RIS309508 bijlage

de France aan het publiek worden

Tourparcours

naartoe

met wie ze aan de vooravond staan

toneel van het Eurovisie Songfestival,

tijdens de presentatie de renners

gepresenteerd.

hebben geleefd, komt op deze

van dit ruim drie weken durende

een

centraal staan. Alles met allure en op

eerste dag samen in Rotterdam.

avontuur

naar

180 miljoen tv-kijkers over de hele

een

Iedereen is in de stad: de renners en

Parijs? We zien het tijdens een inter-

wereld. We hebben dus al even

waardoor de show ook geschikt is voor

hun begeleiders, de organisatoren,

nationale tv-show vanuit Rotterdam

kunnen oefenen. We willen een

de digitale media en voor een inter-

in

Parijs

van

Rotterdam

splinternieuwe

evenement

met

meer

dan

aantrekkelijke

moderne

en

show

snelle

zodat

je

niet

alleen

manier,

GRAND GRANDDÉPART DÉPARTROTTERDAM ROTTERDAM55 55

GRAND DÉPART

DAG 2

nemen. De rest van de dag stellen we

kunt er gewoon aan meedoen op

het parcours open voor de familie-

de fiets waar je normaal mee naar

en recreantendag. We organiseren

school rijdt. Met mooie prijzen voor

allerlei activiteiten op het gebied

de winnaars, zoals een rondje over

van fietsen, om zoveel mogelijk

het parcours aan de zijde van be-

mensen, jong en oud, de echte Tour

kende oud-Tourrenners uit Neder-

de France-beleving te geven en hun

land. Kortom: een praktische dag

eigen droom te laten waarmaken.

voor de renners en een schitteren-

Je kunt je even voelen alsof je in

de dag voor Rotterdam, als stad

de gele trui rijdt. Als Julian Alaphi-

die het fietsen omarmt en de Tour

lippe vlieg je over de Erasmusbrug,

de France verwelkomt. Een vrolijke

als Mathieu van der Poel scheer je

en sportieve aanloop naar de Grand

door de bochten en als Wout van

Départ.

Aert dender je in de zwaarste versnelling op de finishstreep af. Hoe inspirerend is dat? Voor schoolklassen organiseren we een School Ride, voor gezinnen een Family Ride en ook voor verenigingen en bedrijven zijn er volop activiteiten. Kinderen kunnen ook Foto: NustyR

deelnemen aan de zogenoemde dikkebandenraces. Dit zijn toegankelijke wedstrijdjes waar je geen racefiets voor nodig hebt, want je De familie- en recreantendag moet een wielerfeest worden voor jong en oud.

BELEEF HET TOURGEVOEL

PARCOURSVERKENNING & FAMILIE- EN RECREANTENDAG

Na de ploegenpresentatie op donderaandacht zich op vrijdag naar het centrum van Rotterdam. Het parcours van de individuele tijdrit wordt vrijgemaakt en beschikbaar gesteld aan de Tourrenners, zodat zij een aantal uren de gelegenheid hebben om het hele traject te verkennen en minutieus in zich op te 56 GRAND DÉPART ROTTERDAM

Door zelf over het Tourparcours te rijden kun je ervaren hoe het voelt om de gele trui te veroveren.

Foto: Heidi Nuis

Op onze familie- en recreantendag willen we zoveel mogelijk mensen, jong en oud, de kans geven om het echte Tourgevoel te beleven.

dagavond in Rotterdam Ahoy verlegt de

GRAND DÉPART ROTTERDAM 57

MY TOUR

MY TOUR

“EEN ECHTE THUISWEDSTRIJD”

“BLIJ MET DE TOUR FÉMININ”

Joop Zoetemelk

Leontien Zijlaard-van Moorsel

“Op oude beelden van de Tourstart in Scheveningen 1973 hoor je de mensenmassa de hele tijd ‘Heya Jopie!’ roepen, maar op dat moment was ik mij daar niet zo van bewust. Je zit in een tunnel, bent geconcentreerd en denkt vooral aan de bochten die gaan komen. Zo’n start in eigen land is natuurlijk bijzonder. Je eigen supporters kunnen erbij zijn. En het was een echte thuiswedstrijd voor mij. Ik trainde daar altijd en ik kende het parcours goed: al in mijn amateurtijd had ik die omloop gereden.

“Eigenlijk vind ik het niet meer dan normaal dat er weer een Tour Féminin komt. Dat verdienen die meiden gewoon! Mooi dat ze straks kunnen ervaren wat ik heb mogen voelen. Mijn allereerste Tour vond ik trouwens mooier dan de Tours die ik daarna heb gewonnen. We reden destijds, in 1989, als een soort voorprogramma van de mannen. Die mensenmassa’s op de cols, al dat volk, wat een ongelofelijke happening.

POULIDOR Zo’n proloog is altijd een nerveus gedoe, of het nu in Nederland is of niet. Tegenwoordig beginnen ze aan de Tour na een hoogtestage. Dat hadden wij in onze tijd niet. Wij moesten het vooral zelf uitzoeken. Nou, dat is me prima gelukt. Ik won in Scheveningen in dezelfde tijd als Raymond Poulidor, dus werd er naar de tienden van een seconde gekeken. Handgeklokt, denk ik.

SAMEN Daarna werd de Tour Féminin, zoals straks ook weer de bedoeling is, losgekoppeld van de mannen en ik begrijp dat wel. Logistiek is het enorm lastig om beide races samen te doen. Hoe het er ook uit gaat zien, ik ben zo blij dat deze wedstrijd terugkomt! KIPPENVEL

VIERDE Het werd daarna trouwens nog een moeilijke Tour voor me. Op de kasseien in België miste ik net de slag. Ik won nog een tweede rit in Nancy, maar werd vierde in het eindklassement, terwijl ik daarvoor al twee keer tweede was geworden. Ik had problemen met het zitvlak.

En dat ben ik natuurlijk ook als er straks weer een Grand Départ voor de mannen in Rotterdam is. Ik heb als renster een start in eigen land meegemaakt, in Den Bosch 2002. Als ik daaraan terugdenk krijg ik weer kippenvel. Die jubelende,

dolenthousiaste

landgenoten,

je

wordt

dan gedragen door je eigen volk. Ik pakte toen in de

MOOI FEEST Het zou natuurlijk geweldig zijn als de Grand Départ terug naar Rotterdam komt. In 2010 hebben ze al laten zien dat ze er een heel mooi feest van kunnen maken.”

ploegentijdrit het geel. Zo gaaf! Voor eigen publiek kun je toch net altijd iets extra’s. OPGEGROEID Uiteraard juich ik het toe als Rotterdam daarnaast een nieuwe internationale vrouwenwedstrijd gaat organi-

58 GRAND DÉPART ROTTERDAM

seren. Vooral voor Chantal van den Broek-Blaak en Lucinda Brand, rensters die hier zijn opgegroeid. Er is niets Foto: Léon van Bon

Joop Zoetemelk won de Tour in 1980, eindigde zes keer als tweede en won 10 etappes, waaronder de proloog in Scheveningen 1973.

mooiers dan een grote koers rijden in je eigen omgeving.” Leontien Zijlaard-van Moorsel is olympisch en wereldkampioene en de Tourwinnares van 1992 en 1993.

GRAND DÉPART ROTTERDAM 59

GRAND DÉPART SPORTIEVE OPBOUW De Grand Départ Rotterdam 2024/2025 bestaat uit drie etappes: een individuele tijdrit (dag 3), een sprintetappe (dag 4) en een rit met een heuvelachtige finale (dag 5). We hebben voor dit schema gekozen omdat hier een sportieve opbouw in zit.

ZAT. INDIVIDUELE TIJDRIT

We beginnen met een individuele race tegen de klok. Dit is aantrekkelijker voor het publiek, zowel langs de route als thuis voor de tv: je ziet alle renners één voor één voorbijkomen. Met uiteindelijk één man in het geel.

60 GRAND DÉPART ROTTERDAM

ZON. SPRINTETAPPE

De tweede etappe is een rit in lijn die vlak en niet al te lang is. Een mogelijke sprintetappe met een razendsnelle finale langs de kust, waar de altijd aanwezige wind zeer verraderlijk kan zijn en zou kunnen zorgen voor waaiervorming en spektakel.

MA. DERDE ETAPPE

De derde etappe is een stuk langer en trekt na een vlakke aanloop de Limburgse heuvels in. Met een heuvelachtige finale zoals we die kennen uit de Amstel Gold Race: absoluut Tourwaardig. Hier brandt ook de strijd om de bolletjestrui los.

Een compleet pakket met voor elke renner wat wils. Bij een gunstig verloop kunnen er deze eerste drie dagen zelfs drie verschillende geletruidragers zijn: een tijdritspecialist, een sprinter en een puncheur of klassementsrenner. GRAND GRANDDÉPART DÉPARTROTTERDAM ROTTERDAM6161

GRAND DÉPART

DAG 3

CENTRAAL STATION STADHUIS ROTTERDAM

FINISH BLAAK

“Heerlijke stad”

START BLAAK

Routecommentaar door Leontien Zijlaard-van Moorsel

WILLEMSBRUG

“Rotterdam is een heerlijke stad om in te vertoeven, om te shoppen of lekker een terrasje te pakken. Altijd als ik over de Van Brienenoordbrug over de Nieuwe Maas rijd en de skyline van Rotterdam zie, geeft dat me een groots en ook trots gevoel. Kun je nagaan hoe het moet voelen als je hier als wielrenner de openingstijdrit van de Tour de France mag rijden! De binnenstad van

EEN SNELLE RACE DOOR DE STAD

Rotterdam is geknipt voor een snelle race tegen de klok, het is hier echt heel fijn fietsen. Bijna overal liggen mooie, brede asfaltwegen, je kunt op heel veel plekken in het parcours dus volop snelheid maken.

ERASMUSBRUG

De Erasmusbrug zul je als het ware opgetrokken worden door de vele aanmoedigingen van het publiek. En bij het afdalen van de brug zul je vleugels krijgen en snelheden halen van 70 kilometer per uur of zelfs meer. Op naar het geel!”

INDIVIDUELE TIJDRIT

Dit is de dag waar zoveel Rotterdammers naar uitkijken: de terugkeer van de Tour de France. We zijn klaar voor een nieuwe Grand Départ. De voorbereidingen zijn achter de rug, vanaf deze zaterdag is het woord aan de renners en draait alles om de sportieve strijd. Op de openingsdag ligt meteen een felbegeerde en prestigieuze hoofdprijs klaar: de eerste gele trui.

62 GRAND DÉPART ROTTERDAM

Beoogd parcours individuele tijdrit: Afstand: circa 9,5 km. Blaak (start) - Schiedamsedijk - Erasmusbrug Wilhelminaplein - Stieltjesstraat - Koninginnebrug Willemsbrug - André van der Louwbrug - Blaak Mariniersweg - Goudsesingel - Pompenburg - Hofplein Weena - Kruisplein - Westersingel - Eendrachtsplein Westblaak - Coolsingel - Hofplein - Goudsesingel Mariniersweg - Blaak (finish).

Highlights: Zes bruggen waaronder Erasmusbrug, rivier de Nieuwe Maas, skyline Rotterdam, Maritiem Buitenmuseum, Centraal Station, Stadhuis, Kubuswoningen, Markthal.

GRAND DÉPART ROTTERDAM 63

Foto: Cor Vos

GRAND DÉPART

DAG3 WERELDBEROEMD

Bij het verlaten van de Coolsingel keren we terug op de weg die al eerder is afgelegd; de toeschouwers hier zien de renners dus twee keer. De finale van de race tegen de klok is een lust voor het oog, want

ROUTE DAG 3

de renners rijden onder de wereldberoemde Kubuswoningen door.

Foto: Iris van den Broek

Vlak daarna is de finishstreep ge-

Om de 111de of 112de editie van de

publiek, dat de renners op verschil-

en bruggen kan zijn hart ophalen.

Tour de France een spannende start

lende punten niet één maar twee keer

De route gaat, na de start op de

te geven, willen we de Grand Départ

ziet voorbijkomen. En ook voor de

Blaak, over de grote bruggen van

openen met een individuele tijdrit

televisiekijkers is er genoeg te zien,

Rotterdam:

over een afstand van ca. 9,5 kilo-

want we komen langs heel veel high-

Koninginnebrug en de Willemsbrug.

meter. Deze keer kiezen we voor een

lights van Rotterdam.

De Nieuwe Maas wordt tot tweemaal

de

Erasmusbrug,

de

compacte route midden in de stad,

toe overgestoken. Hier is de skyline

een snel stadsparcours met brug-

van Rotterdam aan het water prachtig

gen, water en in het oog springende architectuur. Aantrekkelijk voor het

GROTE BRUGGEN

BINNENSTAD

De Erasmusbrug en Willemsbrug maakten ook tijdens de Grand Départ in 2010 al deel uit van het tijdritparcours; een stukje Tourhistorie dus. In tegenstelling tot 2010 maken we nu ook een grote ronde door het

trokken, ongeveer ter hoogte van de Markthal, nog zo’n nieuw en beeldbepalend gebouw in het centrum van de stad.

centrum. De binnenstad van Rotterdam leent zich uitstekend voor een tijdritparcours. Over het Hofplein, langs het nieuwe, futuristisch ogende Centraal Station en over de Coolsingel, de boulevard van Rotterdam waar ook het klassieke Stadhuis staat.

in beeld te brengen.

Zeker iedereen die gek is op water

64 GRAND DÉPART ROTTERDAM

Het Village Départ & Arrivée zou een plek kunnen krijgen op de Binnenrotte, tegenover Foto: Ossip van Duivenbode

Foto: Ossip van Duivenbode

VILLAGE DÉPART & ARRIVÉE een de

gezellig

Markthal.

plein Dit

is

tijdens het Songfestival in 2021 ook de locatie van het Eurovision Village.

GRAND DÉPART ROTTERDAM 65

MY TOUR

“ALTIJD EEN GEWELDIGE SFEER”

“DE TOUR IS HET SUMMUM”

MY TOUR

Erik Breukink “Ik heb twee keer een Tourstart in Nederland van dichtbij meegemaakt. In Den Bosch 1996 als renner en in

Jan Janssen

Rotterdam 2010 als ploegleider. Heel speciaal, vooral die enorme massa publiek uit zowel Nederland als

“Nederland is toe aan weer een Grand Départ. Want er

België. Starten in Nederland staat altijd garant voor

staat hier momenteel een nieuwe generatie op waar je

extreme drukte en een geweldige sfeer.

u tegen zegt. Er is geen enkel ander land waar zoveel talent ontspruit. Neem alleen al zo’n Mathieu van der

TIJDRIT

Poel, man, wat geniet ik daarvan. In jaren niet gezien.

Een Tourstart met een tijdrit vind ik ook mooier dan een

Wat een drive heeft dat manneke. Ik kon dat vroeger

start met een rit in lijn. Het is leuker voor het publiek,

niet hoor, wat hij kan. Hij kan alles aan, maar de Tour

dat dichtbij kan komen en de hele dag iets te zien heeft.

winnen is nog een ander verhaal. Drie weken is lang.

Bovendien blijven de verschillen met zo’n korte tijdrit klein en dus overzichtelijk.

PALMARES Als je de Tour niet op je palmares hebt staan, is dat

LUXEMBURG

toch een gemis. Mijn leven zou er zeker heel anders

Uiteraard heb ik zelf de beste herinneringen aan Luxem-

hebben uitgezien als ik in 1968 niet de Tour had

burg 1989, toen ik de proloog won. Tijdens de verken-

gewonnen. Neem nou Hennie Kuiper. Zoveel grote

ning van het parcours wist ik al dat dit er eentje voor mij

koersen gewonnen, zo’n aardige vent, hij spreekt zijn

was: een klimmetje erin en geen echt snelle omloop.

talen, heeft op alle fronten een geweldige carrière

Al was de spanning groot, ik liet me niet gek maken.

gehad. Twee keer tweede in de Tour ook, maar geen

Ik leefde er heel geroutineerd naartoe, met een

eindwinnaar. Wat had ik hem dat gegund, want de Tour

goede focus.

is alles, het summum, de hoogmis. Elke Italiaan wil zijn eindzege in de Giro ruilen voor die in de Tour. Dat zei

GELE TRUI

Vittorio Adorni ooit tegen me.

Dat ik meteen ook de gele trui pakte zag ik als een mooie bijkomstigheid, meer niet. Mijn podiumplek

EREN

in 1990 vind ik veel belangrijker dan die ene gele trui,

Wat ik trouwens ook zo mooi vind, is hoe de Tour-

want het gaat er in de Tour toch om hoe je over drie

organisatie haar oud-winnaars koestert. Als ik waar

hele weken presteert. Maar hij hangt natuurlijk wel

dan ook naar de Tour wil gaan kijken, hoef ik alleen

mooi ingelijst hier in huis. Dat het vervolgens dertig

maar Christian Prudhomme te bellen en het wordt

jaar duurde voordat Mike Teunissen mij opvolgde als

Foto: ANP

presentatie weer hun oud-kampioenen eren.”

66 GRAND DÉPART ROTTERDAM

Jan Janssen won de Tour in 1968 en eindigde één keer als tweede. Hij won ook zeven etappes en drie keer de groene trui.

Nederlandse geletruidrager maakt het ook apart.”

Foto: Clemens Rikken

geregeld. En ik vind het geweldig hoe ze bij elke

Erik Breukink eindigde als derde in de Tour van 1990 en won vier etappes, waaronder de proloog in Luxemburg 1989. GRAND GRANDDEPARTROTTERDAM DÉPART ROTTERDAM 67

GRAND DÉPART

DAG 4

“Sprintetappe”

WASSENAAR

FINISH DEN HAAG

Routecommentaar door Leontien Zijlaard-van Moorsel

LEIDSCHENDAM-VOORBURG

“De etappe naar Den Haag start voor

DEN HAAG

het peloton niet al te lastig. Natuurlijk

ZOETERMEER

zullen alle ploegen dit als een absolute sprintetappe zien. De sprinters zullen daarom in de tijdrit alles geven om kort in het klassement te staan en zo een

RIJSWIJK

WESTLAND

DELFT

HOEK VAN HOLLAND

gooi te kunnen doen naar het geel.

PIJNACKER-NOOTDORP

Maar veel hangt af van de wind. Door het draaien en keren kan de wind het peloton zomaar op een lint trekken en

LANSINGERLAND

uiteenslaan en dan kan het een heel

MIDDEN-DELFLAND

MAASSLUIS

mooie wedstrijd worden. Zelf heb ik heel veel in het Westland

SCHIEDAM CAPELLE AAN DEN IJSSEL

getraind, tussen de karakteristieke kassen, en zeker op de Maasdijk kan het met de wind op de kant erg lastig zijn.

VOORNE AAN ZEE

HET BESTE VAN NEDERLAND METROPOOL-ETAPPE ROTTERDAM-DEN HAAG

VLAARDINGEN

KRIMPEN AAN DEN IJSSEL

Het sluitstuk van Hoek van Holland langs de kust naar Den Haag is heerlijk, ook hier gaat de wind bepalen hoe zwaar het wordt maar het staat al vast

RIDDERKERK

NISSEWAARD

In de tweede etappe rijden we langs alles wat Nederland zo mooi maakt. Havens, polders, molens, de kassen en de kust: een rondje Nederland in het klein. De tweede etappe over een afstand van circa 175 kilometer staat in het teken van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag. Met 23 gemeenten, 2,4 miljoen inwoners, twee van de grootste steden van het land en grote industrieën als de haven en de glastuinbouw is dit het economisch hart van Nederland. 68 23GRAND GRANDDEPARTROTTERDAM DÉPART ROTTERDAM

START ROTTERDAM Rotterdam Ahoy

ALBRANDSWAARD

dat het een prachtig plaatje zal worden.”

BARENDRECHT

Beoogd parcours Metropool-etappe Rotterdam-Den Haag: Afstand: circa 175 km. Rotterdam (start) - Albrandswaard - Nissewaard (Spijkenisse) - Voorne aan Zee (Brielle) Barendrecht - Ridderkerk - Rotterdam Krimpen aan den IJssel - Capelle aan den IJssel Lansingerland - Pijnacker-Nootdorp - Zoetermeer Leidschendam-Voorburg - Wassenaar Den Haag - Rijswijk - Delft - Midden-Delfland Schiedam - Vlaardingen - Maassluis Westland (Hoek van Holland) - Den Haag (finish).

Highlights: Start bij Rotterdam Ahoy, Rotterdamse haven, De Kuip, Erasmusbrug, laagst gelegen gedeelte van Nederland, historische stad Delft, kassen Westland, kustlijn Hoek van Holland-Den Haag.

GRAND DÉPART ROTTERDAM 69

GRAND DÉPART

DAG4

ROUTE DAG 4

NOORDZEE

ALLURE

de Noordzee en zetten ze langs de kust

mogelijk van de 23 Metropoolgemeenten

koers richting Den Haag. Dit kan mooie

aan te doen. Onderweg zien we alles

plaatjes opleveren vanuit de helikopter,

wat Nederland zo mooi maakt, van de

want je kunt land en zee in één beeld

molens in de laaggelegen polders tot

vangen. Als de wind hier hard genoeg in

de karakteristieke duinen en stranden

de rug waait, kun je rekenen op waaiers.

aan de kust. Finishplaats Den Haag is

Eenmaal in Den Haag zullen de sprinters

bovendien de internationale stad van

ruim baan krijgen.

Vrede en Recht; in het Vredespaleis

In Hoek van Holland komen de renners bij

In deze etappe proberen we zoveel

zetelt het over de hele wereld bekende Internationaal Gerechtshof. Een aanDe start op zondag voorzien we bij Rotterdam Ahoy. Van daaruit gaan we door de grootste haven van Europa en blijven we eerst op de zuidoever om een aantal gemeenten van de Metropoolregio aan te doen. Hierna keren we terug in de stad, langs De Kuip (waar Les Bleus in 2000 Europees kampioen voetbal werden) en over de Erasmusbrug naar Capelle aan den IJssel. Daar maken we een doorsteek richting Zoetermeer en komen we door het laagst gelegen gedeelte van Nederland, bijna 7 meter onder zeeniveau. In dit polderlandschap heeft de wind vrij spel en is er kans op waaiervorming.

70 GRAND DÉPART ROTTERDAM

komst met allure dus.

TOURWINNAARS Via Nootdorp (de geboorteplaats

de historische stad waar aartsvader

van Jan Janssen, de Tourwinnaar

Willem van Oranje ligt begraven en

van 1968) rijden de renners naar

die wereldwijd bekend is vanwege

Wassenaar. Dit is ook het gebied

het

waar

onze

Tourwinnaar,

jeneverstad Schiedam en haringstad

Joop

Zoetemelk

(geboren

Vlaardingen

andere

in

Delfts

blauw-aardewerk. wordt

het

Via

Westland

Den Haag), is opgegroeid en als

bereikt. Hier springen de uitgestrekte

jongen tegen de wind in heeft

kassen van de glastuinbouw meteen

gestoempt. Na een eerste passage

in het oog.

door Den Haag gaat het richting Delft,

OVER BEKEND TERREIN Deze tweede etappe heeft tal van raakvlakken met eerdere

in België. De aankomst van etappe 1a was destijds bij

keren dat de Tour de France in Rotterdam was. De rit van

Rotterdam Ahoy. Een korte en snelle etappe met een

Rotterdam naar de Haagse kust stond ook in 1973 al op

groep van dertien renners die om de overwinning sprintte.

het programma, maar dan in omgekeerde richting.

De Belg Willy Teirlinck was de snelste en veroverde ook de gele trui. Een kleine minuut later won Jacques Esclassan

In 1973 begon de Tour met een proloog in Scheveningen,

de spurt van het peloton. Verder komen we ook deze keer

waarin de Nederlandse favoriet Joop Zoetemelk net een

over de Erasmusbrug, de blikvanger van de Tourproloog in

fractie sneller was dan Raymond Poulidor en Luis Ocaña, de

2010, en gaan we over de Maasboulevard richting Capelle

latere eindwinnaar. De daaropvolgende rit werd opgesplitst

aan den IJssel. Hier reden de renners in 2015 eveneens,

in twee delen: etappe 1a van Scheveningen naar Rotterdam

maar ook toen in tegengestelde richting, afkomstig vanuit

en aansluitend etappe 1b van Rotterdam naar Sint-Niklaas

startplaats Utrecht.

GRAND DÉPART ROTTERDAM 71

GRAND DÉPART

DAG 5

DEN HAAG

“Andere gezichten”

UTRECHT ARNHEM

START ROTTERDAM

Routecommentaar door Leontien Zijlaard-van Moorsel

NIJMEGEN

“Zuid-Limburg was voor mij als renster

DORDRECHT

altijd ideaal, omdat ik de bergjes goed verteerde en daar het verschil kon

DEN BOSCH

maken. Het WK tijdrijden in 1998 op de Cauberg is misschien wel de allermooiste overwinning uit mijn carrière. Foto Leontien

TILBURG BERGEN OP ZOOM

Na de vlakke rit naar Den Haag wordt

EINDHOVEN

het even omschakelen voor de renners. In deze rit naar Valkenburg gaan we voor het eerst andere gezichten zien, renners die zich verheugen op de aan-

VENLO

komst in de heuvelzone. Niet dat dit te vergelijken is met een echte bergetappe in de Alpen of Pyreneeën, maar de be-

WEERT

nen komen in de finale van deze etappe toch anders op spanning te staan dan in de voorafgaande dagen.

OP NAAR DE GRANDE FINALE!

De Cauberg is een klim waar veel

ROERMOND

puncheurs heel hard omhoog kunnen rijden. Het gaat een mooie strijd worden, niet alleen om de etappezege maar hopelijk ook om de gele trui.”

MAASTRICHT

FINISH VALKENBURG

ETAPPE ROTTERDAM-VALKENBURG

De derde en afsluitende etappe van de Grand Départ brengt ons naar Limburg. Daar staan de eerste heuvels garant voor een grande finale. Voor deze etappe werkt de Rotterdamse organisatie nauw samen met Limburg, dé wielerprovincie van Nederland die al verschillende keren de Tour de France ontving en jaarlijks ook het toneel is van de Amstel Gold Race. 72 GRAND DÉPART ROTTERDAM

Beoogd parcours etappe Rotterdam-Valkenburg: Afstand: circa 222 km.

Highlights Limburg:

Départ fictif in Rotterdam - départ réel bij uitrijden Barendrecht; - volledige route over Nederlands grondgebied; - route doorkruist vier Nederlandse provincies (Zuid-Holland, Gelderland, Noord-Brabant en Limburg); - aankomst in heuvellandschap Zuid-Limburg.

Maasplassen, Brightlands Campus, Adsteeg (beklimming), Keunestraat (beklimming), Cauberg (beklimming).

GRAND DÉPART ROTTERDAM 73

Foto: Cor Vos

GRAND DÉPART

DAG5

ROUTE DAG 5

FINISH

Aan het einde van de rit wordt de eerste bolletjestrui uitgereikt en Foto: Cor Vos

wellicht is er zelfs een nieuwe geletruidrager, want in Valkenburg is een massasprint zo goed als uitgesloten. Een passend sluitstuk van het gevarieerde menu dat we willen

Na de snelle openingstijdrit in Rot-

De aanloop is nog vlak. Vanuit Rotter-

terdam en de vlakke eerste rit in lijn

dam gaat de route langs de rivier de

naar Den Haag bereikt de sportieve

Merwede naar Gorinchem. Bij vesting-

opbouw van de Grand Départ hier let-

stad Zaltbommel steken we de

terlijk een hoogtepunt. De derde etap-

beroemde brug over de rivier de

pe wordt verreden op maandag, heeft

Waal over en van daaruit gaat het via

een beoogde lengte van circa 222

Den Bosch (de stad van de Grand

kilometer en voert door vier Neder-

Départ 1996) door Noord-Brabant

landse provincies: Zuid-Holland, Gel-

naar Limburg.

derland, Noord-Brabant en Limburg.

SPECTACULAIR

Eenmaal in Roermond, bekend om zijn vijftiende-eeuwse kathedraal, wordt koers gezet richting het Zuid-Limburgse heuvellandschap. Daar beginnen

vaak voor spectaculaire finales die een

een voor onmogelijk gehouden overwin-

opdienen tijdens de Grand Départ

lust zijn voor het oog van de tv-kijker. We

ning boekte. Het is ook het favoriete ter-

Rotterdam in 2024 of 2025. We zien

herinneren ons allemaal nog de slotmi-

rein van puncheurs als Julian Alaphilippe,

het al helemaal voor ons.

nuten van de Amstel Gold Race 2019,

die al zo vaak in de top 10 van de

toen Mathieu van der Poel in extremis

Nederlandse wielerklassieker eindigde.

we aan de finale met verschillende klimmetjes uit de Amstel Gold Race zoals de Adsteeg, de Keunestraat en uiteraard de Cauberg in Valkenburg. Dit is de laatste klim richting Vilt en Berg en Terblijt, waar evenals bij de Touraankomst in 2006 de eindstreep wordt getrokken. Hier is ook de vereiste ruimte voor het inrichten van de technische zone en de benodigde parkeermogelijkheden, met afleiding voor de volgauto’s in Vilt. Koersen in Zuid-Limburg is een vak apart. Het is continu draaien en keren op de smalle wegen en continu aanzetten als het onderweg voor de zoveelste keer omhooggaat. Dit zorgt

TERUG IN LIMBURG Limburg en wielrennen zijn al bijna een eeuw lang

De eerste aankomst in Valkenburg was in 1992. Op de

onlosmakelijk met elkaar verbonden. Het Limburgse

Cauberg zag het zwart van de mensen, die voor een orkaan

heuvellandschap was zelfs al zes keer het toneel van het

aan geluid zorgden. “Het leek wel Alpe d’Huez”, zei Albert

wereldkampioenschap wielrennen op de weg: in 1938

Bouvet, de toenmalige parcoursbouwer van de Tour de

(winnaar Marcel Kint) en 1948 (Briek Schotte) in

France. In een spetterende finale achterhaalde Gilles Delion

Valkenburg, in 1967 (Eddy Merckx vóór Jan Janssen) in

Stephen Roche in het zicht van de finish en won de

Heerlen en in 1979 (Jan Raas), 1998 (Oscar Camenzind)

Fransman zijn eerste en enige Touretappe.

en 2012 (Philippe Gilbert) opnieuw in Valkenburg. In 2006 keerde de Tour terug in Valkenburg. De Duitser De Tour de France was ook al verschillende keren in

Matthias Kessler sprong weg op de Cauberg en bleef uit

Limburg. Voor het eerst in 1969 in Maastricht, waar de

de greep van de achtervolgende groep.

Belg Julien Stevens de rit won en de gele trui pakte. 74 GRAND DÉPART ROTTERDAM

GRAND DÉPART ROTTERDAM 75

Foto: ANP

NL TOURLAND IN EEN LAND DAT MEER FIETSEN DAN INWONERS HEEFT, IS HET GEEN VERRASSING DAT DE TOUR DE FRANCE OP HANDEN WORDT GEDRAGEN. HOE NEDERLAND EEN FIETSLAND WERD EN EEN ROL VAN BETEKENIS GING SPELEN IN DE TOUR.

76 GRAND DÉPART ROTTERDAM

GRAND GRANDDÉPART DÉPARTROTTERDAM ROTTERDAM7777

grootste wielerwedstrijd ter wereld, de Tour de France. Theo Middelkamp, de latere wereldkampioen, heeft nog nooit een berg van dichtbij gezien, maar wint bij zijn debuut prompt de Alpenetappe van Aix-les-Bains naar Foto’s: Cor Vos

Grenoble. In de jaren 50 overspoelt een oranje golf de Tour. Wim van Est verovert in 1951 in Dax de eerste Nederlandse gele trui. De euforie is van korte duur wanneer hij in de afdaling van de Col d’Aubisque onderuitgaat en in het ravijn valt. Met aan elkaar geknoopte fietsbanden wordt hij omhooggehaald. Een iconische gebeurtenis die nog altijd wordt herinnerd met een plaquette op de Aubisque. Even iconisch is de reclameslogan die Van Est na zijn val maakt voor een horlogemerk: ‘Zeventig meter viel ik diep, mijn hart stond stil, maar mijn Pontiac liep…’

TOUR IN ROTTERDAM Nadat de Nederlandse landenploeg in 1953 het ploegenklassement heeft gewonnen, acht de organisatie van de Tour de tijd rijp voor een start in ons land: de eerste Grand Départ op buitenlandse bodem. In 1954 begint de Tour met

NEDERLAND EN DE TOUR DE FRANCE ONLOSMAKELIJK VERBONDEN

Grote drukte en een spannende sprint bij de finish van de etappe ScheveningenRotterdam in 1973.

AB GELDERMANS & JACQUES ANQUETIL Ab Geldermans is in de jaren 60 in Frankrijk misschien wel bekender dan in eigen land. De Nederlander kan goed klimmen, wint Luik-Bastenaken-Luik en maakt in 1962, 1963 en 1964 de Tourtriomfen van Jacques Anquetil van dichtbij mee. Als lid van de sterrenformatie Saint-Raphaël is hij de meesterknecht van Monsieur Chrono, die als eerste renner in de historie in totaal vijf keer de Tour zal winnen. Geldermans zelf beleeft zijn beste Tour in 1962: hij rijdt twee dagen in het geel en eindigt als vijfde in het klassement.

een rit van Amsterdam naar Brasschaat (winnaar Wout Wagtmans). De ravitaillering vindt plaats in Rotterdam, waar tienduizenden toeschouwers het peloton verwelkomen. De Tour komt daarna nog verschillende keren terug in Rotterdam. In 1973, na de proloog in Scheveningen, finisht de eerste rit in lijn vanuit Scheveningen bij Ahoy in Rotterdam (winnaar Willy Teirlinck). Aansluitend is Rotterdam ook startplaats voor de etappe naar Sint-Niklaas. Vijf jaar later, in 1978, is

RAMON SINKELDAM & ARNAUD DÉMARE

de Tour weer in Nederland met een proloog in Leiden en een etappe van Leiden naar Sint-Willebrord (winnaar Jan Raas). Onderweg rijden de renners over de Coolsingel in Rotterdam.

uit Parijs. Twee jaar later organiseert de Rotterdamsche

Nederland. Een land met meer fietsen (23 miljoen) dan

Vélocipède-Club de allereerste wielerwedstrijd in Nederland

inwoners (17,5 miljoen), waarmee elk jaar meer dan

voor vélocipèdes. De fiets slaat aan in de Lage Landen: al

15 miljard kilometer wordt weggetrapt op de in totaal

gauw heeft elke stad zijn eigen fietsenfabrikant. Het ont-

35.000 kilometer aan fietspaden. Tijdens de ochtend-

werp wordt steeds gebruiksvriendelijker en de tweewieler,

spits zijn er meer fietsen dan auto’s op de weg en jaarlijks

aanvankelijk een luxeproduct, wordt betaalbaarder voor

worden er zo’n 1 miljoen nieuwe fietsen verkocht.

het grote publiek. Rond 1900 rijden er in Nederland al

In 2010 is Rotterdam het middelpunt van de Tour met

Foto’s: ANP

In geen land ter wereld is de fiets zo populair als in

de Grand Départ in de stad. Een feestelijke dag met honderdduizenden toeschouwers en de gedroomde winnaar van de individuele tijdrit (Fabian Cancellara). De volgende dag trekt het peloton vanuit Rotterdam via

Ramon Sinkeldam is als sprinter geen veelwinnaar, maar wel rap

Zeeland naar Brussel. Ook ditmaal keert de Tour vijf jaar

genoeg om zich in Frankrijk in de kijker te rijden. Na in 2017 Nederlands

later alweer terug. De eerste etappe voert de renners vanuit

kampioen op de weg te zijn geworden, trekt Groupama-FDJ hem

Utrecht via Rotterdam naar Zeeland (winnaar André Greipel).

aan als onderdeel van de sprinttrein rond Arnaud Démare.

Daarmee groeit de fiets uit tot vervoermiddel nummer één.

Tijdens de Grand Passage ziet een enthousiaste Rotter-

Met succes: samen vieren ze dagzeges in de Tour en de Giro. In het

damse menigte het peloton voorbijkomen over onder meer

voorjaar van 2020 belanden Démare en Sinkeldam twee weken lang

eeuw de ontwikkeling van de fiets in een stroomversnelling

ORANJE IN DE TOUR

de Coolsingel en het Hofplein.

in quarantaine op de hotelkamer die ze delen in Abu Dhabi, nadat

raakt. De eerste Franse vélocipèdes, met houten frames

Toch zal het nog tot 1936 duren voordat de eerste

en wielen, worden in 1867 in Nederland geïmporteerd van-

Nederlandse renners hun opwachting maken in de

100.000 fietsen rond, in 1920 2 miljoen en in 1940 4 miljoen. Hoe is dat zo gekomen? We hebben het allemaal te danken aan Frankrijk, waar in de tweede helft van de 19de

78 GRAND DÉPART ROTTERDAM

het coronavirus heeft toegeslagen. De grappige filmpjes die het duo daar gezamenlijk maakt, gaan de hele wereld over.

GRAND DÉPART ROTTERDAM 79

Foto: ANP

Foto: Cor Vos

Foto: ANP

MATHIEU VAN DER POEL & RAYMOND POULIDOR Het is en blijft een bijzonder gegeven: een van ’s werelds beste wielrenners van dit moment is de kleinzoon van een van de grootste Franse Tourhelden aller tijden, die acht keer eindigt op het podium van de Tour en zeven etappes wint. Tot zijn plotse overlijden in november 2019 is Raymond Poulidor erbij wanneer Mathieu van der Poel al op jonge leeftijd grote successen boekt als veldrijder en wegrenner. “Mijn kleine fenomeen”, noemt hij hem. “Ik zie hem ook een beetje als een Franse renner. Kinderen die hier in Frankrijk aan veldrijden doen, hebben het altijd over Mathieu.”

Foto’s: ANP

Joop Zoetemelk en Hennie Kuiper, de nummers 1 en 2 van de Tour van 1980.

JAN JANSSEN & JEAN-MARIE LEBLANC Voordat Jean-Marie Leblanc directeur wordt van de Tour de

NEDERLANDSE TOURWINNAARS

France, rijdt hij als wielrenner vijf seizoenen aan de zijde van

Jan Janssen, in 1966 al eens tweede, kroont zich in

Jan Janssen, eerst bij Pelforth en later bij BIC. Er ontwikkelt zich

1968 tot de eerste Nederlandse Tourwinnaar door in een

een hechte vriendschap tussen de Nederlandse kopman en zijn

zenuwslopende slottijdrit de Belg Herman Van Springel met

Franse adjudant, die Janssen bewondert om zijn “magnifieke

een verschil van 38 seconden uit de gele trui te rijden in het

en elegante stijl” en om zijn oog voor de helpers om hem heen:

Bois de Vincennes. Een onvergetelijk moment, ook voor

“Hij bezit de eenvoud van de echte kampioen.” Van Janssens

de latere Tourdirecteur Christian Prudhomme die als jon-

Tourwinst in 1968 ziet hij meteen het belang in: “Eindelijk een

gen thuis voor de zwart-wit-tv getuige is van de triomf van

winnaar uit Nederland, goed voor de internationale uitstraling van

Le Professeur. “Het waren de eerste beelden die ik in mijn

de Tour.”

leven van de Tour de France zag”, zou hij daar later over zeggen. In de jaren 70 en 80 speelt Nederland een hoofd-

80 23GRANDDEPARTROTTERDAM GRAND GRANDDEPARTROTTERDAM DÉPART ROTTERDAM

“Een van ’s werelds beste wielrenners van dit moment is de kleinzoon van een van de grootste Franse Tourhelden aller tijden.”

rol in de Tour. Joop Zoetemelk eindigt zes keer als tweede

podium van de Tour. Ook bij de vrouwen is er oranje

en wordt in 1980 de tweede Nederlandse Tourwinnaar. Met

succes: Leontien van Moorsel wint in 1992 en 1993 de Tour

dank aan zijn TI-Raleigh-ploeg, die in die jaren ook grossiert

Féminin en de Nederlandse vrouwen Marianne Vos, Anna

in dagsuccessen met onder anderen de wereldkampioenen

van der Breggen en Annemiek van Vleuten winnen samen

Jan Raas en Gerrie Knetemann. Alpe d’Huez groeit uit tot

vijf van de zeven edities van La Course by Le Tour de

de ‘Nederlandse berg’, waar in oranje uitgedoste fans er een

France tot nu toe.

ongekend wielerfeest van maken. Stuk voor stuk mannen en vrouwen die groot zijn Na Zoetemelk bereiken ook Hennie Kuiper, Johan van der

geworden met de fiets, stoempend tegen de wind in

Velde, Peter Winnen, Steven Rooks, Erik Breukink, Tom

Nederland fietsland.

Dumoulin (in 2018) en Steven Kruijswijk (in 2019) het

GRAND GRANDDÉPART DÉPARTROTTERDAM ROTTERDAM8181

GRAND DEPART 24/25

MY DREAM. MY GOAL. MY TOUR. SLOTWOORD

“De start van de Tour de France in Nederland in 2010 en 2015 was geweldig. Ik ondersteun dan ook van harte het initiatief van de gemeente Rotterdam om, in samenwerking met Den Haag en de provincie Limburg, de Tour de France in 2024 of 2025 weer door Nederland te laten gaan. Fietsland Nederland komt op deze manier nog meer op de kaart te staan!”

COLOFON Eindredactie Peter Schuiten Hans Zoethoutmaar Lisette Eijgelsheim Gerda IJff Sven Remijnsen

Vormgeving Campagne, Rotterdam Fotografie Vincent van Dordrecht Brian Lubking

Tekst Sven Remijnsen Guido Bindels Suzanne Eijgenraam Leo van Marrewijk

Coördinatie en concept Campagne, Rotterdam

Disclaimer Met veel plezier en uiterste zorgvuldigheid is dit bidbook voor de Grand Départ van de Tour de France 2024/2025 in Rotterdam samengesteld. Graag bedanken wij iedereen die hieraan heeft meegewerkt. Waar nodig en zover bekend, zijn de fotografen en/of beeldbanken van gepubliceerde foto’s vermeld. Wij hebben ons best gedaan om alle rechthebbenden met betrekking tot (foto)materiaal in dit bidbook te achterhalen. Eenieder die meent dat zijn/haar materiaal zonder voorafgaande toestemming hier is gebruikt, verzoeken wij om zich tot ons te wenden. Niets uit dit bidbook mag worden overgenomen of gekopieerd zonder schriftelijke toestemming van Stichting Rotterdam Topsport. Er kunnen geen rechten worden ontleend uit de informatie en Stichting Rotterdam Topsport kan op geen enkele wijze aansprakelijk worden gesteld voor schade voortvloeiende uit onjuistheden en/of onvolledigheden in de inhoud van dit bidbook.

Tamara van Ark, Minister voor Medische Zorg en Sport 82 GRAND DÉPART ROTTERDAM

GRAND DÉPART ROTTERDAM 83

GRAND DEPART 24/25 84 GRAND DÉPART ROTTERDAM

GRAND DÉPART 24/25 EEN TWEEDE TOURSTART IN ROTTERDAM AMSTERDAM 1954 SCHEVENINGEN 1973 LEIDEN 1978 ‘S-HERTOGENBOSCH 1996 ROTTERDAM 2010 UTRECHT 2015 ROTTERDAM 2024/2025

Na 3.959 dagen zijn we weer aan het aftellen...

2010 ROTTERDAM

“Alles begint met een droom”

“We ontvangen de Tour met open armen”

Ahmed Aboutaleb Burgemeester van Rotterdam

Freek van der Valk Ondernemer

MY DREAM. “DE TOURSTART LEEFT ENORM IN ROTTERDAM” WETHOUDER SVEN DE LANGEN

WIELERFEEST INSPIREREN STIMULEREN GEZONDE STAD VITALE STAD PERSPECTIEF VOOR IEDEREEN

4O

24/25

SCHOLEN

ROTTERDAM

“EEN TOUR VOOR VROUWEN JUICH IK TOE” Ceylin del Carmen Alvarado

ROTTERDAM CYCLING ON TOUR In september start Rotterdam Cycling on Tour, een scholenproject vol fietsplezier en educatie voor brugklasleerlingen.

Tamara van Ark Minister voor Medische Zorg en Sport

MY GOAL.

4 IN

STAPPEN

MY TOUR.

TOEWERKEN NAAR DE GRAND DÉPART

Rotterdam Cycling on Tour (2021), L’Étape Rotterdam by Tour de France (2022), internationale vrouwenrace (2022), finish Tour Féminin (2023).

Vanaf volgend jaar óók in Rotterdam!

“200.000 INWONERS OP DE FIETS” WETHOUDER JUDITH BOKHOVE “De vorige Tourstart heeft een aanzet gegeven om letterlijk meer ruimte voor de fiets te creëren in de stad. Dat zie je nu terug.”

“Fietsland Nederland komt op deze manier nog meer op de kaart te staan!”

1 MILJOEN KIJKERS PER DAG

De Tour de France wordt elke zomer zeer goed bekeken in Nederland.

INCLUSIVITEIT DIVERSITEIT JONG & OUD TALENTONTWIKKELING INT. VROUWENRACE FINISH TOUR FÉMININ

GRAND DÉPART ROTTERDAM 2024/2025 DAG 1 PLOEGENPRESENTATIE DAG 2 FAMILIE- EN RECREANTENDAG DAG 3 INDIVIDUELE TIJDRIT DAG 4 ROTTERDAM-DEN HAAG DAG 5 ROTTERDAM-VALKENBURG

HET MOOISTE VAN NEDERLAND IN 3 ETAPPES

Van de Erasmusbrug tot de Hollandse polders en de kust en de heuvels in Limburg: Nederland op z’n best.

EEN WARM WELKOM VOOR DE TOUR “De ploegen kunnen rekenen op het enthousiasme van de Rotterdammers!” Burgemeester Aboutaleb

GRAND DEPART 24/25 GRAND DÉPART ROTTERDAM 89