RIS308975 Notulen van de raad van 15 april 2021 (dag)

In 2020 waren er in Den Haag voornamelijk activiteiten van extreemrechtse groeperingen en personen die zich richten op het COVID-19-beleid, de Black Lives Matter-beweging en de islam. We hebben daarom in 2020 een start gemaakt met het opzetten van een kennisnetwerk. Dat zal in 2021 worden voortgezet. De gemeente onderhoudt daarnaast een meldingsstructuur voor alle vormen van extremisme en radicalisering. In dit kader worden professionals uit verschillende zorg-, welzijns- en veiligheidsorganisaties onder andere getraind in het signaleren van rechts-extremisme en kunnen zij melding maken van dergelijke signalen. Meldingen van extremisme waaronder rechts-extremisme worden standaard besproken met de politie en het Openbaar Ministerie. De lijn vanuit het antidiscriminatiebeleid is om bewustwording bij inwoners te stimuleren met als doel de meldingsbereidheid te vergroten en/of aangifte te doen van discriminatie. Daarnaast gaat de gemeente met deze groepen in gesprek. Onderzoek naar rechts-extremisme in de stad heeft daarom op dit moment geen meerwaarde, en daarom ontraadt de burgemeester deze motie. Fatima Faïd (HSP). Dank u wel, wethouder, dat u de tekst van de burgemeester heeft voorgelezen. Ik wil graag mijn motie aanhouden, want we gaan het nog hebben over rechts-extremisme en andere vormen van extremisme. De voorzitter.

Aangezien motie L.10 HSP is aangehouden, maakt zij geen onderdeel meer uit van de beraadslaging.

82

Wethouder Van Alphen (GroenLinks). De motie 'De trein rijdt nog steeds' van mevrouw Tseggai zal beantwoord worden door mevrouw Bruines. Misschien kan zij dat nu doen, als dat mag van de voorzitter. De voorzitter. Volgens mij moet wethouder Bruines een aantal moties beantwoorden, dus het lijkt mij beter om dat allemaal in één keer te doen. U bent nu bezig met de beantwoording. We doen dat eerst, want ik geloof dat er nog een wethouder moet antwoorden. Laten we het gewoon in die volgorde doen. U vervolgt de beantwoording. Wethouder Van Alphen (GroenLinks). De motie 'Koop slim in' van mevrouw Tseggai verzoekt het college te onderzoeken hoe het gemeentelijke inkoopbeleid gebruikt kan worden om diversiteit en inclusie te stimuleren. Het college onderschrijft het doel van de motie; laat dat helder zijn. We ontraden haar wel, want bij de behandeling van de Nota antidiscriminatie hebben we besproken dat we het belangrijk vinden dat onze leveranciers het gelijkheidsbeginsel uit artikel 1 van de Grondwet toepassen. Daarom hebben we dat ook in de Kadernota inkoop opgenomen. Dit houdt in dat we voor zover juridisch mogelijk bij de aanbesteding en het verlenen van opdrachten passende eisen stellen en contractuele voorwaarden opnemen die gelijkheid en het tegengaan van discriminatie waarborgen.

Dit hebben we bijvoorbeeld toegepast bij de aanbesteding van uitzendbureaus, en we bekijken waar we dit nog meer kunnen doen. Met verdergaande eisen loop je al snel tegen juridische grenzen op. Eisen die je stelt moeten betrekking hebben op datgene wat je inkoopt. Je kunt dus moeilijk zeggen dat je alleen wilt inkopen bij bedrijven die minimaal zoveel mensen met een migratieachtergrond in dienst hebben. Eventueel zou je bij meervoudige onderhandse aanbestedingen bepaalde bedrijven vaker kunnen uitnodigen. Maar op het moment dat je daar beleid van maakt op basis van bepaalde criteria, ben je onrechtmatig bezig. Dat is het antwoord. Vandaar dat we de motie in deze vorm ontraden. Mikal Tseggai (PvdA). Ik snap natuurlijk dat er van alles juridisch gezien niet mogelijk is. Ik zou het college ook nooit vragen om onrechtmatige dingen te doen. Het lijkt me goed dat artikel 1 van de Grondwet de ondergrens is, maar ik denk toch dat hier een grijs gebied tussen zit. Aan de ene kant heb je artikel 1 van de Grondwet als ondergrens en aan de andere kant zegt de wethouder: we mogen allemaal dingen niet doen, want dan ga je voortrekken en dat is onrechtmatig. Maar daartussen zit misschien nog een grijs gebied. Ik vraag om eens te onderzoeken wat dat grijze gebied is en of we eventueel meer kunnen doen. Misschien komt daaruit dat dat niet kan, maar dat zou ik toch graag willen weten.

Kan de wethouder hierop reageren? Wethouder Van Alphen (GroenLinks). Dat grijze gebied is er. Ik heb het voorbeeld van de uitzendbureaus aangehaald. Daar doen we het met name op basis van bepaalde gronden. We zijn aan het onderzoeken waar we dat nog meer zouden kunnen doen. We kunnen het dus onderzoeken, maar zoals u het stelt, uitvoerig enzovoort met de juridische kanttekeningen erbij, kunnen we het niet doen. Ik zit even te twijfelen of we de motie moeten ontraden of niet. Ik zou haar even aanhouden, want ik moet hierover overleggen met mijn collega mevrouw Van Tongeren, die gaat over het inkoopbeleid. Mikal Tseggai (PvdA). Ik wil de motie natuurlijk aanhouden. Alleen is mijn vraag tot wanneer ik die dan moet aanhouden. Wethouder Van Alphen (GroenLinks). Een jaartje of twee. Nee, ik denk dat we over een week of twee, drie daar wel een antwoord op kunnen geven, dus na het reces. De voorzitter. Is dat een antwoord voor u, mevrouw Tseggai, waar u tevreden mee bent om de motie aan te houden? Ja. Aangezien motie L.12 PvdA is aangehouden, maakt zij geen onderdeel meer uit van de beraadslaging. Wethouder Van Alphen (GroenLinks). Ik hoop dat mevrouw Tseggai nog openstaat voor de inbreng die is geleverd op het amendement van de VVD. Misschien kan ze daar nog wat nader over vragen, want dat is nu aan de orde. Meneer Pronk heeft inderdaad geprobeerd om de nota zoals die voorlag 83

niet af te zwakken of wat dan ook, maar aan te scherpen op die punten waarvan hij en anderen dachten dat dat zou kunnen. Ik vind het zelf geen afzwakking of stukken steen zoals de heer Mahmood aangaf. Integendeel, ik vind het een aanscherping en een poging om links en rechts zo veel mogelijk met elkaar te verbinden. Ik zou u willen vragen om daar nog eens goed naar te kijken. Ik denk dat het de nota verrijkt en niet afzwakt. Het college kan het amendement omarmen. Meneer Çetinkaya heeft een motie ingediend om als zesde uitgangspunt toe te voegen aan het voorstel: geen participatie, geen verbinding. Eigenlijk is dit een amendement. Wij onderschrijven het belang van participatie van alle groepen; dat moge duidelijk zijn. Dat proberen we ook op allerlei beleidsterreinen te regelen: welzijn, onderwijs, actieplan vrouwen enzovoort. Deze nota gaat specifiek over de onderlinge verbinding tussen de groepen en heeft niet als primair doel de participatie te bevorderen. Ik zou u willen adviseren om er een motie van te maken, die dan aan te houden en dit expliciet aan de orde te stellen op het moment dat hier over participatie wordt gesproken. Anders moet ik haar ontraden. Voorzitter. Ik ben er snel doorheen gegaan. Lesley Arp (SP). Ik had nog een eerdere vraag over het amendement van de VVD.

Het is een beetje een ongewone vraag, maar we hebben allemaal een inkijkje gekregen in het proces, omdat wij gisteren een BA-proof amendement hebben gezien dat er natuurlijk anders uitzag. Ik ben er heel erg van geschrokken dat de kernwaarde 'solidariteit' daar was omgeruild. Hoe kijkt de wethouder daarop terug? Wat was zijn overweging toentertijd om daarmee in te stemmen? Wethouder Van Alphen (GroenLinks). De wethouder heeft er niet mee ingestemd en daarom staat het erin. De voorzitter. Meneer Dubbelaar, u heeft een punt van orde? Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Ja, dat heb ik. Ik hoor namelijk net de wethouder in de beantwoording vragen aan een raadslid om een motie aan te houden omdat hij daarover moet overleggen met een andere wethouder. Daarmee wekt hij de indruk dat die wethouder niet aanwezig is. Volgens mij is het gewoon een reguliere raadsvergadering, weliswaar digitaal, dus ik ga ervanuit dat het hele college aanwezig is. U geeft net aan dat de burgemeester wat anders heeft; daarom zit u daar nu als voorzitter. Als het college niet compleet is, dan wil ik graag schorsen om alle wethouders er maar even bij te halen. Want wij zitten hier als gemeenteraad om moties in te dienen en daar willen wij een antwoord op, ongeacht wat ik van die motie vind. De voorzitter. Ik snap uw punt, hoor.

Ik zoek even naar of dit nu een punt van orde is of dat u een bepaalde constatering maakt. Het is gebruikelijk dat moties gelijk beantwoord worden en dus worden voorzien van een antwoord in de raadsvergadering. In een enkel geval kan het zo zijn dat het antwoord niet voorhanden is omdat bijvoorbeeld de motie heel laat wordt ingediend. Ik geloof dat we dat ook een keer hadden in een van de raadsvergaderingen hiervoor. Dat is de reden waarom ik net vroeg of mevrouw Tseggai kon instemmen met het antwoord. Dat werd ook aangegeven, dus dan is er wat meer tijd om die motie te beantwoorden. U heeft gelijk: het is het beste als moties gelijk worden voorzien van een antwoord in de raadsvergadering. Nu is het op deze manier gegaan en beide partijen hebben daarmee ingestemd. Dat is de reden waarom het zo gegaan is. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Ik begrijp wat u nu zegt, maar ik krijg de indruk dat het college niet aanwezig is. Dat vind ik raar tijdens een raadsvergadering. Mijn punt van orde is: zou het college niet even bij elkaar geroepen moeten worden, zodat zij gezellig aanwezig zijn? De voorzitter. Ik heb niet het idee dat behalve de burgemeester iemand van het college nu niet aanwezig is. In ieder geval heb ik die signalen niet. Ik zie nu dat meer partijen willen reageren. Voor we het weten zijn we echt een tijd verder.

84

Mikal Tseggai (PvdA). Ik snap wel dat niet iedereen hierop hoeft te reageren, maar ik ben natuurlijk indiener van deze motie. Volgens mij ga ik over of ik haar aanhoud of niet, en ik heb gezegd dat dat prima is. Dus volgens mij kunnen we gewoon verder. De voorzitter. Dat is ook exact de reden waarom ik vroeg of u akkoord was met de beantwoording. De heer Groenewold tot slot. Dennis Groenewold (D66). Ja, voorzitter. Laten we inderdaad gewoon verder gaan. De voorzitter. Dan wil ik door naar de heer Mahmood, die een vraag heeft aan de wethouder. Adeel Mahmood (NIDA). Eigenlijk een vervolgvraag op mevrouw Arp. Ik ben nu een beetje in verwarring. Wij kregen via de mail door vanuit de fracties dat de eerste versie van het amendement BA-proof was. Nu zegt de wethouder dat hij daar niet mee heeft ingestemd. Wat is nou waar? Daar ben ik echt benieuwd naar. Wie heeft er wat verkeerd gezegd? Wethouder Van Alphen (GroenLinks). Ik weet niet wat BA-proof betekent. Ik ken dit begrip niet. Adeel Mahmood (NIDA). Het is bestuursadviseurproof. Sorry, voorzitter. De voorzitter. Nee, nee, nee. De wethouder is aan het woord. Wethouder Van Alphen (GroenLinks). Dat zegt mij niet zo veel in deze richting. Ik ga uit van mijn woorden. Ik heb aangegeven dat ik problemen had met het schrappen van het woord 'solidariteit', omdat ik net als mevrouw Arp een socialist ben. Adeel Mahmood (NIDA).

Ik begrijp dus dat de wethouder niet heeft ingestemd met de eerste versie van het amendement. In de mail is dat namelijk wel gecommuniceerd door fracties. Dus nu ben ik eigenlijk voor niks een hele dag in shock geweest. Sinds ik die mail heb gezien, ben ik gewoon in shock: hoe kan de wethouder hiermee instemmen? Dat blijkt dus niet zo te zijn. Met andere woorden, de fracties hebben verklaard dat u daarmee instemt, en dat hebben zij ten onrechte gedaan. Wat vindt u daarvan? Wethouder Van Alphen (GroenLinks). Is dit op dit moment relevant? Mijn excuses dat ik u in een shock heb gebracht, althans mijn bestuursadviseur. Ik zal dat stevig met hem gaan bespreken. Dat is niet de bedoeling geweest. Die duidelijkheid mag u vragen. Adeel Mahmood (NIDA). Het blijft vaag, dus waarschijnlijk is er gewoon sprake van hele slechte communicatie tussen de fracties en de bestuursadviseur en/of de wethouder. Dat neemt niet weg dat ik nog steeds op zoek ben, want uiteindelijk heeft u het amendement gewoon omarmd. Het blijft voor mij nog steeds een beetje lastig om dat te beseffen. Laat ik het zo zeggen. De voorzitter. Meneer Pronk, u heeft een punt van orde? Jan Pronk (VVD). Ja, ik had het gevoel dat ik werd aangesproken op wat wij hebben rondgestuurd en dat ik daarmee een leugenaar zou zijn. Ik wil alleen maar even zeggen dat dat niet klopt.

Het is uiteindelijk geworden wat het is geworden en daar sta ik ook helemaal achter. Dat ter verduidelijking. Fatima Faïd (HSP). Ik vind dit heel eerlijk gezegd toch wel een beetje gênant worden, want nu gaat meneer Pronk ook zeggen dat hij geen leugenaar is. Dat geloof ik gelijk, want ik denk zeker niet dat meneer Pronk een leugenaar is. Ik denk ook niet dat de wethouder een leugenaar is, maar ik vind het wel apart. We hebben een uur geschorst. Misschien kan de wethouder dan toch nog een beetje uitleggen: wat is er nou sinds gisteren met al die amendementen van de VVD tot aan vandaag precies gebeurd dat de wethouder twee keer een amendement heeft omarmd? Ik wil dat toch wel weten, want ik vind dit te veel naar achterkamertjespolitiek ruiken. Daar zijn we natuurlijk allemaal niet van. 85

De voorzitter. Heeft de heer Groenewold ook nog een punt van orde? Dennis Groenewold (D66). Ja, voorzitter. Volgens mij moeten we de discussie in de raad zuiver houden en de moties zoals ze zijn ingediend, behandelen en bespreken met elkaar, en moeten we het niet gaan hebben over dingen die rond worden gemaild en hoe dat in het eerste stadium is gedaan. Het gaat erom dat iets is ingediend en dan onderdeel van de beraadslaging uitmaakt, het moment daarvoor niet. Als we het daarover willen hebben, moeten we misschien in de kroeg verdergaan als dat weer kan. Laten we de discussie in de raad houden over de stukken die in de raad aan de orde zijn. De voorzitter. Daaraan voeg ik toe dat ambtenaren ook geen onderdeel van het debat zijn. Ik wil nu naar de beantwoording van de wethouder. Wethouder Van Alphen (GroenLinks). Die sluit aan bij wat de heer Groenewold heeft gezegd. Mevrouw Tseggai heeft er ook over gesproken en het resultaat heeft u gezien en gehoord. Fatima Faïd (HSP). Ik heb een vervolgvraag. Ik begrijp deze consternatie wel, want alle twee stonden ze ook onder de vorige motie. Ik snap wel dat we het daar nu vooral niet over willen hebben. Maar ik wil toch van de wethouder horen … We hebben een uur geschorst, we lopen hartstikke achter. Hij heeft twee keer ingestemd met een amendement. Sowieso is het laatste ook problematisch wat ons betreft.

Ik wil toch aan de wethouder vragen of hij ons even kan meenemen: wat is er nou eigenlijk precies gebeurd, ook in het kader van de schorsing? Als dingen ingediend worden met 'BA-proof', dan mogen wij als raad er toch van uitgaan dat de wethouder daarachter staat? Wethouder Van Alphen (GroenLinks). Ik heb daarover gezegd wat ik erover gezegd heb. We hebben overleg gehad, we hebben het over de amendementen gehad en het resultaat heeft u voor u. Adeel Mahmood (NIDA). Nog even over het vorige punt, van meneer Groenewold, dat we het niet over technische zaken mogen hebben. Ik wil benadrukken dat we hier een politiek debat voeren. Dit is ook onderdeel van politiek voeren op de manier waarop middels achterkamertjes het een en ander wordt afgestemd, waarbij de raad verkeerde informatie krijgt. Want wij krijgen informatie dat het BAproof is, dus wij hebben daar onze eigen opvatting over. Dat u zegt dat we deze discussie niet moeten voeren, vind ik heel onterecht. Daar ben ik het niet mee eens, want dit is ook een politiek debat, wil ik nog via de voorzitter tegen de heer Groenewold zeggen. De voorzitter. Volgens mij moeten we dan ook een politiek debat houden en het gewoon hebben over de stukken die nu hier zijn ingediend. Volgens mij heeft u daar onderling al uitgebreid over gesproken in de eerste termijn.

Nu is de beantwoording van de wethouder, dus ik wil dat we ons daar nu op richten. Als daar nog vragen over zijn, dan kan dat. De heer Çetinkaya heeft nog een vraag. Tahsin Çetinkaya (Islam Democraten). Ik houd mijn motie op dit onderwerp aan en wacht het even af. De voorzitter. Aangezien motie L.7 ID is aangehouden, maakt zij geen onderdeel meer uit van de beraadslaging. Wethouder Bruines (D66). Voorzitter. Motie L.11 van mevrouw Tseggai gaat over het personeelsbeleid; vandaar dat ik de beantwoording daarvan doe. Zij vraagt om in het nieuwe plan diversiteit en inclusie dat al eerder is aangekondigd en dat nog voor de zomer komt, een evaluatie op te nemen over diversiteitsbeleid op de hogere schalen en verbeterpunten direct mee te nemen. Dat doen we ook. We kijken natuurlijk naar: hoe gaat het tot nu toe en wat kan er beter? Ik zou wel een beetje afstand willen nemen van datgene wat in de overwegingen en meningen staat, dat we een heel eind achterlopen. Dat is niet het geval. We hebben best een hele diverse organisatie. Het kan altijd beter. De hogere schalen zijn een aandachtspunt, dus ik ga heel graag met u het debat daarover aan op het

86

moment dat het stuk dat naar u toe zal komen er ligt. In feite verzoekt u het college om iets te doen wat wij van plan zijn. De motie is weliswaar overbodig, maar we kunnen haar wel omarmen. Mikal Tseggai (PvdA). Ik zie ook wat de wethouder zegt. Ik heb in mijn inbreng gezegd dat ik heb gezien dat er altijd goede intenties aanwezig zijn geweest. Dat wilde ik even verhelderen. Dank voor het advies. De voorzitter. Ik constateer dat er geen behoefte is aan een tweede termijn. De beraadslaging wordt gesloten. De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.

Aan de orde is: M. Gewijzigd initiatiefvoorstel 'Bomen maken de stad: buiten de gebaande paden op zoek naar ruimte voor extra bomen' (RIS301742). De voorzitter. Dit is een initiatiefvoorstel van GroenLinks. Het is gebruikelijk dat de initiatiefnemer, in dit geval de heer Kapteijns, nog een korte toelichting mag geven. Arjen Kapteijns (GroenLinks). Voorzitter. Ik kijk terug op een heel levendig debat over dit belangwekkende initiatiefvoorstel van GroenLinks. We hebben het twee jaar geleden ingediend en het is bedoeld om ervoor te zorgen dat er meer bomen aan de stad toegevoegd worden. Het belang daarvan is evident, denk ik. Bomen zijn ontzettend belangrijk, al is het alleen maar om de effecten van klimaatverandering tegen te gaan. En bomen brengen geluk voor mensen. Omdat de gemeentelijke gronden beperkt zijn, is het voorstel om iedereen die daar een goede plek voor weet een boom te doen toekomen. We hebben er uitgebreid over gesproken. Ik zal kortheidshalve de punten benoemen die hebben geleid tot een wijziging in het dictum; ik heb als indiener het dictum aangepast.

We zien dat alle particulieren in aanmerking kunnen komen voor een boom, dus niet alleen woningbezitters maar ook huurders, dat ook scholen en woningbouwcorporaties hieronder vallen en dat we heel veel extra aandacht gaan vragen voor de meest versteende wijken, omdat het daar het hardst nodig is en we weten dat de mensen daar het moeilijkst te bereiken zijn. Ik ben heel blij dat dat nu nog nadrukkelijker in het dictum staat. Ik ben heel benieuwd naar die ene vraag die die ene partij nog heeft. De beraadslaging wordt geopend. Joris Wijsmuller (HSP). Voorzitter. Het is heel belangrijk om meer bomen in de stad te planten, dit ook op particuliere gronden te stimuleren en daartoe bewoners te stimuleren. Jammer dat dit initiatiefvoorstel twee jaar op de plank heeft gelegen. Daarmee zijn twee jaar verspild om extra bomen aan de stad toe te voegen. In die twee jaar zijn kennelijk de ambities aanzienlijk verdampt, want de initiatiefnemer heeft zijn voorstel aangepast om 3 ton in te zetten, want dat was oorspronkelijk € 1 mln. Een boom kost € 2.000, zo leren we van de Nota stadsbomen. Dus gaat het nu over slechts 75 bomen? Dat is toch niet substantieel, zo vraag ik aan de wethouder. Ook de dekking is aangepast. Er zou oorspronkelijk € 1 mln. uit het programma Buitenruimte komen, maar de schamele 3 ton wordt nu gehaald uit de extra middelen voor Groen.

Dat is toch een sigaar uit eigen doos, zo vraag ik de initiatiefnemer. Tot slot die ene vraag waar de heer Kapteijns belangstelling voor had en ook zijn jasje voor heeft aangetrokken. Het voorstel is na de kritiek van de commissie aangepast om te zorgen dat het geld en de bomen niet alleen naar rijkere bewoners met een tuin gaan, maar ook naar woningcorporaties en huurders in kwetsbare wijken. Dat is een belangrijke verbetering, maar ik heb daar nog wel een vraag over. In de tekst van het dictum staat nu: met extra aandacht voor de meest versteende wijken. Wat betekent dit nu materieel? Hoeveel van de 3 ton gaat nu naar de versteende wijken en hoe wordt 87

voorkomen dat assertieve snelle aanvragers die eigen grond met een tuin bezitten het leeuwendeel van het budget toch toebedeeld krijgen? Ik wil hier graag een antwoord op van zowel de wethouder als de heer Kapteijns. Janneke Holman (PvdA). Voorzitter. Complimenten aan GroenLinks voor dit initiatiefvoorstel om in de schaarse ruimte die we in de stad hebben toch nog bomen te planten. Mijn aanvankelijke zorg bij dit initiatiefvoorstel was dat deze bomen alleen terecht zouden komen in de betere wijken van de stad, waar bewoners grote voor- en achtertuinen hebben en waar nog wel een boom bij kan. Daarom ben ik blij om te zien dat GroenLinks het initiatiefvoorstel heeft aangepast, waardoor nu ook huurders en woningcorporaties in aanmerking komen voor een gratis boom, en dat er prioriteit wordt gegeven aan de versteende wijken, want het blijft toch de grootste uitdaging om daar bomen te planten op particulier terrein. Ik sluit me aan bij de veel scherpere vragen die de heer Wijsmuller hiervoor daarover stelde. Ayşe Yilmaz (VVD). Voorzitter, ik kan het vrij kort houden. Ik ga mijn betoog in de commissie niet herhalen. Ik dank de heer Kapteijns voor dit initiatiefvoorstel. We zullen vanavond allemaal overtuigd voorstemmen of voor klikken. Lesley Arp (SP). Voorzitter.

Wij willen nogmaals GroenLinks bedanken voor het initiatiefvoorstel en met name voor de aanpassingen van het dictum op de twee punten die voor mijn fractie erg belangrijk waren, namelijk de opdracht om de bomen hun weg te laten vinden in de meest versteende en armere wijken van Den Haag. Ik sluit me ook heel erg aan bij de vraag van de heer Wijsmuller wat dat materieel precies gaat betekenen. Daar ben ik erg benieuwd naar. Wat voor ons ook heel belangrijk is, is dat huurders en woningcorporaties aanspraak kunnen gaan maken op de regeling. Woningcorporaties zijn de grootste particuliere bezitters van grond in Den Haag. Juist door hun de mogelijkheid te bieden om een slag te slaan in de vergroening van hun binnentuinen, kan dit initiatiefvoorstel een succes worden. Ayşe Yilmaz (VVD). Ik hoorde mevrouw Arp zeggen dat de aanvulling in het dictum van het initiatiefvoorstel gaat over de meest versteende wijken. Als ik het goed heb gelezen, gaat het niet om de arme wijken maar om de versteende wijken. Misschien is deze vraag niet aan mevrouw Arp, maar via mevrouw Arp aan de initiatiefnemer: wat is de bedoeling van die versteende wijken? Vorige week in het debat hebben we het ook gehoord. Dit gaat vooral over Transvaal en de Schilderswijk, maar volgens mij zijn er ook andere versteende wijken, zoals het Zeeheldenkwartier. Vallen die gebieden er ook onder? Lesley Arp (SP).

De vraag is niet echt helemaal aan mij gericht. Zoals ook de heer Hoefsloot al aangaf, is er natuurlijk een overlap tussen die twee punten. Dat is ook veelvuldig aan de orde gekomen in het debat over de vergroening van daken. Ik denk dat de vraag die mevrouw Yilmaz stelt meer ziet op de uitvoering. Ik ben ook heel benieuwd naar het antwoord, maar laten we daar de beantwoording van de wethouder voor afwachten. Wethouder Bredemeijer (CDA). Voorzitter. Ik wil GroenLinks ook complimenteren en voorzichtig alvast feliciteren met dit initiatiefvoorstel. Als we de boel opmaken, dan denk ik dat we vanavond een heel eind komen. De aanpassingen die zijn voorgesteld door de heer Kapteijns, komen het initiatief zeer ten goede en zijn eigenlijk naar aanleiding van de commissiebehandeling voorgesteld. Dat vind ik hartstikke goed. Een vraag waar ik even bij stil wil staan, gaat over de financiën: hoe verhouden die zich tot de ambitie? De initiatiefnemer heeft dat uitgelegd in de commissie. Ik denk dat we hiermee zo'n 1.000 bomen per jaar kunnen planten. Het verschil tussen de bomen die straks bij de Nota stadsbomen worden besproken en de bomen waar het hier om gaat, is natuurlijk groot. Waar wij stadsbomen planten, gebeurt dat met enorm grote kluiten op vrachtwagens en weet ik wat allemaal.

Hier gaat het om hanteerbare bomen, maatje 10 tot 12 zeg maar, die je gewoon aan kunt leveren, die eventueel door de woonkamer kunnen en die dan in je voor- of achtertuin gezet worden. Dat is dus het uitreiken van een boom en niet per se alles wat daarbij komt kijken, planten en dergelijke. We geven daar een zakje 88

aarde bij en een beschrijving. Het is vervolgens aan de eigenaar zelf om dat dan te doen. Dat levert dus aanzienlijk minder kosten op dan bij een vergelijkbaar initiatief, bijvoorbeeld in Amsterdam, waar die kosten een stuk hoger lagen. Zo hebben we het met elkaar afgesproken. Dat betekent ook dat het eigenaarschap van die boomeigenaren straks echt waardevol is, want dan voelen ze zich eigenaar en gaat het beter floreren. We hebben overigens afgesproken - dat is ook een onderdeel van het dictum - dat het een openeinderegeling betreft. Wanneer er meer bomen worden aangevraagd dan waarvoor de middelen toereikend zijn, worden de middelen aangevuld. Het is goed om dat hier nog even te benadrukken. Voorzitter. Ik meen dat dat de vragen aan mijn adres waren. Maar ik zie dat dat niet zo is. Joris Wijsmuller (HSP). Hoe gaat u zorgen dat het ook materieel daadwerkelijk in die versteende wijken terecht gaat komen? En hoe gaat u voorkomen dat assertieve snelle aanvragers het leeuwendeel van het budget gaan opsnoepen? Het is toch moeilijk om daar onderscheid in te maken. Hoe gaat u dat afbakenen? Wethouder Bredemeijer (CDA). Ik dacht dat het een vraag aan de heer Kapteijns was, maar het is terecht dat ik daar ook nog even over mag zeggen. Ik denk dat de aanpassingen van het initiatiefvoorstel van de heer Kapteijns daar al in heel belangrijke mate aan bijdragen.

We gaan bijvoorbeeld de corporaties aanspreken en gaan niet alleen woningeigenaren maar ook verhuurders verantwoordelijk maken. Het gaat ook om het eigenaarschap; dat helpt ook ontzettend, denk ik. Binnentuinen. We hebben in de commissie ook uitgebreid stilgestaan bij de rol die Duurzaam Den Haag hierin speelt. Dat is de club die dit uiteindelijk voor ons gaat uitvoeren. Die club heeft juist als doelstelling om Den Haag te ontstenen. Ze zijn nu bijvoorbeeld actief met het NK tegelwippen en Operatie Steenbreek. Dat vindt expliciet plaats in de meest versteende wijken van Den Haag. De communicatie van Duurzaam Den Haag richt zich ook heel expliciet op de versteende wijken. Ik heb er alle vertrouwen in dat we juist die doelgroepen weten te bereiken waar we er het meest profijt van gaan hebben in de stad. De meest versteende wijken en ook weer een openeinderegeling. Waar daar nog extra behoefte aan is, is daar ruimte voor en wordt er ruimte voor gemaakt. Joris Wijsmuller (HSP). Alle vertrouwen, extra aandacht. Mooie woorden, maar die bieden nog geen waarborg. U zegt: een openeinderegeling. Het kan dus ook best zijn dat er 3.000 bomen per jaar worden aangevraagd, als dat allemaal binnen de tijdsspanne is. Het is dus niet wie het eerst komt, wie het eerst maalt. Andere partijen krijgen ook echt de kans als ze later zijn. Klopt dat? Wethouder Bredemeijer (CDA).

We verdelen dit natuurlijk over meerdere jaren. Daarnaast kijken we naar eerdere ervaringen in Den Haag - het is weleens eerder gebeurd - en ook in Amsterdam. Als we naar die ervaringen kijken, dan schatten we in dat we op rond de 1.000 uitkomen. Maar we zullen natuurlijk inspanningen verrichten om het bereik zo groot mogelijk te maken. Dat doet Duurzaam Den Haag. Inderdaad, door hoe het in het dictum staat beschreven, wat je eigenlijk een openeinderegeling kunt noemen, is het precies zoals de heer Wijsmuller zegt en zal het niet 'wie het eerst komt, wie het eerst maalt' zijn. Iedereen die in Den Haag een bijdrage wil leveren aan het vergroten van het kroonvolume, is van harte welkom om hieraan mee te doen. Janneke Holman (PvdA). Nog even hierop aanhakend. Kan de wethouder dan misschien de toezegging doen om bijvoorbeeld bij de programmarekening volgend jaar inzicht te geven in waar de eerste bomen zijn terechtgekomen die we hebben weggegeven, zodat we daar als raad eventueel op kunnen bijsturen? Wethouder Bredemeijer (CDA). Volgens mij is een evaluatie ook onderdeel hiervan, dus daar past dat goed bij. In dictum IV staat die evaluatie inderdaad al opgenomen. Ik zeg toe dat dat dan ook in deze vorm zal gebeuren en dat we daar dan ook die duidelijkheid over geven. Arjen Kapteijns (GroenLinks). Voorzitter. Ik kan kort zijn.

Dank voor de complimenten en ook dank dat er vanuit meerdere partijen nog extra aandacht wordt gevraagd voor de meest versteende wijken, want daar is het inderdaad het hardst nodig. Dat is ook helemaal in lijn met zoals de initiatiefnemer dit 89

twee jaar geleden bedoeld heeft, maar het is zeker geen luxe om dat nog eens extra te onderstrepen. Dank dat we dat met elkaar doen. De wethouder heeft het een en ander gezegd over de manier waarop we de meest versteende wijken gaan bereiken. Dat zal zeker betekenen dat er een extra communicatie-inspanning nodig is om juist de wat moeilijker te bereiken mensen - daar gaat het dan vaak ook om - in kennis te stellen van de mogelijkheid om een boom aan te vragen. Ik heb er alle vertrouwen in dat Duurzaam Den Haag de kanalen heeft om dat goed te kunnen doen. Joris Wijsmuller (HSP). Ik had nog een andere vraag aan de heer Kapteijns gesteld, namelijk dat de dekking van 3 ton nu wordt gehaald uit de extra middelen voor groen. Die waren al bedoeld voor extra groen, dus dat levert geen cent extra groen op terwijl uw eigen voorstel was gericht op € 1 mln. uit het programma Buitenruimte, wat dus ook uit andere budgetten dan groenbudgetten kan komen. Is wat u in uw eigen voorstel heeft geschreven niet een sigaar uit eigen doos? Arjen Kapteijns (GroenLinks). Nee, dan heeft de heer Wijsmuller niet goed kennisgenomen van het oorspronkelijke voorstel. In het oorspronkelijke voorstel was het al de bedoeling dat dit kwam uit de € 2.5 mln. die in het coalitieakkoord met de vijf partijen die de coalitie vormen extra vrijgemaakt is voor groen.

Dat zit in het programma Buitenruimte en daar wordt dit uit betaald, dus daar zit geen enkel licht tussen. Ik denk dat het alleen maar goed is dat we met elkaar een inspanning doen om extra bomen aan de stad toe te voegen. Ik hoop dat de heer Wijsmuller dat met mij eens is. De beraadslaging wordt gesloten. De voorzitter. Ik heb een wat meer technisch punt, namelijk over de agenda. Het is inmiddels 16.50 uur. We hebben nog de Nota stadsbomen, zo meteen het toegevoegde agendapunt, het voorstel van het college inzake de bekrachtiging geheimhouding en dan nog een aantal afrondingsdebatten. Misschien gaan de volgende twee agendapunten heel snel, maar het is soms lastig in te schatten. Omdat er best wat afrondingsdebatten zijn en er drie afrondingsdebatten zijn met insprekers, die vandaag ook hebben ingesproken, zou ik willen voorstellen om die drie afrondingsdebatten naar voren te halen zodat die in ieder geval vandaag behandeld kunnen worden en dat we even kijken hoe ver we met de andere afrondingsdebatten kunnen komen. Het gaat dan om agendapunt P, beantwoording schriftelijke vragen over 'zorgen woontoren Waldeck', agendapunt W, brief wethouder Wonen over versterken Pandbrigade en agendapunt X, brief wethouder Wonen inzake prestatieafspraken woningcorporaties. Ik zie veel instemmend geknik. Ik zie wel ook een paar w's. Janneke Holman (PvdA). Voorzitter.

Dat werd net ook al even geopperd. Bij de Brede Agendering Maatschappelijke Opvang zitten ook een aantal kwesties die voor 1 mei moeten worden afgetikt, omdat dan de coronaopvang sluit. Het lijkt me goed om dat ook nog te behandelen. De voorzitter. Dat is R, geloof ik. Ik stel voor dat we P, R, W en X in ieder geval behandelen. Robin Smit (PvdD). Voorzitter. Ik sluit me aan bij het punt van mevrouw Holman. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Voorzitter. Ik wilde hetzelfde punt inbrengen. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Voorzitter. Ik ben hier echt niet mee eens. Wij hebben bijvoorbeeld die rattenoverlast en de volgende raad is pas 20 mei. Ik ga hier niet mee akkoord. Voor mijn part wordt het nachtwerk, maar mijn fractie staat erop dat wij de agenda gewoon afwerken. De voorzitter. Ik zou dat ook heel graag willen. Daarom moeten we nu snel gewoon door. Ik wil wel in ieder geval dit punt gemarkeerd hebben, ook omdat we met een eindtijd zitten omdat we vanavond de digitale stemmingsvergadering hebben en we daar nog een aantal dingen voor moeten voorbereiden. Dat kost gewoon tijd. Vandaar dat we met een eindtijd zitten van 18.00 uur. Misschien kunnen we iets overheen, maar dan hebben we het echt wel gehad. 90

Joris Wijsmuller (HSP). Voorzitter. Eens met de volgorde die u aanbrengt. Laten we de vergadering nu snel voortzetten en zien hoe ver we komen. Ik wil er alleen op wijzen dat bij het agendapunt Actieplan projectontwikkeling de heer Bos een termijngebonden motie wil indienen. Die moet voor de meivakantie worden ingediend, dus dat moet dan ook naar voren komen. De voorzitter. Dat is Z. Dat wordt nog even een puzzel en we gaan het ook nog even in de app zetten. P, R, W, X en Z worden in die volgorde naar voren gehaald, dus die worden in ieder geval besproken. Als we nu snel doorgaan, dan kunnen we misschien nog meer debatten afronden.

Aan de orde is: N.

Voorstel van het college inzake Nota stadsbomen (RIS307827).

De beraadslaging wordt geopend. Joris Wijsmuller (HSP). Voorzitter. Een belangrijke nota. Bomen in de stad dragen bij aan biodiversiteit, luchtkwaliteit, CO2-reductie, opvang stikstof, tegengaan hittestress, wateropvang, waardeontwikkeling, welzijn en gezondheid. Meer bomen is dus heel urgent en cruciaal voor de leefbaarheid van onze snelgroeiende stad. Daarom is het triest dat de bomennota die in het najaar van 2019 al werd verwacht, zo lang op zich heeft laten wachten. Maar ik ben wel positief over de nota met de uitbreiding van de Hoofdboomstructuur met de twee routeboeken en met de inzet om het vervolg het kroonvolume van de bomen leidend te laten zijn voor het beleid. Dat zegt veel meer over de ecosysteemdiensten van bomen. Het grote probleem alleen met deze nota is dat er geen extra geld is om al die mooie ambities waar te maken, terwijl we weten dat de kosten van nieuwe bomen stijgen, terwijl we weten dat het beheerbudget al ondermaats is. We hebben slechts 78% van het budget dat nodig is om 100% kwaliteit te kunnen bieden, dus dat gaat niet goed.

Daarom dien ik de motie 'Bomen in de knel' in met als dictum: verzoekt het college om in de voorjaarsnota het tekort aan beheerbudget voor groenonderhoud en de groeiende werkvoorraad voor de herplant en aanplant van extra bomen als knelpunt aan te merken, en met voorstellen te komen voor extra geld om de groeiende groenachterstanden in te lopen en de ambities uit de Nota stadsbomen waar te maken. Deze motie wordt mede ingediend door de heer Smit van de Partij voor de Dieren. Ik heb ook de motie 'Meer bouwen, meer bomen'. Daarin is de raad van mening dat de schade van economische ontwikkelingen niet gefinancierd zou mogen worden uit publieke middelen maar door de veroorzaker, en wordt het college verzocht te onderzoeken hoe initiatiefnemers van bouw- en andere economische ontwikkelingen verantwoordelijk gemaakt kunnen worden voor de realisering en/of bekostiging van de vereiste toename van het bomenbestand. Dan de motie 'Bomenfonds tussen papier en praktijk'. Dat is niet een exclusief Haags probleem. Ook in Leiden heeft men er bijvoorbeeld al nader onderzoek naar gedaan.

Daarom wil ik graag het verzoek indienen aan de rekenkamer om een onderzoek in te stellen naar de doelmatigheid van het Bomenfonds, en voorstellen te doen voor een systematiek waarmee helder inzichtelijk wordt hoeveel bomen er jaarlijks worden gekapt, voor hoeveel bomen er jaarlijks een kapvergunning wordt aangevraagd en verleend, hoeveel bomen er daadwerkelijk worden herplant, hoeveel hiervan met het Bomenfonds worden gefinancierd en wat precies nog resteert aan werkvoorraad. Deze motie dien ik ook in samen met de heer Smit van de Partij voor de Dieren. Het is ook van belang dat al die rapporten die verschijnen over bomen goed toegankelijk zijn voor burgers en ook voor ons als raadsleden. We moeten nogal vaak extra moeite daarvoor doen. Dat is niet goed. We hebben een hele goede website. In de motie 'Meer hethaagsegroen.nl' spreekt de raad uit dat alle informatie van de overheid transparant en goed toegankelijk dient te zijn, dus open source, met het verzoek aan het college om alle onderzoek, inventarisaties en effectanalyses betreffende bomen in onze stad door middel van extra pagina's op de website www.hethaagsegroen.nl te ontsluiten. Ook deze motie dien ik in samen met de heer Smit van de Partij voor de Dieren.

91

Tot slot wil ik een amendement indienen, mede namens de Partij van de Arbeid, de Partij voor de Dieren en NIDA, om meer bomen te realiseren in de versteende wijken. Wat heel vervelend is, is dat in het raadsvoorstel de Hoefkade uit de Hoofdboomstructuur wordt afgewaardeerd. Dat wordt weer als een ambitie benoemd. Dat gaat ooit misschien gebeuren, maar dat moeten we niet willen. Daarom het amendement 'Houd Hoefkade in de Hoofdboomstructuur' om te voorkomen dat de Hoefkade wordt afgewaardeerd en uit de Hoofdboomstructuur wordt gehaald. Het feit dat delen van de Hoefkade op dit moment boomloos zijn, gecombineerd met het feit dat de Hoefkade onderdeel is van de Hoofdboomstructuur, maakt dat het college nu prioriteit moet geven om op de boomloze delen binnen afzienbare termijn nieuwe bomen aan te planten. De voorzitter. Door de heer Wijsmuller, daartoe gesteund door mevrouw Holman, de heer Smit en de heer Mahmood, wordt het volgende amendement (N.A HSP) voorgesteld:

Amendement N.A HSP Houdt Hoefkade in Hoofdboomstructuur De gemeenteraad van Den Haag in vergadering bijeen op 15 april 2021 ter bespreking van het voorstel van het college inzake Nota stadsbomen (RIS307827). Besluit: • Te schrappen uit het dictum ld:

1. Hoefkade

Het amendement maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. De voorzitter. Door de heer Wijsmuller, daartoe gesteund door de heer Smit, worden de volgende moties (N.1 HSP, N.2 HSP, N.3 HSP en N.4 HSP) ingediend:

Motie N.1 HSP Bomenfonds, tussen papier en praktijk De gemeenteraad van Den Haag in vergadering bijeen op 15 april 2021 ter bespreking van het voorstel van het college inzake Nota stadsbomen (RIS307827). Constaterende, dat: • sinds 1995 in Den Haag de mogelijkheid bestaat om bij het verlenen van omgevingsvergunning voor de activiteit kap, een storting in het Bomenfonds op te leggen; • in de verantwoording over het Bomenfonds slechts het bedrag dat gestort is en hoeveel bomen daarmee zijn geplant wordt vermeld, en het onduidelijk is hoeveel bomen er zijn gekapt. Overwegende, dat: • de inzet van het beleid is om alle bomen die gekapt worden te herplanten; • het aan goed inzicht ontbreekt hoeveel bomen er in Den Haag jaarlijks gekapt worden en hoeveel bomen er jaarlijks herplant worden zodat de doelmatigheid van het beleid niet gecontroleerd kan worden. Verzoekt de Rekenkamer: • een onderzoek in te stellen naar de doelmatigheid van het Bomenfonds; • voorstellen te doen voor een systematiek waarmee helder inzichtelijk wordt hoeveel bomen er jaarlijks worden gekapt, voor hoeveel bomen er jaarlijks een kapvergunning wordt aangevraagd en verleend, hoeveel bomen er daadwerkelijk worden herplant, hoeveel hiervan met het bomenfonds worden gefinancierd en wat precies de werkvoorraad is. En gaat over tot de orde van de dag.

92

Motie N.2 HSP Meer hethaagsegroen.nl De gemeenteraad van Den Haag in vergadering bijeen op 15 april 2021 ter bespreking van het voorstel van het college inzake Nota stadsbomen (RIS307827). Constaterende, dat: • www.hethaagsegroen.nl een publieksvriendelijke en goed toegankelijke website is met veel informatie over stadsnatuur en bomen; • de gemeente over bomen regelmatig inventarisaties, onderzoek en effectanalyses doet en laat doen die niet via de website terug zijn te vinden. Overwegende, dat: • het momenteel voor belangstellenden, belangenorganisaties en ook voor raadsleden extra moeite kost om inzage te krijgen in bomenonderzoek, inventarisaties en bomeneffectanalyses. Van mening, dat: • alle informatie van de overheid transparant en goed toegankelijk dient te zijn (open source). Verzoekt het college: • om alle onderzoek, inventarisaties en effectanalyses betreffende bomen in onze stad door middel van extra pagina’s op de website www.hethaagsegroen.nl te ontsluiten. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie N.3 HSP Meer bouwen, meer bomen De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 15 april 2021, ter bespreking van de Voorstel van het college inzake Nota stadsbomen (RIS307827). Constaterende, dat: • bomen van groot belang zijn voor o.a. de zuurstofvoorziening, de opname van CO2, de biodiversiteit, de klimaatadaptatie en daardoor onmisbaar zijn voor het voortbestaan van de menselijke soort; • iedere nieuwe bouwontwikkeling in de stad impact heeft op de zuurstofhuishouding, het klimaat en de biodiversiteit. Overwegende, dat: • de groei van de stad ook betekent dat er compensatie dient te komen in de vorm van meer zuurstofproductie, opname van kooldioxide, meer natuur, biodiversiteit en klimaatadaptatie; • deze compensatie bijna uitsluitend kan worden gerealiseerd door meer bomen aan te planten. Van mening dat: • de schade van economische ontwikkelingen niet gefinancierd zou mogen worden uit publieke middelen, maar door de veroorzaker. Verzoekt het college: • te onderzoeken hoe initiatiefnemers van bouw- en andere economische ontwikkelingen verantwoordelijk gemaakt kunnen worden voor de realisering en/of bekostiging van de vereiste toename van het bomenbestand.

93

Motie N.4 HSP Bomen in de knel De gemeenteraad van Den Haag in vergadering bijeen op 15 april 2021 ter bespreking van het voorstel van het college inzake Nota stadsbomen (RIS307827). Constaterende, dat: • de kosten voor de aanplant per stadsboom (structurele vervanging) zijn gestegen van ca. € 1800 naar € 2000 waardoor de jaarlijkse werkvoorraad de afgelopen jaren is gestegen van 750 naar 1000 bomen en naar verwachting verder zal toenemen; • het ontwikkelen, implementeren en monitoren van de methode voor kroonoppervlaktemeting betaald moet uit het huidige structureel beschikbare budget programma 9 Openbaar Groen; • voor het verbeteren van groeiplaatsen extra middelen nodig zijn; • er een ambitie is om de Hoofdboomstructuur met 29 km uit te breiden en het kroonvolume in 2030 met 5% te laten toenemen; • het beheerbudget momenteel slechts 78% bedraagt van dat wat nodig is voor de gevraagde kwaliteit; • slechts incidenteel t/m 2022 € 0,5 mln. extra voor beheer beschikbaar is en er verder helemaal geen extra middelen beschikbaar zijn om de ambities uit de Nota stadsbomen waar te maken.

Overwegende, dat: • bomen in de stad bijdragen aan de biodiversiteit, luchtkwaliteit, CO2-reductie, opvang stikstof tegengaan hittestress, wateropvang, welzijn, gezondheid, en derhalve cruciaal zijn voor de leefbaarheid van onze groeiende stad en bovendien bijdragen aan de waarde van de gebouwde leefomgeving. Verzoekt het college: • om in de voorjaarsnota het tekort aan beheerbudget voor groenonderhoud en de groeiende werkvoorraad voor de herplant en aanplant van extra bomen als knelpunt aan te merken; • met voorstellen te komen voor extra geld om de groeiende groenachterstanden in te lopen en de ambities uit de nota stadsbomen waar te maken. En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. De voorzitter. U bent overigens door uw spreektijd heen. Robin Smit (PvdD). Voorzitter. Duurzame watermanagers, duurzame airco's, duurzame lichtfilters, voedselbron, leefruimte, bescherming en nestgelegenheid voor insecten, vogels en kleine zoogdieren, en korstmossen. Kortom, dit alles zijn bomen, ongeacht waar ze staan hebben ze veel betekenis. Voor de Hoofdboomstructuur zijn een aantal criteria opgesteld in de nota. Een daarvan is dat de boomstructuur in aanmerking kan komen als die door iedereen beleefd wordt en hierdoor stedelijke betekenis heeft.

Bij de technische vragen die wij hebben gesteld, wordt verder toegelicht dat het gaat om een boomstructuur op een plek waar gemiddeld meer Hagenaars mee bekend zijn of weleens komen. Op zich geen verkeerd criterium, maar daarmee worden bomen op plaatsen waar veel mensen komen beter beschermd dan bomen in buitenwijken die door minder mensen worden bezocht, terwijl de boomstructuren in buitenwijken minstens zo betekenisvol zijn voor de omwonenden. Zij zien de bomen in hun wijk dagelijks en de bomen met stedelijke betekenis zoals die aan het Lange Voorhout niet. Om ook de boomstructuren in de buitenwijken in aanmerking te laten komen voor de Hoofdboomstructuur en ze daarmee dus ook beter te kunnen beschermen, is het wenselijk hiervoor een aanvullend criterium op te nemen. Vandaar dat wij het amendement met de titel 'Bescherm bomen in de wijken beter' indienen, mede namens de Haagse Stadspartij. 94

Maar illegale bomenkap ligt op de loer. De afgelopen jaren hebben we al voorbeelden gezien aan de Scheveningseweg en de Uithof. Helaas ging het recentelijk ook fout aan het Colijnplein. Dankzij de inzet van de Haagse Stadspartij heeft het college aangifte gedaan bij het OM, en die stap is te prijzen. Alleen zijn we er nog niet, want het college kan ook bestuursrechtelijk ingrijpen door een overtreder een herplantplicht op te leggen. Door het beleid uiteen te zetten ontstaat niet alleen een consistent beleid, maar ontmoedigen we daarmee ook illegale bomenkap. Vandaar dat wij het amendement met de titel 'Consequent handhaven bij illegale kap' indienen. Ook dit amendement dienen we mede namens de Haagse Stadspartij in. De Nota stadsbomen is belangrijk omdat bomen onze bescherming verdienen. In de nota worden heel veel beleidsdoelen gesteld, maar daar is slechts 78% van het benodigde budget voor gereserveerd. Hierdoor kunnen veel van de prachtige voorstellen van het college niet worden uitgevoerd. Dat is natuurlijk dood- en doodzonde. Vandaar dat wij de wethouder graag een handje helpen door een motie in te dienen met het verzoek alles op alles te zetten om richting de nieuwe begroting budget te zoeken voor het uitvoeren van alle gestelde beleidsdoelen in de Nota stadsbomen. Ook deze motie dien ik mede namens de heer Wijsmuller van de Haagse Stadspartij in. De voorzitter.

Meneer Smit, u dient een amendement in, maar ik vroeg me af of u nu het dictum voorlas of het alleen toelichtte. Robin Smit (PvdD). Ik heb beide amendementen toegelicht. Ik heb niet het dictum voorgelezen. De voorzitter. Het is voor de stukken namelijk wel van belang om ook het dictum te benoemen. Robin Smit (PvdD). Dan doe ik dat bij dezen nog even. Het amendement 'Consequent handhaven bij illegale kap' besluit om aan het raadsvoorstel een dictum I.k toe te voegen luidend: beleid op te stellen over hoe de gemeente strafrechtelijk en bestuursrechtelijk handhaaft bij het illegaal vellen of beschadigen van bomen binnen de gemeente Den Haag en dit in een beleidsregel te vatten. Hierin wordt het opstellen van een proces-verbaal, de herplantplicht uit de APV en de hieraan gekoppelde last onder dwangsom opgenomen. Het amendement met de titel 'Bescherm bomen in de wijken beter' besluit om aan bijlage 1 op pagina 24 tussen 'betekenis, of' en 'draagt in' een zin toe te voegen luidend: wordt door omwonende wijkbewoners beleefd en heeft hierdoor betekenis voor de wijk, of. De voorzitter. Door de heer Smit worden de volgende amendementen (N.B PvdD en N.C PvdD) voorgesteld:

Amendement N.B. PvdD Consequent handhaven bij illegale kap De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 15 april 2021, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Nota stadsbomen (RIS307827). Besluit om aan het raadsvoorstel een dictumpunt I.k. toe te voegen, luidend: • Beleid op te stellen over hoe de gemeente strafrechtelijk en bestuursrechtelijk handhaaft bij het illegaal vellen of beschadigen van bomen binnen de gemeente Den Haag en dit in een beleidsregel te vatten. Hierin wordt het opstellen van een proces-verbaal, de herplantplicht uit de APV en de hieraan gekoppelde last onder dwangsom opgenomen.

Amendement N.C. PvdD Bescherm bomen in de wijken beter De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 15 april 2021, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Nota stadsbomen (RIS307827). 95

Besluit om aan bijlage 1 op pagina 24 tussen “betekenis, of’ en “Draagt in” een zin toe te voegen, luidend: “Wordt door omwonende wijkbewoners beleefd en heeft hierdoor betekenis voor de wijk, of’ De amendementen maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. De voorzitter. Door de heer Smit wordt de volgende motie (N.6 PvdD) ingediend:

Motie N.6 PvdD Koppel budget aan beleidsdoelen Nota Stadsbomen De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op donderdag 15 april 2021, ter bespreking van het voorstel van het college inzake Nota Stadsbomen (RIS307827). Constaterende, dat: • het college erkent dat er gebrek is aan voldoende financiële middelen voor het uitvoeren van de gestelde beleidsdoelen in de nieuwe Nota Stadsbomen; • het college op dit moment 78% van het benodigde beheerbudget heeft gereserveerd. Overwegende, dat: • door het financiële tekort lang niet alle mooie ambities kunnen worden gerealiseerd; • het financiële tekort in de volgende begroting kan worden opgelost. Verzoekt het college: • alles op alles te zetten om richting de nieuwe begroting budget te zoeken voor het uitvoeren van alle gestelde beleidsdoelen in de Nota Stadsbomen. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Dennis Groenewold (D66). Voorzitter, ik zal het kort houden. D66 is blij met de bomennota zoals die er nu is. Het heeft wellicht wat lang geduurd zoals de heer Wijsmuller zei, maar het is goed dat deze bomennota er is. Er staan een hele hoop goede dingen in. Ik heb een aantal moties van andere partijen ondersteund. Ik heb lang overwogen zelf met een motie te komen over de legeskosten voor de vergunningen voor het kappen van een boom.

In Den Haag zijn die kosten wat aan de lage kant. Er was ook een begeleidende brief hierover bij de behandeling in de commissie. Ik heb hierover contact gehad met de medewerkers van de wethouder. Die maakten het toch weer iets ingewikkelder voor mij, dus ik ga me daar nog in verdiepen. Maar als het goed is, komt de wethouder bij de begroting met een raadsvoorstel over de legeskosten. Tegen die tijd zal ik afwegen hoe we dan erin staan en eventueel met een amendement komen om de kosten van de kapvergunning voor de eerste vijf bomen eventueel te verhogen naar € 150, want ik vind die € 75 toch nog steeds wat aan de lage kant. Maar ik moet het even goed in verhouding zetten met hoe het in andere steden gaat, dus daar kom ik nog op terug. Sebastian Kruis (PVV). Voorzitter. U vindt eigenlijk geen grotere bomenvriend in uw gemeenteraad dan het nederige raadslid dat nu voor u verschijnt. Wat ons betreft komen er zo veel bomen in Den Haag dat we Peter Bos gewoon niet meer zien. Ik heb wel een punt van zorg. De bevolkingsgroei leidt tot meer verdichting en die overbevolking gaat ook ten koste van het groen in de stad. De Haagse PVV hecht zeer aan het groen in onze stad, want we zijn voor een grote stad, gezegend met heel veel groen. Weliswaar zijn er veel versteende wijken, maar op zich hoef je niet heel ver te reizen om toch te genieten van het groen.

Ik heb een motie die vraagt om een raadsuitspraak dat de ongeremde bevolkingsgroei van Den Haag en de daarmee gepaard gaande verdichting en overbevolking in de weg staan van een leefbare, groene stad waar planten en dieren floreren. Het is een motie die eigenlijk de linkse partijen dwingt kleur te 96

bekennen. Kiezen zij voor meer groen waar ze zeggen voor te zijn? Of kiezen ze voor meer asfalt, meer steen? Het is vanavond aan de linkse partijen om kleur te bekennen, maar de kleur van de PVV is groen. De voorzitter. Door de heer Kruis wordt de volgende motie (N.5 PVV) ingediend:

Motie N.5 PVV Meer bomen of meer mensen De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 15 april 2021, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Nota stadsbomen (RIS307827). Spreekt uit, dat: • De ongeremde bevolkingsgroei van Den Haag en de daarmee gepaard gaande verdichting en overbevolking in de weg staan van een leefbare, groene stad waar planten en dieren floreren. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Arjen Kapteijns (GroenLinks). Voorzitter. Allereerst dank aan iedereen die meegewerkt heeft aan deze nota en ook dank aan de insprekers. Het is een hele mooie nota geworden. GroenLinks gaat die straks bij de stemming met veel overtuiging steunen. Het is belangrijk dat er ambitie in ligt, dat we naar meer kroonvolume gaan, dat we echt gaan kijken naar de kwaliteit en dat we de ecologische hoofdstructuur gaan versterken. Ik heb twee moties die ik aan de raad wil voorleggen. De ene gaat over het Bomenfonds. Net als de Haagse Stadspartij vind ik dat dat wat transparanter kan, maar het lijkt mijn fractie niet nodig om daar de rekenkamer voor in te zetten, en met mij ook D66, de Partij van de Arbeid, de Partij voor de Dieren, de ChristenUnie/SGP en de Islam Democraten, want dat zijn mijn mede-indieners.

Het dictum van die motie, die vandaag veranderd is - dat gebeurt weleens; dat schijnen mensen soms heel ingewikkeld te vinden, maar het is soms een beetje work in progress zoals dat gaat voor raadsleden luidt: verzoekt het college transparant te communiceren over de projecten waarbij geen mogelijkheden voor herplant aanwezig zijn en als gevolg daarvan een financiële compensatie in het Bomenfonds wordt opgelegd en hier jaarlijks over te rapporteren, en de raad te informeren over het afwegingskader waarmee de keuze voor, en hoogte van, een compensatiebetaling bij bomenkap bepaald wordt. Mijn tweede motie gaat over meer bomen voor de versteende wijken aan de kust. Bomen aan de kust is ook een must. Ook uit signalen uit de stad wordt ons duidelijk dat dat te vaak als heel ingewikkeld wordt gezien. Dat is het ook enigszins, want door de zoute zeewind doen niet alle bomen het even goed in Duindorp en Scheveningen op het voormalige Norfolkterrein. Maar wij hebben het gevoel dat er toch nog iets meer kan dan wat er nu gebeurt. Vandaar deze motie met als dictum: verzoekt het college een plan van aanpak te ontwikkelen om meer aanplant van kustbomen mogelijk te maken en het kroonvolume ook aan de kust toe te laten nemen, en zo nodig met een Haagse voorkeurssortimentslijst te komen met zeewindtolerante bomen en/of beschutting te creëren om deze aanplant te faciliteren.

Ik dien deze motie in namens de Partij van de Arbeid, D66, de Partij voor de Dieren, de VVD en de Islam Democraten. Robin Smit (PvdD). Ik hoor de heer Kapteijns wel iets aanhalen over de ambities in deze mooie nota. Maar zoals u ook niet is ontgaan, is er een tekort om alle ambities te verwezenlijken. De heer Wijsmuller en ik hebben allebei een mooi voorstel om in de begroting of in de jaarrekening te zoeken naar een budget. Kunnen we daarvoor op uw steun rekenen? Arjen Kapteijns (GroenLinks). Op zich erken ik dat het de ambities in de weg kan staan als er te weinig geld voor is, maar dat geldt op heel veel terreinen. Op het moment dat we over de begroting gaan praten, zal mijn fractie daar een integraal oordeel over vellen. En inderdaad, dan staat groen voor ons hoog op het lijstje. 97

Robin Smit (PvdD). Maar we praten nu over de nota die de ambities voor langere tijd vastlegt, dus we kunnen nu alvast een voorzet geven om een opdracht te genereren, zodat we op zoek gaan naar voldoende geld of in ieder geval meer geld. Daarom zou ik toch een beroep op u willen doen. U als GroenLinks met een groen hart zou toch ook meer geld moeten willen zien en niet alleen een groene bankrekening, maar ook een groene stad, dus meer bomen. Ik hoop dus op uw steun. Arjen Kapteijns (GroenLinks). Dank voor een herformulering van dezelfde vraag. GroenLinks is niet voor hapsnapbeleid. Wij kijken graag integraal naar de financiële uitdagingen. Nogmaals, groen en bomen zijn heel belangrijk. Als er straks bij de begroting mogelijkheden zijn, dan trekken we graag samen op. De voorzitter. Door de heer Kapteijns, daartoe gesteund door mevrouw Holman, de heer Groenewold, de heer Smit en mevrouw Yilmaz, wordt de volgende motie (N.7 GL) ingediend:

Motie N.7 GL Ook bomen aan de kust! De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 15 april 2021, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Nota stadsbomen (RIS307827) . Constaterende, dat: • de slechte groeicondities van kustbomen in de nota stadsbomen worden aangehaald als belemmerende factor om bomen in kustgebieden te plaatsen; • het onderzoek ‘Bomen tot in de branding?’ echter concludeert dat de bescherming van gebouwen, dijken of andere bomen de groeicondities van kustbomen in Scheveningen aantoonbaar verbetert; • er een verscheidenheid aan zeewindtolerante bomen bestaat, waarvan er een aantal zelfs op de Haagse voorkeurssortimentslijst staan. Overwegende, dat: • de beperkte ruimte in Den Haag erom vraagt dat we iedere mogelijkheid voor het aanplanten van bomen met beide handen aangrijpen; • het in het kader van de klimaatcrisis en de leefbaarheid van onze stad noodzakelijk is dat er ook bomen aan de kust geplant worden. Verzoekt het college: • een plan van aanpak te ontwikkelen om meer aanplant van kustbomen mogelijk te maken om het kroonvolume ook aan de kust toe te laten nemen; • zo nodig de Haagse voorkeurssortimentslijst met zeewindtolerante bomen uit te breiden of de benodigde beschutting te creëren om deze aanplant te faciliteren. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter.

Door de heer Kapteijns, daartoe gesteund door de heer Groenewold, mevrouw Holman, de heer Smit, mevrouw Klokkenburg en de heer Çetinkaya, wordt de volgende motie (N.8 GL) ingediend:

Motie N.8 GL Maak investeringen bomenfonds transparanter De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 15 april 2021, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Nota stadsbomen (RIS307827).

98

Constaterende, dat: • het college stelt dat bij het verwijderen van bomen wordt overgegaan op herplant, aanplant of compensatie door middel van een financiële investering in het bomenfonds; • het voor bewoners, belangenorganisaties en de raad echter momenteel niet te controleren is of dit daadwerkelijk bij iedere boom gebeurt, hoe deze afweging wordt gemaakt en hoe de hoogte van iedere compensatiebetaling wordt vastgesteld. Overwegende, dat: • uit de beantwoording van de technische vragenronde blijkt dat het college geen overzicht heeft van het aantal keer dat er bij bomenkap is overgegaan op herplant, aanplant of compensatie via het bomenfonds omdat dit “maatwerk betreft per project”; • het echter wenselijk is dat een dergelijk overzicht wordt bijgehouden, zodat gecontroleerd kan worden of het college zich aan deze ambitie committeert en daadwerkelijk overgaat tot financiële compensatie als her- of aanplant onmogelijk is. Verzoekt het college: • transparant te communiceren over de projecten waarbij geen mogelijkheden voor herplant aanwezig zijn en als gevolg daarvan een financiële compensatie in het bomenfonds wordt opgelegd en hier jaarlijks over te rapporteren; • de raad te informeren over het afwegingskader waarmee de keuze voor, en hoogte van, een compensatiebetaling bij bomenkap bepaald wordt. En gaat over tot de orde van de dag.