RIS309530 Notulen van de raad van 10 juni 2021 (dag)

Belanghebbende d.d. 2 juni 2021 inzake ontwikkeling Noordelijk Havenhoofd (10127050)

Voor kennisgeving aannemen

18

BIZ Het Noordeinde d.d. 1 juni 2021 inzake fietschaos Haagse centrum (10127065)

Voor kennisgeving aannemen

19

Belanghebbende d.d. 3 juni 2021 inzake opkoopbescherming is discriminatie van de buurt (10127069)

Voor kennisgeving aannemen

20

Gemeente Zoetermeer d.d. 3 juni 2021 inzake aangenomen motie Samenwerking bij alle vervolgstappen goed organiseren (10127077)

Voor kennisgeving aannemen

13

14

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

16

Aan de orde is: D.

Vaststelling van de Notulen van 15 april 2021.

De Notulen worden ongewijzigd vastgesteld.

Aan de orde is: E.

Vaststelling van de Besluitenlijst.

De voorzitter. Ik wijs erop dat als gevolg van de korte interventie van de heer Bos aan het begin van de vergadering, voorstel E.1 geen onderdeel meer uitmaakt van deze besluitenlijst. E.2

E.3 E.4 E.5

E.6 E.7 E.8 E.9

Voorstel van het college inzake Toestemming wijziging Gemeenschappelijke Regeling VRH 2016 en wensen en bedenkingen bij het aansluiten van de VRH bij de werkgeververeniging van de Veiligheidsregio’s (RIS308670) Voorstel van het college inzake zienswijze ontwerp-meerjarenbegroting 2022 – 2025 Veiligheidsregio (RIS308467) Voorstel van het college inzake Omgevingsdienst Haaglanden: Zienswijze ontwerpbegroting 2022, meerjarenraming 2023-2025 (RIS308732) Voorstel van het college inzake Zienswijze op de ontwerpbegroting 2022 en de ontwerpbegrotingswijziging 2021 van de Gemeenschappelijke regeling GGD en VT Haaglanden (RIS308793) Voorstel tot vaststelling van de Verordening tot derde wijziging van de Algemene legesverordening Den Haag 2021 (RIS308774) Voorstel van het college inzake verhuizing fietsdepot Haaglanden naar Mercuriusweg (RIS308784) Voorstel van het presidium inzake benoeming lid presidium (RIS309036) Voorstel van het college inzake Concept zienswijze begroting Servicebureau Jeugdhulp (RIS308933)

De voorstellen worden achtereenvolgens zonder beraadslaging en zonder stemming aangenomen. De voorzitter. Ik feliciteer de heer Mahmood met zijn benoeming tot lid van het presidium. Ik zou zeggen: ga nog lekker even op vakantie want het kost heel veel tijd! (Geroffel op de tafels)

Aan de orde is: F. F.1 F.2 F.3 F.4

Datumbepaling: Parkeergarage Bezuidenhout. Uitbuiting arbeidsmigranten. Stadstrots! Maak # Den Haag Instafamous. Wijzig straatnaam 'Marktweg' naar 'Oranjestraat-Marktweg'.

De voorzitter. Ik lees even voor uit andermans werk, te weten van de desbetreffende wethouders. Het voorstel inzake parkeergarage Bezuidenhout: december 2021. Het voorstel Uitbuiting arbeidsmigranten: vierde kwartaal 2021. Het voorstel Stadstrots! Maak # Den Haag Instafamous:

17

derde kwartaal 2021. Het voorstel Wijzig straatnaam 'Marktweg' naar 'Oranjestraat-Marktweg': december 2021. De vergadering wordt enige ogenblikken geschorst.

Aan de orde is: G.

Voorstel van het college inzake RES 1.0 Rotterdam Den Haag (RIS308458).

De beraadslaging wordt geopend. Arjen Kapteijns (GroenLinks). Voorzitter. Om te bewijzen dat het de vorige keer ten onrechte van de agenda is gegaan, zal ik het kort houden. De RES is een niet-bindend document dat vooral is bedoeld voor de rijksoverheid om het gevoel te krijgen of, alle regels bij elkaar opgeteld, we een beetje in de pas lopen met de nationale doelstellingen op het gebied van verduurzaming. Dat neemt niet weg dat we als raad gezamenlijk een zienswijze bij het concept-RES hebben ingediend, waar een aantal heel goede, breed gedeelde zorgpunten in zitten maar die slechts zeer ten dele zijn overgenomen. Daarom vind ik het belangrijk dat we bij de vaststelling vasthouden aan onze aanvankelijke zorgpunten. De VVD gaat zo meteen, mede namens het CDA, de PvdA en mijn partij, daarover dan ook een amendement indienen. Joris Wijsmuller (HSP). Voorzitter. We zitten hier niet voor onszelf maar voor de mensen in de stad, maar de mensen in de stad hebben geen flauw idee waar de Regionale Energiestrategie voor is. Deze RES is een regionale regentensamenzwering, waarin voor het Rijk de lijnen worden uitgestippeld voor de energietransitie in de regio Rotterdam Den Haag.

In de RES staat echter geen woord over het meest vervuilende deel van deze regio, het Rotterdamse havenindustriecomplex, maar in de RES wordt wel een belangrijke rol toegedicht aan de restwarmte van deze smerige fossiele industrie waar tienduizenDen Haagse huishoudens afhankelijk van dreigen te worden gemaakt. In Den Haag vinden we dat het anders moet en aangetoond is dat we ook genoeg duurzame bronnen in onze eigen omgeving hebben. Daarom heeft de raad eerder op mijn voorstel een uitgebreide zienswijze op het concept-RES vastgesteld maar in de RES die nu ter besluitvorming voorligt, is daar nagenoeg niets mee gedaan. In Den Haag hebben we ook op mijn voorstel de motie 'Geen energietransitie zonder bewonersparticipatie' aangenomen. Desondanks wil het college de RES zonder serieuze participatie goedkeuren en in het voorliggende raadsvoorstel staat zelfs geen woord over participatie. Waarom voert het college de aangenomen motie 'Geen energietransitie zonder bewonersparticipatie' niet uit? In de RES staan ook geen concrete doelen voor CO2-reductie terwijl Den Haag toch echt in 2030 klimaatneutraal wil zijn. Het is, kortom, een RES zonder participatie, zonder concrete doelen maar wel met een blinde vlek voor de vervuilende industrie uit de Rotterdamse haven die volgens de RES zelfs een smeerpijp naar Den Haag kan krijgen terwijl we hier genoeg duurzame warmtebronnen hebben.

Op deze manier spelen regionale regenten de vervuilende industrie en de monopolisten op de energiemarkt, zoals het Japanse Eneco, in de kaart en hebben bewoners het nakijken. Dat is onacceptabel. Wij zitten hier niet voor onszelf of voor het grootkapitaal maar voor de mensen uit de stad. Daarom zal de heer Barker zo dadelijk mede namens mij een amendement indienen waarin de gemeente Den Haag besluit om niet akkoord te gaan met deze RES. Tot slot heb ik nog een vraag naar aanleiding van de inspraak. Kunnen we gezien de specifieke kenmerken van onze Haagse regio toch niet anders en echt tegengesteld zijn aan de Rotterdamse regio om de RES 2.0 alleen voor de regio Haaglanden te maken? Ik ben benieuwd naar de reactie van de wethouder. Lesley Arp (SP). Voorzitter. Net als de heer Wijsmuller heeft mijn fractie moeite met deze RES. De zienswijze die onze gemeenteraad bij de conceptversie van de RES indiende, komt onvoldoende terug in de RES 1.0. Aangezien de klimaatcrisis niet wacht, denkt mijn fractie dat het nu tijd is voor een helder signaal. Door tegen deze RES te stemmen, laat Den Haag zien dat het anders moet. Wel heeft 18

mijn fractie nog een motie over een punt dat niet in het concept-RES en daarom niet in de zienswijze stond. Dat gaat om de opwek van zonne- en windenergie op daken van particulieren en woningcorporaties. Het is goed dat het nu in de RES is opgenomen maar de ambitie is onwijs laag. Alle geschikte daken in Nederland van zonnepanelen voorzien, daarmee kunnen we meer energie opwekken dan die welke alle huishoudens bij elkaar gebruiken. Een gemiste kans om dan zo laag in te zetten in de regio Rotterdam Den Haag, waar geschikte daken te over zijn. Daarom de motie 'Meer zon op dak!', waarvan het dictum luidt: roept het college op in het proces richting de RES 2.0 te lobbyen voor een flink hogere ambitie van kleinschalige opwek van zonne- en windenergie op daken van particulieren en woningcorporaties. Deze motie dien ik in samen met mevrouw Klokkenburg van de ChristenUnie/SGP en de heer Wijsmuller van de Haagse Stadspartij. De voorzitter. Door mevrouw Arp, daartoe gesteund door mevrouw Klokkenburg en de heer Wijsmuller, wordt de volgende motie (G.1 SP) ingediend:

Motie G.1 SP Meer zon op dak! De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 mei 2021, ter bespreking van Voorstel van het college inzake RES 1.0 Rotterdam Den Haag (RIS308458). Constaterende, dat: • in de RES 1.0 Rotterdam Den Haag de schamele ambitie van 547 Gwh voor kleinschalige opwek van zonne- en windenergie is opgenomen (zonne- en windenergie op daken van particulieren en woningcorporaties); Overwegende, dat: • op slechts 4% van de geschikte daken in Nederland op dit moment zonnepanelen liggen; • uit verschillende studies blijkt dat met zonnepanelen op daken van woningen jaarlijks tussen de 19 en 35 TwH opgewekt kan worden; • dit betekent dat zelfs in het meest ongunstige scenario 92% van de 21 Twh die huishoudens op dit moment op jaarbasis gebruiken kan worden opgewekt door zon op daken; • in Den Haag alleen al op de daken van woningcorporaties tussen de 175 en 420 GwH per jaar kan worden opgewekt; • particuliere daken en de stad Rotterdam dan nog niet zijn meegerekend. Van mening, dat: • de in de RES opgenomen ambitie voor kleinschalige opwek van zonne- en windenergie geen zoden aan de dijk legt. Roept het college op: • in het proces richting de RES 2.0 te lobbyen voor een flink hogere ambitie van kleinschalige opwek van zonne- en windenergie op daken van particulieren en woningcorporaties; En gaat over tot de orde van de dag.

De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Kavish Partiman (CDA). Voorzitter. De RES 1.0 is een visiestuk over hoe we dit in de regio willen gaan doen. Zoals ons meerdere keren is verteld in deze strategie, heeft dit voor de gemeente Den Haag geen bindende juridische en financiële gevolgen. En dat is een goede zaak, want er staan zaken in deze strategie waar het CDA Den Haag anders tegenaan kijkt. Het amendement van de VVD samen met GroenLinks, de PvdA en onze partij, haalt een van deze zaken eruit en daarom ondersteunen we dat ook ten volle.

19

Daarnaast willen we als CDA een signaal afgeven, een signaal aan de andere gemeenten in de regio die deze strategie hebben aangenomen of nog gaan aannemen. Een signaal dat zegt: wij hebben als Den Haag andere zorgen en voorstellen op het gebied van duurzaamheid en die zien we nog te weinig terug in deze regionale strategie. Een signaal waarmee we als Haagse raad zeggen: ons eigen duurzaamheidsbeleid is leidend. We zullen ook vanuit dat leidende Haagse duurzaamheidsbeleid naar voorstellen van andere bestuursorganen blijven kijken. Op die manier kan de RES 1.0 nooit gebruikt worden om ons dingen op te leggen die niet in lijn zijn met onze visie op een duurzaam Den Haag, op een Den Haag dat we door willen geven. Daarom een motie, meeondertekend door de heer Van der Helm van de VVD, met als dictum: spreekt uit dat de ambities van Den Haag op het gebied van de energietransitie, zoals vastgesteld in eerdere debatten, besluiten en beleidsstukken, en nog vast te stellen in toekomstige debatten, besluiten en beleidsstukken, leidend blijven ten opzichte van eventuele afwijkingen daarop in de RES 1.0. De voorzitter. Door de heer Partiman, daartoe gesteund door de heer Van der Helm, wordt de volgende motie (G.2 CDA) ingediend:

Motie G.2 CDA Duurzame energieambities Den Haag blijven leidend De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 10 juni 2021, ter bespreking van het voorstel van het college inzake de RES 1.0 Rotterdam/Den Haag. Constaterende, dat: • de RES 1.0 een document is van meerdere gemeenten in de regio; • bij geen enkele gemeente in deze regio het zo zal zijn dat de tekst van de RES 1.0 letterlijk en volledig, woord voor woord, overeenkomt met de duurzame energieambities van die gemeente, zoals besproken in eerdere gemeentelijke debatten en vastgelegd in eerder genomen besluiten en beleidsstukken. Overwegende, dat: • hoe miniem eventuele afwijkingen ook zouden kunnen zijn, eventuele onduidelijkheid over welke documenten leidend zijn, ongewenst is. Spreekt uit dat: • de ambities van Den Haag op het gebied van de energietransitie, zoals vastgesteld in eerdere debatten, besluiten en beleidsstukken, en nog vast te stellen in toekomstige debatten, besluiten en beleidsstukken, leidend blijven ten opzichte van eventuele afwijkingen daarop in de RES 1.0. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Chris van der Helm (VVD). Voorzitter. Gezien mijn spreektijd ga ik het kort houden.

Ik wil veel zeggen over de RES maar we hebben er de afgelopen tijd al veel over gezegd, bijvoorbeeld ook in het kader van de zienswijze die we bij het concept-RES hebben ingediend. Daar is helaas bar weinig mee gedaan. Als raad hebben we daar natuurlijk ook over gesproken. Samen met onder andere GroenLinks hebben we het er uitvoerig over gehad hoe we dit op een goede manier kunnen oplossen voor de RES, waar ook allerlei goede punten in staan voor de stad. Daarom een amendement, mede namens de heer Kapteijns van GroenLinks, de heer Partiman van het CDA, mevrouw Holman van de PvdA en mevrouw Klokkenburg van de ChristenUnie/SGP. Het besluit luidt nu nog: I. De RES 1.0 Rotterdam Den Haag vast te stellen. Middels het amendement zou het besluit dan gaan luiden: I. De RES 1.0 Rotterdam Den Haag, minus de in de RES 1.0 genoemde bepalingen en passages over de Leiding door het Midden (WarmtelinQ), vast te stellen, en verder met dien verstande dat de door ons eerder 20

ingediende wensen en bedenkingen bij het concept-RES (zoals meer aandacht voor energiebesparing, voorrang voor lokale hernieuwbare bronnen, keuzevrijheid voor inwoners van groot belang is, Den Haag er naar streeft in 2030 klimaatneutraal te zijn) leidend zijn voor de gemeente Den Haag in de (toekomstige) lokale besluiten en (verdere) uitwerking van (toekomstig) lokaal beleid. De voorzitter. Door de heer Van der Helm, daartoe gesteund door de heer Kapteijns, de heer Partiman en mevrouw Holman, wordt het volgende amendement (G.C VVD) voorgesteld:

Amendement G.C VVD Haagse visie RES 1.0 Rotterdam Den Haag De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 10 juni 2021, ter bespreking van het voorstel van het college inzake RES 1.0 Rotterdam Den Haag (RIS 308458). Besluit om het dictum als volgt te wijzigen: Besluit: I. De RES 1.0 Rotterdam Den Haag, minus de in de RES 1.0 genoemde bepalingen en passages over de Leiding door het Midden (Warmtelinq), vast te stellen, en verder met dien verstande dat de door ons eerder ingediende wensen en bedenkingen bij de concept-RES (zoals meer aandacht voor energiebesparing, voorrang voor lokale hernieuwbare bronnen, keuzevrijheid voor inwoners van groot belang is, Den Haag er naar streeft in 2030 klimaatneutraal te zijn) leidend zijn voor de gemeente Den Haag in de (toekomstige) lokale besluiten en (verdere) uitwerking van (toekomstig) lokaal beleid. Het amendement maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. René Oudshoorn (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Voorzitter. Over de nieuwe ondemocratische tussenlaag die RES heet, kunnen we kort zijn. Daar zijn we uiteraard tegen. Er is geen sprake van participatie en de zienswijze van de raad is er niet in meegenomen. De RES omvat onder andere de Leiding door het Midden waar we hartgrondig tegen zijn, evenals de zoektocht naar locaties voor 38 windmolens. Dus wat ons betreft gaat dit niet door. Robert Barker (PvdD).

Voorzitter. Het stuk dat nu voorligt, is wat de Partij voor de Dieren betreft ondermaats. Niet alleen omdat het geen strategie is - what's in a name? - maar ook omdat het zwaar stuurt op de Rotterdamse havenwarmte; zelfs de wethouder neemt hier afstand van. We hebben gistermiddag ook de brief gezien over de geothermiebron in Ypenburg die zelfs in gevaar dreigt te raken hierdoor. Belangrijker nog: de RES heeft niets met onze zienswijze gedaan. Wat de Partij voor de Dieren betreft is dan maar één conclusie mogelijk: we stemmen niet in. Maar dit moeten we wel onderbouwen. Vandaar het volgende amendement dat ik mede namens de HSP indien, waarin dit dus exact staat. Wat de Partij voor de Dieren betreft moeten we vol inzetten op CO2-besparing, isolatie en lokale initiatieven en moeten we de smeerpijp aan een ander geven. De voorzitter. Door de heer Barker, daartoe gesteund door de heer Wijsmuller, wordt het volgende amendement (G.A PvdD) voorgesteld:

Amendement G.A PvdD Stel de RES niet vast De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op donderdag 10 juni 2021, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake RES 1.0 Rotterdam Den Haag (RIS308458). Besluit om: • Het dictum ‘De RES 1.0 Rotterdam Den Haag vast te stellen’ te wijzigen in ‘De RES 1.0 Rotterdam Den Haag niet vast te stellen’. Het amendement maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. 21

Janneke Holman (PvdA). Voorzitter. Ik zal mijn inbreng in de commissie niet helemaal herhalen, dus houd ik het kort. Ik heb er toen een punt van gemaakt dat de reactie op onze zienswijze maar ook op die van andere gemeenten vrij mager is en dat vrijwel alles wordt doorgeschoven naar de RES 2.0. Dat is teleurstellend. Ook de PvdA maakt zich zorgen over de participatie van bewoners bij de RES, zowel in de totstandkoming ervan als in hoeverre een plek voor bewonersinitiatieven goed is geborgd. Daarom is het goed dat er nu een amendement ligt van VVD, GroenLinks en CDA dat wij ook mede indienen, waarin we vasthouden aan onze zienswijze en niet akkoord gaan met de passage over de Leiding door het Midden. Overigens dank dat de wethouder in de commissie heeft aangegeven om specifiek bezig te gaan met het betrekken van jongeren bij de RES. Ik heb een paar mooie voorbeelden gezien waaruit blijkt dat dit heel goed lukt, bijvoorbeeld in Noord-Holland. Het gaat immers om hun toekomst. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Voorzitter. Het adagium van deze wethouder is elke keer 'het proces is belangrijker dan de uitkomst, het is een document voor in de kast', maar we stemmen wel over een document waarin een aantal zaken staan waar mijn fractie niet achter kan staan, zoals de nadruk op hogetemperatuurwarmtenetten.

En ook al staat het straks alleen in de kast, ik zie het daar liever niet op deze manier staan. En bovendien: kan het er later nog uitgehaald worden, om welke reden dan ook. Mijn fractie steunt dan ook het amendement van collega Van der Helm waarbij de RES vastgesteld wordt zonder de passages over de Leiding dor het Midden. Zo kunnen we een helder signaal afgeven aan de provincie en de omliggende gemeenten die onderdeel uitmaken van deze RES. Dennis Groenewold (D66). Voorzitter. Wat betreft de RES 1.0 lijkt het een beetje een discussie te worden over de Leiding door het Midden, zoals hier wel vaker gebeurt, en dat betreur ik eigenlijk wel, want de RES is in feite een uitwerking van de afspraken die zijn gemaakt aan de klimaattafels. Wat D66 betreft is het mooie daarvan dat we nou juist eens verder kijken dan de eigen grenzen van onze gemeente en dat we in regionaal verband een energiestrategie opzetten, waarin die Leiding door het Midden voor meerdere gemeentes een belangrijke rol speelt. Den Haag is nou eenmaal geen eiland waar je voor jezelf afspraken kunt maken en dingen kunt regelen. Je hebt te dealen en ook rekening te houden met de gemeentes om je heen. Daarom snap ik volledig dat die Leiding door het Midden of WarmtelinQ zoals die tegenwoordig heet, in de RES is opgenomen.

Sterker nog, voor D66 was dat een van de belangrijkste punten om altijd voor aanleg van de Leiding door het Midden te zijn. Ik vind het dan ook jammer dat er nu een amendement ligt dat dit er uithaalt, want ik vind dat we ons daarmee bestuurlijk een beetje voor schut zetten en onszelf op een eiland plaatsen. Dat kunnen we doen omdat we het belang van Den Haag zo belangrijk vinden, maar hier gaat het om een regionale afspraak die je met elkaar maakt waarin voor andere gemeentes die Leiding door het Midden een heel belangrijke rol kan spelen. Je kunt er inhoudelijke kanttekeningen bij plaatsen maar ik blijf van mening dat we ons op deze manier lichtelijk voor schut zetten bij de andere gemeentes die hiervan afhankelijk zijn. Dus D66 betreurt het amendement. We zullen daar ook zeker niet voor gaan stemmen. Mocht het worden aangenomen, dan zullen we toch wel instemmen met de zienswijze, omdat het belangrijk is om het signaal af te geven dat we de RES serieus nemen. Wethouder Van Tongeren (GroenLinks). Voorzitter. Ik ga allereerst in op de motie van de SP met als titel 'Meer zon op dak!'. Het college vindt dat bijzonder sympathiek. We hebben in Den Haag 'Het jaar van het dak' uitgeroepen, teneinde zo veel mogelijk zon op daken te krijgen, ook die van particulieren en woningbouwcorporaties.

De motie spreekt over het lobbyen voor een flink hogere ambitie van kleinschalige opwek van zonne- en windenergie. Waar het gaat om de vraag in welke regio er hoeveel schone energie opgewekt kan worden, is de landelijke optelsom ruimschoots gehaald. Dus landelijk is er niet een druk om nog meer locaties te vinden binnen de RES'en om tot de landelijke doelstelling van 35 terawattuur te komen van schone energie, maar voor ons als stad is het heel belangrijk - daar zijn we met de kadernota Duurzaamheid mee begonnen - dat elk geschikt dak zon, groen of wit kan worden. Daarmee kan het college deze motie van de SP, de HSP en de ChristenUnie/SGP van harte omarmen. Dan de motie van de heer Partiman met als titel 'Duurzame energieambities Den Haag blijven leidend'. Uiteraard, de raad is het hoogste bevoegde orgaan voor wat er gebeurt in de gemeente 22

Den Haag. Uiteraard moeten we op een heleboel onderwerpen samenwerken met de gemeentes om ons heen, evenals landelijk en internationaal. De ambities van Den Haag op het gebied van energietransitie, zoals vastgesteld door de raad, zijn leidend. Daarmee kan het college deze motie omarmen. Dan is er het breed gedragen amendement dat ingediend is door de VVD, GroenLinks, het CDA, de PvdA en de ChristenUnie. Het college hecht aan een goede regionale samenwerking. Het college heeft ook zeker behoefte aan oog voor wat er nodig is in de gemeenten om ons heen. We hebben het dan niet zozeer over het basisidee om eenvijfde van de stad te voorzien van duurzame warmte die uit Rotterdam komt, maar wel delen we een aantal zorgen over bijvoorbeeld de plannen die nu op tafel liggen voor het doortrekken en het gebrek van betrokkenheid van de relevante gemeenten, laat staan de participatie van de inwoners. Dus het college kan zeker overweg met het amendement van de VVD. Joris Wijsmuller (HSP). Ik ben blij dat de wethouder dat amendement omarmt. Ze heeft gisteren een brief gestuurd waarin ze aangeeft zich zorgen te maken over de concurrentiepositie van de Leiding door het Midden met de geothermie. Welke acties gaat ze daar verder nog aan koppelen? Wethouder Van Tongeren (GroenLinks).

Alle verschillende mogelijkheden om met de provincie in gesprek te komen over wat de consequenties zijn voor onze gemeente en over de mogelijkheden voor duurzame lokale warmte. Een aantal van u heeft ongetwijfeld contact met de provinciale fracties of met de landelijke fracties. Ik heb zelf een eerste poging gedaan om met de minister in gesprek te komen over dit onderwerp. Ik begrijp dat het bij grote investeringsbeslissingen in zo'n druk land als Nederland zelden mogelijk is om echt iedereen achter een onderwerp te krijgen maar ik ga er wel van uit dat ook landelijk het inzicht er is dat lokale duurzame warmte van groot belang is. Je ziet ook een toenemende interesse om kleinere en grotere lokale bronnen als eerste te benutten. Dus op alle niveaus, landelijk, provinciaal en buurgemeentes, dragen wij uit dat dit de volgorde is, die ook door deze raad vastgesteld is. Robert Barker (PvdD). Wat gaat de wethouder doen als dit aangenomen wordt? Betekent dit richting RES 2.0 dat u duidelijker met uw vuist op tafel slaat, in de zin van dat als het niet goed geregeld wordt rond de Leiding door het Midden en de aftakking naar Leiden, we nog voordat het naar de raden gaat, zullen zeggen dat we het niet acceptabel vinden? Wethouder Van Tongeren (GroenLinks). Als de raad in meerderheid mij daartoe oproept, dan gaat het college dat zeker uitdragen.

Maar het college ziet ook dat de stad Den Haag voor eenvijfde van deze duurzame restwarmte voorzien kan worden en dat we dan nog een forse uitdaging hebben voor de overige viervijfde. Ik zou zeggen: laten we dat doen in de aanloop naar RES 2.0. Ik ben zelf altijd van de overtuiging dat met de vuist op tafel slaan niet zo heel veel zin heeft maar dat het absoluut belangrijk is om goed gefundeerd posities uit te wisselen en rekening te houden met elkaars belangen. Een landsbelang is dat we lokale duurzame bronnen als eerste inzetten en dat we vervolgens kijken wat de andere mogelijkheden zijn. Robert Barker (PvdD). Wat ik vooral zoek, is dat we niet bij de RES 2.0 in precies dezelfde fase terechtkomen als bij de RES 1.0, namelijk dat we er als raad door verrast worden. Dus zal de wethouder ervoor zorgen dat we bij de RES 2.0 niet in precies dezelfde situatie terechtkomen, waarbij er sprake is van een slecht stuk waar zo zwaar gestuurd wordt op de Leiding door het Midden? Wethouder Van Tongeren (GroenLinks). We hebben het over een visie die opgesteld wordt door verschillende bestuursorganen, namelijk de provincie, vier waterschappen en 23 gemeentes. Deze wethouder heeft uiteraard enorm veel invloed, maar andere wethouders hebben die ook, evenals de gedeputeerde. Dus we zullen er toch met z'n allen uit moeten komen als je een gezamenlijk stuk schrijft.

Dat heb je in de MRDH, dat heb je in de provincie en dat heb je landelijk. Het college probeert de belangen van Den Haag zo goed mogelijk te behartigen, maar probeert er ook voor te zorgen dat we stappen zetten richting dat klimaatneutrale 2030, wat u en het college zo belangrijk vinden. 23

Het amendement van de heer Barker en de heer Wijsmuller moet het college ontraden. Het helemaal niet vaststellen van deze gezamenlijke strategie vindt het college niet aanvaardbaar. De heer Wijsmuller heeft gevraagd of we dit niet veel beter zouden kunnen regelen in de regio Haaglanden. Het college is het met de heer Wijsmuller eens dat je per onderwerp moet kijken op welk niveau je het het beste kan doen. Welke dingen moet je in een buurt doen, welke in een wijk, welke in een stadsdeel, welke in een hele stad enzovoorts? We werken bijvoorbeeld ten aanzien van geothermie samen met onze buurgemeenten. Dan vindt het overleg plaats tussen Westland, HVC en de gemeente Den Haag. Rond Ypenburg hebben we een soortgelijke samenwerking. Dus er is niet één logische afbakening op energiegebied. Onze stroom komt tot uit Noorwegen en Frankrijk, waar je voor kunt kiezen. Er is gekozen om te kijken naar deze regio. Dat is landelijk vastgesteld en dat hangt onder het Klimaatakkoord waar wij als gemeente via de VNG mee hebben ingestemd. Vandaar dat onze RESregio vrij groot is. De haven van Rotterdam maakt daar geen onderdeel van uit. In andere gebieden van Nederland zijn die regio's kleiner, maar ik deel met de heer Wijsmuller dat om het echt uit te voeren, je het niveau moet zoeken waar je ook echt iets concreets kunt realiseren.

De heer Wijsmuller vroeg verder naar de participatie die voor hem een grote zorg is. Bij elke vergadering vraagt hij consistent hoe het daarmee staat. Ik heb destijds toegezegd dat de bewonersinitiatieven betrokken zouden worden bij de totstandkoming van de RES, wat ook gebeurd is, en dat alle andere burgers getrapt betrokken zijn. Ik heb zelf in de zomer digitaal overleg gehad. Je merkt dan al dat waar het gaat om een plan voor de hele wijk, ze dat eigenlijk al te ver van hun bed vinden. Op het niveau van de hele regio is het mij in elk geval niet gelukt om in gesprek te komen. Getrapt, via het energienetwerk, via allerlei duurzame initiatieven, zoals Duurzaam Den Haag, lukt het wel; die zijn erbij betrokken. In reactie op het voorstel van de PvdA over de jongerenambassadeurs kan ik melden dat er contacten mee worden gelegd om te kijken hoe ze bij de Transitievisie Warmte op een zinnige en voor hen ook prettige manier betrokken kunnen worden. De beraadslaging wordt gesloten. De voorzitter. De stemming over de moties, de amendementen en het voorstel zal vanavond plaatsvinden. De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.

Aan de orde is: H. Voorstel van het college inzake Zienswijzeprocedure Programmabegroting 2022-2025 Industrieschap de Plaspoelpolder, alsmede kennisname van jaarrekening 2020 (RIS308476). De beraadslaging wordt geopend. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Voorzitter. Slechts drie raadsleden willen het woord voeren over de begroting van het Industrieschap Plaspoelpolder en ze zitten ook nog alle drie in de Rekeningencommissie. Dat is kenmerkend voor hoe we als raad omgaan met de verbonden partijen. We houden te weinig de vinger aan de pols wat mij betreft. Zo blijkt het Industrieschap Plaspoelpolder een weerstandsvermogen te hebben dat zo'n drieënhalf keer hoger is dan ze zelf nodig vinden. Eigenlijk weet niemand hier waarom en of we dat geld terug kunnen krijgen. We krijgen er nog een briefje over van de wethouder, zoals is toegezegd. Volgend jaar volgt een herijking van het kader van de verbonden partijen en op initiatief van onze Rekeningencommissie zullen we op een apart moment de jaarrapportage Verbonden partijen bespreken vanaf nu. Ik zou mijn mederaadsleden willen oproepen om tot dan één verbonden partij uit te kiezen en deze tegen het licht te houden. Adopteer een verbonden partij, zodat we ons weer verbinden met de verbonden partijen. Peter Bos (HSP). Mooie woorden van de heer De Vuyst.

Ik heb een vraag aan het college en die gaat met name over de informatievoorziening door het college. Op 7 juni, afgelopen maandag, kregen we 24

een brief van de wethouder waarin stond dat de raad een zienswijze kan indienen binnen acht weken na 14 april. Toen ben ik gaan rekenen en dat is dus 9 juni. Vandaag is het 10 juni. We kunnen dus helemaal geen zienswijze meer indienen. Dat is gewoon onmogelijk. In de stukken die eerder hierover zijn gestuurd, is die deadline niet eens genoemd; er is daarin helemaal niet gesproken over een deadline. Dus ik heb er toch wel heel veel problemen mee dat dit op deze manier naar de raad is gegaan en we zo slecht zijn geïnformeerd. Graag een reactie van het college hierop. Ralf Sluijs (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Voorzitter. Omwille van de tijd ga ik vrij snel door naar een motie. Wij hebben zorgen over het parkeerterrein aan de Sylvain Poonsstraat dat dreigt te verdwijnen. Waar de heer De Vuyst verbonden partijen wil adopteren, willen wij een parkeerterrein adopteren. Daarom verzoeken wij het college het draagvlak voor het opheffen van het parkeerterrein in de wijk te peilen alvorens een bouwplan uit te werken en de raad over de uitkomsten te informeren. Maarten De Vuyst (GroenLinks). We hebben dit in de commissie ook al besproken en ik zat er later nog even over na te denken, wat bij mij toch nog de volgende vraag oproept.

Wat als we in plaats van een parkeerterrein zouden kijken naar de mogelijkheid om daar in de toekomst een Park & Ride te realiseren? Zou u daar dan ook mee akkoord kunnen gaan? Ralf Sluijs (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Daar sta ik helemaal niet onwelwillend tegenover. Wellicht dat die vraag ook meegenomen kan worden in het draagvlakonderzoek. De voorzitter. Door de heer Sluijs wordt de volgende motie (H.1 HvDH/GdM) ingediend:

Motie H.1 HvDH/GdM Laat parkeerterrein Wateringse Veld niet verdwijnen De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 10 juni 2021, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Zienswijzeprocedure Programmabegroting 2022 - 2025 Industrieschap de Plaspoelpolder, alsmede kennisname van jaarrekening 2020: Constaterende, dat: • Industrieschap de Plaspoelpolder in haar Programmabegroting aangeeft het parkeerterrein aan de Sylvain Poonsstraat op te willen heffen. Overwegende, dat: • het parkeerterrein door veel mensen gebruikt wordt en bewoners ook niet op de hoogte zijn van het voornemen om het op te heffen; • er net een flat gebouwd is waardoor de parkeerdruk in de wijk fors gestegen is; • het opheffen van het parkeerterrein vermoedelijk tot grote onrust zal leiden in de wijk. Verzoekt het college: • draagvlak voor het opheffen van het parkeerterrein in de wijk te peilen, alvorens een bouwplan uit te werken en de raad over de uitkomsten te informeren. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Wethouder Bruines (D66). Voorzitter. Hoe we omgaan met verbonden partijen en met de betrokkenheid en de inzet van de raad daarbij is inderdaad een belangrijk punt dat GroenLinks hier naar voren brengt.

Overigens heeft u er een briefje over gekregen, dat ik afgelopen vrijdag heb verstuurd en dat maandag is geattendeerd. De heer Bos heeft gevraagd naar de termijn. Het stuk dat u heeft gekregen omvat het voorstel om geen zienswijze in te dienen. We hebben altijd zienswijzeprocedures bij dit soort zaken. Er gelden 25

daarvoor een aantal algemene regels. In het voorstel dat u gekregen heeft over de jaarrekening stelt het college u voor om geen zienswijze in te dienen. U kunt besluiten om dat alsnog te doen. Nou is het inderdaad vandaag toevallig één dag na die formele einddatum, maar dat heeft ook te maken met het moment waarop deze raadsvergadering plaatsvindt. Had u nog een zienswijze willen indienen, dan had die vandaag voor moeten liggen en dan had het Industrieschap Plaspoelpolder die ongetwijfeld nog wel in behandeling genomen. Maar zodra de jaarrekening en de stukken worden vastgesteld, zijn ze naar de raad gegaan. En dan hangt het er ook van af wanneer het hier wordt geagendeerd. Peter Bos (HSP). Ik heb niet zo'n behoefte aan uitleg over hoe het is gegaan vanuit het college, maar ik had wel gehoopt op toch op z'n minst een klein excuus in de zin van: sorry, de informatievoorziening was niet helemaal goed en dat had beter gekund richting de raad. Maar dat hoor ik helemaal niet van de wethouder en dat vind ik jammer. Wethouder Bruines (D66). Ik vind het jammer dat de heer Bos zo geïrriteerd is, want ook in de aanbiedingsbrief bij de stukken is de datum van 9 juni genoemd als datum waarop de zienswijze binnen had moeten zijn. Dus volgens mij is de informatievoorziening goed verlopen. Peter Bos (HSP). Ik heb het niet gelezen, maar ik zal nog een keer kijken of ik het kan vinden.

Maar goed, dan verschillen we daarover van mening; dat kan natuurlijk ook. Wethouder Bruines (D66). In de commissievergadering hebben we volgens mij vastgesteld dat dit eigenlijk best belangrijke stukken zijn en dat het ook belangrijk is dat we er even de tijd voor nemen om er goed met elkaar over te spreken. Ik denk dat het van beide zijden verstandig is om even goed op te letten dat alles op tijd bij u is en ook helder is wat wel en niet de bedoeling en is en dat u ook goed kijkt naar wat er voorligt en nagaat of het zinnig is om er over te spreken. Dan kom ik op de motie van Hart voor Den Haag. Ik wil erop wijzen dat het niet de gemeente Den Haag is die dit ontwikkelt maar het Industrieschap Plaspoelpolder. Die grond is van het industrieschap. Daar komen plannen voor. Het gaat ontwikkeld worden en er is een bestemmingsplanprocedure voor met alle inspraak, zienswijzen, betrokkenheid en participatie die daarbij horen volgens de reguliere wet- en regelgeving. Dus dat komt er allemaal nog aan. Die grond is al jarenlang eigendom van het IPP en is dus geen eigendom van de gemeente Den Haag. De huidige parkeerplekken worden inderdaad niet meegeteld als openbare parkeerplekken, ook al worden ze op dit moment wel als zodanig gebruikt.

Het is in ieder geval geen officieel parkeerterrein dat meetelt in de parkeerbalans en kan dus ook niet gezien worden als een officiële overlooplocatie voor parkeren. Het IPP wil dat nu gaan ontwikkelen. Via de bestemmingsplanprocedure komen de plannen et cetera ook bij de raad langs. Dat is volgens mij ook het moment waarop u daar het een of ander van kan vinden. Ralf Sluijs (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Ik kan heel ver meegaan in het verhaal van de wethouder dat dit eigendom is van het IPP, maar we hebben hier wel te maken met een verbonden partij waar we dus aandeelhouder van zijn, want anders hadden we vandaag die begroting niet hoeven goed te keuren. Dus ik denk dat we toch wel iets meer kunnen doen dan we nu doen. Daar roept de motie ook toe op. Er komt nog een bestemmingsplanprocedure maar ik zou u toch willen vragen om het aan de voorkant te regelen omdat ik bang ben dat we anders met de rug tegen de muur staan. Wethouder Bruines (D66). Wat ik ervan begrepen heb, is dat de partijen die betrokken zijn bij de plannen die ontwikkeld worden - het gaat om kleinschalige bedrijvigheid, ook een belangrijk onderwerp - moeten voorzien in parkeergelegenheid op eigen terrein. De ontwikkeling daar zal dus geen extra druk op de omgeving geven.

U vraagt het college het draagvlak voor het opheffen van het parkeerterrein te peilen, maar punt is dat het formeel geen parkeerterrein is. Wat ik in ieder geval wel zal doen is aan het IPP meegeven dat dit wel een zorg in de buurt is en er ook in de voorbereiding van de plannen en de inspraak naar gekeken kan worden. Maar nogmaals, er kan geen sprake van zijn dat er een soort van keuze is of we dit parkeerterrein al dan niet voor de buurt behouden, omdat het simpelweg geen formeel parkeerterrein is. Het is in afwachting van de ontwikkeling van het stuk grond tijdelijk gebruikt door een hoop mensen als parkeerterrein, wat op zich prima is. We moeten de 26

rollen dus op een goede manier scheiden maar ik ben wel bereid om de boodschap die u afgeeft, over te brengen. Maar we gaan niet zelf een draagvlakonderzoek doen omdat we als gemeente hierin op dit moment geen rol hebben. Ik wil dat dus wel graag zuiver houden. Ralf Sluijs (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Dat het geen officieel parkeerterrein is, wil niet zeggen dat het niet gebruikt wordt. De parkeerdruk is al enorm in die wijk. Er is daar een flat gebouwd waardoor die parkeerdruk verder is verhoogd. Het is dus geen luxe dat de wijk ervan gebruikmaakt. Ze hebben die plekken gewoon nodig omdat de parkeerdruk fors is. Maar in ieder geval fijn dat de wethouder wil overbrengen dat deze zorgen er zijn. Dank daarvoor. Wethouder Bruines (D66). Ik heb niets toe te voegen aan mijn eerdere opmerkingen. Peter Bos (HSP). Ik wil nog even terugkomen op die deadline. Ik heb de stukken er nog even bij gepakt maar het staat er niet in. De datum van 9 juni als deadline staat niet in de stukken. Daarmee wil ik dus toch wel even dit punt rechtzetten. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik wilde nog zeggen dat ik het briefje heb gevonden. Het had weliswaar een wat cryptische titel maar het was een goed briefje. Dank u wel. De voorzitter. Ik begrijp dat er nog een nota Verbonden partijen komt.

Ik stel voor dat we dan even in het presidium kijken of we het aanbieden van dit soort stukken gewoon strak kunnen trekken. Ik vraag de griffier om dat te agenderen. Ik vind dit namelijk ook vervelend, zowel voor de raad maar ook voor het college. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik ben dat op zich met u eens. Ik denk dat door in de Rekeningencommissie voor een ander ritme te kiezen, de verbonden partijen wat beter ingebed kunnen worden, in ieder geval waar het gaat om de controlerende taak van de raad. Ik kan dit misschien ook wel zeggen als plaatsvervangend voorzitter van de Rekeningencommissie. Wethouder Bruines (D66). Even richting de heer Bos. Bij de stukken zit een aanbiedingsbrief IPP Jaarrekening en Programmabegroting, gericht aan de gemeente Den Haag, aan de griffier, ondertekend door K. van Baal, secretaris. In de derde alinea van die brief staat: zienswijzen kunnen ingediend worden tot 10 juni 2021. Maar goed, het is nu een beetje welles-nietes. De voorzitter. Het is waarschijnlijk allebei waar. Wethouder Bruines (D66). Laat ik het zo zeggen: het moet gewoon klip-en-klaar, helder en duidelijk zijn. In de agendering hier tussen college en Griffie moeten we dat ook even goed plannen, zodat het ook op het goede moment komt. De voorzitter. En ook bij de procedurevergaderingen. Wethouder Bruines (D66). Ook bij de procedurevergaderingen.

Het presidium moet er ook op letten enzovoorts. De voorzitter. Het is allebei waar dus. Ze lezen allebei voor uit eigen werk. Goed, het punt is gemaakt, want het is wel ingewikkeld. De beraadslaging wordt gesloten. De voorzitter. Vanavond zal over de motie en het voorstel worden gestemd. De vergadering wordt enige ogenblikken geschorst.

27

Aan de orde is: I. Voorstel van het college inzake Herziening Grondexploitatie Den Haag Nieuw Centraal (RIS308433). De beraadslaging wordt geopend. Lesley Arp (SP). Voorzitter. Het voorstel waar we vandaag over gaan stemmen is in feite de financiële uitwerking van eerder gemaakte afspraken met projectontwikkelaars. De SP heeft vaker kritiek geuit op de manier waarop het project Nieuw Centraal is aangestuurd. Het was al een kluwen van risicovolle projecten met verschillende contractvormen maar als klap op de vuurpijl werden ook nog eens vlak voor het vertrek van verantwoordelijk wethouder Revis de sociale huurwoningen aan de markt verpatst. Het is goed dat deze wethouder zelf voorstelde om het hele project te gaan evalueren maar het kan geen verrassing zijn dat de SP verbolgen is over het feit dat er weer extra miljoenen naar dit project gaan. Robert Barker (PvdD). Voorzitter. De Partij voor de Dieren vindt het onbegrijpelijk dat we steeds te maken hebben met kostenoverschrijdingen en dat we al jaren aankijken tegen een bouwput. Dank aan de wethouder voor de uitleg over de kosten. Mijn fractie begrijpt nu in ieder geval beter waar het geld heen gaat. Het is duidelijk dat het dus gaat om een extra € 3 mln. Daarover een vraag.

Hoe kan het zijn dat al het geld in de begroting op is, terwijl daar oorspronkelijk het maken van het gat in het kelderdak van betaald werd? Maarten De Vuyst (GroenLinks). Voorzitter. Rondom het Centraal Station is de afgelopen jaren veel veranderd, maar een ding lijkt hetzelfde te zijn gebleven, de tijdelijke status van de fietsflat aan de Rijnstraat. Telkens weer krijgen we als raad te horen dat die flat uiteindelijk weer zal verdwijnen. Mijn fractie ziet echter zeker ook de meerwaarde van deze fietsflat op deze plek. Met alle toekomstige ontwikkelingen in dit gebied - denk aan de Campus Boulevard waarover we ook hebben gesproken met de wethouder - en de makkelijke ligging van de fietsflat bij de bushalte, geloven wij dat deze fietsflat in de toekomst nog een rol van betekenis kan spelen, bijvoorbeeld bij elektrische fietsen. Daartoe zien we graag een onderzoek om de mogelijkheden te onderzoeken om de flat permanent te maken, waar dan ook een permanente naam bij hoort, iets tussen Prins Bernhard en Koningin Juliana in. Voor dat eerste dien ik een motie in en voor dat laatste mag ook de wethouder zelf met mooie ideeën komen en anders hebben we dus een suggestie.

Het dictum van de motie luidt: verzoekt het college de mogelijkheden te onderzoeken om van de tijdelijke fietsflat aan de Rijnstraat een permanente fietsenstalling te maken, met bijbehorende kwaliteitsverbetering, in dit onderzoek mee te nemen hoe de plannen voor het Central Innovation District, zoals de Campus Boulevard, en andere ontwikkelingen rondom de locatie invloed zullen hebben op de fietsparkeerbehoefte in de fietsflat en omgeving, de raad te informeren over de uitkomsten van dit onderzoek, en bij positieve onderzoeksresultaten de fietsflat een permanente status te geven. Deze motie is ondertekend door mevrouw Vavier en mijzelf en naar ik vermoed nog iemand, van wie ik nu even niet zeker weet wie dat is. Peter Bos (HSP). Op zich is dit een sympathieke motie, maar in de overwegingen staat dat de fietsflat al een permanent karakter heeft gekregen in het uitvoeringsprogramma Fietsparkeren Den Haag Centraal. Dus vraag ik mij af wat de meerwaarde is van de motie. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Dat is een beetje het schimmige eromheen. Het heeft al een keer als permanent gestaan en vervolgens wordt het toch weer tijdelijk. Die permanente status is nergens bevestigd. Het wordt nog steeds gezien als een tijdelijke fietsstalling. Ik geloof dat dit al tien, twaalf jaar geschiedenis heeft. Je ziet dan dat dit flip-flopt … Dat is geen goed Nederlands zeker? De voorzitter.

Nou, het wisselt. Dat bedoelt u toch? 28

Peter Bos (HSP). Dan is het een mooie herstelmotie, zal ik maar zeggen. De voorzitter. Dat was het, meneer Bos? Peter Bos (HSP). Ja. De voorzitter. Door de heer De Vuyst, daartoe gesteund door mevrouw Vavier, wordt de volgende motie (I.1 GL) ingediend:

Motie I.1 GL fietsflat Rijnstraat permanent De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20-5-2021, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Herziening Grondexploitatie Den Haag Nieuw Centraal. Overwegende, dat: • de fietsflat aan de Rijnstraat in 2008 geopend is als tijdelijke fietsparkeervoorziening; • deze fietsflat oorspronkelijk maar tot 2013 zou blijven staan, maar voorlopig nog niet wordt afgebroken; • met het uitvoeringsprogramma fietsparkeren Den Haag Centraal 2012-2020 (RIS250347) al is bepaald om de fietsflat een permanent karakter te geven. Van mening, dat: • het altijd van belang zal blijven dat er voldoende fietsparkeervoorzieningen rondom Den Haag Centraal te vinden zijn en dat de toekomstige plannen in het gebied dit belang onderschrijven. Verzoekt het college: • de mogelijkheden te onderzoeken om van de tijdelijke fietsflat aan de Rijnstraat een permanente fietsenstalling te maken, met bijbehorende kwaliteitsverbetering; • in dit onderzoek mee te nemen hoe de plannen voor het Central Innovation District, zoals de Campus Boulevard, en andere ontwikkelingen rondom de locatie invloed zullen hebben op de fietsparkeerbehoefte in de fietsflat en omgeving; • de raad te informeren over de uitkomsten van dit onderzoek; • bij positieve onderzoeksresultaten de fietsflat een permanente status te geven. En gaat over tot de orde van de dag.

De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Janneke Holman (PvdA). Voorzitter. Wij zijn benieuwd naar de reactie op de motie van GroenLinks, waarbij we ook willen aantekenen dat de waarde van de fietsflat op dit moment ook is dat je daar gratis je fiets kunt stallen, ook als je die langer dan 24 uur laat staan. Dus wij zouden er ook waarde aan hechten dat dit daar in de toekomst mogelijk blijft. Frans Hoijnck van Papendrecht (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Voorzitter. Hart voor Den Haag heeft zijn spijt al uitgesproken over de kostenverhogingen en het feit dat het waarschijnlijk is dat er nog meer kostenverhogingen zullen komen in de toekomst waar het gaat om deze twee projecten, maar het voorliggende voorstel van het college lijkt ons een onvermijdelijke correctie van de financiële situatie en de andere aspecten die genoemd worden. Dus wij stemmen in met dit voorstel. De voorzitter. Een interruptie van de heer Bos. Peter Bos (HSP). Het is geen interruptie, want ik heb zelf nog een korte inbreng. 29

De voorzitter. Dat had ik net gevraagd. Peter Bos (HSP). Dat klopt, maar ik dacht dat het ging over het interruptiedebatje dat ik met de heer De Vuyst had. De voorzitter. Dan de HSP in de rebound. Peter Bos (HSP). Heel kort, hoor, want we sluiten ons aan bij de meeste sprekers die het hebben gehad over de onbevredigende manier waarop dit project verloopt. De combinatie van de bovenbouw en de fietsenstaling, de samenhang tussen die twee ontwikkelingen is door de gemeente behoorlijk slecht gemanaged en we zijn bedroefd dat dit tot zo veel miljoenen extra heeft geleid. Daarom zullen we dan ook tegen het voorstel van het college stemmen. Wethouder Mulder (VVD). Voorzitter. Dank voor de vragen en opmerkingen. Mevrouw Arp zegt terecht dat we dit nog gaan evalueren en dat we hier lessen uit moeten trekken. Dus dat gaan we doen. Dat zeg ik ook meteen tegen de heer Bos van de HSP; de les die je kan trekken is dat je een bovenbouw en een onderbouw niet gescheiden moet doen, want dan gaat de samenwerking niet goed wat weer kan leiden tot vertraging en kosten. Dus ik deel die hartenkreet van de heer Bos. Dan de heer Barker. We hebben het al uitvoerig gehad over het dictum. We hebben er een begrijpelijker stuk bij geleverd. Dat moet ook voor de beheerverordening. Daarom is het ook ingewikkeld. Dus dank voor de complimenten dat het nu beter leesbaar is.

Hij stelde verder de vraag of de begroting nu leeg is. Ik heb nu niet paraat hoeveel er nog in de begroting zit op dit moment. We hebben een integrale herziening naar de raad gestuurd over de mutaties. Robert Barker (PvdD). Die is leeg want in uw briefje stelt u dat de pot van € 2,8 mln. op is. Mijn vraag is de volgende. Eerst stond die € 2,8 mln. opgevoerd voor het boren van dat gat in de fietsenstalling en nu is die € 2,8 mln. helemaal op voor het KJ-plein. Dus ik vraag mij af hoe dat kan, want het boren van dat gat in de fietsenstalling zou ook een aanzienlijk bedrag kosten. Hoe kan het dan dat dat geld nu al op is? Wethouder Mulder (VVD). De heer Barker stelt een goede vraag waar ik nu het precieze antwoord niet op heb. Ik heb u de herziening van de grondexploitatie toegestuurd. Ik zou dan dus precies moeten nagaan hoeveel we beschikbaar hebben voor het KJ-plein. Voor u ligt de mutatie, want zoals door een aantal leden is gezegd, moet er extra geld bij. Robert Barker (PvdD). Zou de wethouder dan kunnen toezeggen om ons dat nog in een briefje te doen toekomen? Want ik snap niet hoe we het kunnen hebben over € 2,8 mln. waar iets in zit en vervolgens al dat geld verdwijnt. Wethouder Mulder (VVD). Ik denk dat het goed is dat als de begrotingsstukken na de zomer komen, ik er dan even op inga hoe dat precies zit met het KJ-plein.

Dan zal dus blijken wat er nog beschikbaar is voor het KJ-plein. Ik weet dat nu niet uit mijn hoofd. Dat zou ik even na moeten gaan. Dus een apart briefje, misschien een te veel, maar natuurlijk gaan we hierover rapporteren. Robert Barker (PvdD). Dan zal ik u toezeggen om bij de jaarrekening die vraag nog een keer te stellen en dan bent u daarop voorbereid. Wethouder Mulder (VVD). Dat vind ik een goede suggestie want dat is het eerstvolgende stuk in de planning- en controlcyclus. Dus dank. Normaal doet de wethouder toezeggingen maar nu doet de heer Barker dat. Prima om dat zo te doen. Dank voor deze hulpboei. Dan de motie van de heer De Vuyst. De huidige fietsflat blijft daar staan tot 2023; dat zeg ik ook namens collega Van Asten, want die gaat over mobiliteit en dus ook fietsen. Wij vinden de uitstraling van de fietskelder zoals die nu is, niet optimaal. Dus we twijfelen of we die in deze toestand 30

moeten laten staan. Wat we wel gaan doen - daarom kunnen we ook met deze motie uit de voeten - is kijken of we daar een fietsvoorziening kunnen handhaven. Dus ik kan toezeggen dat we deze motie kunnen uitvoeren met deze kanttekening erbij. De heer Hoijnck van Papendrecht vatte eigenlijk de kern goed samen. Het KJ-plein is al twintig jaar een winderig tochtgat. We moeten daarmee vooruit en deze kosten zijn onvermijdelijk. Laten we alles op alles zetten om daar een mooie ontwikkeling te creëren zodat deze stadsentree er weer prachtig uit komt te zien. De beraadslaging wordt gesloten. De voorzitter. Vanavond vindt de stemming plaats over de motie en het voorstel. De vergadering wordt enige ogenblikken geschorst.

Aan de orde is: J.

Voorstel van het college inzake Aangepast DO Middenboulevard (RIS308708).

De beraadslaging wordt geopend. Lesley Arp (SP). Voorzitter. Ik kan het heel kort houden. Dit is het tweede agendapunt uit de categorie hoofdpijnprojecten. Omdat een projectontwikkelaar gefaald heeft moeten we een flinke som geld maar ook en stuk strand inleveren. Daarnaast heeft de raad in onze ogen te weinig inzage gekregen in de alternatieven voor de verbreding van de Boulevard. Daarom zal de SP tegen dit voorstel stemmen. Peter Bos (HSP). Voorzitter. We zijn nu ruim vier jaar bezig met Legoland op Scheveningen en deze beerput is alleen maar groter geworden. De door ons gevreesde financiële rampspoed is niet alleen uitgekomen maar breidt zich als een olievlek steeds verder uit en tast nu zelfs het strand aan. Vanwege een lekkend Legolandkelderdek wordt de Middenboulevard verbreed ten koste van het strand. Het kelderdek wordt daarmee niet gerepareerd. Dus hier schieten we eigenlijk niet veel mee op. Het is bizar dat het probleem van dit lekkende kelderdek al in 2019, twee jaar geleden dus, bekend was en er zelfs nu nog geen oplossing is. Ook blijkt er al een jaar een kant-en-klaar ontwerp voor een Middenboulevard te liggen met een verbrede boulevard als oplossing. En nu pas ligt er een besluit van het college voor. Ik snap er helemaal niets meer van. De verantwoordelijkheid voor het kelderdek ligt bij ontwikkelaar SENS real estate.

Die moet aan de slag en moet de problemen oplossen. Laat het strand met rust en hou vast aan het oorspronkelijk ontwerp voor de Boulevard. Het plan dat er nu ligt met de aanpassing, brengt namelijk weer nieuwe risico's en kosten met zich mee. Daarom het volgende amendement: besluit om de besluiten I t/m III te schrappen en te vervangen door: In te stemmen met het op sterkte brengen van het kelderdek en de overige gebreken te herstellen en de kosten hiervan in rekening te brengen aan SENS real estate. In een oorspronkelijke versie van het amendement stond de naam van een andere ontwikkelaar, dus dit is de gecorrigeerde versie. Dit amendement dien ik in samen met mevrouw Arp van de SP en de heer Barker van de Partij voor de Dieren. De voorzitter. Door de heer Bos, daartoe gesteund door mevrouw Arp en de heer Barker, wordt het volgende amendement (J.A HSP) voorgesteld:

Amendement J.A HSP Herstel Kelderdak Midden Boulevard De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 10 juni 2021, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Aangepast DO Middenboulevard (RIS308708).

31

Besluit: I. Besluit om de besluiten I t/m III te schrappen en te vervangen door: In te stemmen met het op sterkte brengen van het kelderdek en de overige gebreken te herstellen en de kosten hiervan in rekening te brengen aan SENS real estate. Het amendement maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Sebastian Kruis (PVV). Voorzitter. We hebben de vorige week hierover een mooi debat gehad met een niet erg bevredigende uitkomst. Ik las vandaag ook weer van alles in de media en dat is toch een ander verhaal dan wat de wethouder onze vorige week voorschotelde. Dus mijn verzoek aan de wethouder is of hij kan reageren op wat er in de media hierover naar buiten is gekomen. Me dunkt dat hij dan wel weet waar ik op doel. Dennis Groenewold (D66). Ik ben benieuwd hoe de PVV erover denkt om dit soort discussies in het openbaar te voeren. Is het niet handiger om dit achter de schermen eerst met elkaar rustig te bespreken in plaats van in de media te reageren en vervolgens de wethouder iets te laten zeggen waarna anderen dat weer in de media doen? Is het niet veel handiger om de wethouder te vragen om in gesprek te gaan met die ondernemers om te kijken of ze er uit kunnen komen? Sebastian Kruis (PVV).

Ik ben nu toch wel een beetje geschrokken, als iemand van D66, ooit opgericht voor meer democratie en transparantie, nu zegt: ga dat maar lekker in de achterkamertjes bespreken en dan horen we later wel van de wethouder wat ze te zeggen hadden. Dat is misschien in de wondere wereld van D66 iets wat werkt, maar in de wondere wereld van de Haagse PVV liggen de voorkeuren toch anders. Het gaat trouwens helemaal niet om die ondernemers. Het gaat om het in gesprek gaan met de aannemer van Legoland; het gaat om de bouwblunder. Dennis Groenewold (D66). Leuk frame trouwens van de PVV. Overigens, ik dacht dat het over een krantenartikel ging. Er verschijnt zoveel in de media over dit onderwerp, dus misschien dat daar wat verwarring zat. Inderdaad hebben we een brief van die ontwikkelaar daarover gehad en ook ik ben benieuwd naar een reactie van de wethouder daarop. Dus wat dat betreft is het opgehelderd, denk ik. De voorzitter. De heer Kruis kan zijn betoog met deze ondersteuning gewoon voortzetten. Sebastian Kruis (PVV). Ja, voorzitter, ik schrik er bijna van. Het kost drie minuten, maar dan zit ook D66 op mijn lijn. Dus dat belooft nog wat voor de rest van het politieke jaar. Want ik bedoelde inderdaad het media-artikel waarin de ontwikkelaar van Legoland zegt: de gemeente Den Haag wist van beperking draagkracht van het kelderdek.

Dus mijn verzoek aan de wethouder is om daarop te reageren hoe dat precies zit, want dat werpt toch wel een iets ander licht op het verhaal dat we vorige week hoorden. Ik heb ook nog een motie. In Den Haag volgen bouwblunder en bouwblunder elkaar op maar het kan natuurlijk niet de bedoeling zijn dat we geld dat is vrijgekomen uit de verkoop van Eneco, waar de Haagse PVV trouwens altijd tegen was, wordt gebruikt om financiële tegenvallers op te vangen. Daarom heb ik een motie die het college verzoekt de oplossing voor de bouwblunder op de Middenboulevard niet uit de Eneco-reserves te financieren maar hiervoor dekking te zoeken binnen het programma Duurzaamheid van mevrouw Van Tongeren. De voorzitter. Door de heer Kruis wordt de volgende motie (J.3 PVV) ingediend:

Motie J.3 pvv Geen Enecogeld voor bouwblunder De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 10 juni 2021, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Aangepast DO Middenboulevard (RIS308708).

32

Verzoekt het college: • de oplossing voor de bouwblunder op de Middenboulevard niet uit de Enecoreserves te financieren maar hiervoor dekking te zoeken binnen het programma Duurzaamheid. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Robert Barker (PvdD). Voorzitter. Van het ene ondergrondse probleem naar het andere. Wat de Partij voor de Dieren betreft is dit weer een bodemloze put en pure geldverspilling om de Boulevard te vergroten en strand daarvoor op te offeren. Wat ons betreft versterken we gewoon het kelderdek en maken we tot die tijd gebruik van alternatieven. Daarbij moet dan niet de illusie bestaan dat we al het geld voor de voorliggende uitbreiding zullen terugkrijgen. Zo vergokt het college de Eneco-gelden en wordt de kust niet gezonder maar vooral versteender. Specifiek wil ik de wethouder vragen of er inderdaad vrachtwagens over kunnen zoals SENS zegt. Wat is dan het probleem als dat al kan? Deze week was ik op de Boulevard en toen fietste iemand langs en binnen een paar seconden werd hij door handhaving gegrepen. Waarom zou je dat dan niet kunnen doen bij grote voertuigen? Waarom zou je niet tijdelijke paaltjes kunnen neerzetten? Die staan bijvoorbeeld ook voor het Palaceplein.

Tot slot nog een ander punt en dat betreft een motie die ik samen met de HSP indien en die oproept tot meer duurzaamheid, dit naar aanleiding van signalen van ondernemers. Het dictum ervan luidt: verzoekt het college een bijeenkomst te organiseren voor de ondernemers op de Boulevard met als doel het opzetten van een duurzaamheidskring en de Boulevardondernemers zo op een positieve manier uit te nodigen een bijdrage te leveren aan de verduurzaming van de stad. De voorzitter. Door de heer Barker, daartoe gesteund door de heer Bos, wordt de volgende motie (J.2 PvdD) ingediend:

Motie J.2 PvdD Help Boulevard ondernemers met verduurzamen De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 10 juni 2021, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Aangepast DO Middenboulevard. Constaterende, dat: • de boulevard van Scheveningen flink wordt verbouwd; • er onder de ondernemers geen onderlinge samenwerking is op het gebied van duurzaamheid; Overwegende, dat: • ondernemers op de Boulevard veelal bereid zijn te investeren in het opknappen van hun panden en terrassen; • het verduurzamen van ondernemingen zowel de ondernemers als de klimaatdoelen van de stad ten goede kan komen; • de gemeente vaker een faciliterende rol heeft aangenomen in het opzetten en ondersteunen van duurzaamheidskringen, bijvoorbeeld die van de strandpaviljoens en festivalorganisaties; • er vanuit het Rijk, de provincie en de gemeente subsidies beschikbaar zijn om ondernemingen te verduurzamen; • gezamenlijk inkopen vaak gunstig uitpakt; • een duurzame uitstraling bijdraagt aan een positief imago van Scheveningen. Verzoekt het college: • een bijeenkomst te organiseren voor de ondernemers op de Boulevard met als doel het opzetten van een duurzaamheidskring; • de Boulevard ondernemers zo op een positieve manier uit te nodigen een bijdrage te leveren aan de verduurzaming van de stad. 33