RIS310020 Bijlage 1 Onderzoeksrapportage Evaluatie Jeugdteams Den Haag

Evaluatie jeugdteams Den Haag Onderzoeksrapportage

30 juni 2020

RadarAdvies | bedreven in beter samenleven

Onderzoeksrapportage Evaluatie jeugdteams Den Haag Een evaluatie van de jeugdteams van Den Haag zoals per 2018 aanbesteed. Onderzoek naar de geleverde dienstverlening en de samenstelling van de percelen waarop verschillende organisaties inzet en expertise leveren.

Opdrachtgever Gemeente Den Haag Contactpersoon Mevr. M. Jonker Gemeente Den Haag miriam.jonker@denhaag.nl Uitvoerder RadarAdvies Veemarkt 83 1019 DB Amsterdam (020) 463 50 50 www.radaradvies.nl Projectleider Arnaud Brix a.brix@radaradvies.nl (06) 21 29 34 86

______________________________________________________________________________ 30-06-2020 | RadarAdvies | Evaluatie jeugdteams Den Haag 2/60

RadarAdvies | bedreven in beter samenleven

Inhoudsopgave 1

INLEIDING

4

1.1 1.2 1.3 1.4

Aanleiding voor het onderzoek Doelstelling en onderzoeksvragen Toelichting op jeugdteams Den Haag Leeswijzer

4 4 5 7

2

ONDERZOEKSAANPAK

8

2.1 Betrokken partijen 2.2 Onderzoeksaanpak 2.3 Reikwijdte van het onderzoek

8 8 11

3

12

GELEVERDE DIENSTVERLENING

3.1 Geleverde uren en kosten 2018 en 2019 3.2 Verzuimpercentage

12 14

4

OMVANG VAN HET WERK

16

4.1 4.2 4.3 4.4

Werkbelasting Capaciteit op de percelen Verzuim en verloop Ervaring

16 18 22 25

5

INHOUD VAN HET WERK

27

5.1 5.2 5.3 5.4

Aansluiting caseload en expertise Verantwoorde werktoedeling Consultatie en advies Werkomstandigheden

27 30 32 35

6

KWALITEIT VAN HET WERK

41

6.1 Kwaliteit hulpverlening

41

7

46

ORGANISATIE VAN HET WERK

7.1 Samenwerking 7.2 Organisatievorm

46 51

8

56

CONCLUSIES EN VERBETERVOORSTELLEN

8.1 Conclusies 8.2 Verbetervoorstellen

56 58

______________________________________________________________________________ 30-06-2020 | RadarAdvies | Evaluatie jeugdteams Den Haag 3/60

RadarAdvies | bedreven in beter samenleven

1

Inleiding

1.1

Aanleiding voor het onderzoek In de gemeente Den Haag zijn jeugdteams actief. De jeugdteams ondersteunen wanneer nodig kinderen en gezinnen bij het opgroeien en opvoeden. De jeugdteams ondersteunen, al dan niet in de vorm van begeleiding en behandeling, door middel van een integrale aanpak en leiden, indien nodig, toe naar gespecialiseerde jeugdhulp. Per 2018 zijn de jeugdteams van Den Haag aanbesteed. Als resultaat hiervan is met vijf jeugdhulpaanbieders een overeenkomst gesloten voor hun inzet op zes verschillende percelen binnen de jeugdteams. Daarnaast zijn gesubsidieerde partijen in de jeugdteams actief alsook medewerkers van de gemeente Den Haag. Onderdeel van de overeenkomst, zoals gesloten met de jeugdhulpaanbieders, is het houden van een evaluatie binnen twee jaar na de start. Door middel van de voorliggende evaluatie wordt hier invulling aan gegeven. Bij de voorliggende evaluatie zijn naast de ingekochte partijen ook de gesubsidieerde partijen en de gemeente Den Haag als aanbieder betrokken om zodoende een volledig beeld te verkrijgen. De evaluatie is in gezamenlijkheid tussen de gemeente Den Haag en de inzet leverende organisaties opgezet en begeleid.

1.2

Doelstelling en onderzoeksvragen Voor de evaluatie van de jeugdteams zijn drie hoofdvragen geformuleerd: A. Is de dienstverlening geleverd conform de eisen? B. Kloppen de percelen en klopt de hoeveelheid dienstverlening per perceel? C. Is de huidige organisatievorm geschikt?

De hoofdvragen zijn na een eerste verkenning en afstemming met de opdrachtgever uitgewerkt in de onderstaande vragen voor de evaluatie: Geleverde dienstverlening (A) 1. Zijn de geleverde uren en kosten in totaal en per perceel conform de gesloten overeenkomst(en) of subsidieafspraken over de jaren 2018 en 2019? 2. Wat is de hoogte van het ziekteverzuim onder de gezinscoaches per perceel en per leverende organisatie over de jaren 2018 en 2019? Omvang van het werk (B) 3. Werkbelasting: In welke mate hebben gezinscoaches en gedragswetenschappers voldoende tijd voor het verrichten van de werkzaamheden? 4. Capaciteit en percelen: In welke mate sluit de capaciteit op de percelen aan op de vraag?

______________________________________________________________________________ 30-06-2020 | RadarAdvies | Evaluatie jeugdteams Den Haag 4/60

RadarAdvies | bedreven in beter samenleven

5. Verzuim en verloop: In welke mate is verzuim en verloop van medewerkers een probleem? 6. Ervaring: Hoe lang werken de medewerkers binnen het jeugdteam? Inhoud van het werk (B) 7. Aansluiting caseload en expertise: In welke mate sluit de caseload van de gezinscoaches aan bij de expertise 8. Verantwoorde werktoedeling: Hoe de verantwoorde werktoedeling uitgevoerd? 9. Consultatie en advies: In welke mate worden gezinscoaches op hun expertise bevraagd middels consultatie en advies? 10. Werkomstandigheden: Hoe worden de werkomstandigheden beoordeeld? Kwaliteit van het werk (B) 11. Kwaliteit hulpverlening: Hoe wordt de kwaliteit van de hulpverlening beoordeeld? Organisatie van het werk (C) 12. Samenwerking: Hoe wordt de samenwerking beoordeeld? 13. Organisatievorm: Is met het oog op de kwaliteit en continuïteit de huidige organisatievorm (netwerk) geschikt en zijn er alternatieve organisatievormen (meer) geschikt? Bij beantwoording van bovenstaande vragen zijn verschillende bronnen en ontwikkelingen meegenomen, te weten: ▪ ▪

De capaciteitsplanning van de jeugdteams; De impact van de oprichting JMO, waarin jeugdhulpverlening,

▪

jeugdgezondheidszorg, maatschappelijk opvang en de Wmo zijn samengevoegd (inclusief teammanagers Jeugd Maatschappelijke Ondersteuning); De zwaarte van de problematiek van de jeugdteams in relatie tot de verantwoorde

▪

werktoedeling; De relatie tot het T&R team;

▪

1.3

Door u opgestelde vragenlijsten aan gezinscoaches, gemeentelijke teammanagers en managers van de moederorganisaties.

Toelichting op jeugdteams Den Haag De gemeente Den Haag telde in 2019 ruim 539.000 inwoners, waarvan 143.780 (+/- 27%) 0 tot 23-jarigen. Om de kinderen en gezinnen, wanneer nodig, te ondersteunen bij het opgroeien en opvoeden heeft Den Haag onder andere jeugdteams. De jeugdteams ondersteunen, begeleiden en behandelen kinderen en gezinnen en versterken de eigen kracht en het netwerk. Jeugdteams bieden vrij toegankelijke, eerstelijns jeugdhulp en leiden, indien nodig, toe naar gespecialiseerde jeugdhulp. In Den Haag zijn naast de jeugdteams meerdere organisaties en onderdelen van het CJG Den Haag die ondersteunen bij opgroeien en opvoeden, zoals bijvoorbeeld

______________________________________________________________________________ 30-06-2020 | RadarAdvies | Evaluatie jeugdteams Den Haag 5/60

RadarAdvies | bedreven in beter samenleven

vrijwilligersorganisaties, opvoedsteunpunten en schoolmaatschappelijk werk. Wanneer de inzet vanuit dit preventieve veld niet toereikend is, is er het jeugdteam. Bij de ondersteuning van kinderen en gezinnen hanteren de jeugdteams een integrale aanpak. Leden van het jeugdteam werken volgens het zogenoemde T-profiel, waarbij een generiek profiel (met basiskennis en -competenties) gecombineerd wordt met een specifieke expertise. De basis van het generieke profiel vormt de geregistreerde professional. De professionals zijn gebonden aan het (competentie)profiel en de beroepsstandaarden van hun beroepsvereniging. Het zijn dan ook hbo- of woopgeleide professionals met een SKJ- of BIG-registratie. De expertises binnen de jeugdteams worden betrokken vanuit verschillende jeugdhulp- of zorgorganisaties. Deze organisaties leveren geregistreerde professionals met een bepaalde expertise. In totaal zijn in het jeugdteam zeven expertises aanwezig, van welzijn tot aan bemoeizorg. Ieder jeugdteam heeft een teammanager die in dienst is bij de gemeente Den Haag. Qua organisatievorm zijn de jeugdteams door dit construct aan te merken als een netwerkorganisatie. Per 2018 heeft de gemeente Den Haag de jeugdteams aanbesteed, waarbij gelijk aan de benodigde expertises percelen zijn ingericht.

Als uitkomst van de aanbesteding is met vijf jeugdhulpaanbieders een overeenkomst gesloten op zes verschillende percelen. Op twee percelen is niet één, maar zijn twee organisaties actief, te weten op Licht Verstandelijke Beperking (Middin en MEE1) en Veiligheid en Bescherming (Xtra Plus en Jeugdformaat). Daarnaast zijn twee jeugdhulpaanbieders op twee percelen actief, te weten Xtra Plus (Welzijn2 en Veiligheid en Bescherming) en het Leger des Heils (Complexe opvoedhulp en Multi-problem). De gemeente Den Haag levert zelf de professionals op het perceel Bemoeizorg. De jeugdteams tellen in totaal 202,5 fulltime formatieplaatsen. Tabel 1.3.1 Overzicht partijen per perceel (inclusief fte) Perceel Welzijn Complexe opvoedhulp

Geestelijke Gezondheidszorg (GGZ)

Partij Xtra Plus (Voor Welzijn) Leger des Heils Middin MEE Leger des Heils Xtra Plus Jeugdformaat Parnassia Groep

Bemoeizorg

Gemeente Den Haag

Licht Verstandelijke Beperking (LVB) Multi-Problem Veiligheid en Bescherming

Fte

Totaal

1 2

14,0 fte 36,0 fte 20,0 fte 14,5 fte 15,0 fte 21,0 fte 21,0 fte 25,0 fte 36,0 fte 202,5 fte

MEE is niet ingekocht maar participeert als gesubsidieerde partij in de jeugdteams. Het perceel welzijn was in 2018 en 2019 deels ingekocht en deels gesubsidieerd.

______________________________________________________________________________ 30-06-2020 | RadarAdvies | Evaluatie jeugdteams Den Haag 6/60

RadarAdvies | bedreven in beter samenleven

In totaal zijn er 26 jeugdteams. De jeugdteams werken sinds 1 april 2020 vanuit negen Centra Jeugd en Gezin (CJG) locaties in acht stadsdelen. Afhankelijk van de grootte van het stadsdeel heeft elk CJG één of meerdere jeugdteams. Daarnaast zijn er – samenhangend met een bepaalde doelgroep, aandachtsgebied of expertise - vier stedelijke jeugdteams, te weten PGB team, Stedelijk team Risicojongeren, VO team Jeugdhulp en All-in Team. Het VVT team is niet meegenomen in de evaluatie3, derhalve beslaat de evaluatie 25 jeugdteams Tabel 1.3.2 Aantal jeugdteams per stadsdeel / stedelijk niveau Stadsdeel

Team (nr)

Centrum

Haagse Hout

Team 1, team 2, team 3, team 4, team 5 Team 1, team 2, team 3, team 4, team 5, team 6, team 7 Team 1

Laak

Team 1, team 2

Leidschenveen-Ypenburg

Team 1, team 2

Loosduinen Scheveningen

Team 1 Team 1

Escamp

Segbroek Stedelijke teams

Team 1, team 2 4

Persoonsgebonden budget (PGB) team Stedelijk team risicojongeren VO team Jeugdhulp All-in team

1.4

Leeswijzer In hoofdstuk 2 beschrijven wij de onderzoeksopzet. Hoofdstuk 3 tot en met 7 gaan in op de onderzoeksvragen en bevatten analyses en bevindingen. Hoofdstuk 3 betreft de geleverde dienstverlening. Hoofdstuk 4 gaat in op de omvang van het werk, hoofdstuk 5 op de inhoud van het werk. De kwaliteit van het werk komt in hoofdstuk 6 aan bod en de organisatie van het werk in de jeugdteams in hoofdstuk 7. Hoofdstuk 8 bevat de conclusies en advies gericht op de inrichting van de jeugdteams en de percelen.

3

Het VVT team werkt voor 0-100 jarigen en is daarmee ook gericht op huishoudens zonder kinderen. Zij werken niet volgens het primaire proces van de jeugdteams en krijgen hun werk anders toebedeeld. Indien het VVT team in de evaluatie meegenomen wordt zou dit het totaalbeeld vertekenen. 4 Exclusief het VVT team.

______________________________________________________________________________ 30-06-2020 | RadarAdvies | Evaluatie jeugdteams Den Haag 7/60

RadarAdvies | bedreven in beter samenleven

2

Onderzoeksaanpak

2.1

Betrokken partijen Uitgangspunt voor het onderzoek is het breed betrekken van de organisaties en medewerkers die gezamenlijk de jeugdteams vormen. Hiermee komen meerdere perspectieven in beeld, zijn brede analyses mogelijk, zijn uitkomsten betrouwbaar en is het draagvlak voor de uitkomsten en eventuele vervolgacties groter. Bij de evaluatie zijn daartoe, naast de gemeente Den Haag zelf, alle gecontracteerde en gesubsidieerde organisaties die medewerkers inzetten in de jeugdteams de jeugdteams betrokken. Deze zogenaamde moederorganisaties zijn: • • •

Jeugdformaat Leger des Heils MEE

• •

Middin Youz/ Parnassia Groep

•

Xtra Plus

•

Gemeente Den Haag

Begeleidingsgroep De begeleidingsgroep van de evaluatie is samengesteld vanuit een vertegenwoordiging van de moederorganisaties en de gemeente Den Haag. De begeleidingsgroep bestaat uit de onderstaande vijf personen: • • • • •

2.2

Carey Gardien, manager preventie, jeugdteams en CAT, Youz (Parnassia Groep) Ina Bosman, afdelingsmanager CJG, Leger des Heils Marlon Minderaa, relatiemanager Jeugdhulp, gemeente Den Haag Miriam Jonker, senior domeinmedewerker, gemeente Den Haag Petra Witteman, manager jeugdhulp, gemeente Den Haag

Onderzoeksaanpak In de kern bestaat het onderzoek uit drie methoden; documentanalyses, enquêtes en focusgroepen5. Documentanalyse De documentanalyse is benut voor het verkrijgen van achtergrondinformatie en de beantwoording van de hoofdvraag A. Is de dienstverlening geleverd conform de eisen?

5

Door de begeleidingsgroep is in de opdrachtomschrijving meegegeven het onderzoek in ieder geval in te richten middels documentanalyse en het breed enquêteren van de bij de jeugdteams betrokken professionals.

______________________________________________________________________________ 30-06-2020 | RadarAdvies | Evaluatie jeugdteams Den Haag 8/60

RadarAdvies | bedreven in beter samenleven

Verschillende documenten zijn geanalyseerd; beleidsnotities, inkoopdocumenten, overeenkomsten, financiële overzichten, jaarverslagen, capaciteitsplanningen en andere verantwoordingsinformatie zoals verzuimcijfers. Enquêtes Enquêtes zijn als onderzoeksmethode primair ingezet voor het beantwoorden van hoofdvraag B: Kloppen de percelen en klopt de hoeveelheid dienstverlening per perceel? Secundair is de enquête benut voor de beantwoording van een aantal deelvragen onder hoofdvraag A, daar waar uit de documentanalyse bleek dat onvoldoende informatie beschikbaar was en deelvraag C. Vanuit het uitgangspunt van een brede betrokkenheid van organisaties en medewerkers bij de evaluatie zijn enquêtes uitgezet onder alle professionals die betrokken zijn bij de jeugdteams van zowel de ingekochte en gesubsidieerde partijen als de gemeente zelf. Voor de evaluatie zijn vier functies onderscheiden, waarvoor aparte enquêtes zijn opgesteld. Het betreft de functies: ▪ ▪

Gezinscoaches Gedragswetenschappers

▪

Gemeentelijke teammanagers

▪

Managers moederorganisaties

Op basis van de opdrachtomschrijving en de documentanalyse zijn voor analytische verwerking geschikte enquêtes opgesteld. Hierbij is door de begeleidingsgroep reeds een groot aantal vragen meegegeven. Vervolgens zijn met vertegenwoordigers uit de vier functies verkennende interviews gehouden. Op basis van deze interviews zijn de enquêtes aangescherpt en getoetst op inhoud, eenduidigheid en gebruiksvriendelijkheid. De enquêtes bevatten zowel gesloten als open vragen. De respondenten is verzocht om de enquête te beantwoorden over de afgelopen twee jaar, waarbij niet is uit te sluiten dat de beantwoording meer wordt beïnvloed door de huidige situatie dan gedateerde ontwikkelingen. Aangezien de enquête is uitgezet ten tijde van de Corona crisis is verzocht deze situatie buiten beschouwing te laten bij de beantwoording. Voor de vergelijkbaarheid zijn de enquêtes uitgevraagd op het niveau van een jeugdteam. Indien een respondent werkzaam is in meerdere teams - mogelijk bij gedragswetenschappers en gemeentelijke teammanagers - dan is een deel van de enquête meermaals ingevuld. Hetzelfde geldt voor de managers van de moederorganisaties met betrekking tot de percelen. Biedt een moederorganisatie inzet op meerdere percelen – hetgeen het geval is bij Xtra en het Leger des Heils – dan is een deel van de enquête meermaals ingevuld.

Om de anonimiteit van de respondenten van de enquête te waarborgen is besloten om niet op het niveau van de teams maar op dat van clusters te rapporteren. Met name de gedragswetenschappers en gemeentelijke teammanagers – die doorgaans

______________________________________________________________________________ 30-06-2020 | RadarAdvies | Evaluatie jeugdteams Den Haag 9/60

RadarAdvies | bedreven in beter samenleven

maar actief zijn in één of twee teams - zouden anders gemakkelijk herleidbaar zijn. De clusters zijn gebaseerd op de gebieden in Den Haag aangevuld met een cluster voor de vier stedelijke teams. Tabel 2.2.1 Indeling naar clusters Nr. 1.

Cluster Centrum

Stadsdeel Centrum

2.

Escamp

Escamp

3.

Haagse Hout, Laak en Leidschenveen-Ypenburg

4.

Loosduinen, Scheveningen en Segbroek

5.

Stedelijke teams

Haagse Hout Laak Leidschenveen-Ypenburg Loosduinen Scheveningen Segbroek N.v.t.

Team (nr.) Team 1, team 2, team 3, team 4, team 5 Team 1, team 2, team 3, team 4, team 5, team 6, team 7 Team 1 Team 1, team 2 Team 1, team 2 Team 1 Team 1 Team 1, team 2 Persoonsgebonden budget (PGB) team, Stedelijk team risicojongeren, VO team Jeugdhulp, All-in team

De respons op de uitgezette enquêtes is goed. Het toont een sterke betrokkenheid van de medewerkers actief in de jeugdteams. De respons is naar verwachting mede positief beïnvloed door de aandacht die hieraan is besteed door de gemeentelijk teammanagers, managers moederorganisaties en de JMO/gemeente Den Haag. Tabel 2.2.1 Respons Enquête Gezinscoaches Gedragswetenschappers Gemeentelijke teammanagers Managers moederorganisaties Totaal

Aantal respondenten

Responspercentage 194 13 15 9 232

72%6 100% 79% 100%

Niet iedere respondent heeft de enquête volledig ingevuld. Hierdoor kan per vraag en analyse de omvang van het aantal respondenten (n) verschillen. De enquêteresultaten zijn geanonimiseerd verwerkt en geanalyseerd. In het vervolg van het rapport wordt, in de hoofdstukken met de bevindingen en analyses, gerefereerd aan bovenstaande functies. Neem daarbij in acht dat het bij de functies Gedragswetenschappers, Gemeentelijke teammanagers en Managers moederorganisaties gaat om een relatief kleine respondentengroep. Focusgroepen 6

De enquête is verstuurd naar het volledige bestand van medewerkers, inclusief (langdurig) afwezige medewerkers in verband met ziekte, zwangerschapsverlof en verlof.

______________________________________________________________________________ 30-06-2020 | RadarAdvies | Evaluatie jeugdteams Den Haag 10/60

RadarAdvies | bedreven in beter samenleven

Per functie is een focusgroep gehouden ter duiding en verdieping van de enquêteresultaten en voor de beantwoording van onderzoeksvraag C over de (gewenste) organisatievorm. Een focusgroep is een samengestelde groep deelnemers die een zorgvuldig geplande discussie voert over de jeugdteams. Iedere focusgroep bestond uit 5 a 7 deelnemers. De focusgroepen zijn digitaal gehouden in verband met de maatregelen rond Covid19. Bij de samenstelling van deelnemers is rekening gehouden met een representatieve vertegenwoordiging vanuit de verschillende disciplines, moederorganisaties en stadsdelen.

2.3

Reikwijdte van het onderzoek De evaluatie gaat hoofdzakelijk in op de wijze waarop onderwerpen door de betrokken medewerkers en organisaties worden ervaren. Feitelijk zijn dit inschattingen, meningen en beoordelingen van bij de jeugdteams betrokken professionals en managers. De thema’s en vragen zijn in overleg met de begeleidingsgroep tot stand gekomen. Uitzondering vormt hoofdstuk 3 over de geleverde dienstverlening waarbij data op basis van registraties zijn benut.

______________________________________________________________________________ 30-06-2020 | RadarAdvies | Evaluatie jeugdteams Den Haag 11/60

RadarAdvies | bedreven in beter samenleven

3

Geleverde dienstverlening In dit hoofdstuk wordt de omvang van de geleverde dienstverlening, zijnde de inzet van gezinscoaches in de jeugdteams, in beeld gebracht. Allereerst worden de capaciteit (uren) en kosten over 2018 en 2019 behandeld (paragraaf 3.1) en ten tweede het verzuimpercentage (paragraaf 3.2).

3.1

Geleverde uren en kosten 2018 en 2019 Vraag 1. Zijn de geleverde uren en kosten in totaal en per perceel conform de gesloten overeenkomst(en) of subsidieafspraken over de jaren 2018 en 2019? Beantwoording ▪ In 2018 en 2019 wijkt de gerealiseerde ureninzet af van de in overeenkomsten vastgelegde inzet. Er is sprake van een lichte onderproductie. Op een totaal begrote inzet van ruim 202,5 fte is in 2018 5 fte minder en in 2019 ruim 6 fte minder gerealiseerd. ▪ Ook de kosten laten een onderrealisatie zien. In 2018 is er een onderrealisatie van € 422 duizend op een begroot totaalbedrag van 4,3 miljoen. In 2019 is er een onderrealisatie van € 739 duizend op een begroot totaalbedrag van ruim € 4,5 miljoen. ▪ Op het perceel ‘Complexe opvoedhulp’ en ‘Geestelijke gezondheidszorg’ is zichtbaar minder inzet gerealiseerd. Op het perceel ‘Bemoeizorg’ meer. Op de overige percelen is er geen substantiële afwijking tussen begrote en gerealiseerde inzet.

Voor 2018 en 2019 is de inzet van gezinscoaches in de jeugdteams in beeld gebracht. Dit betreft enerzijds het aantal ingezette uren en anderzijds de kosten die hiermee gemoeid zijn. De gemeentelijke inzet en kosten op het perceel ‘Bemoeizorg’ zijn meegenomen, zodat een beeld ontstaat van de totale inzet van gezinscoaches in de jeugdteams. De inzet van gedragswetenschappers en gemeentelijke teammanagers is buiten beschouwing gelaten. Om de begrote en gerealiseerde uren en kosten in beeld te brengen zijn de urendeclaraties en verantwoordingen (inkoop en subsidie) van de moederorganisaties en de gemeentelijke administratie benut. Voor zowel 2018 en 2019 is in totaal ruim 202 fte7 gezinscoaches begroot (tabel 3.1.1). In 2018 is in totaal ruim 197 fte gerealiseerd. Dit betreft een ondercapaciteit van 5 fte (-2,5%). In 2019 is in totaal bijna 196 fte gerealiseerd, gelijk aan een ondercapaciteit van ruim 6 fte (-3,3%). In beide jaren wijken de gerealiseerde uren daarmee af van de

7

Voor het toerekenen van het aantal uren naar fte is uitgegaan van ca 1487 uren per fte.

______________________________________________________________________________ 30-06-2020 | RadarAdvies | Evaluatie jeugdteams Den Haag 12/60

RadarAdvies | bedreven in beter samenleven

totale geraamde bezetting vanuit de overeenkomsten, subsidies en het perceel Bemoeizorg (gemeentelijke inzet). De kosten gemoeid met de inzet van gezinscoaches waren voor 2018 begroot op €14,3 miljoen (tabel 3.1.2). Voor 2019 lag dit bedrag op ruim €14,5 miljoen. Deze stijging van begrote kosten hangt samen met inzet van gezinscoaches vanuit subsidies en de gemeentelijke inzet op het perceel ‘Bemoeizorg’. De begrote kosten van de inzet die via de aanbesteding is ingekocht (inkoopovereenkomsten) zijn voor de jaren 2018 en 2019 gelijk. Gelijk aan het beeld van de gerealiseerde uren, is voor de kosten in beide jaren een onderrealisatie te zien. In 2018 zijn de totale gerealiseerde kosten ruim € 13,8 miljoen. Dit betreft een onderrealisatie van € 422 duizend (-3,1%). In 2019 is de onderuitputting groter, met een nagenoeg gelijke realisatie aan 2018 a € 13,8 miljoen is er een onderuitputting van ruim €739 duizend (-5,1%). In hoeverre de geleverde capaciteit van gezinscoaches overeenkomt met de vooraf overeengekomen capaciteit verschilt per perceel (figuur 3.1.3). Op een aantal percelen is zowel in 2018 als 2019 minder inzet gerealiseerd dan overeengekomen. Dit betreft met name het perceel ‘Complexe opvoedhulp’ met in 2018 en 2019 een ondercapaciteit van meer dan 5 fte op een totaal 36 fte.

Op het perceel ‘Geestelijke gezondheidszorg’ is sprake van een ondercapaciteit van ruim 2 fte in 2019. Op het perceel ‘Bemoeizorg’ is meer capaciteit geleverd dan vooraf vastgesteld; 3 fte meer in 2019 op een totaal van 36 fte. Tabel 3.1.1 Formatie gezinscoaches begroot en gerealiseerd 2018 en 2019 Jaar fte begroot fte onder-/ % ondergerealiseerd overcapaciteit overcapaciteit 2018 2019

202,56 202,56

197,53 195,95

-5,03 -6,61

-2,5% -3,3%

Tabel 3.1.2 Kosten gezinscoaches begroot en gerealiseerd 2018 en 2019 Jaar kosten kosten over-/ onder % over-/onder begroot gerealiseerd realisatie realisatie 2018 2019

14.308.012 14.546.387

13.865.531 13.807.030

-442.481 -739.358

-3,1% -5,1%

______________________________________________________________________________ 30-06-2020 | RadarAdvies | Evaluatie jeugdteams Den Haag 13/60

RadarAdvies | bedreven in beter samenleven

Tabel 3.1.3 Begrootte en gerealiseerde inzet per perceel 2018 en 2019

24,23

39,00

22,65

25,00

36,80

36,00

42,14

14,15

15,64

14,13

14,04

15,00

14,04

20,00

15,00

30,00

25,00

41,77

33,69

34,53

33,73

35,00

30,96

40,00

30,57

36,00

45,00

42,00

Fte begroot en gerealiseerd 2018 en 2019

10,00 5,00

0,00

fte begroot 2018 en 2019

3.2

fte gerealiseerd 2018

fte gerealiseerd 2019

Verzuimpercentage Vraag 2. Wat is de hoogte van het ziekteverzuim onder de gezinscoaches per perceel en leverende organisatie over de jaren 2018 en 2019? Beantwoording ▪ Het ziekteverzuim onder de gezinscoaches is hoog. Het gewogen gemiddelde verzuimpercentage voor 2018 ligt op ca 7,7% en voor 2019 op ca 14,1%. ▪ Het ziekteverzuim stijgt in 2019 ten opzichte van 2018 op alle percelen. ▪ Per aanbieder zijn grote verschillen. Het ziekteverzuim loopt in 2018 uiteen van 3,3% op het perceel ‘LVB’ van Middin tot 10,8% op de percelen ‘Complexe opvoedhulp’ en ‘Multi-problem’ van het Leger des Heils. In 2019 stijgen deze percentages op dezelfde percelen naar 5,4% (Middin) en maar liefst 27% (Leger des Heils). Om het verzuimpercentage van de gezinscoaches in beeld te brengen zijn bij de moederorganisatie gegevens over 2018 en 2019 opgevraagd. Daarnaast heeft de gemeente het verzuimpercentage voor hun gemeentelijke gezinscoaches op het perceel ‘Bemoeizorg’ aangeleverd. Ter vergelijking zijn ook de verzuimpercentages voor de gehele moederorganisatie opgevraagd. Helaas bleek de aanlevering van gegevens niet volledig waardoor op bepaalde percelen sommige informatie ontbreekt.

______________________________________________________________________________ 30-06-2020 | RadarAdvies | Evaluatie jeugdteams Den Haag 14/60

RadarAdvies | bedreven in beter samenleven

In de enquête is gevraagd in welke mate men het verzuim in de jeugdteams als een probleem ervaart. In paragraaf 4.3.1 wordt hier nader op ingegaan. Het ziekteverzuim in de jeugdteams ligt hoog 8. Het gewogen gemiddelde ziekteverzuim9 ligt in 2018 op 7,67% en in 2019 op 14,07%. Het percentage verschilt echter sterk per aanbieder10. In 2018 loopt het verzuimpercentage uiteen van 3,30% bij Middin tot 10,80% bij het Leger des Heils. In 2019 ligt het ziekteverzuim op alle percelen hoger dan in 2018. Het loopt uiteen van 5,40% bij Middin tot 27% op de percelen van het Leger des Heils. Indien we het verzuimpercentage in de jeugdteams – daar waar mogelijk – vergelijken met het percentage van de moederorganisaties dan ligt het ziekteverzuim in de jeugdteams substantieel hoger, met uitzondering van Middin.

Moederorganisatie % 2019

Moederorganisatie % 2018

Jeugdteams % 2019

Perceel Aanbieder Welzijn Xtra Plus Complexe opvoedhulp Leger des Heils 11 Licht Verstandelijke Middin Beperking MEE Multi-Problem Leger des Heils Veiligheid en Xtra Plus Bescherming Jeugdformaat Geestelijke Youz (Parnassia Gezondheidszorg Groep) Bemoeizorg Gemeente Den Haag Gewogen gemiddelde verzuimpercentage

Jeugdteams % 2018

Tabel 3.2.1 Verzuimpercentages voor jeugdteams en moederorganisaties 2018-2019

8,0 10,8 3,3 Nb 10,8 8,0 7,2 Nb

12,0 27,0 5,4 Nb 27,0 12,0 8,6 11,3

Nb 5,112 Nb Nb 5,1 Nb 5,3 6,3

6,8 6,513 8,3 Nb 6,5 6,8 5,6 Nb

5,64 7,67

7,70 14,07

6,0014 N.v.t.

6,00 N.v.t.

8

Het betreft zowel kortdurend als langdurend verzuim. Door rekening te houden met de begrote formatie per perceel per aanbieder is het gewogen gemiddelde ziekteverzuim voor de jeugdteams in totaal berekend. 10 De verzuimpercentages zijn verstrekt per organisatie, hierdoor is bij het Leger des Heils (actief op Complexe opvoedhulp en Multi-problem) en Xtra plus Plus (actief op Welzijn en Veiligheid en Bescherming) twee maal hetzelfde percentage opgenomen. 11 Vanuit het Leger des Heils is aangegeven dat, alhoewel hun verzuimcijfers niet zijn uit te splitsen naar perceel, het hoge ziekteverzuim van 27% in 2019 op hun beide percelen hoofdzakelijk door een hoog verzuim op het perceel ‘Complexe opvoedhulp’ is veroorzaakt. 12 Betreft het verzuimpercentage voor de werkeenheid Den Haag. 13 Betreft het verzuimpercentage voor de werkeenheid Noord/West inclusief Den Haag. 14 Als moederorganisatie van de gemeentelijke bemoeizorg gezinscoaches is de Dienst Onderwijs, Cultuur en Welzijn (OCW), gemeente Den Haag aangemerkt. 9

______________________________________________________________________________ 30-06-2020 | RadarAdvies | Evaluatie jeugdteams Den Haag 15/60

RadarAdvies | bedreven in beter samenleven

4

Omvang van het werk In dit hoofdstuk gaan we in op de onderwerpen die samenhangen met de omvang van het werk c.q. issues gerelateerd aan capaciteit:

4.1

•

Werkbelasting (paragraaf 4.1)

•

Capaciteit op de percelen (paragraaf 4.1)

• •

Verzuim en verloop (paragraaf 4.1) Ervaring (paragraaf 4.1)

Werkbelasting Vraag 3. In welke mate hebben gezinscoaches en gedragswetenshappers voldoende tijd voor het verrichten van de werkzaamheden? Beantwoording ▪ Het beeld over de ervaren werkbelasting is niet eenduidig. ▪ 62% van de gezinscoaches geeft aan voldoende tijd te hebben om hun werkzaamheden te verrichten tegen 48% van de gedragswetenschappers. 53% van de gemeentelijke teammanagers geeft aan met de huidige formatie de casuïstiek goed te kunnen afhandelen. ▪ Bekeken naar cluster ervaren de gezinscoaches in de ‘Stedelijke teams’ de minste problemen qua werkbelasting en in ‘Haagse Hout, LeidschenveenYpenburg en Laak’ de meeste problemen. Enquête Gezinscoaches en gedragswetenschappers zijn bevraagd in welke mate zij voldoende tijd voor hun werkzaamheden ervaren. Het beeld over de werkbelasting is niet eenduidig. Tussen deze twee groepen respondenten zijn verschillen zichtbaar. Van de gezinscoaches geeft 62% aan voldoende tijd te hebben om de werkzaamheden te verrichten (figuur 4.1.1). Indien de antwoordcategorie "Neutraal" daarbij wordt opgeteld, is dat zelfs 85%. Van de gedragswetenschappers geeft slecht 48% aan voldoende tijd te hebben, geen enkele respondent antwoordde neutraal; meer dan de helft geeft daarmee aan onvoldoende tijd te hebben (figuur 4.1.2).

Tevens zijn de gemeentelijke teammanagers bevraagd of zij met de huidige formatie de casussen voldoende kwalitatief kunnen afhandelen (figuur 4.1.3). Van de teammanagers geeft maar net meer dan de helft (53%) aan dat de formatie voldoende is om alle casussen te behandelen. Daarmee verschillen ze van de gezinscoaches. Bekeken naar clusters dan ervaren gezinscoaches van de ‘Stedelijke teams’ de minste problemen (figuur 4.1.1). Dit beeld wordt bevestigd door de gemeentelijke teammanagers (figuur 4.1.3), maar niet door de gedragswetenschappers (figuur 4.1.2). De gezinscoaches in het cluster ‘Haagse Hout, Leidschenveen-Ypenburg en Laak’

______________________________________________________________________________ 30-06-2020 | RadarAdvies | Evaluatie jeugdteams Den Haag 16/60

RadarAdvies | bedreven in beter samenleven

ervaren de meeste problemen om binnen de beschikbare tijd hun werkzaamheden te verrichten. Dit beeld wordt bevestigd door de gedragswetenschappers; de gemeentelijke teammanagers scoren neutraal. Focusgroepen Uit de focusgroepen kwam eveneens naar voren dat de werkbelasting verschillend wordt ervaren. Het algemene beeld is dat de werkbelasting niet continue maar met pieken hoog is. Hierdoor komen de gezinscoaches en gedragswetenschappers niet altijd voldoende toe aan alle werkzaamheden. Voor gezinscoaches hangt dit mede samen met dat zij tijd moeten besteden voor consultatie en advies15 of het verrichten van werkzaamheden voor het T&R team. Gemeentelijke teammanagers benoemen dat er voor hen een belangrijke rol is weggelegd om de werkbelasting hanteerbaar te houden, bijvoorbeeld door dit te monitoren en hier tijdens werkoverleggen en bila’s scherp op te zijn. Hierbij is de verhouding tussen caseload en tijd voor consultatie en advies belangrijk om te managen. Zo geeft een manager aan dat zij de gezinscoaches op het perceel LVB bewust geen consultatie en advies laat geven. Daarnaast houdt ze de caseload bij de gezinscoaches van Veiligheid & Bescherming (een perceel met veel casuïstiek) bewust laag zodat zij aan consultatie en advies toe komen. Figuur 4.1.1 Gezinscoaches: tijd voor werkzaamheden

Ik heb voldoende tijd om mijn werkzaamheden te verrichten 0%

20%

40%

60%

80%

Neutraal

Eens

Zeer eens

100%

Centrum Escamp Haagse Hout & Leidschenveen/… Scheveningen & Loosduinen & Segbroek Stedelijke teams Totaal Zeer oneens

15

Oneens

Zie paragraaf 5.3 ‘ Consultatie en advies’

______________________________________________________________________________ 30-06-2020 | RadarAdvies | Evaluatie jeugdteams Den Haag 17/60

RadarAdvies | bedreven in beter samenleven

Figuur 4.1.2 Gedragswetenschappers: tijd voor werkzaamheden

Ik heb voldoende tijd om mijn werkzaamheden te verrichten 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% Centrum Escamp Haagse Hout & Leidschenveen/ Ypenburg &… Scheveningen & Loosduinen & Segbroek Stedelijke teams Totaal Zeer oneens

Oneens

Neutraal

Eens

Zeer eens

Figuur 4.1.3 Gemeentelijke teammanagers: huidige formatie in relatie tot de te behandelen casussen

Kan je met je huidige formatie de te behandelen casussen kwalitatief voldoende afhandelen? 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% Centrum Escamp Haagse Hout & Leidschenveen/ Ypenburg &… Scheveningen & Loosduinen & Segbroek Stedelijke teams Totaal Ja

4.2

Nee

Capaciteit op de percelen Vraag 4. In welke mate sluit de capaciteit op de percelen aan op de vraag? Beantwoording ▪ Bijna 75% van de respondenten geeft aan dat er voldoende capaciteit is binnen hun team op de verschillende percelen. 23% van de respondenten geeft aan dat er te weinig capaciteit is. ▪ De gezinscoaches zijn gemiddeld iets positiever dan de gedragswetenschappers en gemeentelijke teammanagers over de beschikbare capaciteit. ▪ Op het perceel ‘Veiligheid en bescherming’ is het grootste tekort aan capaciteit. Bij alle groepen respondenten staat dit perceel bovenaan de top 3, gevolgd

______________________________________________________________________________ 30-06-2020 | RadarAdvies | Evaluatie jeugdteams Den Haag 18/60

RadarAdvies | bedreven in beter samenleven

door ‘Complexe opvoedhulp’ en ‘Multi-problem’. Dit is in de focusgroepen onderstreept. Enquête Gezinscoaches, gedragswetenschappers, gemeentelijke teammanagers en managers moederorganisaties zijn in de enquête bevraagd naar de mate waarin de capaciteit op de verschillende percelen aansluit op de vraag (figuur 4.2.1 en tabel 4.2.2). Van alle respondenten geeft 73% aan dat er voldoende capaciteit is binnen hun team op de verschillende percelen. 25% van de respondenten geeft aan dat er te weinig capaciteit is. Teveel capaciteit komt bijna niet voor (2%). Voor de managers moederorganisaties is het lastiger om een inschatting te maken: 45% van de respondenten geeft aan niet te weten of er een expertise mist, en 55% mist geen expertise (figuur 4.2.2). Een mogelijke verklaring is dat de managers moederorganisaties zicht hebben op het perceel/de percelen waarop hun medewerkers actief zijn en nauwelijks tot niet op de andere percelen. Over de mate waarin de capaciteit aansluit op de vraag zijn verschillen te constateren: zowel tussen de percelen als de verschillende groepen respondenten. Verschillen respondenten Figuur 4.2.3 laat zien dat van de drie groepen respondenten (exclusief managers moederorganisaties) de gezinscoaches iets positiever zijn over de beschikbare capaciteit dan de gedragswetenschappers en de gemeentelijke teammanagers.

Gezinscoaches geven in totaal aan dat in 74% de capaciteit voldoende is, terwijl dit voor gedragswetenschappers op 68% en voor teammanagers op 70% ligt. In de focusgroepen geven enkele gemeentelijke teammanagers aan dat binnen hun team specifieke expertise onvoldoende of helemaal niet aanwezig is. Dit wordt veroorzaakt door het verloop binnen de teams. Nu is het soms zo dat een gezinscoach met bepaalde expertise vertrekt. Deze formatie wordt niet altijd aangevuld. Als dit wel het geval is, kan er een gezinscoach vanuit een ander perceel voor in de plaats komen. Hierdoor ontbreekt er in sommige teams structureel expertise op een bepaald perceel. De managers van de moederorganisaties geven hierbij aan dat dit een resultaat is van de invulling van de samenwerking. De organisaties dienen namelijk stadsbreed een bepaald aantal fte leveren aan de jeugdteams, waarbij het aan de gemeente is om te bepalen binnen welke teams die wordt ingezet. Verschillen op de percelen Per respondentengroep is een top drie weergegeven van de percelen waarvan zij vinden dat er te weinig capaciteit beschikbaar is (tabel 4.2.4). Door alle drie de groepen respondenten wordt "Veiligheid en Bescherming" het meest genoemd als perceel waar te weinig capaciteit beschikbaar is.

______________________________________________________________________________ 30-06-2020 | RadarAdvies | Evaluatie jeugdteams Den Haag 19/60

RadarAdvies | bedreven in beter samenleven

‘Complexe opvoedhulp’ staat zowel bij gezinscoaches als gemeentelijke teammanagers op een tweede plaats16. Bij gedragswetenschappers neemt het perceel een vierde plaats in. ‘Multiproblem’ neemt voor alle respondenten tezamen een derde plaats in. Het perceel scoort hoog bij de gedragswetenschappers (positie 2) en bij de gezinscoaches een vierde plaats. Alleen bij de teammanagers scoort dit perceel opvallend genoeg laag. In de focusgroepen wordt bevestigd dat ‘Veiligheid en Bescherming’ een perceel is met een hoog aantal, intensieve casuïstiek. Daarnaast is veiligheid een aspect dat in veel casuïstiek op de andere percelen ook een rol speelt. Hiermee hebben de gezinscoaches ‘Veiligheid en Bescherming’ enerzijds zelf een hoge en intensieve caseload en anderzijds worden ze vaak geconsulteerd door gezinscoaches vanuit andere percelen (hetgeen ze overigens graag doen). Figuur 4.2.1 Oordeel alle respondenten over mate van voldoende capaciteit per perceel

Capaciteit op de percelen 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% Welzijn Complexe opvoedhulp Licht Verstandelijke Beperking (LVB) Multi-problem

Veiligheid en Bescherming Geestelijke Gezondheidszorg (GGZ) Bemoeizorg Totaal Te weinig capaciteit

Voldoende capaciteit

Te veel capaciteit

Figuur 4.2.2 Missen jouw medewerkers een expertise die nu niet in het jeugdteam aanwezig is?

Missen jouw medewerkers een expertise die nu niet in het jeugdteam aanwezig is? Moederorganisaties 0%

10%

20%

30% Ja

Nee

40%

50%

60%

70%

80%

90%

100%

Onbekend

16

Vanuit de begeleidingsgroep is aangegeven dat dit mede kan zijn beïnvloed door de onderbezetting op het perceel ‘Complexe opvoedhulp’ die ten tijde van de evaluatie circa twee maal zo hoog lag als in 2019.

______________________________________________________________________________ 30-06-2020 | RadarAdvies | Evaluatie jeugdteams Den Haag 20/60

RadarAdvies | bedreven in beter samenleven

Figuur 4.2.3 Mate van voldoende capaciteit per perceel per groep respondenten

Mate van voldoende capaciteit per perceel per respondentengroep

Geestelijke Bemoeizor Gezondheidsz Veiligheid en g org (GGZ) Bescherming

Multiproblem

Licht Verstandelijke Beperking Complexe (LVB) opvoedhulp

Welzijn

0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% Gezinscoaches Gedragswetenschappers Teammanagers Gezinscoaches Gedragswetenschappers Teammanagers Gezinscoaches Gedragswetenschappers Teammanagers Gezinscoaches Gedragswetenschappers Teammanagers

Gezinscoaches Gedragswetenschappers Teammanagers Gezinscoaches Gedragswetenschappers Teammanagers

Gezinscoaches Gedragswetenschappers Teammanagers Te weinig capaciteit

Voldoende capaciteit

Te veel capaciteit

Tabel 4.2.4 Top 3 te weinig capaciteit per groep respondenten Top 3 1 2 3

Alle respondenten

Gezinscoaches

Veiligheid en Bescherming Complexe opvoedhulp Multiproblem

Veiligheid en Bescherming Complexe opvoedhulp Geestelijke Gezondheidszorg

Gedragswetenschappers Veiligheid en Bescherming Multi-problem Bemoeizorg

Gemeentelijke teammanagers Veiligheid en Bescherming Complexe opvoedhulp Welzijn

______________________________________________________________________________ 30-06-2020 | RadarAdvies | Evaluatie jeugdteams Den Haag 21/60

RadarAdvies | bedreven in beter samenleven

4.3

Verzuim en verloop Vraag 5. In welke mate is verzuim en verloop van medewerkers een probleem? Beantwoording ▪ Van de teammanager ervaart 27% het ziekteverzuim als een probleem, met name in de clusters ‘Centrum’ en ‘Escamp’. Van de managers van de moederorganisaties is dit maar liefst 82%, zij zien dit dus als groot probleem, hoofdzakelijk omdat zij verantwoordelijk zijn voor de vervanging. ▪ Het verloop van medewerkers wordt als een groot probleem gezien. 40% van de gemeentelijke teammanagers en maar liefst 72% van de managers moederorganisaties ziet dit als een probleem. Het cluster ‘Haagse Hout, Leidschenveen-Ypenburg en Laak’ springt er hierbij negatief uit.

De gemeentelijke teammanagers en managers van de moederorganisaties zijn bevraagd of zij het verzuim en verloop binnen hun team als een probleem ervaren. Verloop is in de focusgroepen een bespreekpunt geweest. Allereerst behandelen we het onderwerp verzuim en vervolgens het verloop in de jeugdteams. 4.3.1 Verzuim Iets meer dan een kwart van de gemeentelijke teammanagers (27%) ervaart ziekteverzuim als een probleem binnen het team (figuur 4.3.1.1). Dit speelt met name in de clusters ‘Centrum’ en ‘Escamp’ waar tweederde van de teammanagers ziekteverzuim als een probleem ziet. Waar 73% van de gemeentelijke teammanagers geen problemen ervaart of neutraal antwoordt (40% respectievelijk 33%), wordt het ziekteverzuim door managers van de moederorganisaties als een probleem gezien (figuur 4.3.1.2). Bij deze respondenten kent 82% problemen met het ziekteverzuim. Een verklaring hiervoor is dat de moederorganisaties verantwoordelijk zijn voor vervanging in geval van verzuim. De kosten, die gezien het hoge verzuim in de jeugdteams ook hoog zijn, zijn voor rekening van de moederorganisaties.

______________________________________________________________________________ 30-06-2020 | RadarAdvies | Evaluatie jeugdteams Den Haag 22/60

RadarAdvies | bedreven in beter samenleven

Figuur 4.3.1.1 Gemeentelijke teammanagers: ervaren problemen met ziekteverzuim

Binnen mijn team ervaar ik het ziekteverzuim als een probleem. 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% Centrum Escamp Haagse Hout & Leidschenveen/ Ypenburg &… Scheveningen & Loosduinen & Segbroek Stedelijke teams Totaal Zeer oneens

Oneens

Neutraal

Eens

Zeer eens

Figuur 4.3.1.2 Managers moederorganisaties: ervaren problemen met ziekteverzuim

Ik ervaar het ziekteverzuim van medewerkers van mijn organisatie als een probleem Moederorganisaties 0%

10%

Zeer oneens

20%

30%

Oneens

40%

50%

Neutraal

60%

70%

80%

Eens

Zeer eens

90%

100%

4.3.2 Verloop Het verloop van medewerkers wordt door gemeentelijke teammanagers als een groter probleem dan het verzuim gezien. 40% ervaart dit als een probleem binnen het team (figuur 4.3.2.1). Dit beeld wordt bevestigd door de vertegenwoordigers van de moederorganisaties. Hier rapporteert zelfs 72% van de respondenten een probleem. (figuur 4.3.2.2) Het verloop van medewerkers wordt door gemeentelijke teammanagers van het cluster ‘Haage Hout, Leidschenveen/Ypenburg en Laak’ als het meest problematisch gezien (75%). Uit de focusgroepen komt naar voren dat de gemeentelijke teammanagers nauwelijks invloed ervaren aangaande verloop, werving en plaatsing van teamleden. Dit wordt ingevuld door de moederorganisaties en JMO. Dit geeft hen een gevoel van machteloosheid. Het verloop heeft namelijk wel een grote impact op het team. Als teammanager besteden ze daarom bewust extra aandacht aan de teamdynamiek, waarbij ze proberen het team te helpen accepteren dat het komen en gaan van collega’s een continu proces is. Een grotere mate van continuïteit en stabiliteit van het team, en directe invloed daarop, is een sterke wens van de teammanagers.

______________________________________________________________________________ 30-06-2020 | RadarAdvies | Evaluatie jeugdteams Den Haag 23/60

RadarAdvies | bedreven in beter samenleven

Tegelijkertijd geven de managers van de moederorganisaties aan dat de gemeentelijke teammanagers meer ruimte hebben om te sturen dan ze wellicht zelf zien. De sfeer in het team, de ervaren ruimte voor groei (in vaardigheden en expertise) en de ervaren professionele verantwoordelijkheid dragen namelijk bij aan het verloop binnen een team. Hierin zien de managers van de moederorganisaties grote verschillen tussen de teams die niet te verklaren zijn door de problematiek of omvang van de casuïstiek in het gebied van het team. Figuur 4.3.2.1 Gemeentelijke teammanagers: ervaren problemen verloop medewerkers

Binnen mijn team ervaar ik het verloop van medewerkers als een probleem 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% Centrum Escamp

Haagse Hout & Leidschenveen/ Ypenburg &… Scheveningen & Loosduinen & Segbroek Stedelijke teams Totaal Zeer oneens

Oneens

Neutraal

Eens

Zeer eens

Figuur 4.3.2.2 Managers moederorganisaties: Ervaren problemen verloop eigen medewerkers

Ik ervaar het verloop van medewerkers van mijn organisatie als een probleem Moederorganisaties 0%

10%

Zeer oneens

20%

30%

Oneens

40%

50%

Neutraal

60%

70%

80%

Eens

Zeer eens

90%

100%

______________________________________________________________________________ 30-06-2020 | RadarAdvies | Evaluatie jeugdteams Den Haag 24/60

RadarAdvies | bedreven in beter samenleven

4.4

Ervaring Vraag 6. Hoe lang werken de medewerkers binnen het jeugdteam Den Haag? Beantwoording ▪ Het merendeel van de medewerkers (55%) werkt langer dan 2 jaar in het jeugdteam. 23% werkt er korter dan 1 jaar. ▪ Gezinscoaches en gedragswetenschappers werken relatief lang in het jeugdteam, respectievelijk 58% en 53% langer dan twee jaar. Dit in tegenstelling tot gemeentelijke teammanagers; 47% werkt korter dan één jaar in het jeugdteam. In de enquête is uitgevraagd hoe lang men werkzaam is binnen een jeugdteam. Mede omdat er over het verloop van medewerkers van de jeugdteams op basis van registratie geen goed totaalbeeld viel te realiseren was, is deze vraag opgenomen. Het merendeel van de medewerkers (55%) is langer dan 2 jaar binnen een jeugdteam werkzaam (figuur 4.4.1). Voor 41% van de medewerkers geldt zelfs dat dit langer dan drie jaar is. In totaal is 23% korter dan één jaar werkzaam in het jeugdteam. Per functie zijn er verschillen zichtbaar. Gezinscoaches werken al relatief lang in een jeugdteam. Ruim meer dan de helft (58%) langer dan twee jaar. Ditzelfde geldt voor de gedragswetenschappers (53%). Gemeentelijke teammanagers werken relatief kort in een jeugdteam. Bijna de helft (47%) korter dan één jaar. Dit laatste wordt licht vertekend doordat managers die twee teams leiden, vaak relatief kort bij een tweede team werken.

Dit kunnen dus ervaren teammanagers zijn maar dan ligt de ervaring binnen een ander jeugdteam. Tijdens de focusgroepen kwam naar voren dat wanneer er in een team veel onervaren gezinscoaches werkzaam zijn er een extra beroep gedaan wordt op de meer ervaren gezinscoaches; zowel doordat zij de zwaardere casuïstiek moeten oppakken als doordat ze hun onervaren teamgenoten meer moeten bijstaan. Daarnaast kwam ook het recente hoge verloop onder de gemeentelijke teammanagers naar voren als een aandachtspunt. De vele wisselingen van de wacht hebben afbreuk gedaan aan het creëren van een (hecht) team en aan continuïteit in (de toepassing van) werkwijzen, zoals de toewijzing van casuïstiek.

______________________________________________________________________________ 30-06-2020 | RadarAdvies | Evaluatie jeugdteams Den Haag 25/60

RadarAdvies | bedreven in beter samenleven

Figuur 4.4.1 Duur waarin men werkzaam is voor een jeugdteam per functie en totaal 50% 45% 40% 35% 30% 25% 20% 15% 10% 5% 0% Korter dan een half jaar

Tussen een half jaar en één jaar

Gezinscoaches

Tussen één en twee jaar

Gedragswetenschappers

Tussen twee en drie jaar

Langer dan drie jaar

Teammanagers

Totaal

______________________________________________________________________________ 30-06-2020 | RadarAdvies | Evaluatie jeugdteams Den Haag 26/60

RadarAdvies | bedreven in beter samenleven

5

Inhoud van het werk In dit hoofdstuk gaan we in op de onderwerpen die samenhangen met de inhoud van het werk, met daarbij bijzondere aandacht voor de expertise vanuit de verschillende percelen. We behandelen achtereenvolgens de onderwerpen:

5.1

• •

Aansluiting caseload bij expertise (paragraaf 5.1) Verantwoorde werktoedeling (paragraaf 5.2)

• •

Consultatie en advies (paragraaf 5.3) Werkomstandigheden (paragraaf 5.4)

Aansluiting caseload en expertise Vraag 7. In welke mate sluit de caseload van de gezinscoaches aan bij de expertise? Beantwoording ▪ 66% van de gezinscoaches geeft aan dat hun caseload voor 60% of meer aansluit bij hun expertise. ▪ Meer dan 70% van de respondenten is (zeer) tevreden over de mate waarin hun caseload aansluit bij hun expertise. Het wordt door de gezinscoaches als een verrijking gezien om ook casuïstiek op andere percelen te hebben. ▪ De tevredenheid is het kleinst bij medewerkers op het perceel Welzijn; meer dan een kwart is niet tevreden over de aansluiting. Het grootst is de tevredenheid bij medewerkers op het perceel Licht Verstandelijke Beperking; bijna 90% is (zeer) tevreden. In deze paragraaf behandelen we in subparagrafen de mate waarin de caseload van gezinscoaches aansluit bij hun expertise en hun tevredenheid daarover. Op verzoek van de begeleidingsgroep zijn met betrekking tot het perceel Bemoeizorg, naast de gemeentelijk medewerkers actief op dit perceel, ook de gemeentelijke teammanagers bevraagd. Dit omdat zij niet vertegenwoordigd worden door een moederorganisatie maar geheel onder de verantwoordelijkheid van de gemeentelijke teammanagers vallen.

5.1.1 Mate van aansluiting caseload op expertise De caseload van de gezinscoaches sluit in de meeste gevallen aan bij hun expertise (figuur 5.1.1). Bij 84% van de respondenten sluit de caseload voor 40% of meer aan bij hun expertise. Bij 66% is dit zelfs 60% of meer. Bij 16% van de gezinscoaches sluit de caseload niet tot in geringe mate (categorieën 0-20% en 20 tot 40%) aan bij hun expertise. Op het perceel ‘Geestelijk gezondheidszorg’ is de aansluiting het hoogst, op het perceel ‘Welzijn’ het laagst.

______________________________________________________________________________ 30-06-2020 | RadarAdvies | Evaluatie jeugdteams Den Haag 27/60

RadarAdvies | bedreven in beter samenleven

Figuur 5.1.1.1 Gezinscoaches: mate van aansluiting caseload op expertise Met hoeveel procent komt jouw caseload overeen met je specifieke expertise vanuit dit perceel? 0%

20%

40%

60%

80%

100%

Welzijn Complexe opvoedhulp

Licht Verstandelijke Beperking (LVB) Multi-problem

Veiligheid en Bescherming Geestelijke Gezondheidszorg (GGZ)

Bemoeizorg Totaal 0 tot 20%

20 tot 40%

40 tot 60%

60 tot 80%

80 tot 100%

5.1.2 Mate van tevredenheid over aansluiting expertise en caseload Meer dan 70% van de gezinscoaches is (zeer) tevreden over de mate waarin hun caseload aansluit bij hun expertise (figuur 5.1.2.1). Wanneer de antwoorden in de categorie "Neutraal" daarbij worden opgeteld, is dat zelfs bijna 90%. De mate waarin de gezinscoaches tevreden zijn over de mate waarin hun caseload aansluit ligt daarmee hoger dan de antwoorden naar de feitelijk mate van overeenkomst tussen caseload en expertise. Uit de focusgroepen kwam naar voren dat gezinscoaches het positief waarderen wanneer zij ook casuïstiek toegewezen krijgen die buiten hun eigen perceel ligt. Voor de gezinscoaches brengt dit verbreding van hun expertise en handelingsvaardigheden met zich mee. Daarnaast vergroot de afwisseling van type casuïstiek het werkplezier. Indien wij de tevredenheid over de aansluiting van caseload en expertise per perceel bekijken, is zichtbaar dat de tevredenheid het grootst is bij medewerkers op het perceel "Licht Verstandelijke Beperking". Bijna 90% is (zeer) tevreden. Deze is het kleinst bij medewerkers op het perceel "Welzijn"; meer dan een kwart is niet tevreden over de aansluiting. In de focusgroepen kwam hiervoor een mogelijke verklaring naar voren. De gezinscoaches op het perceel ‘Welzijn’ hebben vaak te maken met casussen waarin meer speelt dan alleen een welzijnsvraagstuk.

Omdat de meer urgente, voorliggende problematiek eerst aangepakt dient te worden, komen ze soms niet toe aan de kern van welzijn, waaronder het meer preventief werken.

______________________________________________________________________________ 30-06-2020 | RadarAdvies | Evaluatie jeugdteams Den Haag 28/60

RadarAdvies | bedreven in beter samenleven

In de focusgroepen werd gedeeld dat er meer geïnvesteerd zou moeten worden in preventief werken, vanuit het perceel Welzijn en in algemene zin.

Figuur 5.1.2.1 Mate van tevredenheid over aansluiting caseload en expertise Stelling: Ik ben tevreden over de mate waarin mijn caseload aansluit bij mijn expertise van het perceel waarop ik werkzaam ben. 0%

20%

40%

60%

80%

100%

Welzijn Complexe opvoedhulp Licht Verstandelijke Beperking (LVB) Multi-problem Veiligheid en Bescherming Geestelijke Gezondheidszorg (GGZ) Bemoeizorg Zeer oneens

Oneens

Neutraal

Eens

Zeer eens

5.1.3 Perceel Bemoeizorg uitgelicht Op het perceel ‘Bemoeizorg’ wordt een hoge mate van overeenkomst van caseload en expertise ervaren (figuur 5.1.3.1). Bij 75% van de gezinscoaches sluit de caseload 40% of meer aan bij de expertise. Hun gemeentelijke teammanagers komen nagenoeg tot eenzelfde oordeel. De mate waarin de caseload overeenkomt met de expertise ligt daarmee op het perceel ‘Bemoeizorg’ iets lager (75% vs. 84% van de gezinscoaches die aangeeft 40% of meer overeenkomst te ervaren) dan gemiddeld op het totaal van alle percelen. De tevredenheid over de aansluiting van de caseload bij hun expertise ligt op het perceel ‘Bemoeizorg’ hoog. Slechts ca 7% is ontevreden over de mate waarin de caseload aansluit op de expertise.

______________________________________________________________________________ 30-06-2020 | RadarAdvies | Evaluatie jeugdteams Den Haag 29/60

RadarAdvies | bedreven in beter samenleven

Figuur 5.1.3.1 Perceel Bemoeizorg: mate van overeenkomst caseload en expertise volgens gezinscoaches en gemeentelijke teammanagers

Perceel Bemoeizorg: aansluiting caseload op expertise volgens gezinscoaches resp teammanagers 0%

10%

20%

30%

40%

50%

60%

70%

80%

90%

100%

Gezinscoaches Teammanagers

0 tot 20%

5.2

20 tot 40%

40 tot 60%

60 tot 80%

80 tot 100%

Verantwoorde werktoedeling Vraag 8. Wordt de verantwoorde werktoedeling goed uitgevoerd? Beantwoording ▪ De gemeentelijke teammanagers verschillen hierover van mening. In twee clusters is men overwegend positief, in twee overwegend negatief en in één neutraal. ▪ De managers van de moederorganisaties zijn hierover negatief (82%) dan wel neutraal (18%). ▪ De percelen zijn niet doorslaggevend bij de toedeling van casuïstiek; Bij de toewijzing van een casus geven ook andere zaken dan de expertise op een perceel de doorslag, zoals de prioriteit van een casus, de ruimte in de caseload of specifieke vaardigheden van gezinscoaches. ▪ De managers van de moederorganisaties vinden het onwerkbaar om op inhoud verantwoordelijk te zijn, temeer wanneer hun gezinscoaches ook op andere percelen worden ingezet. Onder de gemeentelijke teammanagers en managers van de moederorganisaties is uitgevraagd of de wijze van verantwoorde werktoedeling goed wordt uitgevoerd. Hierover is het lastig een eenduidig beeld te bepalen. De gemeentelijke teammanagers verschillen hierover onderling van mening. In twee clusters zijn de teammanagers overwegend positief, in twee clusters overwegend negatief, en één cluster scoort overwegend neutraal (Figuur 5.2.1). In de clusters ‘Haagse Hout, Leidschenveen-Ypenbrug en Laak’ en ‘Stedelijke teams’ is men overwegend positief.

In de clusters ‘Centrum’ en ‘Escamp’ is men overwegend negatief. De vertegenwoordigers van de moederorganisaties zijn daarentegen helder; ruim 82% vindt de wijze waarop de verantwoorde werktoedeling wordt uitgevoerd, niet

______________________________________________________________________________ 30-06-2020 | RadarAdvies | Evaluatie jeugdteams Den Haag 30/60

RadarAdvies | bedreven in beter samenleven

goed. De overige 18% heeft een neutraal oordeel. Ergo, geen enkele respondent is positief (figuur 5.2.2). In de focusgroepen is gevraagd op welke wijze de verantwoorde werktoedeling wordt toegepast. De verschillende groepen zijn het erover eens dat de percelen in de praktijk minder strikt gescheiden zijn dan op papier. Er lijkt soms overlap te zijn zowel in de omschrijving op papier als in de uitvoeringspraktijk. Dit geldt bijvoorbeeld tussen het perceel ‘Bemoeizorg’ en ‘Multi-problem’. Bij het toedelen van casuïstiek wordt er dan ook niet enkel rekening gehouden met de percelen. De concrete wijze van werktoedeling verschilt tussen de teams. Bij de verdeling van cases wordt in algemene zin altijd rekening gehouden met de prioriteit van de casus, de beschikbare tijd van de coaches en de aansluiting tussen de inhoud van de casus en de expertise van de coach. Hierbij kunnen naast de inhoudelijke expertise ook vaardigheden van een gezinscoach doorslaggevend zijn. Gezinscoaches worden mede hierdoor ook geregeld ingezet op een ander perceel. De managers van de moederorganisaties geven - conform de uitslag van de enquête aan dat ze de huidige wijze van werktoedeling niet verantwoord vinden. De moederorganisatie is verantwoordelijk voor de inhoud en kwaliteit op een bepaald perceel.

Echter, vanuit de moederorganisatie is er weinig zicht op de dagelijkse praktijk en de inhoud van de casuïstiek. Men ervaart het als scheef en onwerkbaar dat zij, alhoewel zij niet betrokken zijn bij de uitvoering van het werk, wel de verantwoordelijkheid dragen. Daarbij vinden de managers van de moederorganisaties het extra lastig deze verantwoordelijkeid waar te maken wanneer zij niet bepalen op wat voor soort cases hun gezinscoaches worden inzet, ergo wanneer hun medewerkers worden ingezet op andere percelen dan het perceel waarop de moederorganisatie is ingekocht. Figuur 5.2.1 Gemeentelijke teammanagers: De wijze waarop de verantwoorde werktoedeling wordt uitgevoerd is goed.

De wijze waarop de verantwoorde werktoedeling wordt uitgevoerd is goed. 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90%100%

Centrum Escamp Haagse Hout & Leidschenveen/ Ypenburg &… Scheveningen & Loosduinen & Segbroek Stedelijke teams

Totaal Zeer oneens

Oneens

Neutraal

Eens

Zeer eens

______________________________________________________________________________ 30-06-2020 | RadarAdvies | Evaluatie jeugdteams Den Haag 31/60

RadarAdvies | bedreven in beter samenleven

Figuur 5.2.2 Manager moederorganisaties: De wijze waarop de verantwoorde werktoedeling wordt uitgevoerd is goed.

De wijze waarop de verantwoorde werktoedeling wordt uitgevoerd is goed. Moederorganisaties 0%

10%

Zeer oneens

5.3

20%

30%

Oneens

40%

50%

Neutraal

60%

70%

80%

Eens

Zeer eens

90%

100%

Consultatie en advies Vraag 9. In welke mate worden gezinscoaches op hun expertise bevraagd middels consultatie en advies? Beantwoording ▪ Consultatie en advies vindt in hoge mate plaats: 88% van de gezinscoaches wordt meerdere keren per maand bevraagd, waarvan 37% meerdere keren week en 11% dagelijks. ▪ Gezinscoaches, gedragswetenschappers en managers moederorganisaties zijn erg tevreden over de mate waarin er via consultatie en advies gebruik wordt gemaakt van de expertise van gezinscoaches. 86% scoort hierop neutraal tot zeer tevreden.

Een onderdeel van het werk van de gezinscoaches is het bieden van consultatie en advies aan de collega gezinscoaches binnen hun team. Consultatie en advies vindt vaak tussen de percelen plaats, maar kan ook binnen hetzelfde perceel plaatsvinden. Voor gedragswetenschappers vormt consultatie en advies, in de zin van het meekijken en adviseren op casuïstiek van de gezinscoaches, hun hoofdtaak. Onderstaand wordt de mate waarin men via consultatie en advies wordt bevraagd en de tevredenheid daarover in subparagrafen behandeld. 5.3.1 Mate waarin men via consultatie en advies wordt bevraagd De mate waarin de gezinscoaches via consultatie en advies bevraagd worden ligt hoog. Bijna 50% van de gezinscoaches wordt dagelijks tot meerdere keren per week bevraagd door collega's (figuur 5.3.1.1). Nog eens ruim 40% wordt meerdere keren per maand bevraagd. Met betrekking tot de gedragswetenschappers is het relevant te bekijken op welke percelen zij bevraagd worden (figuur 5.3.1.2). Gedragswetenschappers worden het meest bevraagd op de percelen ‘Veiligheid en Bescherming’, ‘Multi-problem’ en ‘Complexe opvoedhulp’.