RIS309259 Beantwoording Technische vragen vaststelling NvU's DGZ 18 juni

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Martijn Balster Wethouder van Wonen, Wijken en Welzijn

040

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Uw brief van

21 mei 2021 Aan de voorzitter van de commissie Ruimte

Uw kenmerk Ons kenmerk

DSO/10133088 RIS309259 Contactpersoon

Pieter Birnage Dienst

Dienst Stedelijke Ontwikkeling Datum

Afdeling

22 juni 2021

Portefeuille Projecten Den Haag Telefoonnummer

14 070

Onderwerp

Antwoord van het college op de vragen van de raadsleden de dames Van Doorn, Van Dam, Arp en Vavier en de heren Bos en Barker, luidend: ‘Technische vragen n.a.v. vaststelling NvU's’

E-mailadres

pieter.birnage@denhaag.nl

Onderstaand doe ik u de beantwoording toekomen van de Technische vragen n.a.v. de vaststelling NvU’s Dreven, Gaarden, Zichten in de commissie Ruimte van 21 mei 2021 D66 1

2

wat is de reden dat is/wordt afgeweken van 30% sociaal bij de toegevoegde woningen als in de woonagenda is afgesproken? We lezen dat 22% sociale huur wordt via een corporatie en 8% middels ‘’andere vormen" die de doelgroep bedienen die normaal is aangewezen op sociale huur, bv. Sociale koop, coöperatiehuur, huurkoop, koopstarters, etc. (<200.000,-). • Van de toegevoegde woningen is 30% beschikbaar voor de doelgroep sociale huur. Dit is nog uitwerking maar we houden ruimte om met maximaal 8% expliciet de doelgroep bedienen die is aangewezen op de sociale huur met bijzondere woonvormen dan wel sociale koop. Er is dus geen sprake van een kleinere hoeveelheid woningen realiseren voor de doelgroep, alleen meer keuze vrijheid in de woonproducten. Het college en Staedion hecht belang aan het faciliteren van innovatieve woonvormen zoals woongroepen, coöperatieven, of zelfbouwers. Ook binnen de sociale sector willen wij hier mogelijkheden voor bieden, maar dit is vaak niet mogelijk binnen de structuur van verhuur via de toegelaten in stelling. Daarom hebben het college en Staedion binnen de sociale opgave gezocht naar ruimte om dit te faciliteren.

Het is nog onzeker hoeveel van het programma werkelijk op deze manier in te vullen is, maar door het te maximeren op 8% van de netto toegevoegde hoeveelheid woningen, wordt minimaal 50% van het totale woningbouwprogramma gerealiseerd in de reguliere sociale huur via de toegelaten instelling. Indien wordt afgeweken, wordt 8% sociale huur dan elders in de stad gecompenseerd? • Dit is niet strikt noodzakelijk aangezien geen sprake van een kleinere hoeveelheid woningen realiseren voor de doelgroep die is aangewezen op sociale huur, alleen meer keuze vrijheid in de woonproducten.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10133088

3

Op participatie: wat is een tolerantie-platform? Hoe is het samengesteld en hoe functioneert het? Wat is de verhouding tot de klankbordgroepen? • Uit onderzoek van het stadsdeel Escamp in 2015 door bureau SVGW bleek dat er weinig draagvlak was voor een bewonersorganisatie in de traditionele vorm. Bewoners voelden zich onvoldoende vertegenwoordigd of vonden de gevraagde verantwoordelijkheid te groot. De voorkeur werd uitgesproken voor organisatie op kleiner niveau (buurt/straatniveau). In 2015 is het Tolerantieplatform BouwlustVrederust gestart, dat een goede doorsnede van de verschillende bewonersgroepen en culturen in de buurten vormt. Het Tolerantieplatform kan voor Dreven-GaardenZichten dienen als gesprekspartner om te bepalen hoe de participatie op de verschillende onderdelen het beste vorm te geven is. Voor de complexen die volgens de voorgestelde fasering moeten worden gesloopt voert Staedion persoonlijke gesprekken met bewoners om uitleg te geven, de woonsituatie te inventariseren en hun wensen en belangen bij toekomstige verhuizing te bespreken: de “keukentafelgesprekken”. Als er geen actieve bewonerscommissie van het complex is, wordt gevraagd of men wil deelnemen aan een klankbordgroep. Deze zijn gesprekspartner voor Staedion bij het opstellen van een sociaal plan en hun instemming is nodig om te een sociaal plan te kunnen vaststellen.

De klankbordgroepen zijn dus speciaal ingericht om met Staedion gesprekken te voeren over hun woonsituatie, terwijl het tolerantieplatform een buurtbrede vertegenwoordiging is als gesprekspartner voor gemeente en Staedion over een bredere scala van onderwerpen. Voor participatie op de specifieke thema’s tijdens de ontwikkeling van DrevenGaarden-Zichten worden op het buurt- en straatniveau bewoners, ondernemers en sleutelfiguren uitgenodigd om mee te denken en mee te doen. Deze groep zal gedurende de ontwikkeling organisch groeien. Buurtgemeenschappen waarbij enthousiasme en eigenaarschap leidend zijn. Zo worden per thema begeleidingsgroepen opgericht waarin bewoners deelnemen die affiniteit hebben met dat thema, om participatie zo laagdrempelig mogelijk te houden. De totale aanpak voor wat betreft participatie, inclusief reeds ondernomen acties. Voormelde aanpak is nader worden omschreven in bijlage 6 ‘communicatie en participatieaanpak’ bij het besluit over de Nota’s van Uitgangspunten.

4

Welke onderdelen van de mobiliteitsbeperking zijn niet meegenomen in de business case? Gaat het daarbij ook om de inpandige parkeergarages? • Het is niet duidelijk wat er wordt bedoeld met 'de onderdelen van de mobiliteitsbeperking'. Inpandige parkeergarages zijn allemaal meegenomen in de business case. Bij de inrichting van parkeergarages zal rekening worden gehouden met parkeerplaatsen voor 'mindervaliden', als dat hier mee wordt bedoeld.

5

In de NvU de Gaarden staat 0% specials. Zijn dat woningen voor mensen met een mobiliteitsbeperking? Of wordt wat anders bedoeld? • "Specials" kan alles zijn wat niet onder één van de andere doelgroep categorieën valt. Denk aan studenten, een woongroep of CPO. Hiermee wordt niet gedoeld op mensen met een mobiliteitsbeperking. In de uitwerking van alle woningtypes is aandacht voor toegankelijkheid van de gebouwen en van de woningen.

2/51

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10133088

6

CU/SGP 1

Wanneer is een brede VO school wél opportuun? Hoe wordt dit beoordeeld/bepaald? Is/wordt de optie van "klein beginnen" als mogelijkheid ook onderzocht/beoordeeld? • Op korte termijn is het nog niet wenselijk om een HAVO/VWO school toe te voegen aan Zuidwest vanwege nog niet volledige bezetting in de huidige HAVO/VWO’s in de omringende wijken. Op langere termijn is deze ambitie er wel maar de exacte timing hangt af van de bevolkingsontwikkeling en bijbehorende leerlingenprognoses (zie RIS307924). In het kader van het IHP en een vooruitblik richting 2040 zal binnen de visie Zuidwest rekening worden gehouden met uitbreiding en zullen mogelijke locaties worden onderzocht, maar een locatie binnen deze drie woonbuurten ligt niet voor de hand.

Op welke manier zijn bewoners geïnformeerd over de wekelijkse spreekuren in de wijkkantoren van Staedion? • Via de huis aan huis verspreidde nieuwsbrief, via de websites (beterebuurt.nl en Staedion.nl), persoonlijk door medewerkers in de wijk die rond fietsen met een betere buurt bakkie bakfiets, via de webinars gehouden op 26 en 31 mei, 2 juni.

2

Is er informatie verstrekt over het participatietraject in andere talen dan het Nederlands? • Nee, alleen in het Nederlands. Wel in B1, zo helder mogelijk. Tijdens de contacten bij huisbezoeken, met de bakfietsen in de buurt en in de buurtkantoren blijken mensen met problemen met de Nederlandse taal vaak zelf al iemand mee te hebben genomen om te vertalen. Vaak een kind, familielid of buurvrouw/man. Bij deelname aan een klankbordgroep van Staedion mogen deze mensen ook deze vertaler meenemen. Bij echte taalbarrières kan de “tolken app” worden ingezet.

3

Waren er bij de bijeenkomsten, waaronder de reizende informatietentoonstelling, tolken aanwezig om de gegeven informatie te vertalen? Was er schriftelijke informatie in andere talen beschikbaar bij de informatiebijeenkomsten en de reizende informatietentoonstelling? • Soms namen mensen zelf iemand mee als tolk. Alle informatie is alleen in het Nederlands verstrekt. In B1, met zoveel mogelijk illustraties.

4

Hoe wordt er tegemoet gekomen aan de zorgen van bewoners van grondgebonden woningen die zich zorgen maken of ze nog een vergelijkbare woning terugkrijgen? Op welke manier wordt hier met hen over gecommuniceerd? • Medewerkers van Staedion voeren persoonlijke gesprekken met deze bewoners, waarbij woonwensen besproken worden. Veel van deze bewoners hebben wij reeds meerdere keren gesproken. Tijdens de actiegebied aanwijzing zoeken we samen met bewoners naar een passende woning.

5

Zijn de plannen al uitgewerkt voor de ondersteuning van VVE's die zelf onderhouds- of renovatieplannen willen opzetten? • Dit wordt in de reguliere VVE-vergaderingen besproken. Het is aan de gezamenlijke woningeigenaren om te besluiten of men hier in wil/kan investeren.

3/51

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10133088

Er is ruime ondersteuning voor iedere VvE in Den Haag die met onderhoud en verduurzaming aan de slag wil. Denk hierbij aan advies en ondersteuning van de VvE-experts van Hou van je Huis, subsidie voor onderhoudsplannen / maatwerkenergiescans, subsidie voor isolatie, subsidie voor koken/verwarmen op schone energie, hulp bij aanvraag nationale subsidie en financiering, het gemeentelijk VvE-duurzaamheidsfonds, webinars, collectieve inkoopacties, etc. 6

Hoe wordt het collectief eigenaarschap van de beoogde binnentuinen gestimuleerd? Welke rol is daarin weggelegd voor de woningbouwcorporaties? • De binnentuinen worden eigendom van de VVE van een bouwblok waarvan zowel Staedion (sociaal deel) als particuliere woningeigenaren deel uitmaken. Door de ligging van de woningen om de tuin heen, door de rechtstreekse toegang van woningen naar deze tuin, door de ligging van privé voortuintjes aan deze tuin en door de rechtstreekse toegankelijkheid vanuit de centrale hal en vanuit de openbare ruimte, is de toegankelijkheid verzekerd en nodigt de tuin bewoners uit om als (kortere) looproute te dienen naar bijvoorbeeld het winkelcentrum. Staedion zal de bewoners t.z.t. zowel bij de inrichting als bij het beheer te betrekken als men dat wil, om het eigenaarschap te stimuleren.

7

Welke gevolgen ziet het college voor de druk op de voorzieningen met de bouw van de wijk Wippolder in de gemeente Westland? • Mogelijk zal voor een deel van de bewoners in de Wippolder het winkelcentrum Ambachtsgaarde interessant zijn te bezoeken. Dat is positief voor het draagvlak van het winkelaanbod daar. Binnen de plannen is ruimte voor uitbreiding. Ook voor de overige maatschappelijke voorzieningen is voldoende m2's gereserveerd. Zo kan het aanbod aan voorzieningen meegroeien met de vraag en de hoeveelheid woningen in de loop der jaren.

8

"de scholen aan de Ambachtsgaarde komen mogelijk in aanmerking voor vervangende nieuwbouw en uitbreiding, volgens de prognose rond 2033”. Zijn er verder plannen voor het toevoegen van scholen in dit gebied in verband met de verwachte verdichting? • De basisscholen aan de Ambachtsgaarde (Petrus Donders en Erasmus) zijn als onderzoeklocatie benoemd in het IHP. Uit de uitgevoerde onderzoeken blijkt dat de bouwkundige staat nog in orde is. Er zijn op deze locatie uitbreidingsmogelijkheden (al dan niet in combinatie met vervangende nieuwbouw). Dit zal worden betrokken bij de herijking van het IHP (2022). Net buiten de Gaarden komt De Yunus Emre school aan de Berensteinlaan 629 in aanmerking voor nieuwbouw en zonodig uitbreiding. Dit staat indicatief gepland voor 2025. In de Zichten wordt rekening gehouden met een nieuwe basisschool.

9

Wat is het beoogde aantal m2 gebruiksgroen per woning en het aantal m2 kijkgroen? • 19m2 groen totaal per woning, zie pdf in de bijlage i.r.t de diverse groennormen van de gemeente: een onderverdeling gebruiks- en kijkgroen is nog niet ontworpen

10

"Bezoekers voelen zich door de vormgeving en situering van functies veilig en welkom het binnenterrein te bezoeken maar voelen zich te gast en zijn zich bewust dat ze hier een collectief betreden”. Wat wordt hier precies mee bedoeld? Hoe wordt voorkomen dat de binnenplaatsen een geliefde hangplek worden voor overlastgevers?

4/51

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10133088

•

De binnentuinen zijn via trappen overdag openbaar toegankelijk. Alle woningen kijken uit op deze tuinen en de toegangen daarnaartoe en hebben privébuitenruimtes aan deze tuinen. Dat nodigt niet uit tot hangen. 's avonds gaan de hekken dicht voor de veiligheid en om overlast te voorkomen.

11

Waarom is ervoor gekozen de 30% sociaal te splitsen in 22% sociale huur via toegelaten instelling en 8% andere vormen die de doelgroep bediend zoals sociale koop, coöperatiehuur, huurkoop, koopstarters, etc.? • Het college en Staedion hecht belang aan het faciliteren van innovatieve woonvormen zoals woongroepen, coöperatieven, of zelfbouwers. Ook binnen de sociale sector willen wij hier mogelijkheden voor bieden, maar dit is vaak niet mogelijk binnen de structuur van verhuur via de toegelaten instelling. Daarom hebben het college en Staedion binnen de sociale opgave gezocht naar ruimte om dit te faciliteren. De maximaal 8% moet expliciet de doelgroep bedienen die is aangewezen op de sociale huur. Er is dus geen sprake van een kleinere hoeveelheid woningen realiseren voor de doelgroep, alleen meer keuze vrijheid in de woonproducten. Het is nog onzeker hoeveel van het programma werkelijk op deze manier in te vullen.

12

Waarom worden ouderen niet gezien als doelgroep voor de marktwoningen in de Dreven? • Er is vooral gekeken welke buurten de beste voorzieningen bieden voor (zorgbehoevende) ouderen. Zichten is gekozen, vanwege de ligging nabij winkelvoorzieningen en OV en Gaarden vanwege de nabijheid van het verpleging- en verzorgingshuis Carel den Oever en de te onderzoeken mogelijkheid om samen met deze instelling aanbod van zorg te organiseren. We sluiten niet uit dat ouderen ook in de Dreven kunnen worden gehuisvest, omdat ook deze buurt redelijk goed nabij voorzieningen is gelegen.

13

Zijn er concrete plannen voor de realisatie van onzelfstandige studentenwoningen in de Dreven, Gaarden of Zichten? • Nee, hier zijn geen concrete plannen voor. Wel wordt de mogelijkheid voor de toekomst open gehouden. In de tijdelijke verhuur, tussen het beëindigen van het vaste huurcontract van de huurder en de ingreep (sloop of renovatie) hier een mogelijkheid voor ontstaan.

14

Is er in de plannen ruimte voor woningen voor mensen met een beperking in de Dreven, Gaarden en Zichten? • Ja, hier is ruimte voor. Sowieso wordt in de uitwerking van de woningtypes rekening gehouden met toegankelijkheid van gebouw en woning en krijgen alle appartement toegang d.m.v. een lift. Maar ook met scootmobielruimten e.d. wordt in de ontwikkeling van een deel van de nieuwe woningen rekening gehouden.

15

De renovatie van de Dreven, Gaarden en Zichten zal lange tijd in beslag nemen, wat voor maatregelen worden er genomen om de buurt leefbaar en veilig te houden tijdens de langdurige bouwwerkzaamheden? • In bijlage 7 van de NvU wordt toegelicht dat de herstructurering een dusdanig grote en langdurige opgave is dat de transitiefase nauwelijks “tijdelijk” is te noemen is.

5/51

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10133088

•

Daarom is in een fasering gekozen waarbij in één deel van de buurt de duidelijke bouwactiviteiten plaatsvinden terwijl in een ander deel relatieve rust te houden zodat er in deze periode gewoon gewoond, gewerkt en geleefd kan worden. In de drie buurten is de kwaliteit van de nog bestaande, de tijdelijke en de nieuwe omgeving, bepalend voor hoe de het publiek het leven in deze wijken zal ervaren. Er wordt ingezet op het faciliteren van initiatieven in de tijdelijkheid die bijdragen aan de leefbaarheid in deze wijken. Zo wordt bijvoorbeeld binnen het concept 'Ruimzicht' in de eerste fase van de ontwikkeling, speciaal ruimte gereserveerd voor evenementen, worden bij tijdelijke huisvesting doelgroepen gefaciliteerd die ook diensten aan de buurt verlenen en is in Dreven al begonnen met een tijdelijke collectieve moestuin. Belangrijk is ook dat de woningen die niet aan het begin van de ontwikkeling zitten niet verloederen. Staedion heeft een specifiek budget vrijgemaakt voor onderhoud aan de woningen die pas later in de planning op de sloopnominatie staan.

Groen Links Aanbiedingsbrief commissie 1 - Wat is de gemiddelde responstijd op vragen die gestuurd worden naar vragen@eenbeterebuurt.nl? • Ca. 2 weken 2-

Worden de ingezonden vragen en gegeven antwoorden aan vragen@eenbeterebuurt.nl bijgehouden? Zijn er trends te vinden in het soort vragen dat gesteld wordt en de onderwerpen ervan? Wordt er ook zicht gehouden over de tevredenheid met de afhandeling van de vragen? • Een groot deel van de vragen die gesteld worden zijn persoonlijke vragen die gaan over de planning. Vragen over de persoonlijke woonsituatie worden doorgestuurd naar Staedion. Dit type vragen wordt niet bijgehouden. De gegevens van mensen die zich aanmelden voor een vrije sector huurwoning of koopwoning, of zich aanmelden om mee te denken worden wel bijgehouden, zodat zij benaderd kunnen worden voor deze specifieke onderwerpen. Overige vragen over de algehele planvorming, die relevant kunnen zijn voor iedereen worden meegenomen in de communicatie (nieuwsbrieven) of bijvoorbeeld in de webinars. • Trends; de meeste vragen gaan over planning, persoonlijke situaties of aanmelding voor koopwoningen. • Er wordt nu geen vraag gesteld of de afhandeling naar wens is behandeld. Wel is 18 maart een enquête gestuurd naar alle mensen van wie het mailadres in bezit is, om te vragen wat zij vinden van de communicatie (gericht op de nieuwsbrieven en een informatiefilmpje) met ruimte voor algemene feedback. Deze enquête zullen we ongeveer 2 x per jaar uitvoeren. Hier kunnen we een specifieke vraag over mailafhandeling aan toevoegen.

Op basis van de feedback proberen wij de communicatie te verbeteren.

3-

Wat is de opkomst bij de wekelijkse spreekuren? Worden de onderwerpen die hier besproken worden ook bijgehouden? Zo ja, is er een trend te zien in de vragen die worden gesteld en de onderwerpen ervan? • Gemiddeld komen 5 tot 7 mensen per week op de spreekuren in de buurtkantoren en gaan 1014 bewoners in gesprek met de medewerkers via de ‘Betere buurt bakfiets”. Dit aantal neemt toe. Alle onderwerpen die hier worden besproken worden bijgehouden en dienen weer als input voor het projectteam. Nieuwe vragen worden toegevoegd aan de ‘veel gestelde vragen lijst’ en als dezelfde vraag veel terug komt worden de communicatie middelen hierop aangepast.

6/51

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10133088

De meest gestelde vraag blijft “wanneer is mijn woning aan de beurt”. In het verdere gesprek komt vaak de persoonlijke situatie en alles wat speelt rond uithuizen, herhuisvesting en de mogelijk heden voor nieuwe woningen aan de orde. 4-

5-

Wat zijn 'bottom-up' initiatieven? Welk type initiatieven valt hieronder? • “Bottom-up” initiatieven zijn initiatieven voor en door de wijk. De Bottom-up benadering is vooral gericht op lokale inbreng en participatie. Dat betekent dat de bewoners, ondernemers en andere stakeholders uit de wijk de drijvende kracht zijn achter deze initiatieven. Dit kunnen allerlei initiatieven zoals een buurtkeuken, een gezamenlijke moestuinproject, een cultuur festival, een atelier, een jongerenhonk, een buurtcoöperatie, etc. Gemeente en Staedion proberen doormiddel van de ‘bottom-up’ benadering zoveel mogelijk gebruik te maken van de krachten die in de buurten aanwezig zijn. Op deze manier stimuleren wij de wijk om onderdeel te worden van hoe wij samen de buurt mooier, leefbaarder en veiliger maken. Collegebesluit NvU’s pag. 6: Hoe lang gelden de zelfbewoningsplicht en het anti-speculatiebeding? • Dit moet nog definitief bepaald worden maar de gemeente hanteert meestal een zelfbewoningsplicht voor 5 jaar.

6-

pag. 7 'collectieve garages': zijn deze altijd ondergronds? • Parkeren van auto’s gebeurt deels onder de collectieve binnentuinen binnen de bouwblokken en deels in centraal gesitueerde parkeergebouwen. Met ‘collectieve garages’ wordt op deze centrale parkeergebouwen gedoeld die niet aan één woningblok zijn gebonden. Deze parkeergebouwen zijn bovengronds, worden flexibel gebouwd, krijgen een hoogkwalitatieve uitstraling en een actieve plint (=begane grond grenzend aan de openbare ruimte) met voorzieningen of bedrijvigheid, zodat de parkeerplekken op maaiveld aan het zicht onttrokken worden met uitzondering van een garage-entree. Zie NvU’s § 5.1 Ruimtelijke inpassing parkeren.

7-

pag. 38 het percentage sociaal van 30% bestaat uit 22% sociale huur en 8% andere vormen, zoals sociale koop, coöperatie huur huurkoop etc. Hoe verhouden deze percentages zich tot de afgesproken percentages in het coalitie akkoord van 30% sociale huur, 20% middelduur en 10% voor verschillende woonvormen zoals woon coöperaties, zelfbouw en/of CPO? • Van de toegevoegde woningen is 30% beschikbaar voor de doelgroep sociale huur. Dit is nog uitwerking maar we houden ruimte om expliciet de doelgroep die is aangewezen op de sociale huur, met maximaal 8%, te bedienen met bijzondere woonvormen dan wel sociale koop. Er is dus geen sprake van een kleinere hoeveelheid woningen realiseren voor de doelgroep, alleen meer keuze vrijheid in de woonproducten. Het college en Staedion hecht belang aan het faciliteren van innovatieve woonvormen zoals woongroepen, coöperatieven, of zelfbouwers. Binnen de sociale sector willen wij hier mogelijkheden voor bieden, maar dit is vaak niet mogelijk binnen de structuur van verhuur via de toegelaten in stelling. Daarom hebben het college en Staedion binnen de sociale opgave gezocht naar ruimte om dit te faciliteren.

Het is nog onzeker hoeveel van het programma werkelijk op deze manier in te vullen is, maar door het te maximeren op 8% van de netto toegevoegde hoeveelheid woningen, wordt minimaal 50% van het totale woningbouwprogramma gerealiseerd in de reguliere sociale huur via de toegelaten instelling.

7/51

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10133088

8-

9-

in de drie NvU’s staan steeds de algemene percentages voor het programma DGZ benoemd. Hoe is de uitwerking ervan uitgesplitst naar de Dreven, Gaarden en Zichten? • In § 5.2.1. van de NvU’s staat in de balken figuren de percentages voor het woningprogramma per buurt. Deze getallen zijn bij benadering en onderlinge uitwisseling is nog mogelijk. Bijlage 4: veelgestelde vragen onderaan laatste pagina, kleine letters: "Staedion, de Gemeente Den Haag en Heijmans behouden zich daarnaast het recht voor om op elk ogenblik de vragen en antwoorden te wijzigen, zonder anderen daarvan op de hoogte te stellen." Waarom worden anderen hier niet van op de hoogte gesteld? En onder welke omstandigheden zou dit gebeuren? • Dit is een juridische disclaimer, die vrijwel altijd gebruikt wordt bij vastgoedontwikkelingen. Het project is in ontwikkeling, daarom veranderen details continu. Als er zaken wijzigen die van invloed zijn op de situatie van bewoners of ondernemers, zullen we bewoners en ondernemers natuurlijk altijd informeren.

Bijlage Participatie verslag 10 - Het participatie traject is nu nog vooral gericht op informeren van de bewoners, ondernemers en andere betrokkenen en behoefte peiling. Op welke momenten en bij welke onderwerpen is er ook sprake van co-creatie en zijn de bewoners daar ook van op de hoogte? • De participatie is gestart met het ophalen van de wensen en behoeften. Vervolgens informeren we iedereen telkens over de stappen die we zetten, met de ruimte om feedback te geven. In juli krijgt de participatie voor de Zichten een vervolg (beeldkwaliteit, plan openbare ruimte, Steenzicht en Ruimzicht). In september krijgt de participatie voor de Dreven een vervolg (beeldkwaliteit, plan openbare ruimte). Op dit moment wordt de invulling van deze participatie verder uitgewerkt (participatieladder). Over de beeldkwaliteit en stedenbouw gaan we in gesprek en vragen we een reactie (participatieladder raadplegen). Over de meer concrete plannen, zoals de invulling van de openbare ruimte, het ontwerp van de binnentuinen, voorzieningen etc. worden bewoners en ondernemers geraadpleegd en is op onderdelen ruimte voor co-productie. Te denken aan een rol vervullen in placemaking, het gezamenlijk inrichten van een binnentuin. Voorafgaand aan de participatie wordt aan bewoners uitgelegd wat het doel is van de participatie.

We willen in ieder participatietraject ruimte houden om onze plannen te verbeteren op basis van suggesties van bewoners en ondernemers. We zullen wel toelichten welke uitgangspunten meegenomen moeten worden om ervoor te zorgen dat de herstructurering bijdraagt aan de gestelde ambities, zoals het verbeteren van de woningvoorraad, het toevoegen van woningen (meer sociale huurwoningen, middenhuur en koop), het differentiëren van de woningvoorraad, het behouden van het groene karakter en het toevoegen van voorzieningen. 11 - Pag. 9 De vragen van de bewoners gaan over “het nu” en de antwoorden over hoe het gaat worden. Wat gebeurt er in de tussentijd? Is dit traject ook aanleiding om tijdelijk extra maatregelen te treffen, bijvoorbeeld het plaatsen van meer broodcontainers? Idem voor pagina 10 • De gehele herstructurering duurt 15 tot 20 jaar, dus terecht wordt er aandacht gevraagd voor de leefbaarheid tot de nieuwe buurt vormt begint te krijgen. Zie CU vraag 15 voor maatregelen die genomen worden tijdens de transformatie. Hierin wordt ook vermeld dat Staedion een specifiek budget heeft vrijgemaakt voor onderhoud aan de woningen die pas later in de planning op de sloopnominatie staan.

8/51

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10133088

De vraag verwijst naar pagina’s over de thema’s ‘schoon, heel en veilig’ waar de gemeente nu haar verantwoordelijk voor neemt en dit ook tijdens de transformatie zal blijven doen. In aansluiting op de signalen uit de participatie zijn een aantal concreet lopende zaken vermeldingswaardig: - Broodcontainers; In samenwerking met de wijkambassadeurs van Bouwlust en Vrederust zal er meer inzet gepleegd worden om de communicatie rondom het probleem van de broodoverlast in de wijken goed neer te zetten. Daarnaast is de zichtbaarheid van de broodcontainers ook een onderdeel van hun taak. - Rattenproblematiek; De wijkambassadeurs besteden in het overgrote deel ook aandacht aan de zwerfvuil en of bijplaatsingen bij de ondergrondse afvalcontcainers (ORAC’S). Dit betreft middelen inzetten om een gedragsverandering van de bewoners uit Bouwlust en Vrederust te bewerkstelligen. Daarnaast is er sinds een paar maanden een vrijwilliger actief met het project BroodExpress; Dit is een project om mensen te helpen weer del te nemen aan de arbeidsmarkt door broodresten in de buurt te gaan opruimen en oud brood ophalen bij bakkers. Dit gaat vervuiling en ongedierte tegen, bevorderd sociale cohesie en draagt bij aan bewustzijn in de buurt. Dit project richt zicht dus op meerdere domeinen tegelijk.

Als dit project succesvol blijkt te zijn in de pilot, dan kan het uitgerold worden over meerdere gebieden. - Handhaving in de buurten; Handhaving wordt meegenomen in het communicatie en participatietraject Dreven-Gaarden-Zichten. Op het moment we signalen krijgen dat zich in de buitenruimte problemen voordoen wat betreft verkeerd parkeren, onjuist aanbieden van afvalproblematiek, etc., wordt Handhaving gevraagd om in de wijken extra rondes te doen. - Beveiligingscamera’s worden alleen in de openbare ruimte opgehangen indien er onveilige situaties zich hebben opgetreden of de openbare ruimte is verstoord. - Verlichting; er wordt 2 keer in het jaar geschouwd door woningbouw en het stadsdeel en op basis hiervan worden er meer en betere verlichtingen geplaatst. Daarnaast loopt het buurtpreventieteam Vrederust tijdens de versoepelingen ook één keer in de week hun rondes om ook zulke signalen bij het stadsdeel aan te kaarten. SP 1

Kunt u (in aantallen woningen / inwoners) aangeven welke mate van verdichting men voor ogen had in het plangebied bij het vaststellen van de Agenda Ruimte voor de Stad? Wat is het verschil met de verdichtingsopgave die men voor ogen heeft in de voorliggende Nota’s van Uitgangspunten en hoe verklaart u dit verschil? Kunt u eveneens aangeven op welke wijze de raad zich heeft kunnen uitspreken over deze hogere verdichtingsambitie? • Ten tijde van Agenda Ruimte voor de Stad was er nog geen concrete ambitie geformuleerd voor Dreven-Gaarden-Zichten. Wel werden kansen benoemd voor toevoeging van 4200 woningen door herstructureringsprojecten in Zuidwest. De raad is via commissiebrieven meerder malen op de hoogte gesteld van grotere verdichtingsambities voor dit gebied: - In de commissiebrief 'Aanpak gebiedsontwikkeling Den Haag Zuidwest: De Gaarden, De Dreven en De Zichten' (RIS300674) 9 oktober 2018 wordt gesteld: “ bij herstructurering van sociale woningbouw door middel van sloop en nieuwbouw, wordt naast 100% terugbrengen sociale voorraad ingezet op forse verdichting met marktwoningen. Er liggen kansen voor verdergaande de intensivering en differentiatie boven op de eerder geformuleerde ambitie van 4.200”. - In de commissiebrief 'Verkenningen en vervolgstappen Den Haag Zuidwest' 22 mei 2019:

9/51

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10133088

"De ambitie van het college reikt daarom verder dan de 4.200 extra woningen waarover in de Agenda Ruimte voor de Stad werd gesproken. Verdichting is één van de middelen om een aantrekkelijker en gedifferentieerder woonomgeving te creëren. De gebiedsverkenning laat zien dat er ruimte is voor een toename van ca. 10.000 woningen." - In het ambitiedocument Dreven-Gaarden-Zichten (RIS305714) 7 juli 2020: “Er wordt nu voorzien in de sloop van 1.778 woningen. De nieuwe woningen die sociaal ter compensatie worden teruggebouwd en de te renoveren bestaande sociale woningen maken de kwaliteitsslag voor de huidige bewoners, die wat betreft huurstelling in de wijk terug kunnen keren. Door in de drie buurten Dreven, Gaarden en Zichten te verdichten (gemiddeld met 267%) wordt naast de volledige 100% compensatie van de gesloopte sociale nieuwbouw een gevarieerd programma toegevoegd. Programmatisch uitgangspunt van de intentieovereenkomst was aanvankelijk de te slopen sociale huurwoningen vervangen, en verdichten met een niet-DAEB woningbouwprogramma. Om aan de doelstellingen voor sociale woningbouw te voldoen van het nieuwe coalitieakkoord is gezocht naar mogelijkheden om bovenop de vervanging een substantieel aandeel sociale woningbouw aan het programma toe te voegen. Op basis van deze uitgangspunten ontstaat een gemengde wijk met in totaal ruim 5.500 ‘nieuwe’ woningen.” 2

Er is een subsidieaanvraag bij BZK ingediend voor de eerste 10 jaar van de herstructurering. De complete herstructurering zal echter 10 tot 15 jaar duren. Hoe wil men de tweede fase van de herstructurering financieren? • Voor de tweede fase zal de komende 10 jaar dekking gezocht moeten worden. De verwachting is dat het rijk bij een aanhoudende woningnood ook in de toekomst subsidiemogelijkheden beschikbaar zal stellen voor stedelijke herstructurering, maar dit zal nog altijd een substantiële cofinanciering van de gemeente vragen.

3

Volstaat de gemeentelijke cofinanciering (25,3 miljoen en 1,5 miljoen) eveneens slechts voor de eerste 10 jaar van de herstructurering? • De € 26,8 miljoen is het uitgangspunt voor fase 1. Daarmee kunnen we voor de huidige en nieuwe bewoners een zeer betaalbaar programma realiseren én een substantiële bijdrage leveren aan het bestrijden van woningnood.

4

Hoeveel woningen verwacht men door middel van renovatie dan wel sloop-nieuwbouw te kunnen aanpakken met de 26,8 miljoen aan Rijkssubsidie en de 26,8 miljoen aan gemeentelijke cofinanciering? Hoeveel woningen verwacht men met dit bedrag toe te kunnen voegen aan de huidige woningvoorraad? Voor hoeveel nieuwe woningen is er nog geen financiering beschikbaar, wil men het gehele herstructureringsplan voltooien? Kunt u hierbij aangeven wat het gemiddeld per woning kost om deze te renoveren ofwel sloop-nieuwbouw te plegen? • In de eerste 10 jaar worden ca. 1100 woningen van de bestaande voorraad vervangen of gerenoveerd en netto ca. 2.100 woningen toegevoegd. Hiervoor is dekking via de BZK-subsidie en gemeentelijke cofinanciering. In fase twee (na 2030) worden er ca. 900 woningen van de bestaande voorraad vervangen of gerenoveerd en netto ca. 1.400 woningen toegevoegd. Hier is nog geen dekking voor beschikbaar. Verwachting is dat dekking gevonden wordt in de komende 10 jaar. De stichtingskosten van een nieuwbouwwoning en de grootschalige renovatiekosten om woningen geschikt te maken volgens het PvE van Staedion zijn ongeveer gelijk.

10/51

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10133088

Het resultaat is echter niet gelijkwaardig (zie Bijlage 8: onderzoek heroverweging beschermd stadsgezicht Dreven, pagina 4). Het bedrag verschilt per woningtype. 5

Is bij de serie bewonersbijeenkomsten in 2017 en de ‘identiteitssessies’ in 2019 concreet aan bewoners gevraagd of zij de voorkeur hebben voor renovatie of sloop-nieuwbouw van hun woningen? Zo ja, op welke wijze en wat waren de uitkomsten? Zo nee, hoe is men dan op basis van deze twee series bijeenkomsten tot de conclusie gekomen dat grootschalige sloop de wens van de bewoners is? • Ja, er is concreet gevraagd naar voorkeur voor sloop of renovatie. In de Zichten geeft bij alle bijeenkomsten de meerderheid van de bewoners aan een voorkeur te hebben voor slopen. “De huisjes zijn op” en de staat van de woning als te oud, te gehorig, te klein, te vochtig, etc . Mensen geven aan dat er in 2008, 2010, 2013 en 2016 al beloofd was dat er gesloopt zou gaan worden. Bewoners zien graag dat er nieuwbouw voor terugkomt met daarbij ruimte voor woningen voor ouderen (uiteraard betaalbaar), met op de daken zonnepanelen. Er zijn ook enkele bewoners die willen renoveren met hierbij de volgende aandachtspunten; plaatsen van een lift, betaalbaarheid, investeren in duurzaamheid, vervangen van keuken en sanitair. In de Dreven zien bewoners een goede kans in het opknappen van de woning. Nieuwkomers (met name de gezinnen/ de moeders met kinderen) geven meer voorkeur aan sloop en betaalbare nieuwbouw. Zij willen wel in de wijk blijven.

In de Gaarden is een duidelijk onderscheid tussen de bewoners van de eengezinswoningen (opknappen) en de bewoners van de appartementen (sloop of een combinatie van sloop en renovatie). Staedion heeft verslagen van alle gesprekken. Vervolgens hebben ze per wijk een flyer gemaakt met de bevindingen en dat is aan alle bewoners toegestuurd.

6

Is bij de tour van de ‘reizende informatietentoonstelling’ en de digitale wijkwandelingen concreet aan bewoners gevraagd of zij de voorkeur hebben voor renovatie of sloopnieuwbouw van hun woningen? Zo ja, op welke wijze en wat waren de uitkomsten? Zo nee, waarom niet? • Nee, dat is niet gevraagd omdat dit met het vertrekpunt van de verdichtingsopgave, de sociaal maatschappelijke opgave, en de verbeteringsopgave opgave voor het Staedion bezit, niet meer ter discussie stond. We hebben wel gevraagd wat mensen van de plannen vonden. Zie resultaten participatie.

7

Kunt u aangeven wat er dankzij de input van bewoners die tijdens de tour van de ‘reizende informatietentoonstelling’ en de digitale wijkwandelingen is opgehaald concreet is veranderd aan de herstructureringsplannen ten opzichte van het ambitiedocument? • Zie bijlage 5 'Terugkoppeling participatie' van het besluit over de NvU's.

8

Wat gebeurt er met meningen die worden gegeven tijdens de wekelijkse spreekuren van Staedion en via het e-mailadres? Kunt u bij Staedion nagaan wat er tot op heden met deze input is gedaan? • Staedion houdt bij hoeveel gesprekken gevoerd zijn tijdens de spreekuren en waar de spreekuren over gaan. Het merendeel van de bewoners heeft vragen over de persoonlijke situatie, meldt zich aan voor de participatiebijeenkomsten die we organiseren of heeft een reparatieverzoek.

11/51

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10133088

9

Wat verstaat de gemeente m.b.t. het aantal slaapkamers / vierkante meters onder een woning voor een groot gezin? Hoeveel van deze woningen bevat het plangebied momenteel en hoeveel in de toekomstige situatie? • Tot een woning voor een groot gezin wordt een woning gerekend bedoeld voor huishoudens met 5 of meer personen. Deze woningen moeten minimaal 4 kamers, of meer bevatten. Hierbinnen bestaan verschillende afmetingen. De grootte van de woning is afhankelijk van de grootte van het gezin. In het huidige programma wordt rekening gehouden met circa 550 woningen voor grote gezinnen, in de vorm van eengezinswoningen of maisonnettes. Het aantal 4-kamer appartementen is nog niet bepaald. In totaal houden we er rekening mee dat mogelijk ca. 30% van de nieuwbouwwoningen geschikt moet zijn voor gezinnen (is ca. 1500 woningen). In het plangebied staan nu 241 grondgebonden eengezinswoningen, waarvan er 48 geliberaliseerd worden verhuurd. Binnen de portiekflats heeft Staedion nu ca. 750 appartementen van 4 kamers of meer. Overigens wordt een aanzienlijk deel van deze woningen niet door (grote) gezinnen bewoond.

10

Hoeveel grondgebonden eengezinswoningen telt het gebied na de herstructurering? Wat is het verschil ten opzichte van de huidige situatie? • In totaal zijn er voor de toekomstige situatie ca. 190 grondgebonden woningen in de drie buurten voorzien. Deze zullen vooral voor de markt worden ontwikkeld. Op dit moment zijn er 241 grondgebonden woningen in de drie buurten die via Staedion worden verhuurd; 193 via sociale huur en 48 geliberaliseerd. Voor gezinnen wordt vooral gezocht naar andere (betaalbare) woningtypes die geschikt zijn. Hiervoor wordt vooral gekeken naar twee- tot drie-laagse maisonnettes van 80-100 m2 met drie slaapkamers. Ook wordt er gekeken naar gelijkvloerse appartementen die geschikt zijn voor gezinnen. In totaal houden we er rekening mee dat mogelijk ca. 30% van de nieuwbouwwoningen geschikt moet zijn voor gezinnen (is ca. 1500 woningen).

11

Wanneer verwacht met de Integrale Huisvestingsplannen (IHP’s) te kunnen presenteren, waarin de financiële consequenties van het noodzakelijke voorzieningenprogramma in beeld worden gebracht? • Het IHP Onderwijs is reeds door uw raad vastgesteld. In 2022 vindt de eerste herijking plaats. Eind dit jaar verwachten wij de IHP's Sport en Kunst en Cultuur aan te bieden. Het IHP Zorg en Welzijn verwachten we in 2022.

12

In de NvU’s heeft men het ook over de categorie ‘woningen die wellicht nog 10 à 15 jaar mee zouden kunnen’ (bijvoorbeeld op pagina 9 van de NvU Dreven). Op welke straten / complexen doelt u hiermee? Kunt u verwijzen naar bouwtechnische onderzoeken waaruit blijkt dat deze woningen niet langer mee kunnen? Kunt u de conclusies van deze onderzoeken meesturen naar de raad? Indien dergelijke onderzoeken niet gedaan zijn, waar is deze claim dan op gebaseerd? • ‘Meekunnen’ betekent in deze context of het verantwoord is om woningen te laten staan zonder hier aanvullende investeringen in te doen. De vraag wekt onterecht de suggestie dat de fasering geheel bepaald wordt door de technische staat van de woning. Naast de technische kwaliteit, die bij het merendeel van de portieketagecomplexen die in eenzelfde jaar gebouwd zijn elkaar niet veel ontloopt, is de sloopvolgorde afgestemd op een logische doorloop van bouwplannen in de wijk, zonder dat de hele wijk op de schop gaat. Tevens hebben we de planning afgestemd op het aantal te herhuisvesten bewoners.

12/51

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10133088

Alle bewoners herhuisvesten is een complexe logistieke puzzel tussen opleveringen en uithuizingen in deze krappe markt voor sociale huurwoningen. Mede om de druk op de woningmarkt te verlichten is het onze ambitie om meer sociale huurwoningen terug te bouwen. Meekunnen is dus een combinatie van technische kwaliteit en de context waar de woning nu in staat of in terecht komt door uitvoering van welk plan dan ook. In de uitvoering streef je altijd naar logische samenhangende afgeronde plan delen. Een woning kan dus, ondanks dat deze technisch nog langer mee zou kunnen, toch eerder gesloopt worden, omdat hij niet te handhaven is als er in de buurt er omheen allerlei ingrepen plaatsvinden. In een andere woning die urgent ingrepen nodig, maar om logistieke redenen meer naar achter in de fasering zit, kan toch een flinke onderhoudsinvestering worden gedaan. 13

Ook wordt in de NvU Dreven gesproken over de omvorming van ‘kwantitatief naar kwalitatief groen’ (pagina 9). Betekent dit dat de kwantiteit aan groen zal afnemen? Zo ja, met hoeveel vierkante meters? • De hoeveelheid openbaar groen in DGZ neemt volgens de huidige proefverkavelingen toe van 15% naar 22% ofwel van 51.000 naar 75.000m2. De 76.500m2 corporatiegroen maakt plaats voor collectieve binnentuinen. De binnentuinen moeten nog worden uitgewerkt, maar nu is er gerekend dat deze voor 2/3 daadwerkelijk groen worden ingericht en 1/3 (half)verhard voor paden, gaten in het dek tbv ventilatie etc. Bij deze uitgangspunten is er sprake van 51.000m2 groen in de binnentuinen. Op het maaiveld zullen bomen worden geplant die door deze ventilatiegaten heen groeien waardoor de kruinen boven de binnentuinen uitsteken. Die m2's groen zijn nu nog buiten beschouwing gelaten. Ook de daken van de parkeergebouwen en de voorzieningen in de Stede kunnen groen kunnen worden ingericht maar zijn nu nog niet meegerekend. Dit zou no ruim 13.000m2 extra groen op kunnen leveren. Daarbovenop wordt gestimuleerd ook de daken van woongebouwen groen in te richten (volgens het Haagse puntensysteem natuurinclusief bouwen), maar hiervoor is in bovenstaande getallen nog niets meegerekend. In potentie is er 27.500 m2 groen dak te realiseren.

De m2's groen voldoen ruimschoots aan de diverse Haagse referentienormen, zie bijlage. Doordat woningen straks rechtstreeks uitkomen op het groen neemt de bruikbaarheid, het gebruik en naar verwachting de betrokkenheid toe. Door bovendien meer verbindingen, routes en ontmoetingsplekken te nemen nodigt het groen meer uit te worden gebruikt. Dat wordt bedoeld met meer kwaliteit. Ook het oppervlakte water neemt toe. De totale hoeveelheid groen + water neemt zelfs iets toe: van 143.000 naar 144.000 m2.

14

In de NvU wordt gesproken over 14 bewonersbijeenkomsten die 2017 zijn gehouden, bezocht door in totaal 148 bewoners. Dat zou betekenen dat deze bijeenkomsten gemiddeld 10 bezoekers hebben getrokken. Kunt u dit lage gemiddelde nader verklaren? Hoe breed zijn bewoners voor deze bijeenkomsten uitgenodigd? • Alle bewoners van de betrokken complexen zijn voor deze bewonersbijeenkomsten uitgenodigd. Dit waren de eerste gesprekken om met bewoners van gedachte te wisselen over de toekomst van de Dreven, Gaarden en Zichten. De bijeenkomsten hebben waardevolle inzichten opgeleverd die zijn betrokken bij de planvorming.

13/51

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10133088

15

Wat verstaat het college in de context van de plannen voor de Zichten, Gaarden en Dreven onder ‘betaalbare koop’? • Koopwoningen onder de grens van de nationale hypotheekgarantie. Deze definitie wordt ook gehanteerd door BZK. Onder deze grens is voorzien in meerdere prijsklassen die nog nader moeten worden bepaald.

16

Kunt u nader toelichten waarom renovatie / verduurzaming van de woningvoorraad in de Dreven binnen de kaders van het beschermd stadsgezicht economisch niet haalbaar is? • Het realiseren van een toekomstbestendige, duurzame en aantrekkelijke wijkt vraagt om grote investeringen. Zowel vanuit de grondexploitatie als van Staedion in haar vastgoed. Bij renovatie worden er geen grondopbrengsten gegenereerd om investeringen in de openbare ruimte te betalen of om tekorten op dure parkeeroplossingen af te dekken. In Dreven zijn er met behoud van beschermd stadsgezicht slechts in beperkte mate mogelijkheden om te verdichten en commercieel programma toe te voegen en hiermee grondopbrengsten te genereren. Daardoor ontstaat er in deze buurt een nog groter tekort op de grondexploitatie en draagt de Dreven in sterk negatieve zin bij aan de haalbaarheid van de totale gebiedsexploitatie. Volgens de huidige inzichten neemt het tekort op de grondexploitatie met minimaal € 20 mln. toe als er alleen ontwikkeld kan worden binnen de huidige kaders van het beschermd stadsgezicht. Daarnaast speelt ook de investering van Staedion in haar eigen vastgoed een rol. De totale renovatiekosten, om een woning tot het niveau van het PVE van Staedion te brengen, zijn vergelijkbaar, of zelfs hoger, dan de stichtingskosten van een nieuwbouwwoning, maar het eindproduct is niet gelijkwaardig.

Daardoor is dit voor Staedion geen verantwoorde inzet van hun beschikbare investeringsvermogen.(zie bijlage 8 onderzoek heroverweging beschermd stadsgezicht Dreven). Tot slot heeft het stadsbestuur de ambitie om de woningnood aan te pakken en woningen toe te voegen.

17

200 woningen in de Dreven blijven behouden. Kunt u toelichten hoe men tot de keuze is gekomen om alleen deze woningen niet te slopen? Wat maakt deze complexen anders dan de andere in het plangebied? • Dit zijn de complexen waarvan de cultuurhistorische waarde het hoogst is. Deze analyse is gemaakt door Palmbout in overleg met Monumentenzorg en wordt deels al benoemd in de waardestelling van het beschermd stadsgezicht.

18

Waarom overweegt men hoogteaccenten van 70 meter in het plangebied? Is dit niet in strijd met onze hoogbouwvisie, omdat er in het plangebied geen ov-knooppunt (bijvoorbeeld een treinstation) ligt? • Hoogbouw is een manier om verdichting te realiseren. Vooral in de nabijheid van voorzieningen en goed openbaar vervoer is dat gunstig voor het draagvlak van deze voorzieningen. Dat is in lijn met de hoogbouwvisie. De 'nota Haagse hoogbouw eyeline en skyline' spreekt van 'concentraties van hoogbouw rondom OVknooppunten en concentraties van voorzieningen'. In de Dreven, Gaarden, Zichten staan we in lijn daarmee hoogte-accenten tot 70 meter toe daar waar sprake is van concentraties van voorzieningen: nabij winkelcentrum de Stede in De Zichten en het winkelcentrum Ambachtsgaarde naast de Dreven. Bij de positionering van deze hoogbouw houden we rekening met bezonning en wind en zorgen we voor versterking van de stedenbouwkundige structuur.

14/51

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10133088

Zo komen de hoogte-accenten in De Zichten en De Gaarden langs de sportvelden (Escamp) waar ze als accent de randen van deze buurten markeren. in de Dreven markeren we op dezelfde manier de interne groene route langs de Pachtersdreef richting de Uithof. 19

Kunt u aangeven hoeveel procent van het oppervlakte van Den Haag Zuidwest de buurten Zichten, Gaarden en Dreven gezamenlijk beslaan? Hoeveel procent van de verdichtingsopgave voor Zuidwest (ofwel, welk deel van de beoogde extra woningen) wordt gerealiseerd in deze drie buurten? • Het plangebied van DGZ beslaat in totaal 345.084 m2. Dat is 345.084/8.499.569 = 4,1% van het totale oppervlakte van Den Haag Zuidwest. Totaal kunnen hier volgens de plannen 3.500 woningen worden toegevoegd. Daarmee hebben we 3.500/10.000, ofwel 35% van de totale verdichtingsopgave gerealiseerd.

20

Waarom kiest men ervoor om de 30% sociale woningbouw binnen het toegevoegde programma deels in te vullen met koopwoningen? In welke zin strookt dit met de Woonagenda en andere onderliggende beleidsstukken? • De maximaal 8% moet expliciet de doelgroep bedienen die is aangewezen op de sociale huur. Er is dus geen sprake van een kleinere hoeveelheid woningen realiseren voor de doelgroep, alleen meer keuze vrijheid in de woonproducten. Het college en Staedion hecht belang aan het faciliteren van innovatieve woonvormen zoals woongroepen, coöperatieven, of zelfbouwers. Ook binnen de sociale sector willen wij hier mogelijkheden voor bieden, maar dit is vaak niet mogelijk binnen de structuur van verhuur via de toegelaten instelling. Daarom hebben het college en Staedion binnen de sociale opgave gezocht naar ruimte om dit te faciliteren.

21

Geldt voor het te slopen en terug te bouwen sociale woningbouwprogramma ook dat een deel niet uit sociale huurwoningen in bezit van een corporatie maar uit ‘andere vormen die de doelgroep bedient’ zal bestaan? Zo ja, hoeveel woningen betreft het? • Nee 2.000 is en blijft sociaal.

22

Kunt u de categorieën ‘sociale koop’, ‘huurkoop’, ‘coöperatiehuur’ en ‘koopstarters’ definiëren? • De gemeente hanteert deze begrippen zoals benoemd in het vastgestelde woonbeleid in de Woonagenda 2020-2023. Zie RIS305711 Begrippenlijst pagina 38 en 39.

23

Is het college van plan voor ‘sociale koop’ de grens van 200.000 euro of de NHGkostengrens van 325.000 euro te hanteren? • Volgens het rijksbesluit ruimtelijke ordening (BRO artikel 1.1.1 sub e) is een sociale koopwoning: een woning met een koopprijs vrij op naam van ten hoogste € 200.000

24

In hoeverre kunnen mensen die nu in aanmerking komen van een sociale huurwoning gegarandeerd financiering krijgen voor een sociale koopwoning? Welke salariseisen en andere restricties gelden hiervoor? • Daar is geen garantie voor en is vanuit woonlasten en hypotheeklasten gezien ook niet wenselijk voor de sociale doelgroep. Voor de NHG grens zijn de voorwaarden te vinden onder https://bieb.knab.nl/hypotheken/nhg-grens-wanneer-kom-je-inaanmerking-voor-nationale-hypotheek-garantie.

15/51

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10133088

25

Zijn in het overzicht van het totale programma (gele kolom & staafdiagrammen, pagina 38 NvU Dreven) ook de woningen in het plangebied in het bezit van andere partijen dan Staedion meegenomen (bijvoorbeeld particulier eigendom)? Zo nee, kunt u een overzicht van het beoogde totale woningaanbod opgesplitst naar woningtypen en -aantallen maken waarin ook deze woningen zijn meegenomen? • Nee, binnen de plangrenzen staat geen ander corporatiebezit. Het exploitatiegebied betreft alleen de grond van Staedion en openbare ruimte. In de directe omgeving staan wel enkele 'VVE flats'. Een totaal overzicht van woningtypen in particulier bezit is niet direct voorradig en afhankelijk van hoe exact de grenzen van het plangebied getrokken worden.

26

Hoeveel grote gezinnen (>5 personen) huren momenteel een woning in het plangebied? Hoeveel woningen voor grote gezinnen zijn er na de herstructurering beschikbaar? • Op dit moment zijn er in het gehele plangebied 340 grote woningen (min. 5 kamers en groter dan 80 m2), 100 appartementen en 240 eengezinswoningen. Staedion heeft geen concreet inzicht in de exacte huishoudensgrootte van haar huurders, maar uit de keukentafelgesprekken is wel duidelijk dat niet al deze woningen bewoond worden door grote gezinnen. In het nieuwe plan komen in de sociale huursector ca. 290 grote woningen terug. In de middeldure en vrije sector komen ook grotere woningen beschikbaar. Daarmee wordt in ook voldaan aan de woonwensen van de huidige bewoners.

27

Wat verstaat men in de doelgroepen verdeling op pagina 39 van de NvU Dreven onder ‘specials’? • Dit kan alles zijn wat niet onder één van de andere doelgroep categorieën valt. Denk aan (onzelfstandige)woningen voor studenten, een woongroep of CPO. Op deze manier kan ruimte worden geboden aan eigen initiatieven van bewoners of de markt.

28

Betekent de opmerking onder de cirkeldiagrammen bij ‘collectieve binnentuinen’ (pagina 44 NvU Dreven) dat 1/3 daarvan verhard zal zijn? Zo ja, waarom is dit oppervlak dan niet meegenomen onder de categorie ‘verhard’? • Deze taartdiagrammen gaan over het grondgebruik per categorie zoals aangegeven. Verharding betreft in dit diagram openbaar gebied. De collectieve tuinen zijn, net als de privétuinen, niet openbaar. De hoeveelheid groen is in de berekeningen voor de Haagse referentienormen wel nader berekend. Voor de collectieve tuinen is daarbij uitgegaan van een inrichting van 2/3 groen. De binnentuinen moeten nog nader worden uitgewerkt i.r.t de parkeerplaatsen eronder. Er zijn bijvoorbeeld gaten in de binnentuinen noodzakelijk t.b.v. ventilatie van de garages. Daar zullen bomen in worden geplaatst. Deze bomen staan dan feitelijk op maaiveld maar hebben de kruin bovendeks. In dat geval zou je de grond rondom de bomen beneden kunnen meetellen maar die hebben we nu nog niet meegeteld. Zie verder ook toelichting achter vraag 13 en de bijlage groenberekening DGZ i.r.t de Haagse referentienormen.

29

In hoeverre gaat de gemeente actief sturen op de kosten die bij huurders (mogelijk) in rekening worden gebracht voor parkeren in de bouwblokken • De exploitatiemodellen voor het parkeren moeten nog worden uitgewerkt. De gemeente heeft hierbij veel aandacht voor iedereen toegang te laten houden tot betaalbare mobiliteit.

16/51

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10133088

30

Kan het college aangeven hoe de risico’s op het geanticipeerde tekort van 100 tot 110 miljoen (pagina 61 NvU Dreven) verdeeld zijn onder gemeente, Staedion en Heijmans? • Dit besluit is een nota van uitgangspunten, waar zicht op haalbaarheid wordt aangetoond. Er is nog geen uitvoeringsbesluit of samenwerkingsovereenkomst gesloten waarin de risico's per partij gedefinieerd worden. Dit komt bij het projectdocument en zal alleen over fase 1 gaan, waar dekking voor is.

31

Kan de gemeente ook aanspraak blijven maken op de Rijkssubsidie à 26,8 miljoen als er uiterlijk in 2023 wordt gestart met de renovatie van woningen in plaats van de bouw van woningen? Of is de bouw van nieuwe woningen per 2023 een harde voorwaarde? Zo ja, hoeveel woningen moeten er volgens de voorwaarden per 2023 in aanbouw worden genomen? • De vereiste startdatum voor de subsidie is de eerste paal van de nieuwbouw. Er is geen eis gesteld aan de hoeveelheid bij start, maar er is wel en een eis aan de termijn waarbinnen de toegezegde hoeveelheid woningen moet worden opgeleverd. Bij de aanvraag is een planning ingediend waarover jaarlijks gerapporteerd moet worden aan het ministerie. Volgens deze planning wordt er in 2023 gestart met de bouw van 309 woningen. Renovaties spelen binnen de woningbouwversnellingsgelden geen rol.

32

Is in de voorwaarden voor de Rijkssubsidie bepaald dat de gemeente in alle drie de buurten op korte termijn moet starten met de bouw van woningen, of is het ook mogelijk om voorlopig met een buurt te beginnen? • Zie vraag SP-31. Er zijn dusdanig veel bouwfases dat vertraging met starten in deze buurten direct gevolgen heeft voor het behalen van de einddatum. Er moet in alle buurten parallel gewerkt worden.

33

Aan wat voor verplichtingen in de richting van Staedion en Heijmans committeert de gemeente zich door middel van de samenwerkingsovereenkomst? • Dit volgt bij het projectdocument.

34

Voor iedere buurt is een aparte NvU opgesteld. Is de financiering van het project ook in drieën opgedeeld of is er sprake van één project? Indien het laatste: wat zijn de voor en nadelen hiervan, ook met oog op eventuele financiële risico’s • Voornemen is om voor fase 1 de drie buurten in één grondexploitatie onder te brengen. Dit maakt uitwisseling in programma, herhuisvesting, fasering en dekking mogelijk. Zo is dit ook gepresenteerd in de subsidieaanvraag. Voor de tweede fase zal mogelijk te zijner tijd een tweede grondexploitatie moeten worden geopend

35

Wordt er in de plannen ook een ruimtereservering gedaan voor een havo/vwo-school? Zo ja, waar? Zo nee, waarom niet? • Nee, deze is niet voorzien binnen deze drie woonbuurten. Op korte termijn is het nog niet wenselijk om een HAVO/VWO school toe te voegen aan Zuidwest vanwege nog niet volledige bezetting in de huidige HAVO/VWO in de omringende wijken. Op langere termijn is deze ambitie er wel maar de exacte timing hangt af van de bevolkingsontwikkeling en bijbehorende leerlingenprognoses (zie RIS307924). In het kader van het IHP en een vooruitblik richting 2040 zal binnen de visie Zuidwest rekening worden gehouden met uitbreiding en zullen mogelijke locaties worden onderzocht.

17/51

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10133088

36

Hoeveel huurwoningen onder de eerste en tweede aftoppingsgrens kent het plangebied momenteel? Hoeveel van deze woningen kent het plangebied na de herstructurering? Indien dit nog niet bekend is, waarom zijn hier geen afspraken over gemaakt met Staedion en Heijmans? • Van de 2.060 woningen die deel uitmaken van de plannen, hebben op dit moment 1.630 woningen een mutatiehuur onder de 2e of 1e aftoppingsgrens. In de huidige programmering van het nieuwe plan hebben op dit moment ca. 2.100 woningen een huurprijs onder de 2e of 1e aftoppingsgrens. Dit zijn dus 470 extra sociale huurwoningen onder de 2e of 1e aftoppingsgrens.

37

Hoeveel van de huidige huishoudens in het plangebied zouden op basis van hun inkomen op grond van passend toewijzen in aanmerking moeten komen voor een huurwoning met een huurprijs onder de aftoppingsgrenzen? • Staedion heeft geen inzicht in de actuele inkomensgegevens van haar huurders, mede a.g.v. de privacywetgeving. Pas op het moment dat bewoners reageren op een beschikbare woning, wordt eenmalig een inkomenstoets gedaan.

38

Zijn er voor de uitvoering van dit plan alleen wisselwoningen nodig in de vorm van woningen in het plangebied die pas in een later stadium gesloopt gaan worden (zie veelgestelde vragenlijst, vraag 3)? Of zijn er om het noodzakelijke aantal wisselwoningen te realiseren ook prefab flexwoningen nodig? Zo ja, hoeveel en hoe en waar gaat Staedion deze realiseren? • Vooralsnog kunnen de benodigde verhuizingen en wisselingen opgevangen worden met tijdelijke verhuringen binnen het bestaande aanbod van sociale huurwoningen in het plangebied.

39

In reactie op vraag 6 lezen we het volgende: ‘De verwachting is dat de meeste renovatie in het plangebied drastisch is (zie vraag 38) en de renovatie alleen uitgevoerd kan worden in onbewoonde staat. Alleen bij scenario 3 is er inspraak van een klankbordgroep mogelijk. Dit betekent dat een groep bewoners mee kan denken over de renovatieplannen.’ In de eerdere vragen is echter te lezen dat ‘scenario 3’ sloopnieuwbouw behelst. Kunt u dit nader toelichten? • Deze vraag gaat over de vraag of het mogelijk om input te leveren op de renovatieplannen voor uw eigen woning. Bij scenario 2 (transformatie) en scenario 3 (sloop/nieuwbouw) worden huurcontracten ontbonden en is er dus geen sprake van “een eigen woning”. Participatie op de plannen is dan mogelijk, zoals die voor de hele buurt wordt georganiseerd. Alleen in scenario 1 (renovatie in bewoonde staat) is er sprake van een “eigen woning” en is inspraak van een klankbordgroep mogelijk. Dit betekent dat een groep bewoners mee kan denken over de renovatieplannen. Staedion neemt dan het initiatief om een klankbordgroep te vormen.

40

Kunt u toelichten waarom het voor Staedion wel in andere gebieden financieel haalbaar is om te kiezen voor renovatie, maar in dit plangebied blijkbaar niet? In hoeverre heeft dit te maken met de status van Bouwlust / Vrederust als ‘aardgasvrije proeftuin’? • Dit heeft niets te maken met aardgasvrije proeftuinen. Staedion maakt per wijk of opgave zorgvuldige afwegingen over investeringen in renovaties of in sloop/nieuwbouw. Deze afwegingen worden niet alleen door de technische staat van de woningen bepaald maar door de combinatie van toekomstige (woon)kwaliteit, duurzaamheid, betaalbaarheid, woonwensen, stedenbouwkundige context, etc.

18/51

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10133088

41

Bij vraag 7 staat dat inwonende kinderen geen voorrang krijgen op een eigen woning. Is de gemeente zich ervan bewust dat er in het plangebied ook gezinnen wonen met inwonende volwassen kinderen, bijvoorbeeld omdat zij hun woning zijn verloren door een echtscheiding of mantelzorg verlenen aan hun ouders? Hoe gaat men voorkomen dat deze gezinnen uit elkaar worden gerukt of deze volwassen kinderen uiteindelijk aangewezen zijn op de maatschappelijke opvang? • Staedion biedt zoveel als mogelijk maatwerk, waarbij ze secuur omgaan met sociale structuren binnen een huishouden.

42

Hoe gaat men garanderen dat er voor alle huidige inwoners van het plangebied die op basis van bestaande regelgeving niet in aanmerking komen voor een sociale huurwoning een passende marktwoning is en niemand tussen wal en schip valt? • Het college, de corporaties en Heijmans zetten zich in om huishoudens met een inkomen dat niet passend is voor een sociale huurwoning en die vanwege sloop hun woning moeten verlaten met voorrang terug te laten keren in bestaande of nieuw op te leveren middeldure huurwoningen of goedkope koopwoningen in het plangebied.