RIS309875 Notulen raad 14 juli 2021(dag)

Vergadering gemeenteraad Den Haag gehouden op woensdag 14 juli 2021 (Geopend te 10.00 uur) Voorzitter: de burgemeester, mr. J.H.C. van Zanen Griffier: drs. C.G.C.M. Blankwaard-Rombouts

Agenda A. Vaststelling agenda B. Stad in de raad (aanmelden 24 uur van te voren) inspraak is digitaal C. Vaststelling van de wijze van afdoening van ingekomen stukken D. Vaststelling van de Notulen van 10 juni 2021 E. Vaststelling van de Besluitenlijst E.1 Voorstel van het college inzake bekrachtiging geheimhouding (RIS309502) E.2 Voorstel van het presidium inzake bekrachtiging geheimhouding (RIS309512) E.3 Voorstel van het college inzake Interbestuurlijk toezicht 2020 gemeente Den Haag (RIS308412) E.4 Voorstel van het college inzake Vangnetaanvraag 2020 (RIS308995) E.5 Voorstel van het college inzake verordening tot wijziging van de Algemene plaatselijke verordening voor de gemeente Den Haag (APV) (RIS309322) E.6 Voorstel van het college inzake Verordening tot wijziging van de Algemene subsidieverordening Den Haag 2020 (RIS309411) E.7 Voorstel van het college inzake vaststelling van de Verordening tot wijziging van de Verordening leges omgevingsvergunning Den Haag 2021 (RIS309431) E.8 Voorstel van de Rekenkamer Den Haag inzake het rekenkameronderzoek ‘Openheid over geheimhouding’ (RIS307490) E.9 Initiatiefvoorstel van de fractie van Hart voor Den Haag/Groep de Mos over verstop kritische rapporten niet langer in de kluis (RIS305368) E.10 Gewijzigd Initiatiefvoorstel van de fracties van het CDA, de PvdA, de Partij voor de Dieren en de Haagse Stadspartij over openbaarheid

(RIS305042) F. Programmarekening/Resultaatbestemming/Voorjaarsnota F.1 Gewijzigd voorstel van het college inzake Programmarekening 2020 (RIS308436) F.2 Gewijzigd voorstel van het college inzake Resultaatbestemming 2020 (RIS308437) F.3 Voorjaarsnota 2021, financiële impactanalyse corona 2021 en 4-maandsrapportage G. Voorstel van het college inzake nieuwe GRIP rapportage (RIS309058) H. Voorstel van het college inzake raadsvoorstel aanbieding Leidraad geheimhouding (RIS305042) I. Voorstel van het college inzake politiebureau Binckhorst (RIS308355) J. Raadsvoorstellen Tramlijn 16 J.1 Voorstel van het college inzake Voorontwerp Tramlijn 16M Instroom Nieuwe Tram Haagse Regio (INTHR) (RIS308459) J.2 Voorstel van het college inzake Voorontwerp Tramlijn 16S Instroom Nieuwe Tram Haagse Regio (INTHR) (RIS308739) J.3 Voorstel van het college inzake Tramlijn 16: traject Waldeck Pyrmontkade (thv Obrechtstraat) – Torenstraat (RIS308712) De voorzitter. Ingevolge het Reglement van orde open ik de vergadering.

1

Presentielijst Voor quorum aanwezig: Van der Helm (VVD), mw. Yilmaz (VVD), De Graaf (VVD), Groenewold (D66), Scheper (D66), mw. Van Doorn (D66), mw. Sahla (D66), Kapteijns (GL), mw. Vavier (GL), mw. Ates (GL), Pluimgraaff (CDA), Partiman (CDA), mw. Holman (PvdA), Dubbelaar (HvDH/GdM), mw. Roopram (HvDH/GdM), mw. Davituliani (HvDH/GdM), Hoijnck van Papendrecht (HvDH/GdM), Sluijs (HvdH/GdM), mw. Faïd (HSP), Kruis (PVV), Barker (PvdD), Smit (PvdD), mw. Klokkenburg (CU/SGP), mw. Arp (SP), Cetinkaya (ID). Afgemeld: Van Doorn (PvdE), mw. Gerbrands (PVV), Mahmood (NIDA) en Pronk (VVD) En aanwezig: de overige woordvoerders bij de diverse agendapunten. De voorzitter. Goedemorgen, leden van de gemeenteraad van Den Haag. Fijn dat u er bent. Ik heb vastgesteld dat het quorum aanwezig is. Mensen thuis en mensen die niet thuis maar op kantoor of hun werk kijken, fijn dat u meekijkt. Vandaag en morgen is de gemeenteraad van Den Haag in vergadering bijeen. Ik heb bericht van verhindering ontvangen van de leden Mahmood, Pronk, Gerbrands en Van Doorn. De digitale stemvergadering, waarbij alle raadsleden hun stem kunnen uitbrengen, is vanavond om 20.00 uur. Dan is er ook gelegenheid tot het afleggen van stemverklaringen. Na elk agendapunt wordt kort geschorst voor een eventuele wissel van woordvoerders, collegeleden en/of de voorzitter.

Ik ben zelf tussen 12.00 uur en 14.00 uur en vanaf 17.00 uur even weg, maar dan is de plaatsvervangend voorzitter, Chris van der Helm, aanwezig.

Aan de orde is: A.

Vaststelling agenda.

De agenda wordt ongewijzigd vastgesteld.

Aan de orde is: B.

Stad in de raad.

De voorzitter. Er wordt door zeventien mensen ingesproken; dat kan alleen digitaal. Iedere inspreker heeft drie minuten. Zo'n 30 seconden voor het eind vraag ik of u wilt afronden, omdat de drie minuten dan bijna voorbij zijn. De eerste drie insprekers willen iets zeggen over agendapunt F, de programmarekening, de resultaatbestemming en de voorjaarsnota. De heer Durgaram (F). Voorzitter. Wij hebben elkaar vorige week gezien. Het betreft hier de motie van Hart voor Den Haag/Groep de Mos over de asuitstrooiplek in Den Haag. Zoals u weet, vormen vijf anderen en ikzelf als vrijwilligers een werkgroep die zich inzet voor de samenleving, de gemeenschap en ook de hindoegemeenschap. Als werkgroep willen wij namens de hindoegemeenschap onze steun uitspreken voor deze motie van Hart voor Den Haag/Groep de Mos. Wij steunen deze motie, omdat er al jaren wordt gesproken over een asuitstrooiplek, maar deze tot op heden nog niet is gerealiseerd. Den Haag heeft de grootste in Den Haag woonachtige hindoegemeenschap. Vandaar dat wij willen vragen of er gekeken kan worden naar realisatie van deze asuitstrooiplek en of er mogelijkheden bestaan om daarin te participeren. Wij hopen dat de gemeenteraad tot besluitvorming komt als het om deze asuitstrooiplek gaat. Hierbij wil ik het graag laten.

2

De heer Biere (F). Goedemorgen, voorzitter. Ik ben pandit Biere, voormalig voorzitter van ASAN en ook geestelijke bij die vereniging. Het is een vrijwilligersorganisatie die gevestigd is in Den Haag. Ik wil de motie van mevrouw Janice Roopram met betrekking tot de asverstrooiplek op Scheveningen ondersteunen. Vaak begeleid ik nabestaanden per boot op zee bij Scheveningen, ongeveer 5 mijl verwijderd van het strand, om de as van hun overleden dierbare plechtig uit te strooien. Dat gaat meestal heel moeizaam, omdat de zee vaak onstuimig is. De nabestaanden kunnen op de boot op het moment van de asverstrooiing niet goed staan. De boot wiebelt dan heel hevig. De mensen zijn dan onrustig en onzeker. Soms geven mensen zelfs over. Ook hebben onze collega-geestelijken bij zo'n plechtigheid moeten overgeven. Nu weigeren ze om geestelijke bijstand aan de nabestaanden te verlenen. In Rotterdam bij de Van Brienenoordbrug is er een ponton waar nabestaanden zonder een of ander probleem de as van hun dierbare overledene kunnen uitstrooien. Als er een asverstrooiplek op Scheveningen komt, zullen de nabestaanden de onstuimige zee niet meer hoeven te trotseren.

Ieder keer als nabestaanden mij bellen om hun bij een asverstrooiing op zee geestelijke bijstand te bieden, herinner ik ze ieder keer eraan dat ze de rederij tijdig moeten bellen om te bevragen of de zee op het moment van de asuitstrooiing onstuimig is. In dat geval dienen de nabestaanden de afspraak te verzetten en moeten ze een nieuwe afspraak maken. Bovendien is asverstrooiing op zee, naast het onstuimig zijn van de zee, ook zeer kostbaar. In Nederland zijn twee mogelijkheden om de as van een overledene te bergen, namelijk in stromend water en op vastgestelde strooivelden bij een crematieoord of begraafplaats. Veel nabestaanden vinden het strooien van de as van de overledene op een strooiveld niet goed en niet respectvol, omdat mensen die plek vertrappen. Vandaar dat ik de motie van mevrouw Janice Roopram inzake de asverstrooiplek volledig wil ondersteunen. De hindoegemeenschap wil nu duidelijkheid hebben. We wachten te lang op waar de asuitstrooiplek wordt gerealiseerd. Het verzoek is om de hindoegemeenschap ook daarbij te betrekken. De heer Ramdhani (F). Goedemorgen, burgemeester. We hebben vorige week elkaar ontmoet in het kader van de aanbieding van de petitie. Mijn naam is Attry Ramdhani. Ik ben hindoe geestelijk verzorger en ook voorzitter van de hindoetempel Ram Mandir in Den Haag.

Dit heeft allemaal te maken met het voorstel dat Kavish Partiman indertijd heeft ingediend. Daarna ben ik als deskundige al drie keer langs geweest op het stadhuis. Dat had te maken met dat Kavish steeds ging vragen hoe de stand van zaken was rondom twee dingen, ten eerste een plek waar mensen hun rituele goederen kunnen uitstrooien, voornamelijk bloemen, en ten tweede een asstrooiplek na de crematie van een dierbare. Het gaat dus om deze twee dingen. De drie keren dat ik langs ben geweest op het stadhuis waren er gesprekken meer van oriënterende aard, ten eerste 'welke plekken zijn geschikt' en ten tweede, eigenlijk als vraag vooraf, 'kan dit wel en mag dit wel'. Het laatste gesprek was samen met de Hindoeraad Nederland, maar daar zaten ook de havenmeester en een vertegenwoordiger van het hoogheemraadschap bij. Uiteindelijk is er geen resultaat geboekt. Ik denk dat de gelovigen daarop zitten te wachten. Het is een soort legitimiteit die de gemeente geeft aan de hindoestaanse gemeenschap. Wel is er gezegd dat buiten het badseizoen mensen rechtstreeks in het water kunnen gaan en de as kunnen verstrooien. Er zijn wel wat mogelijkheden opgesomd, maar aan de hand van het voorstel van Kavish Partiman is er niks concreets gedaan.

Ik denk dat de vierde bijeenkomst binnenkort zou kunnen plaatsvinden op het moment dat Kavish weer gaat vragen 'hoe is de stand van zaken met het voorstel dat ik heb ingediend'. Het gaat hier om een uiting en beleving van het geloof, om uitvoering van het geloof. Ik denk dat als de gemeente heel hard haar best doet om een plek aan te wijzen, zij ook legitimiteit geeft aan het op een goede en zorgvuldige manier uiten van rituelen. Tegenwoordig doen de hindoestanen dat op een stiekeme manier, zoals ze dat voorheen ook al hebben gedaan. Daar moet verandering in komen. Tot zover mijn betoog. De voorzitter. Dank u wel, meneer Ramdhani. Dan is er één inspreker bij het voorstel van het college inzake politiebureau Binckhorst.

3

De heer Herweijer (I). Geachte voorzitter, raadsleden. Mijn naam is Kees Herweijer, voorzitter van de bedrijvenvereniging Binckhorst, Laakhaven en Fruitweg. Ik spreek namens onze leden in de Binckhorst. Vandaag staat op uw agenda het agendapunt I, het voorstel nieuwbouw politiebureau in de Binckhorst. Als BLF hebben wij geen bezwaren tegen een politiebureau in de Binckhorst. Het politiebureau op zich voegt 2200 fte toe op de Binckhorst en het gebruik is te combineren met de gevestigde bedrijven. Het betreft wel een omvangrijke nieuwbouw die bepalend is voor de toekomstige ontwikkeling in de Spoorboogzone. Participatie. Wij zetten vraagtekens bij het participatiebeleid voor deze locatie en de gevoerde participatie. In de begeleidende stukken schrijft u dat er met de omliggende bedrijven regelmatig overleg is geweest. Dat is niet wat wij terug hebben ontvangen van onze leden. Wij moeten constateren dat er wel bijeenkomsten zijn geweest van I'M Binck en Made in Den Haag, maar dat ging over de gebiedsontwikkeling. De BLF heeft nooit informatie gekregen over plannen voor het politiebureau, niet van de gemeente of rechtstreeks van de politie. De bedrijven hebben niet het gevoel dat ze serieus genomen worden als het gaat om participatie. De BLF maakt zich ook zorgen over de bereikbaarheid van de zittende bedrijven in het gebied.

De Wegastraat lijkt nu een straat te worden die toch vooral wordt ingericht als niet-bedrijvengebied. Alleen zo nodig is laden en lossen toegestaan en parkeerplaatsen in het openbare gebied worden verminderd. Omdat de gemeentelijke planontwikkeling stilstaat en de gesprekken met de gemeente onduidelijk zijn op dat punt, vragen wij om spoedig met de erfpachters om de tafel te gaan en zekerheid te geven over hun erfpacht. Graag willen de erfpachtende bedrijven ook een erfpachtverlenging of een nieuw erfpachtcontract, zoals de politie die nu ook krijgt. De bestaande bedrijven mogen daar immers blijven zitten volgens het omgevingsplan. Dit laatste geldt trouwens ook voor die bedrijven die huren. Wat voor zekerheid kunt u hun geven? Met dank voor uw aandacht, en een prettige vergadering. De voorzitter. Dank u wel, meneer Herweijer. De andere insprekers zijn allemaal benieuwd naar de raadsvoorstellen bij agendapunt J, tramlijn 16. Mevrouw Jansen (J). Ik ben Christien Jansen en spreek graag in inzake agendapunt J over tramlijn 16. Ik ben een bewoner aan de Koningin Emmakade ter hoogte van de 2e Van Blankenburgstraat, dus het voorstel heeft redelijk wat impact. Ik vraag u allereerst te kijken naar alternatieven voor het kappen van een aantal bomen op het herziene traject.

Dit zou bijvoorbeeld kunnen door parkeerplaatsen op te offeren op het stuk bij de Waldeck Pyrmontkade en de Laan van Meerdervoort. Daarnaast gaat hier op het traject voor de deur de nieuwe tram heel dicht langs de bestaande lindebomen. Het kan zijn dat dat in de toekomst nog problemen oplevert als die nog verder groeien. Het gaat nu al vrij krap en dan zouden er nog meer bomen worden gekapt, dus ook daar willen we vragen om een herziening. Ten tweede willen we vragen of jullie kunnen kijken naar de trillingen. Er wordt nu gezegd dat dit een aanpassing is van een bestaande lijn, waardoor de norm voor trillingen langs het hele traject lager ligt dan bij nieuwbouw. Zoals wij tot nu toe hebben gezien in het rapport, heeft het op best wel veel woningen al heel veel impact, maar er wordt helemaal niet naar gekeken. Het wordt wel aangegeven, maar het wordt niet gebruikt als argument om te kijken naar een herziening van de aanpassing van het traject. We willen vragen om nulmetingen te doen als zijnde nieuwbouw langs het hele tracé en niet alleen bij ons op de kades. We willen ook vragen of jullie een onafhankelijk onderzoek willen instellen en in plaats van alleen het voorstel voor een aanpassing ook echt objectief te kijken naar wat de impact voor alle bewoners langs het traject is. De heer Toxopeus (J). Mijn naam is Eelco Toxopeus.

Ik woon op de Waldeck Pyrmontkade 890, sinds 1993, en ik heb de volgende opmerkingen over de aanpak zoals die op dit moment wordt voorgesteld. Die gaan over trillingen, over geluid, over verkeersveiligheid, over de glas- en kartonbakken die nog op de Obrechtstraat staan en ten slotte over de bomen. Wat de bomen betreft, sluit ik mij helemaal aan bij de vorige spreekster. Ik wil beginnen met de trillingen. De plaatsen van de trillingen zijn de overgangen van water naar straat op de zogenaamde overkluizingen bij het Sweelinckplein en bij de Obrechtstraat. Op beide 4

plekken komen op beide kaden hele erge schokken en trillingen voor. Deze schokken en trillingen zijn niet meegenomen in het rapport. De bron van deze trillingen is allereerst de tram, daarna het zware vrachtverkeer, vooral de bedienende trucks voor de middenstand en ten slotte het harde rijden, wat gewoon al jarenlang toegestaan wordt op de kaden. Ten tweede het geluid. De plaats van het geluid is het kruispunt met de Laan van Meerdervoort. De trams van lijn 3 gaan piepend en gillend door de bocht, elke tien of vijftien minuten. De trams van lijn 16, de oude trams, doen dat helemaal niet. De nieuwe trams komen overeen met de tram van lijn 3. Dit zal door de verhoogde wrijving en vooral bij volle trams - dan komt er nog eens 17 ton bij - tot een onaanvaardbaar hoog geluidsniveau leiden tot 100 meter uit het kruispunt. Ten derde de verkeersveiligheid. De doorstroomsnelheid aan de Waldeck Pyrmontkade en de Koningin Emmakade is leidend boven alles. 23 kilometer per uur moet gehaald worden. Dit is onverenigbaar met de verkeersveiligheid, die daarmee in het geding komt. Er zijn hierdoor al meerdere doden gevallen. Hier moet een oplossing voor komen. Dat betekent onder meer dat de groene golf van de Prins Hendrikstraat over de Laan van Meerdervoort opgeheven moet worden. Deze is de oorzaak van veel te snel rijden en zal vooral bij niet-M-haltes tot zeer grote problemen gaan leiden.

De heer Boerma (J). Geachte aanwezigen. Vorige week heb ik ingesproken bij de commissie Leefomgeving. Daar beantwoordde de wethouder na het inspreken vragen van de commissieleden. Naar aanleiding van die beantwoording wil ik als direct belanghebbende graag op twee punten nader ingaan in het kader van uw besluitvorming. Dit betreft toename in trillingen als gevolg van de nieuwe zwaardere trams en de veiligheidsrisico's door het verplaatsen van de tramhalte op de Stadhouderslaan voor de kruising met de Groot Hertoginnelaan tot erna op de Koningin Emmakade. Trillingen kunnen leiden tot enerzijds schade en anderzijds overlast. De wethouder is tijdens de beantwoording alleen op het aspect schade ingegaan. Alles was op orde en het was zelfs niet nodig om nulmetingen te verrichten. Dit zou nog eens een extra half miljoen gaan kosten. Een gerenommeerd onderzoeksbureau, ingeschakeld door de gemeente, geeft een grenswaarde van ongeveer 2 aan om schade door trillingen te vermijden. Uit hun berekeningen blijkt nu dat de trillingen zullen oplopen tot 1,8. Dat wil zeggen 90% van de grenswaarde. Dat is zeker geen comfortabele marge om uit te sluiten dat dit trillingsniveau schade gaat opleveren in de toekomst. Vervolgens geeft het rapport aan dat de grenswaarde voor overlast 0,2 is. De huidige waarde van 0,29 is al 50% hoger dan de grenswaarde.

Conclusie: er is objectief gezien nu al een overlastsituatie. Na de introductie van de nieuwe trams loopt deze waarde verder op tot 0,36. Dat wil zeggen twee keer zo veel als de richtlijn. Geen probleem, zegt het bureau: wijzigingen kleiner dan 30% zijn niet merkbaar. De richtlijn is echter helder: het is en blijft overlast. De conclusie dat alles ten aanzien van trillingen op orde is, is dus strijdig met de gepresenteerde feiten. Mijn oproep is dan ook om het voorontwerp aan te passen om de trillingen op de Stadhouderslaan, de Koningin Emmakade en de Waldeck Pyrmontkade te verminderen om binnen de grenswaarden van beide geldende richtlijnen te komen met een voldoende marge. Het tweede punt is het verplaatsen van de tramhalte. Volgens de tekening in het voorontwerp voor de nieuwe situatie kan op de bestaande locatie een halteplaats gerealiseerd worden met daarnaast een apart fietspad en een aparte rijbaan. Het voorontwerp gaat echter uit van een halte na de kruising. Daar komt de halte te liggen op een enkele gecombineerde tram- en rijbaan. Iedere stop van de tram op deze halte zal dus tevens een opstopping achter deze gestopte tram veroorzaken. De frequent met zwaailicht langskomende ambulances worden dan gedwongen om het vrij liggende fietspad als rijbaan te gebruiken. Tenminste, dat wordt in de beantwoording op de door mij ingediende zienswijze aangegeven.

Dit brengt de veiligheid van de fietsers in het geding, wat zeker in tegenspraak is met de doelstelling om een separaat fietspad te creëren. Ook worden de voetgangers op het trottoir naast het vrij liggende fietspad hiermee geconfronteerd. Nog een aanvullend veiligheidsrisico in onze kinderrijke buurt. Mijn vraag is dan ook om het voorontwerp op dit punt aan te passen. Dat levert naast een veiligere situatie ook nog extra winst op. Als de halte niet verplaatst wordt tot na het kruispunt, hoeven er maar twee in plaats van vijf gezonde bomen gerooid te worden. Dank voor uw aandacht. De heer Stenholm (J). Voorzitter. Mijn naam is Björn Stenholm. Als direct belanghebbende in de Vondelstraat vraag ik de raad om de voorgenomen plannen welke verband houden met de introductie 5

van de nieuwe tram welke de leefbaarheid van het Zeeheldenkwartier ernstig bedreigt te heroverwegen, dit gegeven de volgende drie punten: alle bomen te laten staan, een volkomen nieuw plan voor de tram te bedenken en de parkeerdruk in het Zeeheldenkwartier en met name in en rondom de Vondelstraat nu eindelijk eens serieus te nemen. Alle bomen laten staan. Het Zeeheldenkwartier is al weinig groen. De bomen in de hele wijk zijn volkomen gezond, hebben recht op hun eigen leven en zijn nodig voor het bewaken van enige luchtkwaliteit, die in de Vondelstraat al slecht is, gegeven de uitstoot van het doorgaande verkeer. Niettegenstaande het feit dat mijn gezin en ik prima contact hebben met de overburen, heeft geen van ons de behoefte om permanent bij de ander in de vertrekken te kunnen kijken. Wij genieten bovendien van de linden die voor de ramen staan en het ter plaatse jaarlijks nestelende gevogelte. Het past bovendien niet in het klimaatbeleid, waar ook de partij van desbetreffende wethouder zich aan gecommitteerd heeft, om gezonde bomen te kappen en zo de biodiversiteit en luchtkwaliteit te tormenteren. Sterker nog, er moeten waar mogelijk juist extra bomen worden aangeplant. Het Zeeheldenkwartier is überhaupt nooit initieel op de doorgang van trams berekend, en de Zoutmanstraat in het bijzonder.

Het autoluw maken van de Zoutmanstraat zal leiden tot een onbeheersbare stroom sluipverkeer elders door de wijk die met de vele eenrichtingsstraten zonder meer vast zal lopen. De huidige tram veroorzaakt reeds structureel schade aan woningen. De beoogde nieuwe tram is zwaarder en zal deze doen escaleren. Als het argument het behoud van de verbinding met het Statenkwartier betreft, kan lijn 16 prima vanaf Centraal Station over het tracé van lijn 3 en zodoende doorrijden naar Staten. Er hoeft helemaal geen tram door onze al drukke wijk heen. Als men lijn 16 op het huidige tracé wil handhaven kan dat ook prima met enkelspoor. Er hoeven met het huidige aantal haltes helemaal niet simultaan stellen te rijden. De rijrichtingen kunnen namelijk ook middels aan te brengen uitwijkspoor op bijvoorbeeld de Laan van Meerdervoort gehandhaafd blijven en bovendien moet ook de frequentie omlaag. Daarnaast zal er beter onderzoek gedaan moeten worden naar andere modellen van trams op de markt. De parkeerdrukte is al jaren disproportioneel hoog. Het opheffen van 160 plaatsen is volstrekt onrealistisch en veelzeggend voor het totale gebrek aan kennis van de situatie ter plaatse.

Een allicht goede oplossing voor de parkeerproblematiek kan overigens zijn om de vakken waar mogelijk diagonaal in de straten te herinrichten, de parkeergarages in de Elandstraat en Prins Hendrikstraat uit te kopen en permanent open te houden voor vergunninghouders in de wijk met behulp van bijvoorbeeld een app of vergunningspasscanfunctie. Voor de fietsnietjes in de Vondelstraat zal echter een andere locatie gezocht moeten worden, want die kunnen bij een versmalling van het trottoir niet gehandhaafd worden. In dat licht bezien deugt het onderhavige plan überhaupt niet. De heer Schoemaker (J). Mijnheer de voorzitter. Ook vandaag maak ik namens het bewonersoverleg Duinoord graag gebruik van het inspreekrecht en sluit mij aan bij de in te nemen standpunten van het wijkoverleg Zorgvliet, de bewonersorganisatie Zeeheldenkwartier en de Bomenstichting en hetgeen de bewoners-insprekers zojuist met betrekking tot trillingen en bomen hebben aangevoerd. Ik stel voorop dat de bewoners van Zorgvliet, Duinoord, Zeeheldenkwartier en de Bomenstichting Den Haag absoluut niet tegen de komst van een nieuwe tram zijn. Wel zijn de drie bewonersorganisaties en de Bomenstichting Den Haag bepaald niet tevreden over het procesverloop bij deze projecten.

Hoewel de verantwoordelijke wethouder bij de commissie Leefomgeving staande hield dat de door uw college zo omarmde burgerparticipatie niet tekort was geschoten, blijven wij van oordeel dat dit wel het geval is. Ten eerste. Terwijl meer dan 100 bomen worden gekapt, is de Bomenstichting Den Haag voor tramlijn 16S en bij 16Z in het geheel niet betrokken bij het conceptvoorontwerp, en ten tweede het Bewonersoverleg Duinoord niet bij 16Z terwijl de geplande nieuwe halte Obrechtstraat toch echt in Duinoord is gelegen. Ten derde heeft de bomeneffectanalyse voor 16Z niet ter inzage gelegen. Ten vierde, niet het minste, is voor het project 16S anders dan bij 16Z niet gestart met de zo belangrijke denktankfase, maar is aan de klankbordgroep een zo goed als vastliggend conceptvoorontwerp gepresenteerd. De inbreng en invloed van bewoners in een klankbordgroep is echter een stuk beperkter dan in het geval van een denktank. Hierdoor zijn kansen gemist om eerst verschillende mogelijkheden te bespreken, voor- en nadelen van varianten af te wegen en serieus te trachten om uiteindelijk tot een breed, ook door bewoners gedragen voorkeursvariant te komen. Deze tekortkoming had nog gerepareerd kunnen worden in de zienswijzefase. Maar meer dan 165

6

zienswijzen zijn op een onbevredigende wijze afgedaan en hebben slechts geleid tot drie minimale aanpassingen. Gelukkig heeft een groot aantal leden van de commissie Leefomgeving reeds gewezen op deze gebrekkige burgerparticipatie. Voor de raad is vandaag dan ook een uitgelezen kans om een en ander te herstellen en met moties en/of amendementen het college alsnog te bewegen om te voldoen aan de gerechtvaardigde wensen van de bewoners en de Bomenstichting Den Haag. Dank u. De heer Nicolai (J). Geachte burgemeester, leden van de raad, wethouders. Namens wijkoverleg Zorgvliet, bewonersorganisaties Duinoord en Zeeheldenkwartier en de Bomenstichting wil ik benadrukken dat wij nog steeds vinden dat er op de zienswijzen geen adequate, zelfs onjuiste antwoorden zijn gegeven. Wij hebben de indruk dat de plannen voor tramlijn 16 voorgekookt zijn door de HTM/MRDH en dat de wethouder ook niet veel ruimte meer heeft. De trillingstoename ligt met de zware tram bij 93 monumentale panden op Stadhouderslaan Emmakade - Waldeck Pyrmontkade volgens de SBR-B-richtlijn net binnen de norm, maar dit komt door een kunstgreep waarbij wordt uitgegaan van de bestaande oude rails. Dan wordt er meer toegelaten. Er zijn voor 16S geen in- en uitpandige metingen gedaan, wel voor 16Z. De resultaten van de metingen bij 16Z zijn voor 16S via modellen zo optimaal mogelijk gekalibreerd.

Hoe valide is dat? Op andere tramlijnen, 3 en 11, wordt langzamer gereden vanwege trillingen door de zware tram. De hinder en schade die bewoners aan Stadhouderslaan en kades nu al ondervinden is u genoegzaam bekend en ook vandaag aan de orde geweest. Blijkens interpretaties van het trillingsrapport van DGMR zou de kans op trillingsschade maar 1% zijn. We weten dat de kans op een hittegolf in Canada kleiner was. Waarom niet doorpakken met nieuwe rails op dit traject? Wij pleiten voor een second opinion hierover. Volgens de HTM zou ombouw van de rails over zeven jaren toch moeten. Die nieuwe rails met een trillingsabsorberende fundering kunnen dan wat worden opgeschoven. Zo worden panden en lindebomen nu en in de toekomst gespaard. Een nulmeting op dit traject blijven we nodig vinden. Verder stellen wij een betere locatie van de halte bij de Obrechtstraat voor. In de raad is gelukkig hiervoor en voor behoud van acht kastanjes, of in ieder geval een meerderheid daarvan, begrip ontstaan. De kap van 124 volwassen bomen op het hele traject van 16S en 16Z is afgedaan als een bagatel. Uitgaande van ecosysteemdiensten en kroonvolume is vervanging van grote bomen door sprietjes onvoldoende; denk aan de klimaatcrisis. Wij blijven bereid tot een constructieve dialoog. Ik dank u voor uw aandacht. Mevrouw Visser (J). Geachte voorzitter.

De Bomenstichting Den Haag verzoekt u te kiezen voor een toekomstvaste oplossing voor het spoor op de Pyrmont- en Emmakade, en dat is nieuwe rails op gepaste afstand van de bomen. De HTM vindt dat zelf ook een beter alternatief, waarmee voldaan kan worden aan de voorschriften. Over zeven jaar zouden toch nieuwe rails aangelegd moeten worden. Maar men is bang dat meerdere of alle bomen gekapt moeten worden omdat de wortels zich gehecht hebben aan de onderkant van de bestaande rails. Kennelijk is de HTM vergeten dat dit ook bij de Scheveningseweg speelde, waarvoor toen een eenvoudige oplossing is gekozen, namelijk het laten liggen van de onderkant van de oude rails die het dichtst bij de wortels ligt. Zoveel wortels zullen zich trouwens onder het asfalt niet ontwikkeld hebben, omdat asfalt ongeschikt is voor wortelgroei. Deze oplossing biedt mogelijkheden om met de nieuwste technieken schade en overlast door trillingen aan panden te verminderen, en de bomen kunnen blijven staan, ook in de toekomst. We wijzen er ook nog maar even op dat trillingen ook schade aan bomen kunnen toebrengen met instabiliteit als gevolg. De bomen behoren tot de hoofdboomstructuur, die het college duurzaam in stand moet houden. Het is dus noodzakelijk om alternatieven te bedenken. Over de kastanjes. De Bomenstichting verzoekt u te kiezen voor de oplossing waarbij de kastanjes behouden blijven.

Immers, er gaat in Den Haag geen boom om tenzij het echt niet anders kan. De Vondelstraat. Kunnen de vitale linden, hoewel ze een onevenwichtige kroon hebben ontwikkeld, verplant worden? Dat zou al schelen. Tussen de Fred en de Frankenslag. De Bomenstichting Den Haag verzoekt u de drie bomenrijen te behouden. Het college wil de middelste rij kappen. En of de twee buitenste bomenrijen kunnen blijven staan is maar de vraag, omdat de betonplaten met rails op de wortels komen te liggen. 7

Dat is schadelijk voor de wortels en strijdig met het Handboek Openbare Ruimte. De drie bomenrijen behoren ook tot de hoofdboomstructuur, en het college is verplicht om ook deze duurzaam in stand te houden. Het is dus noodzakelijk om alternatieven te bedenken, zoals bijvoorbeeld het benutten van enkelspoor in twee richtingen. Dat de kronen elkaar daar in de weg zitten is wel een erg wonderlijk argument van de wethouder. Als je zo denkt zou je alle bossen kunnen kappen omdat daar alle kronen elkaar in de weg zitten. We verzoeken om creativiteit en innovatie, want dat kan en dat moet beter. Dank voor uw aandacht De heer Van de Kuinder (J). Goedemorgen. Mijn naam is Wybe van de Kuinder, secretaris van het bestuur van de bewonersorganisatie Zeeheldenkwartier De Groene Eland. Graag deel ik met u mijn zorgen over de inpassing van tram 16Z in het Zeeheldenkwartier. Tram 16 verdient immers beter, de stad verdient beter en de gemeente kán echt beter. Vooraf wil ik u namens de bewonersorganisatie zeggen dat wij nauw optrekken met de bewonersorganisaties in Duinoord en Zorgvliet en de Bomenstichting Den Haag. Ik sluit dan ook graag aan bij hun inbreng. Wij zijn blij met het openbaar vervoer in onze wijk en wij begrijpen de noodzaak van het vernieuwen van het openbaar vervoer.

Maar ondanks de intensieve participatie vanuit de wijk, onder andere in drie zeer drukbezochte bewonersbijeenkomsten, honderden mails, brieven en mondeling geuite zorgen, ideeën en klachten, en niet in het minst de 65 zienswijzen vanuit onze wijk, hebben wij twee majeure punten die onzes inziens absoluut verbeterd moeten worden, wil dit besluit draagvlak krijgen in het Zeeheldenkwartier. De gemeente wil de Zoutmanstraat autoluw maken. Niet autovrij, maar autoluw. Het merendeel van alle reacties vanuit de wijk is daar ronduit negatief over. Het is een oplossing voor een niet-bestaand probleem: een zogenaamde verbinding tussen de Piet Heinstraat en de Prins Hendrikstraat, twee autostraten, door een autoluwe straat. Het gevolg is verspreiding van het verkeer over de omliggende lange, smalle woonstraten en de overbelaste en zeer onveilige Waldeck Pyrmontkade, de Vondelstraat en de Elandstraat. Bovendien komt er aan het onlogische einde van de straat een laad- en loszone die de Zoutmanstraat onveiliger maakt in plaats van veiliger. Ons tweede punt gaat over de parkeerplaatsen die uit de Zoutmanstraat moeten verdwijnen. Wij snappen dat, maar de wethouder heeft op 6 juni 2019 in de eerste bijeenkomst van de Denktank Zoutmanstraat, beloofd dat deze allemaal gecompenseerd worden.

Dat doet deze wethouder met parkeerplaatsen in garage De Zeeheld in de Prins Hendrikstraat die acht keer - ja, u hoort het goed: acht keer - zo duur zijn. Dat is geen compensatie; dat noemen wij boerenbedrog. In de grote steden Amsterdam en Rotterdam is bewonersparkeren in garages juist goedkoper dan op straat. Dat is goed voor de leefbaarheid en goed voor bezoekers van winkels. Den Haag kan dat ook. Ik dank u voor uw aandacht. Mevrouw Kamermans (J). Geachte leden van de raad, geachte voorzitter. Ik spreek in namens de Binnenstad Ondernemers Federatie, de koepelorganisatie van BIZ- en ondernemersverenigingen in en om de binnenstad. De Binnenstad Ondernemers Federatie heeft zich sterk verbonden over een aantal aspecten in de plannen voor lijn 16. Het eerste punt van verwondering is dat het SWECO-rapport waarop de plannen goeddeels zijn gebaseerd nagenoeg geen rekening houdt met de verwachte effecten van het plan Kwaliteitsverbetering Centrum-Noord, dat recent door uw raad is goedgekeurd. Kwaliteitsverbetering Centrum-Noord leidt tot een afname van verkeer in juist hetzelfde gebied waarop de plannen voor lijn 16 zich richten. Uitgangspunten als zou een middenhalte bij het Torenplein te gevaarlijn zijn vanwege de verkeersintensiteit verliezen daarmee hun validiteit. Idem voor de verplaatsing van de halte op de Laan van Meerdervoort naar de Waldeck Pyrmontkade.

Ook wordt voorbijgegaan aan het besluit de Anna Paulownastraat een fietspad in twee richtingen te geven. Een tweede punt van verwondering is de toename van de loopafstand tussen sommige haltes, dit in weerwil van de reactie op de zienswijzen door de gemeente. Het langetermijndoel van de HTM om het aantal haltes te verminderen en sneller te rijden strookt niet met de ontwikkelingen waar Den Haag voor staat. De stad verdicht, inwoners moeten de auto uit en langer thuis wonen. In alle gevallen is een fijnmazig ov-net van eminent belang. Een eenmaal vervallen halte komt de eerste twintig jaar zeker niet meer terug. Haltes buiten winkel- en horecagebieden plaatsen schaadt de toch al zo fragiele economische positie van deze gebieden. Het economisch belang van het ov-bedrijf mag 8

nooit prevaleren boven de nutsfunctie van het ov. De onbegrijpelijke halte bij de Snoekstraat biedt noch toegang tot het Hofkwartier via het Torenplein, noch tot het horecagebied Veenkade. Halte Zoutmanstraat wordt buiten het winkel-, horeca- en woongebied verplaatst als nieuwe tochtige middenhalte op de Laan van Meerdervoort. Tot ieders verbazing op een steenworp afstand van de huidige middenhalte daar, die moet verdwijnen omdat de middenhalte in de Laan van Meerdervoort niet zou passen. Het gaat naar om de hoek op de Waldeck Pyrmontkade, nog verder uit dit gebied en ten koste van monumentale kastanjes. Overstappen op RandstadRail vraagt daar altijd het drukke kruispunt oversteken. Eén blik op de tekeningen laat zien dat de Laan van Meerdervoort hier zelfs iets breder is dan bij de nieuwe middenhalte op de hoek van de Zoutmanstraat. Het is van tweeën één: of de Laan van Meerdervoort is breed genoeg voor een middenhalte of de Laan van Meerdervoort is daarvoor te smal. Een derde punt van verwondering is dat in de Zoutmanstraat de fietser voor de tram uit zal fietsen. Stelt u het zich voor: een fietser met die zware tram in zijn nek. Ontspannen fietsen is er dan niet bij, waardoor het risico om met het wiel in de tramrails te belanden nog toeneemt. Een remweg van 50 meter van de tram doet de rest. Waarom per se die fietsroute door die smallere straat? De heer De Jong (J).

Geacht college. Na alarmerende berichten in het Zeeheldennieuws over de inpassing van de nieuwe tramlijn 16 in onze wijk heeft een groep bezorgde bewoners contact opgenomen met de projectleider van de gemeente. Wij herkenden ons op geen enkele manier in de standpunten van de bewonersorganisatie Groene Eland en voelden ons nog minder vertegenwoordigd door deze organisatie. Onze zienswijze. Wij willen niet dat de tram uit de Zoutmanstraat verdwijnt naar de Laan van Meerdervoort. Het is te ver, het is er tochtig en onplezierig, de halte is smal en de plek ligt midden in een drukke verkeersader, plus mensen moeten altijd oversteken om er te komen. Dit alles wil niemand in een gebied waar mensen wonen en veel horeca zit. Ouders met kinderen die zich uit hun hand kunnen rukken of horecagangers met een glaasje op lopen extra risico. De huidige halte en aangedragen alternatieven zijn vele malen veiliger. Alternatieven zijn onvoldoende uitgewerkt en de Groene Eland heeft zelfs bij de denktank betoogd geen behoefte te hebben aan andere variaties te onderzoeken. Tot onze verbazing zien we ook dat de halte verderop op de Laan van Meerdervoort, waar de straat toch even breed is, verplaatst moet worden omdat een middenhalte die geschikt is voor rolstoelen daar niet goed zou passen.

Ook kost de halte om de hoek van de Laan van Meerdervoort en de Zoutmanstraat nog een keer een flink aantal parkeerplaatsen. In een wijk met zo veel inwoners en zo weinig parkeerplaatsen is dat ongewenst. Kortom, doe het niet. Ga met de bewoners van het Zeeheldenkwartier en de ondernemers om tafel om tot een creatieve oplossing te komen voor deze halte. Dan over de autoluwe zone. In het Zeeheldennieuws lezen we steeds dat de bewoners tegen de autoluwe zone in de Zoutmanstraat zouden zijn. Welke bewoners zijn dat dan wel? Wij vinden het in ieder geval een hele goede oplossing. De plannen voor Centrum-Noord beogen met vrij drastische maatregelen het doorgaand verkeer uit Centrum-Noord te weren. Zowel de Laan van Meerdervoort als de Carnegielaan worden daartoe in de ochtendspits afgesloten voor doorgaand verkeer. Zou je de Zoutmanstraat niet afsluiten, dan creëer je de perfecte sluiproute om via de Elandstraat en de Zoutmanstraat alsnog naar de Laan van Meerdervoort te gaan. Dat willen we zeker niet. Dan over de trillingen. Wij maken ons ook grote zorgen over de trillingen die de nieuwe tram kan veroorzaken. Elders in Den Haag is er sprake van grote problemen. Wij willen dat een onafhankelijke partij de voorgestelde maatregelen beoordeelt voor alle straten: de Vondelstraat, de Zoutmanstraat en de Laan van Meerdervoort. Over de bomen, de lindes in de Vondelstraat.

We wonen in een sterk versteend gebied dat naast te veel CO2-uitstoot ook last heeft van hittestress. In dit vooronderzoek anno 2021 wordt voorgesteld om 34 volwassen, gezonde lindebomen op de Vondelstraat te kappen omdat de bewoners hinder zouden hebben van de druipende bloesems. De voorzitter. Voordat ik de volgende inspreker het woord geef, wil ik het volgende mededelen aan u en daarmee ook aan de stad. Zojuist heeft de politie gemeld dat een van de getroffenen van het incident aan de Leggelostraat dat afgelopen maandag plaatsvond, is overleden. Dat is een intens triest

9

bericht. Mijn medeleven, en ik weet zeker dat ik namens u spreek, gaat uit naar de nabestaanden, die nu een groot verlies te verwerken hebben. We wensen hun sterke en leven met ze mee. (De aanwezigen nemen enkele ogenblikken stilte in acht) De voorzitter. Dank u wel. Neemt u mij niet kwalijk, maar dit moest even. Vreselijk! Mevrouw Krösing (J). Goedemorgen. Ik wil graag gebruikmaken van de mogelijkheid om drie minuten in te spreken, al is dat niet veel voor een bedrijf dat al 35 jaar bestaat. Ik ben sinds twintig jaar eigenaar van Watt Design, winkel in verlichting en meubels, op de hoek van de Laan van Meerdervoort en de Zoutmanstraat. Wie kent het niet? Klanten komen uit heel Nederland naar de winkel en zijn blij met de service en het assortiment. Je krijgt straks een halte van de brede tram voor de deur, dat is toch heel mooi? Nou nee, daar ben ik helemaal niet blij mee. Er komen voor mij geen klanten met de tram. Los van het feit dat er zo veel bomen weggehaald worden, verdwijnen ook alle parkeerplaatsen aan de overkant van mijn winkel. Deze parkeerplaatsen worden door bewoners en klanten gebruikt om te parkeren, de winkel te bezoeken en de bestellingen op te halen. Vaak zijn dat grote artikelen, te groot en te breekbaar om op andere wijze te vervoeren. Straks gaan alle verkopen via het internet, maar die aankopen moeten ook vervoerd worden.

Kort parkeren en een mogelijkheid tot laden en lossen dichtbij is noodzakelijk voor het voortbestaan van mijn winkel. Het eerste wat klanten nu al vragen is: maar waar kan ik dan parkeren? Ik kan ze toch niet drie straten verder sturen om hun artikelen mee te sjouwen? Deze tram 16 is er alleen voor vervoer van en naar het Statenkwartier en het Centraal Station. Het is een doorvoerroute en de tram zit nooit vol. Gehandicapten zullen straks echt niet met deze tram rijden, want de buurt zit vol met obstakels en geparkeerde fietsen. Krijg die maar eens weg. De brede trams moeten we plaatsen aan de randen van de wijk, en daar zitten ze al. We hebben lijn 2 en lijn 3. Ze rijden daar op een vrij liggend spoor en dat is veel veiliger. In de wijk zelf moet en hoeft de tram niet zo breed. Ik wil geen halte voor de deur. Die blokkeert het overzicht en is gevaarlijk voor fietsers en wandelaars op deze plek vlak voordat de tram een bocht maakt. Deze brede tram is niet geschikt voor een smalle straat als de Zoutmanstraat. Deze straat moet nu aangepast worden aan de tram in plaats van de tram aan de straat. We hebben hier in de buurt hele mooie oude huizen; het is vaker gezegd. Zo zit mijn winkel op een parterre van een gebouw uit 1933, beschermd stadsgezicht. Onze buurt en huizen zijn veel te mooi en te kwetsbaar om aan deze trillingen bloot te stellen.

Waarom wordt er niet gekeken naar andere opties voor de plek van de halte, een alternatieve route of een smaller voertuig? Waarom moet alles wijken voor deze tram? De Zoutmanstraat te gevaarlijk voor fietsers. Ja, dat komt juist door die rails. En daarbij: de Zoutmanstraat wordt met die brede tram, die vaker zal rijden, nog gevaarlijker. De heer Van Onselen (J). Zeer geachte voorzitter en zeer geachte leden. Sedert de gemeente startte met de aanpassing van lijn 16 in 2019 voor nieuwe trams is er veel gebeurd. Zo klinkt steeds luider de gerechtvaardigde roep van bewoners in Wateringse Veld met tussen de 20.000 à 30.000 inwoners om een snelle directe tramverbinding te hebben met lijn 16 of lijn 9 naar de stations, het centrum enzovoort. De grote omweg via Moerwijk/Laak vervalt dan. Ook het medio mei jongstleden mede op verzoek van de gemeente Den Haag gepubliceerde onderzoek van het bureau inno-V geeft aan dat hierin forse slagen kunnen worden bereikt omdat, zo stelt inno-V, de huidige tram 16 geen concurrent van de auto is door te lange reistijden maar wel de potentie daarvoor heeft. Verder heeft corona het ov, ook lijn 16, zwaar teruggeworpen met circa 50% minder reizigers. Het herstel gaat nu weer vooruit, maar een nieuwe coronaronde dreigt. Als reactie daarop hebben HTM en MRDH het plan achttien tramhalten op te heffen, waarvan een aantal op lijn 16.

HTM en MRDH willen dit direct zonder tussenkomst uitvoeren en zelfs in weerwil van extra rijkssteun tot in september 2022. En komen reizigers dan terug? Loopafstanden na de opheffing nemen immers sterk toe. Sneller rijden is bij HTM met de door inno-V bedoelde zeer complexe regel- en medezeggenschapsstructuren zeker niet op korte termijn te verwachten met als resultaat verlies van halten en geen snelle rit. Vele reizigers haken dan af c.q. er komen amper nieuwe reizigers bij. 10

De laatste nieuwe ontwikkeling is de publicatie van de armoedenota van de G4. Daarin staat dat er in Den Haag weinig beleid is onder de titel 'vervoersarmoede'. Voorts zeer opmerkelijk vage passages dat MRDH en HTM af willen van zogenaamde meanderende lijnen die slingerend door de stad rijden. MRDH wil dat lijnen worden 'verstrakt' en dat ov op bepaalde plekken wegvalt. Lijn 16 via Moerwijk/Laak is nu zo'n meanderende lijn. Verstrakken, dat wil zeggen directer rijden zoals MRDH en ook de bewoners van Wateringse Veld willen, is oké. Maar wat gebeurt er met de hele drukke tramlijn door Moerwijk, Spoorwijk en Laakkwartier? Opheffen van halten zoals de Geysterenweg en de Alberdingk Thijmstraat, is dat de voorbode van experimenteel beleid? Hier is een systeemkernvraag aan de orde. Uiteraard moet een druk en ontsluitend railtraject door Laak en Moerwijk tot aan de Leyweg gehandhaafd worden. Afrondend: ov heeft naast tegenslagen ook perspectief nodig op korte termijn via de mogelijkheden van het bestaande railnet. Ons verzoek is om de Spoor- en Moerwijkhalten niet op te heffen, de voorstellen van inno-V voor een echt snelle lijn en daarnaast de ontsluitende tramlijn naar Moerwijk/Leyweg zoals de gemeente al in 2002 zelfs wilde, te realiseren en voorts hierin de relatie met vervoersarmoede en bereikbaarheid vast te stellen. Ik dank u hartelijk. De heer Van Aller (J).

Voor mij, Patrick van Aller, eigenaar van Van Kinsbergen en met mij 98% van de gehele BIZ, is het autovrij maken van het ooit zo grimmige stuk tussen de Piet Heinstraat en het Prins Hendrikplein een fantastische verandering. Eindelijk een fiets-, wandel- en winkelgebied tussen twee megahippe en gezellige winkelerven. Het is allereerst veiliger. Als eigenaar van Van Kinsbergen weet ik hoe gevaarlijk dit stukje Zoutmanstraat is. Twee werknemers zijn tijdens het fietsen gevallen in de tramrails, omdat de auto's asociaal geparkeerd stonden. Een meisje is zes maanden uit de roulatie geweest vanwege een dubbele beenbreuk en het andere meisje is twee en een halve maand vanwege een sleutelbeenbreuk afwezig geweest. Het is bizar te noemen dat men deze straat met tram en geparkeerde auto's wil behouden. Je moet bijna zijwaarts lopen langs de winkels en etalages. Iedereen moet wijken voor die auto's die keihard rijden en geparkeerd stonden. Het Prins Hendrikplein wordt door mensen die niets in onze wijk te zoeken hebben, gebruikt als racebaan, en daarbij is er ook nog eens een niet te begrijpen voorrangssituatie. Maar wat denken jullie economisch voor slag te kunnen slaan? Dit kleine stukje autovrij maken zorgt voor een rode loper vanuit de Prinsestraat door de Piet Heinstraat naar de Prins Hendrikstraat, Reinkenstraat, Frederik Hendriklaan en zelfs de Tweede Haven.

Waar toeristen vroeger linksomkeer maken bij het aantreffen van de Zoutmanstraat, worden ze nu de rest van Den Haag in getrokken. Economisch is dit gewoon een voltreffer, en dat zonder auto. Wie had dat ooit gedacht? Corona heeft ons laten inzien dat de stad doorwandelen ons veel meer brengt dan een stoplichtrit met de auto. Onze wijk wordt zo goed gevonden door doelgerichte mensen die te land, ter zee en in de lucht echt wel een route weten te vinden. Het wandelgebied in de Zoutmanstraat ontwikkelen als bruisend middelpunt in de wijk is een topidee. En dan het belangrijkst: rust in de wijk, vooral voor de kinderen. De Zoutmanstraat, de splijtzwam die heel het Zeeheldenkwartier overheerst. Eindelijk die auto's weg die er niets te zoeken hebben. Alles heerlijk naar 30 kilometer, zodat buurtbewoners rustig naar hun huis kunnen rijden. Meer groen, meer rust, meer wijk. Wie wil dat nou niet? Bij het omdraaien van de Witte de Withstraat vanaf het Elandplein sorteer je zo al het softdrugsverkeer de hoofdwegen op. Door goed te monitoren waar het sluipverkeer ontstaat, los je de komende jaren nog meer op. Er leeft vooral angst bij de mensen die zelf graag met de auto de huidige route nemen.

Dat mag toch niet de reden zijn om zo'n grote beslissing die onze wijk voor minimaal 30 jaar bepaalt van tafel te vegen? We maken nu beslissingen voor onze kinderen, voor duurzaamheid, voor groen en ruimte in de stad. Natuurlijk moeten acute problemen opgelost worden, maar de visie moet wel leidend blijven. Anders kun je nooit grote stappen nemen. De wijk wil coffeeshops weg en de shops willen zelf ook weg. Dan moeten we dat oplossen en de plannen uitvoeren. Straks zijn die overlastgevende shops wel binnen drie jaar weg en hebben we dit prachtige plan voor de komende 30 jaar niet uitgevoerd. Dat is gewoon zonde. En nog even over de leveringen van voorraad aan de winkels. We zijn toch allemaal wel een keer in een grote stad in Spanje geweest, waar de pleinen prachtig worden schoongespoten in de vroege morgen en de vrachtwagens tot 11.00 uur aan de deur mogen leveren. Waarom kan het daar wel en willen we hier in Nederland niet allemaal een stapje opzij doen zodat we met elkaar veel meer bereiken? En we kunnen nog veel meer. Stel je voor dat de uitbreiding van de drooglegging in de 11

Zoutmanstraat het halve Prins Hendrikplein meepakt en daar een prachtig plein ontstaat, en dat er alleen nog maar auto's met een halve boog omheen kunnen rijden. Een park dat doet denken aan Berlijn, waar ze allang door hebben dat de auto bijzaak is.

Aan de orde is: C.

Vaststelling van de wijze van afdoening van ingekomen stukken.

De raad heeft hieromtrent beslist zoals hierna bij elk nummer is aangegeven. Nr.

Raadsadres

Voorstel voor afdoening

1

Stichting Gilde Den Haag d.d. 24 juni 2021 inzake subsidieregels Samen sociaal en vitaal Den Haag 2021 (10139258)

2

Bomenstichting Den Haag d.d. 28 juni 2021 inzake verzoek om onderzoek bomen i.r.t. schade door aanleg trambaan (10139284)

3

Stichting Rechtsbescherming Kinderen & Ouders d.d. 27 juni 2021 inzake rechtsbescherming voor slachtoffer toeslagenaffaire kinderopvang (10143471) Erfgoedvereniging Heemschut d.d. 30 juni 2021 inzake voorgenomen sloop KNRMgebouw Scheveningen voorkomen (10143500) Stichting Mosaic The Hague, Sociaal culturele vereniging De Molenwijk Den Haag d.d. 4 juli 2021 inzake initiatiefvoorstel Het Haags koloniaal- en slavernijverleden en de opzet van het onderzoek naar deze geschiedenis (10146811) Belanghebbende d.d. 5 juli 2021 inzake intimidatie en pesterijen ondernemer (10145568)

In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan commissie Samenleving In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan commissie Leefomgeving In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan commissie Samenleving In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan commissie Ruimte

4

5

6

In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan commissie Samenleving

In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan commissie Bestuur

Nr.

Zienswijze op ontwerp-bestemmingsplan Schaloenstraat e.o.

Voorstel voor afdoening

1

Belanghebbende d.d. 1 juli 2021 (10143337)

2

Belanghebbenden d.d. 1 juli 2021 (10143357) Belanghebbende d.d. 30 juni 2021 (10143426)

Te betrekken bij de behandeling van het desbetreffende raadsvoorstel Te betrekken bij de behandeling van het desbetreffende raadsvoorstel Te betrekken bij de behandeling van het desbetreffende raadsvoorstel

3

12

Nr.

Ter kennisneming

Voorstel voor afdoening

1

Gezelschap van Gildehuizen d.d. 24 juni 2021 inzake besluit WOB verzoek inzake integriteit en inzage OR (jaar)verslagen (10139313) Gemeente Zoetermeer d.d. 10 juni 2021 inzake update liquidatie Stadsgewest Haaglanden (10140968)

Voor kennisgeving aannemen

3

Belanghebbende d.d. 29 juni 2021 inzake verkeer Zeeheldenkwartier (10141003)

Voor kennisgeving aannemen

4

Belanghebbende d.d. 3 juli 2021 inzake rookvrije zone bij zwembad (10143554) Belanghebbende d.d. 19 juli 2021 inzake gemeente aansprakelijk voor verkeersongeval (10143570)

Voor kennisgeving aannemen

2

5

6

7

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Ministerie van Binnenlandse Zaken en Voor kennisgeving aannemen Koninkrijkrelaties d.d. 29 juni 2021 inzake afschrift niet-ontvankelijkheid verzoek tot gedeeltelijke vernietiging van een raadsbesluit (10145640) Stichting Voetgangersbeweging Nederland Voor kennisgeving aannemen d.d. 22 juni 2021 inzake geef lopen voorrang (10145657)

8

Vereniging van Eigenaren Scheveningse Duyn d.d. 29 juni 2021 inzake jaarrondexploitatie strandpaviljoens (10145666)

Voor kennisgeving aannemen

9

Belanghebbende d.d. 30 juni 2021 inzake gemeentebeleid zorgverzekeringspakket (10145674)

Voor kennisgeving aannemen

10

Omgevingsdienst Haaglanden d.d. 30 juni 2021 inzake reactie ODH ingediende zienswijzen Begroting ODH 2022 (10145698) DVM/Belle-Vue Wonen/Belle-Vue Energy d.d. 1 juli 2021 inzake betaalbare oplossing voor de vastgelopen woningmarkt (10145707) Belanghebbende d.d. 2 juli 2021 inzake Sport in Den Haag kan niet failliet! (10145715)

Voor kennisgeving aannemen

Belanghebbende d.d. 30 juni en 1 juli 2021 inzake ontwikkeling Politie Wegastraat/locatie Repro-Van de Kamp (10145723) Provincie Zuid-Holland d.d. 1 juli 2021 inzake kennisgeving terinzagelegging Herziening 2021 Omgevingsbeleid Provincie Zuid-Holland (10145732) Corrodium BV d.d. 1 en 6 juli 2021 inzake RVS in zwembaden (10145742)

Voor kennisgeving aannemen

11

12

13

14

15

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

13

16 17

Belanghebbende d.d. 6 juli 2021 inzake straatvervuiling (10145752) Stichting Taxibelang Haaglanden d.d. 7 juli 2021 inzake noodkreet taxivervoer (10145758)

Voor kennisgeving aannemen Voor kennisgeving aannemen

Aan de orde is: D.

Vaststelling van de Notulen van 10 juni 2021.

De Notulen worden ongewijzigd vastgesteld.

Aan de orde is: E.

Vaststelling van de Besluitenlijst.

E.1 E.2 E.3

Voorstel van het college inzake bekrachtiging geheimhouding (RIS309502) Voorstel van het presidium inzake bekrachtiging geheimhouding (RIS309512) Voorstel van het college inzake Interbestuurlijk toezicht 2020 gemeente Den Haag (RIS308412) Voorstel van het college inzake Vangnetaanvraag 2020 (RIS308995) Voorstel van het college inzake verordening tot wijziging van de Algemene plaatselijke verordening voor de gemeente Den Haag (APV) (RIS309322) Voorstel van het college inzake Verordening tot wijziging van de Algemene subsidieverordening Den Haag 2020 (RIS309411) Voorstel van het college inzake vaststelling van de Verordening tot wijziging van de Verordening leges omgevingsvergunning Den Haag 2021 (RIS309431) Voorstel van de Rekenkamer Den Haag inzake het rekenkameronderzoek ‘Openheid over geheimhouding’ (RIS307490) Initiatiefvoorstel van de fractie van Hart voor Den Haag/Groep de Mos over verstop kritische rapporten niet langer in de kluis (RIS305368) Gewijzigd Initiatiefvoorstel van de fracties van het CDA, de PvdA, de Partij voor de Dieren en de Haagse Stadspartij over openbaarheid (RIS305042)

E.4 E.5 E.6 E.7 E.8 E.9 E.10

Deze voorstellen worden achtereenvolgens zonder beraadslaging en zonder hoofdelijke stemming aangenomen. De vergadering wordt van 11.06 uur tot 11.12 uur geschorst.

Aan de orde is: F.

Programmarekening/Resultaatbestemming/Voorjaarsnota:

F.1 F.2 F.3

Gewijzigd voorstel van het college inzake Programmarekening 2020 (RIS308436). Gewijzigd voorstel van het college inzake Resultaatbestemming 2020 (RIS308437). Voorjaarsnota 2021, financiële impactanalyse corona 2021 en 4-maandsrapportage.

De voorzitter. Ik geef allereerst het woord aan de voorzitter van de Rekeningencommissie, de heer Scheper, voor een toelichting op het rapport van de Rekeningencommissie.

14

Daniël Scheper (D66). Voorzitter. Zoals gebruikelijk geef ik als voorzitter van Rekeningencommissie bij de vaststelling van de jaarrekening een korte toelichting. Dit is de laatste keer dat de Rekeningencommissie in deze samenstelling de jaarrekening van het college heeft onderzocht. De volgende jaarrekening zal door een nieuwgekozen raad worden vastgesteld. Het lijkt me dan ook een goed moment om niet alleen stil te staan bij het afgelopen jaar, maar ook bij de raadsperiode tot dusver. Ik wil dus beginnen met een terugblik hierop. Aan het begin van deze raadsperiode bestond er een breed vertrouwen dat het college op de goede weg was met de verbetering van het financieel beheer en de verantwoording. De Rekeningencommissie had een constructieve dialoog met het college over de benodigde verbeteringen en over de informatievoorziening. De planning- en controlcyclus had zichtbaar prioriteit bij het college. Voor de gemeente Den Haag was en is het een prestigekwestie om als een van de eerste grote gemeenten een gecontroleerde jaarrekening te publiceren. Dit alles staat nu flink onder druk. Uiteraard zorgde de coronapandemie voor nieuwe uitdagingen, maar de afgelopen twee jaar trokken vooral meerdere incidenten de aandacht. De miljoenenblunder met het beruchte punt-kommafoutje. Het tussentijdse vertrek van twee wethouders, waaronder de wethouder Financiën.

Een omvangrijke interne fraude met valse facturen. Grootschalige verduistering van contant geld uit een stadsdeelkantoor. Stuk voor stuk incidenten die flinke reputatieschade hebben aangericht. Terecht zijn door het college plannen gemaakt voor verbeteringen. Verbeteringen in de beheersorganisatie. Verbetering van de financiële administratie, de bedrijfsvoering en de IT. Verbetering van het integriteitsbeleid en nog veel verschillende andere verbetertrajecten. Deze reorganisaties kwamen boven op een bezuiniging waar daarvoor al over besloten was. Dit zijn veel ingrijpende veranderingen tegelijkertijd. Veranderingen die moeten worden doorgevoerd terwijl ook niet geringe beleidsambities van het college veel energie vragen van de organisatie. Vooralsnog werden er geen vruchten geplukt van de verbeteringen, maar zien we wel de beruchte dip in het financieel beheer die vaak kenmerkend is voor reorganisaties. Ons onderzoek naar de jaarrekening is dit jaar erg moeizaam verlopen. De accountantscontrole is flink uitgelopen, waardoor we veel later konden starten dan gepland. Het kostte veel inspanning en het vroeg de nodige flexibiliteit om deadlines te halen. Die deadline, die is vandaag. Dit is de laatste dag die de wet ons geeft om de jaarrekening naar Gedeputeerde Staten te brengen. Van de jaarrekening moest drie weken geleden nog een gecorrigeerde versie worden uitgebracht.

Zonder correcties was een goedkeurende controleverklaring van de accountant niet mogelijk. De Rekeningencommissie had daarna nog maar twee weken om haar onderzoek uit te voeren. Hierin is het accountantsrapport met de accountant besproken en zijn wethouders bevraagd. Pas gisteren heeft de raad kennis kunnen nemen van het rapport hierover. Voor de Rekeningencommissie is dit een geval van eens maar nooit weer. Wij hebben als Rekeningencommissie dit jaar veel concessies moeten doen, te veel, aan diepgang en aan zorgvuldigheid. Wij adviseren de nieuwe raad volgend jaar heldere afspraken te maken over de termijnplanning voor de jaarrekening en over de controle daarvan, waarbij een onverhoopte overschrijding slechts gevolgen kan hebben voor het moment van vaststelling van de jaarrekening, niet voor de diepgang en de zorgvuldigheid van het daarvoor benodigde onderzoek. Het zal u niet verbazen dat uit ons onderzoek naar voren komt dat de interne beheersing van de gemeente Den Haag op onderdelen tekortschiet. Het gaat dan om de kwaliteit van de administratie en het jaarrekeningdossier, om de interne kennis van het BBV en om de checks and balances van de financiële processen. Wij benadrukken dat de kwaliteit van de interne beheersing een kritieke factor is in de preventie van interne fraude.

De samenloop van meerdere verbetertrajecten en reorganisaties maakt het niet eenvoudig de voortgang van verbeterplannen te volgen. Sommige reorganisaties zijn al gestart voordat de plannen waren geschreven. De Rekeningencommissie wil voor komend jaar de ontwikkelingen van verbeterplannen blijven volgen en de voortgang hiervan kunnen blijven monitoren. In ons rapport geven we een korte vooruitblik op de rest van de planning van de Rekeningencommissie. Ik rond af. Er is veel werk aan de winkel en dat zorgt voor een niet geringe druk op de organisatie. Wij roepen het college op prioriteit te geven aan het verbeteren van de interne beheersing en de bedrijfsvoering. Voor de komende jaarrekening vragen wij het college vooraf goede afspraken te maken met de accountant over een tijdige aanlevering van informatie voor de jaarrekeningcontrole. 15

Ik sluit af met ons formele advies aan de gemeenteraad. Gezien haar bevindingen adviseert de Rekeningencommissie de Jaarrekening 2020 vast te stellen zoals bedoeld in artikel 198 van de Gemeentewet. Daarmee wordt het college decharge verleend voor het gevoerde financiële beheer over 2020. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter. Dank u wel, meneer Scheper, voorzitter van de Rekeningencommissie, die zojuist een toelichting gaf op het rapport van de commissie. We spreken vandaag over de programmarekening, de resultaatbestemming en de voorjaarsnota 2021. We gaan vanavond apart besluiten over de drie voorstellen. De eerste termijn van de raad is aan de orde. Dat gaat in de volgorde van grootste naar kleinste fractie. We beginnen met de oppositie, afgewisseld door een coalitiefractiewoordvoerder. Dan kan het niet anders dan dat ik als eerste het woord geef aan de heer Sluijs van Hart voor Den Haag/Groep de Mos. De beraadslaging wordt geopend. Ralf Sluijs (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Voorzitter. Allereerst wil ik namens Hart voor Den Haag mijn medeleven betuigen met de familie en vrienden van de overleden persoon ten gevolge van het vreselijke incident aan de Leggelostraat. Daar wilde ik toch even mee beginnen. Voor u zit een trots raadslid van de grootste partij van Den Haag.