte in de grond voor nieuwe kabels en leidingen. Een paar bestaande warmtenetaansluitingen, weinig huizen van woningcorporaties. Overheden werken hier samen om hun gebouwen te verduurzamen in het project EnergieRijk Den Haag. In deze buurt is de komende jaren veel sloop en nieuwbouw, waarbij de afstand tussen de gebouwen afneemt en er veel nieuwe huizen bij komen Een groot deel van de bestaande gebouwen en huizen blijven ook staan. Dat zijn naoorlogse, flats, grotendeels van woningcorporaties. Voor de bestaande gebouwen is het warmtenet een logische warmteoptie.

De nieuwbouw wordt waarschijnlijk een mix van warmtepompen en warmtenetten met WKO. Er zijn al een paar gebouwen aangesloten op de aardwarmtebron aan de Leyweg. Buitengebied met grotendeels jonge huizen die ver van elkaar af staan. Vooroorlogse buurt waar huizen en gebouwen dicht op elkaar staan met weinig ruimte in de grond voor nieuwe kabels en leidingen. In deze wijk is de Groene Mient gebouwd, een volledig duurzaam, ecologisch woonproject. In de buurt is een bewonersorganisatie actief die de mogelijkheden van een warmtenet heeft onderzocht. Daaruit blijkt dat er een bron beschikbaar is en dat een warmtenet kansrijk is. Voor een warmtenet sluiten bij voorkeur veel gebouweigenaren tegelijkertijd. De hybride warmtepomp is een oplossing. Hier kunnen warmtenetten komen, warmtepompen, of een mix. Naoorlogse buurt waar huizen en gebouwen dicht op elkaar staan met weinig ruimte in de grond voor nieuwe kabels en leidingen. Weinig huizen van woningcorporaties. Naoorlogse buurt waar huizen en gebouwen dicht op elkaar staan en weinig ruimte in de grond voor nieuwe kabels en leidingen en veel huizen van woningcorporaties. Deze buurt is bijna volledig aangesloten op een bestaand warmtenet. Aansluiting op een toekomstige aardwarmtebron in Ypenburg is kansrijk. Vooroorlogse buurt waar huizen en gebouwen ver van elkaar af staan met weinig ruimte in de grond voor nieuwe kabels en leidingen.

Door de ouderdom van de buurt zijn alle warmteopties ingewikkeld en is de warmteoptie nog onduidelijk. Daarom is de hybride warmtepomp een oplossing. Hier kunnen warmtenetten komen, warmtepompen, of een mix. Grondwater is hier beschermd. We houden daarmee rekening als we energie uit de grond halen. Vooroorlogse buurt waar huizen en gebouwen dicht op elkaar staan met weinig ruimte in de grond voor nieuwe kabels en leidingen. Bestaand warmtenet in de buurt met een paar aansluitingen. Voor overige gebouwen is aansluiting op het bestaande warmtenet een optie, maar ingewikkeld vanwege weinig ruimte in de grond voor nieuwe kabels en leidingen en ouderdom van gebouwen. Daarom is de hybride

41

Zeeheldenkwartier

Warmteoptie nog onduidelijk. Hybride warmtepomp

Warmteoptie nader bepalen: warmtepompen, warmtenetten of een mix

Aardwarmte en warmte uit de directe omgeving

Zonneveld

Warmtepompen

Warmtepompen

Warmte uit de directe omgeving

Zorgvliet

Warmteoptie nog onduidelijk. Hybride warmtepomp Warmtepompen

Warmteoptie nader bepalen: warmtepompen, warmtenetten of een mix Warmtepompen

Aardwarmte en warmte uit de directe omgeving

Warmtenetbuurt na 2030

Warmtenetbuurt

Aardwarmte en restwarmte

Zuiderpark

Zuidwal

Warmte uit de directe omgeving

warmtepomp een oplossing. Uiteindelijk kunnen hier warmtenetten komen, warmtepompen, of een mix. Grotendeels vooroorlogse buurt waar huizen en gebouwen dicht op elkaar staan met weinig ruimte in de grond voor nieuwe kabels en leidingen. Er zijn veel huizen van woningcorporaties en een bestaand warmtenet met een paar aansluitingen. Door de ouderdom van de buurt zijn alle warmteopties ingewikkeld en is de warmteoptie nog onduidelijk. Daarom is de hybride warmtepomp een oplossing. Hier kunnen warmtenetten komen, warmtepompen, of een mix. Jonge buurt waar huizen en gebouwen ver van elkaar af staan en weinig huizen van woningcorporaties zijn en weinig ruimte in de grond voor nieuwe kabels en leidingen. Gemengde buurt met vooroorlogse gebouwen waar huizen en gebouwen ver van elkaar af staan. Een paar naoorlogse kantoren zijn al aangesloten op een warmtenet. In buurten met bijna geen gebouwen, zoals het Zuiderpark, zijn warmtepompen het meest logisch. Het Sportcomplex in het Zuiderpark is op een duurzame manier gebouwd. Zeer gemengde buurt van kantoren, naoorlogse flats en vooroorlogse gebouwen met weinig ruimte in de grond voor nieuwe kabels en leidingen. Er zijn een paar bestaande warmtenetaansluitingen en veel huizen van woningcorporaties.

42

Bijlage 5 Definities Aardwarmte of geothermie is warmte uit aardlagen dieper dan 2 km. Hoe dieper in de aarde, hoe hoger de temperatuur van het grondwater. Om het warme grondwater naar boven te pompen, is gebruik van pompen nodig. Aquathermie is warmte uit water, bijvoorbeeld oppervlaktewater van grachten en kanalen, water uit de riolering of uit drinkwaterleidingen. Aquathermie is een voorbeeld van warmte uit de omgeving. Zie ook Warmte uit de omgeving. Hoge temperatuur is temperatuur van meer dan 70°C. Deze temperatuur kan worden geleverd met een cv-ketel. Ook het stadswarmtenet in Den Haag levert nog grotendeels hoge temperatuur. Huizen en gebouwen zijn bijna altijd geschikt voor hoge temperaturen, ook als er weinig isolatie is. Zie ook Isolatie. Hybride warmtepomp is een warmtepomp die samenwerkt met een gasketel. De gasketel werkt alleen op de koudste dagen van het jaar en voor de verwarming van warm tapwater. Alle overige dagen levert de warmtepomp de warmte met behulp van ventilatielucht of buitenlucht. Isolatie is onderdeel van de buitenkant van een huis of gebouw, waardoor deze meer warmte vasthoudt en niet snel afkoelt wanneer het buiten koud is. Voorbeelden van isolatie zijn: HR++-glas, het vullen van een spouwmuur of het isoleren van het dak. Hoe beter een gebouw is geïsoleerd, hoe lager de temperatuur waarmee het gebouw kan worden verwarmd.

Wanneer een huis of gebouw wordt geïsoleerd, moet vaak de ventilatie worden aangepast. Lage temperatuur is temperatuur lager dan 50°C. Dit zijn temperaturen die bijvoorbeeld gemaakt worden door een warmtepomp in de woning of die we in de ondiepe ondergrond vinden. Om een huis of gebouw geschikt te maken voor lage temperatuur, moet deze voldoende zijn geïsoleerd en moeten bijna altijd de radiatoren worden aangepast. Zie ook Isolatie. Middentemperatuur is temperatuur tussen de 50°C en 70°C. Dit zijn temperaturen die we bijvoorbeeld vinden in de diepere ondergrond (vanaf ongeveer 3 km diepte) en die we kunnen maken met grote wijkwarmtepompen. Om een huis of gebouw geschikt te maken voor middentemperatuur, moet

deze voldoende zijn geïsoleerd en moeten soms de radiatoren worden aangepast. Zie ook Isolatie. Restwarmte is warmte die vrijkomt bij bedrijfsprocessen in de industrie en bij verbranding van afval. Deze warmte kan gebruikt worden om gebouwen te verwarmen. Voor restwarmte wordt nu nog vaak fossiele energie gebruikt. Schone energie is wat we in de Europese Unie ook wel hernieuwbare, groene of duurzame energie noemen. Dit is energie uit bronnen zoals de wind, zon, waterkracht, getijden, de aarde of biogrondstoffen. Schone energie is een verantwoord alternatief voor fossiele energiebronnen. Stedelijk Energieplan is beleid van de gemeente Den Haag en vastgesteld door de gemeenteraad. Het bevat belangrijke uitgangspunten en keuzes voor de transitievisie warmte. Warmtenet is een netwerk van dubbele, geïsoleerde buisleidingen die warm water vervoeren tussen een bron en gebouwen en woningen. Het water wordt verwarmd door een warmtebron. Warmtepomp is een apparaat dat warmte haalt uit een bron, zoals buitenlucht, ventilatielucht, de ondiepe ondergrond of een warmtenet van lage temperatuur. Met elektriciteit wordt de warmte op een temperatuur gebracht waarmee huizen en gebouwen kunnen worden verwarmd.

Warmte uit de omgeving heet ook wel omgevingswarmte, en is warmte afkomstig uit bronnen in de directe omgeving, zoals de ondiepe ondergrond, buitenlucht, water uit kanalen en grachten, riolering of drinkwaterleidingen en uit zonne-energie. Warmte uit de omgeving heeft vaak een lage temperatuur, en om deze nuttig te gebruiken is daarom ook vaak een warmtepomp nodig. WKO staat voor Warmte Koude Opslag, waarbij warm en koud water wordt opgeslagen in de ondiepe ondergrond, op ongeveer tweehonderd tot driehonderd meter. Warm water wordt in de winter omhoog gepompt om te verwarmen. Koud water wordt in de zomer omhoog gepompt om te koelen. WKO werkt bijna altijd in combinatie met een warmtepomp.

43