RIS309585 Onderzoeksopzet bewonersparticipatie in de energietransitie

115

RIS250616 Commissiebrief ‘Versterken uitvoering & vergroten participatie in stadsdelen en wijken’, 3 juli 2012; RIS255780 Commissiebrief ‘Wijkparticipatie duurzaamheid’, College van burgemeester en Wethouders, 19 dec 2012; RIS269593 Commissiebrief ‘Checklist bewonersbijeenkomsten’, College van Burgemeester en Wethouders, 15 januari 2014; RIS281932 ‘Subsidieregeling leefbaarheid en bewonersparticipatie Den Haag 2015’; RIS283222 Collegebrief ‘Antwoord op aanbevelingen participatieverordening’, College van Burgemeester en Wethouders, 10 juni 2015; RIS295898 Commissiebrief ‘Hoofdlijnenbrief Burgerparticipatie 2016-2020 – pijlers en aanpak’, College van Burgemeester en Wethouders, 5 april 2016; RIS295898 Commissiebrief ‘Actieplan Burgerparticipatie 2016-2020’, College van Burgemeester en Wethouders, 16 december 2016; RIS297284 ‘Actieplan Burgerparticipatie 2016-2020: Samen leven is samen kiezen en samen doen’, gemeenteraad, 21 september 2017; RIS306921 Commissiebrief ‘Haags samenspel’, College van Burgemeester en Wethouders, 14 december 2020. 116

Inspraak- en Participatieverordening gemeente Den Haag 2012

117

RIS306921 Commissiebrief ‘Haags samenspel’, College van Burgemeester en Wethouders, 14 december 2020.

118

RIS293550 Commissiebrief ‘Hoofdlijnenbrief Burgerparticipatie 2016-2020 – pijlers en aanpak’, College van Burgemeester en Wethouders, 5 april 2016, p. 1. 119

RIS293550 Commissiebrief ‘Hoofdlijnenbrief Burgerparticipatie 2016-2020 – pijlers en aanpak’, College van Burgemeester en Wethouders, 5 april 2016, p. 2. 120

RIS293550 Commissiebrief ‘Hoofdlijnenbrief Burgerparticipatie 2016-2020 – pijlers en aanpak’, College van Burgemeester en Wethouders, 5 april 2016, p. 3. 121

RIS293550 Commissiebrief ‘Hoofdlijnenbrief Burgerparticipatie 2016-2020 – pijlers en aanpak’, College van Burgemeester en Wethouders, 5 april 2016.

22

participatietrajecten soms te laat starten122 en dat sommige doelgroepen, zoals jongeren en migranten, niet participeren.123 Om de participatie te verbeteren noemt het college verschillende pijlers waarop ze wil inzetten. Het gaat dan onder andere om het vergroten van de bekendheid van participatiemogelijkheden, het bereiken van meer groepen, het verder stimuleren van zelfsturende participatie, participatieprocessen rondom uitvoering verder optimaliseren en vaker beleidsbeïnvloedende participatie toepassen.124

Actieplan Burgerparticipatie 2016-2020: Samen leven is samen kiezen en samen doen Op 21 september 2017 is door de raad het ‘Actieplan Burgerparticipatie 2016-2020: Samenleven is samen kiezen en samen doen’ vastgesteld wat een uitwerking is van de Hoofdlijnenbrief Burgerparticipatie (zie hierboven). Het actieplan bevat een visie op bewonersparticipatie, concrete doelstellingen en maatregelen die de gemeente tussen 2016 en 2020 wil treffen.125 De gemeente wil een grotere betrokkenheid van bewoners realiseren. Dat wil de gemeente doen door bijvoorbeeld het inzetten op wijkprogramma’s en de burgerbegroting, zodat bewoners via wijkbudgetten zelf budget voor bepaalde activiteiten in de wijk kunnen toewijzen en via een wijkprogramma zelf prioriteiten kunnen opstellen voor hun wijk.126 Om meer bewoners te bereiken, wordt onder andere ingezet op e-participatie en frontlijnmedewerkers.127 Werken aan de frontlijn zou ertoe moeten leiden dat de gemeente meer inzicht heeft van wat er leeft in de stad. Ten slotte wil de gemeente participatietrajecten verbeteren door zelf te professionaliseren via de oprichting van een kenniscentrum en door “te leren door te doen.”128

Haags samenspel Eind 2020 is een nieuw beleidsdocument ‘Haags samenspel’ gestuurd naar de raad. Dit sorteert voor op een nieuwe nota over bewonersparticipatie die volgens het college later in 2020 zou worden gepubliceerd.129 ‘Haags samenspel’ is bedoeld om de raad te informeren over de stand van zaken van de bewonersparticipatie in Den Haag. In dit document worden enkele actielijnen voor de komende periode geformuleerd. Zo wordt onder andere ingezet op het verbeteren van ondersteuning aan participatieprojecten. Denk hierbij aan online participatie op maat voor projecten. Daarnaast wordt

122

RIS293550 Commissiebrief ‘Hoofdlijnenbrief Burgerparticipatie 2016-2020 – pijlers en aanpak’, College van Burgemeester en Wethouders, 5 april 2016, p. 2. 123

RIS293550 Commissiebrief ‘Hoofdlijnenbrief Burgerparticipatie 2016-2020 – pijlers en aanpak’, College van Burgemeester en Wethouders, 5 april 2016, p. 2. 124

RIS293550 Commissiebrief ‘Hoofdlijnenbrief Burgerparticipatie 2016-2020 – pijlers en aanpak’, College van Burgemeester en Wethouders, 5 april 2016, p. 6. 125

RIS297284 ‘Actieplan Burgerparticipatie 2016-2020: Samen leven is samen kiezen en samen doen’, gemeenteraad, 21 september 2017.

RIS297284 ‘Actieplan Burgerparticipatie 2016-2020: Samen leven is samen kiezen en samen doen’, gemeenteraad, 21 september 2017, p.17. 127

RIS297284 ‘Actieplan Burgerparticipatie 2016-2020: Samen leven is samen kiezen en samen doen’, gemeenteraad, 21 september 2017. p.20. 128

RIS297284 ‘Actieplan Burgerparticipatie 2016-2020: Samen leven is samen kiezen en samen doen’, gemeenteraad, 21 september 2017. p.14. 129

RIS306921 Commissiebrief ‘Haags samenspel’, College van Burgemeester en Wethouders, 14 december 2020, p. 1.

23

ingezet op het ontwikkelen van vernieuwende participatie-instrumenten, zoals bijvoorbeeld nieuwe tools voor online-participatie en de inzet van bewonersfora. Ten slotte wordt ingezet op ‘leren en professionaliseren’, waarbij gebruik wordt gemaakt van een netwerk van Haagse participatieprofessionals.130 Bij het schrijven van deze onderzoeksopzet was de genoemde nieuwe nota nog niet aan de gemeenteraad voorgelegd.

7.2.4 Beleidsuitvoering De energietransitie raakt diverse beleidsterreinen die op verschillende plekken in de gemeentelijke organisatie zijn ondergebracht. Het overkoepelend beleid en de monitoring was onderdeel van Dienst Stadsbeheer (DSB) en is recent overgegaan naar Dienst Stedelijke Ontwikkeling (DSO). Bij DSO zat al de opgave om woningen en bedrijven te verduurzamen en isoleren. De participatie en samenwerking met bewoners wordt voornamelijk gedaan door Dienst Publiekszaken (DPZ). Voor de bovengenoemde beleidsterreinen zijn de portefeuille directeuren verantwoordelijk, maar voor de gehele opgave is een stuurgroep op directieniveau gevormd. Hierin zit de directeur Energietransitie, algemeen directeur DSB, algemeen directeur DSO en de algemeen directeur DPZ. De directeur energietransitie is de voorzitter van deze stuurgroep. Hieronder staan per dienst de belangrijkste betrokken afdelingen: •

Dienst Stedelijke Ontwikkeling (DSO) o Het programmateam energietransitie is een gemeente breed team dat de transitie naar fossielvrije bronnen moet versnellen. Zij coördineert het beleid van de energietransitie en de monitoring van de voortgang hierop. Belangrijke instrumenten hiervoor zijn het stedelijk energieplan, de transitievisie warmte en de wijkenergieplannen. Er is een aparte directeur benoemd voor dit onderwerp.131 o De afdeling wonen faciliteert het verduurzamen en isoleren van woningen. Hiertoe zijn onder andere Hou van je Huis-winkels opgericht die advies en informatie geven aan bewoners die hun huis willen verduurzamen. Hier valt ook de VvE-balie onder waarmee Haagse VvE’s ondersteund worden. De afdeling wonen beheert ook het VvE Duurzaamheidsfonds, waarmee VvE’s geld voor duurzame investeringen kunnen lenen.132 o De afdeling economie faciliteert het verduurzamen van bedrijven.133 o Projecten: DSO trekt grote gebiedsontwikkelingen zoals de Binckhorst.134

•

Dienst Publiekszaken (DPZ) o Het team duurzaamheid is onderdeel van Stadsdelen en Wijken. Het team onderhoudt voor het thema duurzaamheid het contact met bewoners en ondernemers in de stad. Het team is

130

RIS306921 Commissiebrief ‘Haags samenspel’, College van Burgemeester en Wethouders, 14 december 2020.

131

Interview ambtelijke organisatie

132

DSO-Programma-Duurzaamheid 2020-2023 p.7

133

DSO-Programma-Duurzaamheid 2020-2023 p.7

134

DSO-Programma-Duurzaamheid 2020-2023 p.6

24

o.a. verantwoordelijk voor de subsidieregeling duurzame wijkactie Den Haag en begeleiding van duurzaamheidskringen. De gemeente Den Haag heeft voor een wijkgerichte aanpak gekozen waarin er per wijk integrale teams worden gevormd die nadenken over hoe die wijk het beste van het gas af kan gaan. Die teams bestaan o.a. uit medewerkers afkomstig van de bovengenoemde afdelingen. De samenstelling van de teams verschilt echter per wijk. De manier waarop bewoners betrokken zijn bij de plannen voor de wijk is ook wijkafhankelijk.135

8. Planning Hieronder staat de planning van het onderzoek. Onderzoeksopzet

Vaststelling juli 2021

Uitvoeren onderzoek

Augustus 2021 – Januari 2022

Opstellen feitenrapport

Februari – Maart 2022

Vaststellen feitenrapport voor ambtelijke controle

April 2022

Feitelijk wederhoor

April 2022 – Mei 2022

Vaststellen feitenrapport na ambtelijke controle

Juni 2022

Opstellen bestuurlijk rapport

Juli 2022 - Augustus 2022

Vaststellen bestuurlijk rapport voor bestuurlijke reactie

Augustus 2022

Bestuurlijk wederhoor

Augustus 2022 - September 2022

Publicatie

September 2022

135

Interview ambtelijke organisatie

25