RIS308975 Notulen van de raad van 15 april 2021 (dag)

Vergadering gemeenteraad Den Haag gehouden op donderdag 15 april 2021 (Geopend te 10.00 uur)

==Concept tot na vaststelling in de raad van 10 juni 2021==

Voorzitter: de burgemeester, mr. J.H.C. van Zanen Griffier: drs. C.G.C.M. Blankwaard-Rombouts

Agenda A. Vaststelling agenda B. Afscheid van de raadsleden Van der Werf en Grinwis C. Rapport van de commissie geloofsbrieven D. Beëdiging van: D.1 Nieuw benoemde raadsleden: Mostert (D66) en Klokkenburg (CU/SGP) D.2 Een fractievertegenwoordiger NIDA; Een fractievertegenwoordiger CU/SGP E. Stad in de raad (Let op aanmelden 24 uur van te voren, zie digitale inspraak) F. Vaststelling van de wijze van afdoening van ingekomen stukken G. Vaststelling van de Notulen van 4 maart 2021 H. Vaststelling van de Besluitenlijst H.1 Verordening tot wijziging van de Algemene plaatselijke verordening voor de gemeente Den Haag (RIS307983) H.2 Voorstel van het college inzake herbenoeming leden welstands- en monumentencommissie (RIS308155) H.3 Voorstel van het college inzake Duurzaamheidsimpuls Sport (RIS307966) H.4 Ter vergadering toegevoegd aan de agenda: Voorstel van het college inzake bekrachtiging geheimhouding (RIS308427) H.5 Ter vergadering van agenda naar de besluitenlijst: Voorstel van het college inzake Zienswijze Leiding door het Midden (RIS308452) I. Voorstel van het college inzake Standpunt over advies van belangenorganisaties Kwaliteitsverbetering Centrum-Noord en vervolgstappen (RIS307564) J. Voorstel van het college inzake Aanvraag herziening bestemmingsplan Regentesse-/Valkenboskwartier t.b.v. oprichten dakopbouw op Cartesiusstraat 316 (RIS308150) K.

Voorstel van het college inzake Herstelbesluit bestemmingsplan Madestein - Vroondaal 3e herziening (RIS308048) L. Voorstel van het college inzake Bouwen aan een verbonden stad (RIS308172) M. Gewijzigd Initiatiefvoorstel “Bomen maken de stad: buiten de gebaande paden op zoek naar ruimte voor extra bomen" (RIS301742) N. Voorstel van het college inzake Nota stadsbomen (RIS307827) - ter vergadering naar de besluitenlijst: Voorstel van het college inzake Zienswijze Leiding door het Midden (RIS308452) O. Voorstel van het college inzake bekrachtiging en opheffing geheimhouding (RIS308427) Afronding debat commissie P. Beantwoording schriftelijke vragen ‘zorgen woontoren Waldeck’ (RIS307463) Q. Raadsmededeling: Stand van zaken ondersteuning gedupeerden toeslagenaffaire (RIS308154) (Ter vergadering van agenda afgevoerd) R. Brede agendering Maatschappelijke Opvang S. Voedselinitiatief faciliteren, niet belemmeren (RIS307242) (Ter vergadering van agenda afgevoerd)

1

T. Raadsmededeling Inzake plan van aanpak Veilige Hondenlosloopgebieden (RIS306986)( Ter vergadering van agenda afgevoerd) U. Brief wethouder van Onderwijs, Sport en Buitenruimte inzake update aanpak Rattenoverlast (RIS307238) (Ter vergadering van agenda afgevoerd) V. Brief wethouder van Onderwijs, Sport en Buitenruimte inzake Voortgangsbericht openbare toiletten (RIS307464) (Ter vergadering van agenda afgevoerd) W. Brief wethouder van Wonen, Wijken en Welzijn: Versterking Haags Pandbrigade en beleidskader 'Handhaven met ambitie' (RIS306211) en Jaarplan VTH Den Haag 2021 (RIS307467) X. Brief wethouder Van Wonen, Wijken en Welzijn en wethouder van Duurzaamheid en Energietransitie: Commissiebrief Prestatieafspraken 2021 (RIS307229) met woningcorporaties en huurdersorganisaties en brief wethouder van Wonen, Wijken: Regionale woningmarktafspraken (RIS 307330) Y. Raadsmededeling: Ontwerp-uitwerkingsplan Erasmusveld Midden (RIS308041) (Ter vergadering van agenda afgevoerd) Z. Brief wethouder Financiën en Stadsontwikkeling: Actieplan projectontwikkeling, -beheersing en verantwoording (RIS307365) AA. Raadsmededeling: Voortgangsrapportage huisvesting arbeidsmigranten (RIS307302) (Ter vergadering van agenda afgevoerd) AB. Vervolgvragen SMI-regeling kinderopvangtoeslag (RIS307505) (Ter vergadering van agenda afgevoerd) AC.

Beantwoording schriftelijke vragen: ruim baan voor de deelscooter (RIS307164) (Ter vergadering van agenda afgevoerd)

De voorzitter. Ingevolge het Reglement van orde open ik de vergadering.

Presentielijst Digitaal aanwezig voor quorum: mevr. Arp (SP), Barker (PvdD), Çetinkaya (ID), mevr. Davituliani (HvdH/Groep de Mos), mevr. Van Doorn (D66), Dubbelaar (Hart voor Den Haag/Groep de Mos), mevrouw Faïd (HSP), Groenewold (D66), Van der Helm (VVD), mevr. Holman (PvdA), Kapteijns (GroenLinks), Kruis (PVV), Mahmood (NIDA), De Mos (Hart voor Den Haag/Groep de Mos), mevr. Oudshoorn (VVD), Pluimgraaff (CDA), mevr. Regts (VVD), mevr. Sahla (D66), Scheper (D66), mevr. Tseggai (PvdA), De Vuyst (GroenLinks), Wijsmuller (HSP), mevr. Yilmaz (VVD). En aanwezig: de overige woordvoerders bij de diverse agendapunten. De voorzitter. Goedemorgen allemaal, leden van de gemeenteraad en mensen thuis. Fijn dat u kijkt of luistert. We hebben een dagvullend programma, de hele ochtend en middag en vanavond weer vanaf 20.00 uur. U kunt uw lol dus op, mensen in Den Haag of waar u ook bent. Voordat ik de vergadering formeel open, wil ik vaststellen dat bij deze digitale vergadering een quorum aanwezig is waarmee een formele vergadering kan worden gestart. Inmiddels heb ik bericht van verhindering ontvangen van de leden Roopram, Gerbrands en Arnoud van Doorn. Ik ga nu de presentielijst met u doornemen op alfabetische volgorde op basis van de voornamen, maar dat zijn we inmiddels gewend.

Middels digitale verbinding wordt door de volgende leden zowel hoorbaar als zichtbaar melding gemaakt van hun aanwezigheid: Mahmood, Dubbelaar, Kapteijns, Pluimgraaff, Van der Helm, Scheper, Groenewold, Faïd, Sahla, Holman, Wijsmuller, Oudshoorn-van Ginderen, Arp, De Vuyst, Van Doorn, Tseggai, Davituliani, De Mos, Barker, Kruis, Çetinkaya, Yilmaz en Regts. De voorzitter. Daarmee heb ik vastgesteld dat er een quorum is. 2

Aan de orde is: A.

Vaststelling agenda.

De voorzitter. In deze vergadering vinden de beraadslagingen digitaal plaats. Per agendapunt is een sprekerslijst opgesteld. Ik ga ervan uit dat de lijst van ingekomen stukken, de notulen en de besluitenlijst bij acclamatie worden vastgesteld. Misschien blijkt straks iets anders, maar dat hoor ik dan wel. Vanavond om 20.00 uur is er een digitale raadsvergadering, waarbij alle raadsleden hun stem kunnen uitbrengen op de overige stukken die in deze vergadering aan de orde zijn. Dan is er ook gelegenheid voor het afleggen van stemverklaringen. Na elk agendapunt wordt kort geschorst voor een eventuele wissel van woordvoerders, collegeleden en/of de voorzitter. Wat dat laatste betreft: ik heb vanmiddag een vergadering van het VNG-bestuur. Ik ben hier dus tot 13.00 uur, tenzij er iets onverwachts is. Rond 18.00 uur ben ik weer terug. Ik doe vanavond ook de stemmingen. Dat zullen er weer heel veel zijn, als het voorwerk klopt dat we allemaal hebben gezien. De agenda is gewijzigd. Ten aanzien van punt O, de zienswijze over Leiding door het Midden, is in het overleg met de fractievoorzitters aangegeven dat partijen akkoord gaan met plaatsing op de besluitenlijst als er geen amendementen zijn voorbereid. Gaat u ermee akkoord dat we punt O, de zienswijze over Leiding door het Midden, plaatsen op de besluitenlijst, die dan dus wordt gewijzigd? Ik constateer dat de raad hiermee instemt.

De heer Wijsmuller wil een vraag stellen over punt M, maar dat blijft gewoon op de agenda. Ik vermoed dat meneer Dubbelaar namens de fractie van Hart voor Den Haag een amendement wil indienen bij punt H.4 over een onderdeel van de bekrachtiging van de geheimhouding. Ik vraag dat nu maar, want dan kunnen we daar vanavond over stemmen. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Ja, voorzitter, dat verzoek heeft u in goede orde ontvangen. Collega Ralf Sluijs wil namens de fractie van Hart voor Den Haag graag een amendement in stemming brengen over punt H.4, het voorstel van het college inzake bekrachtiging van geheimhouding. De voorzitter. Dat gaat toch alleen over onderdeel II? Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Het is agendapunt H op de agenda. Op dat voorstel dient meneer Sluijs een amendement in dat gaat over besluit II. De voorzitter. Ja, het gaat dus om II en niet om de andere onderdelen. Materieel betekent dit dat punt H.4 wordt toegevoegd aan de agenda en helemaal aan het eind zal worden behandeld. Namens uw fractie kan dan een amendement worden ingediend. Prima, dat is goed. Het is wel zo dat we streng moeten zijn voor elkaar, want we besteden heel veel tijd aan de voorbereiding van de raadsagenda. We hebben daarover gesproken in het presidium en in het fractievoorzittersoverleg. Eigenlijk had dit daar moeten worden gemeld.

Dat snapt u ook, meneer Dubbelaar. U bent daar altijd en u bent altijd heel zorgvuldig. Dit keer is het niet goed gegaan. We doen niet moeilijk, maar we moeten wel streng zijn, want we hebben veel met elkaar te bespreken. Dat zeg ik maar even. Meneer Dubbelaar, dat begrijpt u, hè? Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). U heeft gelijk, voorzitter. Mijn excuus aan al mijn collega's. Wij zullen dit in de toekomst beter doen. De voorzitter. Nou ja … Oké, goed. De agenda wordt aldus gewijzigd vastgesteld.

3

Aan de orde is: B.

Afscheid van de leden Van der Werf en Grinwis.

De voorzitter. Ik ben heel blij dat heel veel collega's bij de vergadering aanwezig zijn. Vorige week, geachte leden van de raad, heb ik bericht ontvangen van het ontslag van de leden Van der Werf en Grinwis. Ik betreur het zeer dat ik mij op dit moment slechts digitaal tot hen kan richten. Ik hoop dat we beiden later dit jaar kunnen uitnodigen voor onze traditionele seizoensafsluiting ergens in Den Haag. Vanavond is er een korte ontmoeting met de vertrekkende en de nieuwe raadsleden in de raadzaal, waarbij we het afscheid en het nieuwe begin nog op de foto zullen vastleggen. Ik zal van die gelegenheid gebruikmaken om de leden Van der Werf en Grinwis namens de raad een cadeautje te overhandigen. Ik ga nu de leden van de raad toespreken die afscheid nemen. Leden van de raad, geachte mevrouw Van der Werf, beste Hanneke. Vandaag nemen we afscheid van u als lid van deze raad. Laten we terugkijken in de spiegel van uw verleden. Zeven jaar geleden werd u als raadslid voor D66 geïnstalleerd. De afgelopen drie jaar was u fractievoorzitter voor uw partij in de Haagse gemeenteraad. Naast het fractievoorzitterschap en uw werk bij Aegon heeft u ook nog een periode deel uitgemaakt van het presidium, en dat allemaal in een wel zeer turbulente periode voor deze raad. U bent opgegroeid in de grenstreek tussen de Achterhoek en Twente.

Als kind volgde u de politiek daar al op de voet; dat hebben we gemeen, overigens niet in Twente. Na uw studie in Groningen vertrok u naar Den Haag en ging u in de politiek aan de slag om het algemeen belang te dienen, met als drijfveer om Nederland veiliger te maken. Want zoals u zelf zegt: geen vrijheid zonder veiligheid. U heeft zich de afgelopen jaren enorm ingezet voor openbare orde en veiligheid. Het aanpakken van criminele ondermijning was een van de thema's waarop uw focus lag, en met succes. Ondernemers in de Weimarstraat moeten sinds kort bijvoorbeeld een vergunning aanvragen om hun zaak te exploiteren. Ook de groeiende kloof tussen verkrachtingsmeldingen en aangiftes had uw aandacht. We spraken hier recent over in de commissie Bestuur. Uw fractie roemt uw kwaliteiten als woordvoerder op het gebied van veiligheid. Ik heb vernomen dat dit u de bijnaam 'de rechtsbuiten van D66' opleverde tijdens de afgelopen campagne. Over uw computervaardigheden is uw fractie iets minder te spreken. Het woord 'digibeet' viel zelfs. Naast openbare orde en veiligheid heeft u bijgedragen aan de modernisering van het ouderschapsverlof voor ambtenaren. Hierdoor is het nu mogelijk dat niet alleen moeders maar ook partners gewend raken aan zorgtaken en meer betrokken kunnen zijn bij hun gezin. Menig medewerker in dit stadhuis is u daar dankbaar voor.

Vorige maand werd van u en de heer Grinwis het initiatiefvoorstel Een spiegel naar het verleden besproken in de commissie Samenleving en in de raad. Op monumenten moet een spiegel worden aangebracht om de bezoeker tot reflectie aan te zetten. In dat initiatiefvoorstel staat het verleden centraal vlak voordat de gemeenteraad verleden tijd is voor zowel u als meneer Grinwis, want u maakte de stap naar het Binnenhof. Dat is voor u geen onbekend terrein. U heeft daar jarenlang voor de D66-fractie gewerkt. Nu bent u gekozen tot lid van de Tweede Kamer. Mevrouw Van der Werf, beste Hanneke, ik wens u alle goeds en overhandig u graag de bronzen vroedschapspenning als dank voor uw inzet als raadslid voor de Haagse samenleving. Het lukt nu niet door het scherm. Dat doen we dus aan het einde van de middag, wanneer u langskomt in het stadhuis. Mevrouw Van der Werf, vergeet het echte Den Haag en al die andere 351 gemeenten in Nederland niet. Heel erg bedankt! (Applaus) De voorzitter. Meneer Grinwis, beste Pieter. Vandaag nemen we na zeven jaar afscheid van u als lid van deze raad, zeven jaar waarin u op hartstochtelijke wijze belangen van bewoners van onze mooie stad heeft bepleit. U heeft namens de ChristenUnie/SGP met uw heldere uitspraken, inzet en bevlogenheid het goede voor de stad willen doen.

We hebben u leren kennen als een raadslid met een tomeloze inzet en energie; zo is het maar net. U was lid van het presidium, fractievoorzitter en de afgelopen twee keer lijsttrekker namens uw partij tijdens de gemeenteraadsverkiezingen. Samen met de voorzitter van het presidium werkte u een nieuwe regeling voor spreektijden en interrupties uit, die 4

is vastgelegd in het reglement van orde. Eerlijk is eerlijk, u hield uw spreektijd altijd scherp in de gaten. Steeds kwam u goed voorbereid naar vergaderingen. U kunt scherp debatteren, maar u stelt zich daarbij meestal constructief op, ook naar de andere wat kleinere partijen. U zoekt naar verbinding en mogelijkheden om verschillen in de stad kleiner te maken. U heeft bovendien laten zien dat je als eenmansfractie veel kunt bereiken voor de stad. Uw talloze moties, amendementen en initiatiefvoorstellen zullen ons daaraan blijven herinneren. U zette zich in voor het woonbeleid, met onder meer het initiatiefvoorstel Laat 't Leefbaar, Verminder Verkamering. Het bouwen van leefbare steden waarbij het samenleven en niet de stenen centraal staan, is voor u belangrijk. Een concreet voorbeeld is het verbeteren van de fietsveiligheid rond het Soestdijkseplein. Ook de haven van Scheveningen gaat u aan het hart. U voorkwam de komst van een speelautomatenhal en u zette zich in voor het behoud van bedrijvigheid en werkgelegenheid op Scheveningen. Daarnaast diende u allerlei initiatiefvoorstellen in die werden aangenomen. Ik herinner mij Van het lachgas af, Waardig welkom en Waardeer joods erfgoed. Uw opmerking dat als men een kerk wil behouden, men ertoe moet gaan als die nog open is, is er één die ons bij zal blijven; mij in ieder geval wel.

Nu maakt u de overstap naar het Binnenhof, ook voor u geen onbekend terrein. U werkt er al jaren als fractiemedewerker en u schreef mee aan het coalitieakkoord van het huidige demissionaire kabinet, dat uw fractie daar sloot. Als financieel specialist heeft u al een voorstel voor een nieuw belastingstelsel klaarliggen; ik ben benieuwd. U hoopt Nederland, zoals u het zelf zegt, een stukje rechtvaardiger te maken. Als inhoudelijk gedreven en creatieve politicus vertrouwen wij erop dat dat u lukt. Meneer Grinwis, ik wens u alle goeds en overhandig u graag de bronzen vroedschapspenning als dank voor uw inzet als raadslid voor de Haagse samenleving. Dat lukt weer niet door het scherm. Dat doen we dus aan het einde van de middag, wanneer u langskomt in het stadhuis. Ook tegen u, meneer Grinwis, zeg ik: vergeet het echte Den Haag en alle andere 351 gemeenten niet. Dank u wel! (Applaus) De voorzitter. Beide bijna voormalige leden hebben aangegeven iets te willen zeggen. Ik geef hun graag het woord. Hanneke van der Werf (D66). Voorzitter. Ik weet het nog goed, mijn maidenspeech in 2014, met al aardig wat politieke ervaring op zak als medewerker in de Tweede Kamer kwam ik met klamme handjes en een bibberende stem achter ons spreekgestoelte te staan. Toen wist ik: erbij zijn is niet hetzelfde als meemaken.

Als ik terugdenk aan de zeven jaar dat ik dit mocht doen, zie ik de bonte verzameling inwoners en raadscollega's voor me, uit allerlei hoeken van de stad, met ieder zijn eigen expertise. Ik heb altijd mijn best gedaan om onze kiezers waar voor hun stem te geven, maar makkelijk was dat niet. Voor de gemiddelde toeschouwer is onze raad vaak lastig te volgen. Door de bergen met moties en lange, late vergaderingen is het voor onszelf, raadsleden, soms bijna niet te doen, vooral niet als het een nevenfunctie is, zoals in ons geval. Ik heb me daar vaak over opgewonden. Onze mooie stad achter de duinen verdient beter, geen volksvertegenwoordigers die dit met ander werk en het thuisfront moeten combineren maar die er helemaal kunnen zijn voor een stad met ruim 0,5 miljoen inwoners. Voor de liefhebbers: pakt u mijn opiniestukje hierover in de NRC er nog eens bij. Voor mij was het debat op het scherpst van de snede een favoriet onderdeel van het politieke ambacht. Woorden doen ertoe. Ze zetten dingen in beweging, ze roepen zaken een halt toe of ze smaken naar meer. Als ik toch met woorden bezig ben, zou ik ook hier graag nog een boodschap kwijt willen.

Ik had nooit gedacht dat ik hier Joeri Oudshoorn zou citeren, maar hij schreef: 'Ik kan mij niet vinden in een identiteitspolitiek waarin steeds meer partijen mensen niet meer in hun volle veelzijdigheid zien.' Ik heb dat hier in de raadzaal ook zien gebeuren. We komen steeds meer tegenover elkaar te staan: links en rechts, voor en tegen, deugend en niet deugend. Die kwalificaties doen geen recht aan ieder van ons. Het mes van de identiteitspolitiek moet van tafel. De afzender mag niet bepalend zijn voor het beoordelen van elkaars argumenten. We zijn allemaal mensen die dit zijn gaan doen om iets voor een ander te betekenen. Dus luister naar elkaar, ook of misschien wel juist als je het niet met elkaar eens bent. Het maakt niet uit of je het meer eens bent met Arjen Dubbelaar of met Arjen Kapteijns, als je de 5

verschillende belangen die meespelen, maar weegt, zodat we samen de best mogelijke besluiten kunnen nemen. Als ik terugdenk aan zeven jaar raadslidmaatschap, denk ik niet aan de woorden maar aan de daden, de dingen die ik namens mijn club heb veranderd. Drie initiatiefvoorstellen passeerden de revue. Zo hebben we nu een modern ouderschapsverlof en pakken we ondermijning stevig aan maar reflecteren we ook op ons verleden. Zo wil ik jullie, collega's, allemaal bedanken voor jullie hulp en gezelschap. De raadsleden, de collegeleden, medewerkers van de fractie, de griffie en medewerkers van het stadhuis, jullie gaven deze zeven jaar voor mij kleur. Om een bekende Rotterdammer te citeren: 'De omgeving van de mens is de medemens'. Coalitiecollega's - Frans, de Arjens, Mikal, Kavish en het college - jullie gaan mijn vileine kant vast niet missen. Ik zal de coalitieoverleggen ook niet gaan missen, maar jullie wel. En Pieter, dat jij en ik na al die jaren samen scherp ook samen vertrekken, hing natuurlijk in de lucht. Saskia, Birgül, Daniël, Fonda, Marieke, Abid, andere Saskia en Maarten, ik ga jullie zeer missen. Dennis, dat jij het stokje overneemt en Marije mijn stoel, is het beste wat er kon gebeuren. En Robert, het is zover: jij blijft en ik ga vertrekken. Dat zeg ik met een brok in mijn keel. Het was een genoegen om al die jaren samen op te trekken.

Mijn thuisfront, lieve Rob en kleine Janne, jullie maakten het voor mij mogelijk. Last but not least alle Hagenaars en Hagenezen die hier meeluisteren: ook even verderop in het andere Den Haag houden jullie een heel bijzonder plekje in mijn hart. Lieve mensen, dank voor alles! (Applaus) De voorzitter. Dank u wel. Tot vanmiddag, Hanneke, en een vrolijke verjaardag dit weekend, maar dat helemaal terzijde. Pieter Grinwis (ChristenUnie/SGP). Voorzitter. Voor u zit een dankbaar mens. Dank voor uw vriendelijke woorden en voor de vroedschapspenning. Ik vond het werkelijk een voorrecht om zeven jaar ons mooie Den Haag te mogen dienen als raadslid, omdat het bijzonder is om volksvertegenwoordiger te mogen zijn van en voor de stad, omdat het mooi is om mee te mogen bouwen aan de stad en omdat het gewoon geweldig leuk is. Ik zal vast weleens van iets hebben gebaald, maar praktisch iedere dag vond ik het een feest om raadslid te zijn. Deze laatste bijdrage als raadslid, zonder dat de spreektijd wegtikt, zal ik desondanks niet onnodig lang maken. Toen ik in maart 2014 aantrad, moest ik het wiel opnieuw uitvinden. De ChristenUnie/SGP had een raadssabbatical van vier jaar gehad. In 2014 moesten we opnieuw beginnen. Ook al had ik achter de schermen en ook lokaal, hier als vrijwilliger, de nodige ervaring, het was best een spannende tijd.

Ik kan me nog goed de eerste keer achter het spreekgestoelte in de raadzaal herinneren, de eerste keer in een debat nota bene de burgemeester tegenspreken, de eerste keer voor de tv-camera van Omroep West staan. Zeker in deze dagen, nu ik als nieuweling in het andere Den Haag volksvertegenwoordiger ben geworden, moet ik daar weleens aan terugdenken. Maar de inburgering in de Haagse raad verliep eigenlijk best voorspoedig. In die beginjaren gebeurde er dan ook meer dan genoeg in de stad om over te debatteren. In latere jaren gebeurde er ook genoeg in het stadhuis, in het IJspaleis. Collega Van der Werf en ik zouden menig verhaal uit onze presidiumtijd met u kunnen delen, ware het niet dat de vertrouwelijkheid ons daarvan weerhoudt. Als iets mijn bestaan als Haagse politieke zzp'er typeert, is dat volgens mij samenwerking. Als ik me als eenpitter ergens van bewust was, dan was dat wel dat ik ten minste altijd 22 anderen nodig had om iets te kunnen bereiken voor onze stad en voor onze inwoners, voor Scheveningen, voor Loosduinen, voor Moerwijk, ja, voor heel Den Haag. Natuurlijk, je moet ideeën hebben. Je moet een goed team hebben, en dat heb ik. Je moet bereid zijn om hard te werken, maar als het je niet gegund wordt, kun je het vergeten. Dank dat jullie mij in die zeven jaar veel gunden. Meer dan 200 voorstellen werden nota bene aangenomen. Dank aan jullie allemaal.

Nu ga ik over tot nog meer dankwoorden, want ik dank allereerst mijn fractiegenoten Judith, Elisa, Koen en eerdere collega's voor hun niet aflatende inzet en voor hun geduld met mijn ongeduld. Ik dank de collega's van de griffie. Vele namen schieten me te binnen, maar ik ga ze niet noemen, want het gevaar bestaat dat ik er ten onrechte een paar vergeet. U weet misschien ook wel, voorzitter, dat ik beter ben in cijfers dan in het onthouden van namen. Terug naar de griffie: dankzij jullie werk liep ons werk als raad als een zonnetje, in de commissies, in het presidium en tijdens de 6

raadsvergadering. Dank! Dank ook aan al het andere geweldige ondersteunende personeel, van de mensen die zorgden voor gevulde magen en schone tafels tot degenen die het beleid bedachten en bij ons brachten: beleidsmedewerkers, bestuursadviseurs et cetera. Dank voor de fijne samenwerking. Dank ook aan alle journalisten van de lokale en regionale pers die ons op de huid zaten, maar ons ook veel kansen gaven om ons verhaal te vertellen en over de bühne te brengen naar onze achterbannen, naar de burgers van deze mooie stad. En natuurlijk ook dank aan u als voorzitter en burgemeester van onze mooie stad, wethouders en collega-raadsleden. Het was werkelijk een genoegen om met u samen te werken. Dank ook aan mijn thuisfront: Suzan, Diederik, Anne-Jasmijn, Elodie en Benjamin. Zij moesten mij vele uren missen en ook heel veel geduld opbrengen. Dank voor jullie steun en liefde. Ik zou nog twee dingen willen zeggen. Koester het democratisch debat. De burgemeester haalde de fameuze spreektijdenregeling al aan. Die is erop gericht om het debat te bevorderen. Koester dat; koester het democratisch debat. Laat grote verschillen geen bittere tegenstellingen worden. Zoek verbinding met elkaar, ondanks verschillen. Zoek de vrede van onze stad. Zoek het recht voor onze stad. Het ga jullie goed. Zorg goed voor elkaar. Zorg goed voor de stad. Adieu! (Applaus) De voorzitter. Dank u wel.

Bravo! Dan gaat het zoals dat gaat. We zien ze vertrekken. We wensen hun natuurlijk alle goede gezondheid en inspiratie, maar dat zal bij beiden lukken. We gaan over tot de orde van de dag; het is zoals het is.

Aan de orde is: C.

Rapport van de commissie onderzoek geloofsbrieven.

De voorzitter. Ik geef het woord aan de voorzitter van de commissie tot onderzoek van de geloofsbrieven, meneer Dubbelaar. Hij doet verslag van de bevindingen van de commissie ten aanzien van twee benoemde raadsleden, mevrouw Mostert van D66 en mevrouw Klokkenburg van de ChristenUnie/SGP. Bovendien zijn twee nieuwe fractievertegenwoordigers voorgedragen, de heren El Makhloufi van NIDA en Datema van de ChristenUnie/SGP. Ook hierover brengt de voorzitter van de commissie tot onderzoek van de geloofsbrieven verslag uit. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Voorzitter. Namens de commissie onderzoek geloofsbrieven het volgende. De commissie uit de raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op donderdag 15 april 2021, in wier handen werden gesteld de geloofsbrieven en verder bij de Kieswet gevorderde stukken, ingezonden door mevrouw Mostert, benoemd tot lid van de raad van de gemeente Den Haag, rapporteert de raad van de gemeente Den Haag dat zij bovengenoemde bescheiden heeft onderzocht en in orde heeft bevonden. De commissie adviseert tot haar toelating als lid van de raad van de gemeente Den Haag.

De commissie uit de raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op donderdag 15 april 2021, in wier handen werden gesteld de geloofsbrieven en verder bij de Kieswet gevorderde stukken, ingezonden door mevrouw Klokkenburg, benoemd tot lid van de raad van de gemeente Den Haag, rapporteert de raad van de gemeente Den Haag dat zij bovengenoemde bescheiden heeft onderzocht en in orde heeft bevonden. De commissie adviseert tot haar toelating als lid van de raad van de gemeente Den Haag. De voorzitter. Doet u de fractievertegenwoordigers ook, meneer Dubbelaar? Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Dat wil ik uiteraard doen, voorzitter. Ik had begrepen dat het twee gescheiden processen waren. De voorzitter. Het mag. Doe maar; gaat uw gang. 7

Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Akkoord, voorzitter. Hierbij het rapport van de commissie onderzoek bescheiden fractievertegenwoordigers. De commissie tot onderzoek bescheiden fractievertegenwoordigers deelt de gemeenteraad mee dat gebruikmakend van artikel 4 van de Verordening raadscommissies als fractievertegenwoordigers zijn voorgedragen: namens de fractie van NIDA de heer El Makhloufi en namens de fractie van de ChristenUnie/SGP de heer Datema. De commissie verklaart dat betrokkenen aan de gestelde eisen voldoen en mitsdien op grond van artikel 4 van de Verordening raadscommissies kunnen worden toegelaten als fractievertegenwoordiger. De voorzitter. Dank u wel. De vier genoemde personen alvast van harte gefeliciteerd met hun benoeming.

Aan de orde is: D. Beëdiging van: D.1 nieuw benoemde raadsleden: Mostert (D66) en Klokkenburg (ChristenUnie/SGP); D.2 een fractievertegenwoordiger van NIDA en een fractievertegenwoordiger van de ChristenUnie/SGP. De voorzitter. Ik doe dit voor het eerst digitaal. Ik spreek de formule toch maar uit: ik verzoek de leden, voor zover dat kan, te gaan staan. Ik zal bij het spreekgestoelte de eden en de gelofte afnemen. Ik begin met mevrouw Mostert. U gaat de gelofte afleggen. Mevrouw Mostert. Dat klopt. Ik begreep dat we moesten blijven zitten voor het beeld. De voorzitter. Ik laat het aan u, want het is allemaal ingewikkeld. De tekst van de verklaring en belofte luidt als volgt: 'Ik verklaar dat ik, om tot lid van de raad benoemd te worden, rechtstreeks noch middellijk, onder welke naam of welk voorwendsel ook, enige gift of gunst heb gegeven of beloofd. Ik verklaar en beloof dat ik, om iets in dit ambt te doen of te laten, rechtstreeks noch middellijk enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen. Ik beloof dat ik getrouw zal zijn aan de Grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn plichten als lid van de raad naar eer en geweten zal vervullen.' Mevrouw Mostert. Dat verklaar en beloof ik. De voorzitter. Heel veel succes en ook een beetje plezier! We zien elkaar vanmiddag. (Applaus) De voorzitter.

Ik ga nu de eed afnemen bij mevrouw Klokkenburg voor haar beëdiging. De tekst van de eed luidt als volgt: 'Ik zweer dat ik, om tot lid van de raad benoemd te worden, rechtstreeks noch middellijk, onder welke naam of welk voorwendsel ook, enige gift of gunst heb gegeven of beloofd. Ik zweer dat ik, om iets in dit ambt te doen of te laten, rechtstreeks noch middellijk enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen. Ik zweer dat ik getrouw zal zijn aan de Grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn plichten als lid van de raad naar eer en geweten zal vervullen.' Mevrouw Klokkenburg. Zo waarlijk helpe mij God almachtig. De voorzitter. Heel veel succes en ook plezier! (Applaus)

8

De voorzitter. Ik ga nu over tot de beëdiging van de twee fractievertegenwoordigers. Zij leggen allebei de eed af. De tekst van de eed luidt als volgt: 'Ik zweer dat ik, om tot fractievertegenwoordiger benoemd te worden, rechtstreeks noch middellijk, onder welke naam of welk voorwendsel ook, enige gift of gunst heb gegeven of beloofd. Ik zweer dat ik, om iets in dit ambt te doen of te laten, rechtstreeks noch middellijk enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen. Ik zweer dat ik getrouw zal zijn aan de Grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn plichten als fractievertegenwoordiger naar eer en geweten zal vervullen.' De heer Datema. Zo waarlijk helpe mij God almachtig. De voorzitter. Van harte gefeliciteerd en heel veel plezier en succes! De heer El Makhloufi. Zo waarlijk helpe mij God almachtig. De voorzitter. Heel veel succes! Gefeliciteerd en maak er iets moois van. (Applaus) De voorzitter. De oude leden krijgen natuurlijk hun mooie cadeautjes, maar de nieuwe leden krijgen niet alleen bloemen maar ook de gedragscode uitgereikt. Die is kersvers. Dat zijn dus de eerste twee exemplaren. Dat is heel mooi. De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.

Aan de orde is: E.

Stad in de raad.

De voorzitter. Inspreken kan alleen digitaal. Er zijn 21 insprekers aangemeld. Met de insprekers is contact geweest over hun digitale bijdrage. Ik zeg nog maar eens dat iedere inspreker drie minuten spreektijd krijgt. We hebben vorige week als commissievoorzitters en voorzitter met elkaar gesproken. Ik zal proberen om 30 seconden voor het eind te zeggen: 'Wilt u afronden?' Dat is nieuw. Ik ga dat nu maar toepassen, want dat lijkt mij charmant. Volgens mij was dat een idee van meneer Wijsmuller. We gaan kijken of dat werkt. Dan weet u dat. Het is niet uit onbeleefdheid. De spreektijd is dus drie minuten. De eerste drie insprekers richten het woord tot u over het voorstel van het college inzake het standpunt over het advies van belangenorganisaties Kwaliteitsverbetering Centrum-Noord en de vervolgstappen. De heer Geukers (I). Kwaliteitsverbetering Centrum-Noord met verbetering van de luchtkwaliteit door vermindering van het doorgaand verkeer en verbetering van fietsroutes, breed gedragen door de betrokken belangenorganisaties; wie kan daar nu tegen zijn? Goedemorgen, ik ben Ludo Geukers, vertegenwoordiger van de Bewonersorganisatie Zeeheldenkwartier De Groene Eland. Wij wijzen dit plan af. Zoals iedereen heeft kunnen lezen op pagina 41 van dit adviesrapport, worden de doelstellingen helemaal niet gehaald.

Het doorgaand verkeer wordt met de vermindering van 42,5% naar 38,6% slechts met vier procentpunten verminderd. Verbetering van de luchtkwaliteit komt dan ook niet of nauwelijks tot uiting in de berekeningen. Wel wordt de verwachting uitgesproken dat deze verminderd wordt, maar dat wordt niet onderbouwd. Onze verwachting is precies het tegenovergestelde, namelijk dat de luchtkwaliteit juist verslechtert omdat het verkeer gestremd wordt en er meer stop- en optrekacties plaatsvinden. Ook verbeteringen voor de fietsers en voetgangers zijn volgens de conclusies zeer beperkt en kunnen ook bewerkstelligd worden zonder dit plan. Duidelijk is wel dat de bereikbaarheid van onze wijk structureel verslechtert en dat andere wijken buiten het gebied ook meer verkeer te verwerken krijgen. Ook maken wij ons ernstig zorgen dat dit plan tot een verkeersinfarct bij het kruispunt Zuid-Hollandlaan/Koningskade zal leiden, met alle gevolgen van

9

dien. Kortom, de intentie en de doelstellingen zijn goed, maar de uitwerking leidt niet tot het gewenste resultaat. Ten slotte wil ik nog iets zeggen over het draagvlak van dit advies. Zogenaamde belangenorganisaties, zoals onder andere politie, brandweer, HTM en natuurbescherming, zijn mijns inziens niet de partijen die een breed draagvlak in het betreffende gebied vertegenwoordigen. De enige die een plenaire wijkconsultatie heeft gehouden en meer dan de helft van de bewoners van dit gebied vertegenwoordigt - mind you: het is meer dan de helft - is de Bewonersorganisatie Zeeheldenkwartier De Groene Eland en die is juist tegen dit plan, omdat tijdens de wijkconsultatie de meerderheid van de aanwezigen tegen dit plan stemde. Wij roepen, ook indachtig de woorden die mevrouw Van der Werf zojuist uitsprak, de raad dan ook op om dit advies niet te beoordelen op het proces of de intenties daarvan, maar sec te beoordelen op de uitkomst van dit advies. Dan kan het eigenlijk niet anders dan dat het wordt afgewezen. Dank u wel. De heer Boenders (I). Voorzitter, raadsleden. Ik spreek hier als bestuurslid van de BIZ-vereniging van het Zeeheldenkwartier. Allereerst een compliment voor en dank aan de Haagse Stadspartij, die dit participatietraject mogelijk heeft gemaakt. Chapeau! Deze zogenoemde coproductie is ook tot een goed einde gebracht.

Het heeft wel iets langer geduurd dan aanvankelijk gedacht, maar we zijn gegaan voor kwaliteit. Het resultaat, een boekwerk, heeft u kunnen bewonderen. Het was even wennen voor alle partijen om te beseffen dat de belanghebbenden het voor het zeggen hadden, met de gemeente in een andere rol: het proces faciliteren, mogelijk maken en ondersteunen. Vanuit mediation weet ik dat empowerment belangrijk is als je kennis mist over een onderwerp. Je wil het proces immers tot een goed einde brengen. Vanuit deze gedachte heb ik onmiddellijk de ondersteuning van een onafhankelijke deskundige gevraagd en ook gekregen; een belangrijke aanvulling. Op veel meer punten hebben we onze wensen vervuld gekregen. Met veel dank hiervoor aan de fantastische ondersteunende ambtenaren, zoals Bea en Riccardo. Voor herhaling vatbaar! Heb ik ook nog iets aan te merken? Jazeker, anders zou ik mijzelf tekortdoen. De procesbegeleider/voorzitter moet in het vervolg uitgekozen worden door de belanghebbenden. Dat schept wat afstand tot de gemeente, zal ik maar zeggen. Ook moet er meer belang gehecht worden aan de woorden uit de participatieverordening. Al gauw werd het woord 'cocreatie' gebezigd; dat is zelfs terug te vinden in de opdracht. What's in a name, zou je zeggen. Het kan een verkeerd beeld oproepen en formeel is het onjuist.

De verordening kent die term niet en behelst ook iets anders dan de coproductie van belanghebbenden. Cocreatie geeft ook ruimte aan niet-belanghebbenden om mee te doen; een wezenlijk verschil dus. Wij hebben nauw opgetrokken met de BIZ Hofkwartier en met de werkgroep Leefbaarheid en Verkeer van De Groene Eland. Ook wij hebben soms zelfs grote vraagtekens bij verschillende voorgestelde maatregelen. Rekenmodellen zeggen echter niet alles. Daarom staan wij positief tegenover de geboden toetsing in de praktijk én de mogelijkheid van het aanpassen en zelfs het terugdraaien van de maatregelen. Eigenlijk is dit een unicum in de historie van onze gemeente, als je terugdenkt aan de invoering van het Verkeerscirculatieplan, zo'n tien jaar geleden. In de over te nemen aanbevelingen staat het faciliteren van vervoer op maat tussen het Centraal Station en de winkelgebieden, waaronder het Zeeheldenkwartier. Laten we dat eens serieus nemen: kan die rails dan weg? De voorzitter. Wilt u afronden, meneer Boenders? De heer Boenders. Ik ben bijna klaar. Twee zinnetjes. In het voorliggende te nemen raadsbesluit wordt onder het romeinse cijfer V € 128.000 genoemd voor de uitvoering van de maatregelen 1, 2a en 2b. Dat moet natuurlijk zijn 1, 2 en 2a. Linksom of rechtsom, er moet iets gebeuren. Ik sluit af met: hulde aan alle 24 organisaties voor hun positieve bijdrage. Dit is een mooi resultaat.

Dank voor uw aandacht.

10

Mevrouw Kamermans (I). Goedemorgen, geachte leden van de gemeenteraad. Ik spreek namens de Binnenstad Ondernemers Federatie, de overkoepelende organisatie voor BIZ- en ondernemersorganisaties in en om de binnenstad. De Binnenstad Ondernemers Federatie is namens deze organisaties sterk betrokken geweest bij het traject naar Kwaliteitsverbetering Centrum-Noord: in de werkgroep, in het kleine comité dat voorbereidend werk verrichte, in de klankbordgroep en in de redactiecommissie. Wij vonden en vinden deze pilot van belanghebbendenparticipatie van heel groot belang voor onze stad. Het was een uitdagend traject om met ondersteuning van een externe deskundige met zoveel belanghebbende partijen een plan te maken dat direct raakt aan de toekomstige werk- en leefomgeving in het eigen gebied. Het heeft geschuurd en geknetterd op inhoud, maar altijd was er wederzijds respect. Uiteindelijk hebben alle partijen, op één na - die heeft u net gehoord compromissen weten te bereiken, met het gezamenlijk belang voor ogen. Daar zijn ook wij als Binnenstad Ondernemers Federatie trots op. Het allerbelangrijkste compromis in de proef is het gedeeltelijk eenrichtingsverkeer op de Mauritskade. Met name de ondernemersorganisaties achter de knip vrezen dat het winkelend en horecabezoekend publiek hun gebieden door verminderde bereikbaarheid links zal laten liggen.

De achterbannen van deze organisaties waren in meerderheid negatief over deze maatregel. Toch hebben de bestuurders van deze BIZ en ondernemersorganisaties hun achterbannen mee weten te nemen in het belang van toetsing door middel van een proef. Daarmee hebben deze bestuursleden hun nek uitgestoken, met het grotere belang voor ogen. Graag wil de Binnenstad Ondernemers Federatie namens de ondernemers bij u onderstrepen dat de proef niet zomaar een dingetje is, maar een uiterst belangrijk en cruciaal onderdeel van het hele plan Kwaliteitsverbetering Centrum-Noord. Afhankelijk van de uitkomst van de proef zal door de belanghebbende partijen worden besloten om deze maatregel wel of niet op te nemen in het plan. Een gedegen, doortimmerde en oprechte inrichting van de proef en een gewetensvolle uitvoering en evaluatie ervan zijn dus van het allergrootste belang om deze coproductie het juiste democratische vervolg te geven. De voorzitter. Wilt u afronden, mevrouw Kamermans? Mevrouw Kamermans. Ja. Afsluitend merken we op dat we de ingeslagen weg van belanghebbendenparticipatie toejuichen. Natuurlijk bleek er tijdens het proces sprake van kinderziektes. Dat hoort bij nieuwe dingen, maar overall zien wij coproductie als een belangrijk en eigentijds instrument om toekomstige ontwikkelingen in te richten. We vinden het bijzonder om deel uit te maken van dit traject. Dank u wel.

De voorzitter. Er is één inspreker over agendapunt J, het voorstel van het college inzake Aanvraag herziening bestemmingsplan Regentesse-/Valkenboskwartier ten behoeve van oprichten dakopbouw op Cartesiusstraat 316. De heer Leinders (J). Goedemorgen, voorzitter. Ik heb in de commissie Ruimte al tweemaal over dit onderwerp ingesproken, maar ik wil toch nogmaals inspreken, omdat de wethouder in zijn reactie in de laatste commissievergadering een aantal zaken aangaf die echt niet klopten. Ik heb het wijzigingsverzoek ingediend omdat het bestemmingsplan feitelijk niet klopt met de werkelijkheid. Volgens het bestemmingsplan bestaat mijn buurt uit tweelaagse bebouwing met zeer smalle straten en ondiepe binnenterreinen. Dat klopt aantoonbaar niet. De straten zijn twee meter breder dan alle andere straten in het bestemmingsplan die die typering hebben en mijn binnenterrein is niet eens op te meten, omdat mijn meetapparaat maar tot 50 meter gaat. En er is bijna geen tweelaagse bebouwing; dat kan iedere Hagenaar zien. We zitten in een drie jaar durende procedure of eigenlijk in vele procedures met de Dienst Stedelijke Ontwikkeling, die mijn aanvraag maar blijft afwijzen, formeel omdat mijn straat te smal is en mijn binnenterrein te ondiep, maar er komen elke keer ook weer gelegenheidsargumenten bij, zoals nu in het advies, waarin de DSO aangeeft: een setback, de bezonning.

De wethouder haalde de vorige keer het bezonningsonderzoek van Peutz aan. Dat is eerlijk gezegd gewoon onzin. Het bezonningsonderzoek van Peutz laat alleen zien of een dakopbouw van 3,5 meter hoogte en volledige bebouwing mogelijk zijn. Anders moet je een eigen bezonningsonderzoek aanleveren, wat ik ook heb gedaan. Mijn verzoek gaat niet om het krijgen van mijn dakopbouw - daar lopen aparte procedures 11

voor - maar ik vind echt dat de DSO, als die de inwoners serieus neemt, feiten die zo overduidelijk niet kloppen met het bestemmingsplan, wel in lijn daarmee moet brengen. Want anders baseer je de beslissing op elk verzoek waarvoor een vergunning nodig is, op aantoonbaar verkeerde feiten. Ik ervaar de DSO zelf echt als de Belastingdienst van de gemeente Den Haag. Ze maken een fout in het opstellen van een bestemmingsplan. Dat is helemaal niet erg, maar vervolgens worden kosten noch moeite gespaard om dat niet te hoeven herstellen. Ik krijg als inwoner gigantische juridische procedures over me heen en allerlei gelegenheidsargumenten, zoals ook nu weer in het advies van de DSO. De voorzitter. Meneer Leinders, wilt u afronden? De heer Leinders. Het is allemaal gebaseerd op fictie. Ik wil de raad daarom vragen om het bestemmingsplan toch te herzien. Dank u wel. De voorzitter. Over het voorstel van het college inzake de Nota stadsbomen geef ik het woord aan mevrouw Visser. Mevrouw Visser (N). Geachte leden van de gemeenteraad en voorzitter. De Bomenstichting Den Haag dankt wethouder Bredemeijer voor de uitnodiging om mee te denken over de criteria in de BAF. Wij nemen die uitnodiging heel graag aan. Wethouder Bredemeijer lichtte tijdens de commissievergadering toe dat het tekort op het budget een gegeven is. De Bomenstichting Den Haag vindt dit iets te makkelijk gezegd.

Er is al jaren een tekort en de bomennota heeft er lang genoeg over gedaan om de begroting sluitend te krijgen. Vanuit de wetenschap dat bomen in de dichtstbevolkte stad van Nederland van onschatbare waarde zijn, zoals hij zelf in het voorwoord heeft geschreven, hadden wij verwacht dat hij zijn stinkende best zou doen om dit te realiseren. Daarom verzoeken we de wethouder ervoor te knokken om dat alsnog te doen. Zolang het budget niet toereikend is, is het natuurlijk cruciaal dat de wethouder toelicht welk beheer hij níet doet en welke criteria hij hiervoor hanteert. We dringen aan op een transparante, concrete lijst, die ook opgenomen dient te worden in de jaarrekening. De raad moet zijn controlerende taak immers wel kunnen uitoefenen. Dan het Bomenfonds. De Bomenstichting Den Haag heeft ruim een jaar de kapvergunningen gescoord: er werden 4.200 bomen gerooid en slechts 2.500 teruggeplant. Dat is een verschil van zo'n 1.700 bomen. En slechts voor 21 van die 1.700 bomen is geld gestort in het Bomenfonds. De stad wordt dus niet groener maar grijzer. Ook de stamomvang hebben we gescoord en daarom kan ik u verzekeren dat die 1.700 bomen geen dunne boompjes waren met weinig waarde, zoals de wethouder u trachtte voor te houden. We kunnen u verzekeren dat het scoren bij lange na geen fte kost, zoals de wethouder beweerde.

Het is ook niet lastig en wij willen graag onze scoringslijst overhandigen, opdat de wethouder het wiel niet opnieuw hoeft uit te vinden. Opdat u uw controlerende taak kunt uitoefenen, dient u de kengetallen in de jaarrekening terug te kunnen vinden: hoeveel bomen zijn verdwenen, hoeveel zijn er herplant en hoeveel bomen en geld zitten in het Bomenfonds? De gemeente schiet al jaren tekort door in de kapvergunningen niet het voorschrift op te nemen om niet herplante bomen in het Bomenfonds te storten. Dat is des te opmerkelijker omdat er een groot tekort is op het bomenbudget. De voorzitter. Wilt u afronden, mevrouw Visser? Mevrouw Visser. Ik weet het, voorzitter. De Bomenstichting Den Haag vindt het niet te verdedigen dat projectontwikkelaars met projecten waarbij veel bomen gerooid worden, financieel worden bevoordeeld ten koste van het eigen gemeentelijke budget. Tot slot het publiceren. Hoe logisch is het dat de rapporten die met belastinggeld van bewoners zijn betaald, niet worden gepubliceerd? Opnieuw: wees transparant, houd ons niet dom en onwetend. Wees trots op die onderzoeken en maak ze publiek. Dank u wel.

12

De voorzitter. Er zijn elf insprekers over de beantwoording van schriftelijke vragen over 'zorgen woontoren Waldeck'. Mevrouw Uittenbogaard (P). Voorzitter. De vorige keer heb ik in de vergadering al iets gezegd over de woontoren. Wij hebben in 2019 en zelfs in 2020 al een aantal keren naar de gemeente gemaild met de vraag of wij dat plekje op de Cornelie van Zantenstraat mochten betreden voor ons kinderdagverblijf. Ons kinderdagverblijf krijgt dagelijks telefoontjes met aanmeldingen vanuit de hulpverlening. We hebben niet zomaar een kinderdagverblijf, maar een kinderdagverblijf met een rugzakje. Wij hebben gewone kinderen, eigenlijk met een gezonde ontwikkeling, en kinderen die wat extra's nodig hebben. Helaas, elke keer krijgen wij maar te horen dat het niet voor ons bestemd is maar voor andere gemeentelijke doeleinden. Dat is voor ons een hele vervelende situatie, want wij kunnen niet verder. Wij kunnen de kinderen niet helpen. En nu wordt er zomaar gezegd: er komt een woontoren. Oké, dank u wel, daar hebben wij niets over gehoord, net als de rest van de bewoners. Wij hopen dus dat er toch een mooi plekje kan staan en dat het bestemmingsplan gewijzigd kan worden, zodat wij er toch nog in kunnen met onze mooie kinderopvang en heel veel meer kinderen kunnen helpen in die omgeving. Dank u wel. De voorzitter.

Ik geef het woord aan twee dames, mevrouw Plantagie-Favre en mevrouw Noë Plantagie, maar zij doen het ook in drie minuten. Ik denk dat dat moeder en dochter zijn. Mevrouw Plantagie-Favre (P). Goedemorgen. Ik woon in een van de eengezinswoningen die direct gelegen zijn aan het betreffende terrein. Hoe fijn is het om hier te wonen, met vrij uitzicht tegenover een schooltje, omringd door groen, direct aan een park en zonder auto's voor de deur? Dat geldt ook voor onze eigen auto's. Op basis van deze situatie hebben wij en vele omwonenden met ons voor deze woonomgeving gekozen. Belangrijk bij deze keuze was het bestemmingsplan voor dit terrein, dat voorziet in laagbouw tot 4 meter hoog met een maatschappelijk oogmerk. Hoe wreed en onacceptabel is het dan als je er bij toeval achter komt dat de gemeente al twee jaar bezig is met plannen om hier een flat van zeven etages hoog neer te zetten waarvan de helft van de bewoners vanuit beschermd wonen komt? Hoe bizar is het om te constateren dat Arcade op haar website al reclame maakt voor het bouwplan inclusief tekeningen van het gebouw? Hoe wrang en onacceptabel is het dat dit plan in alle stilte is uitgebroed en vormgegeven? Buurtbewoners, de commissie Loosduinen, de verschillende wijkraden en zelfs de gemeenteraad waren niet geïnformeerd, terwijl participatie juist zo belangrijk wordt gevonden door de gemeente.

Dit wordt keer op keer bevestigd door de wethouder, maar keer op keer wordt dit met voeten getreden. Ook is gesteld dat de buurtbewoners met tevredenheid in hun eigen woonomgeving moeten kunnen blijven wonen. De leefbaarheid mag niet achteruitgaan. In de vergadering van de commissie Ruimte van 31 maart is nogmaals door de wethouder toegezegd dat participatie zeer serieus wordt genomen, met de mogelijkheid om alles te bespreken, en dat er ook nog niets is beslist. De eerste klankbordgroepbijeenkomst heeft plaatsgevonden. Helaas bleek dat de projectleider namens de gemeente maar één opdracht heeft: sloop/nieuwbouw met woningen voor de zorgdoelgroep. Er is dus geen enkele ruimte voor participatie, anders dan zo ongeveer het bepalen van de kleur van de flat. Hoe serieus worden wij als omwonenden genomen? Een voormalig wethouder heeft aangegeven dat er alleen nog gebouwd zou worden in Loosduinen als dat zou bijdragen aan verbetering van het stadsdeel en als de bewoners het hiermee eens zouden zijn. Bouw mag geen verslechtering van de bestaande woningen opleveren, moet in proportie zijn en moet in de bestaande omgeving passen. Met de komst van de flat wordt afbreuk gedaan aan de veiligheid en leefbaarheid. Met bijna 1.350 handtekeningen voor de petitie is er geen draagvlak voor dit bouwplan. Wij vragen de wethouder af te zien van dit bouwplan.

Wij vragen de gemeenteraad serieus in gesprek te gaan met Road2School en te gaan voor hergebruik van het bestaande schoolgebouw. De voorzitter. Wilt u afronden? Mevrouw Plantagie-Favre. Hoe fijn zou het zijn als de omwonenden hun welzijn, de leefbaarheid en de groenvoorziening behouden? Huidige bewoners moeten kunnen blijven genieten van hun woonomgeving. Hoe fijn zou het zijn als het huidige gebouw met de komst van Road2School een 13

maatschappelijke invulling houdt en kan worden aangevuld met de betrokkenheid van omwonenden? Hoe zou u het vinden als er zo met u wordt omgegaan en er zo'n woontoren aan uw voortuin wordt gebouwd? Het vertrouwen in de lokale overheid is bij ons tot het nulpunt gedaald. Waar hebben we dat eerder gehoord? De voorzitter. Dank u wel. Uw tijd is om, mevrouw Plantagie. Tenzij u nog één zin heeft. Mevrouw Plantagie-Favre. Ik heb inderdaad nog één zin. Ik zou zeggen: raadsleden, hier ligt jullie kans om dit vertrouwen bij de omwonenden terug te winnen. Stem tegen dit bouwplan en voor de komst van Road2School op deze locatie. Dank u wel. Mevrouw Houkes (P). Voorzitter. Dank voor de spreektijd. Mijn naam is Pat Houkes. Ik ben zelfstandig beeldend kunstenaar en ruimtelijk ontwerper en ik spreek namens de meerderheid van de huidige gebruikers van het pand Cornelie van Zantenstraat 232-234. Sinds februari 2018 zijn we daar gevestigd. Wij zijn zelfstandige kunstenaars en een natuurgeneeskundige therapeutische praktijk voor individuele behandelingen en groepssessies dans, beweging en yoga en een ambtelijk maker van kasten op maat. Het pand bestaat uit vijf bedrijfsruimten, een keuken en een toilet voor gezamenlijk gebruik, omringd door een terrein met veel tegels en een tuin. Er wordt op alle dagen van de week gewerkt, ook 's avonds en in het weekend.

Wij betalen maandelijks een vast bedrag aan tijdelijk beheerder ANNA Vastgoed en Cultuur met een opzegtermijn van een maand. De tuin wordt verwaarloosd. Die hebben we gezamenlijk aangepakt: compost gestort, bloemen gezaaid, bloembollen en vaste planten erin gezet en we proberen het onkruidvrij te houden. Op onze locatie zijn, tot corona verscheen, workshops, kinderfeestjes, exposities, filmmiddagen en open atelierdagen georganiseerd. De Kunstroute Loosduinen startte vanuit ons gebouw en het bood ruimte aan circa 25 kunstenaars tijdens de vergaderingen van de Kunstkamer Loosduinen. Wij prijzen ons heel gelukkig dat we het zo goed hebben getroffen. Uiteraard zijn wij ons ervan bewust dat als de gemeente andere plannen met de locatie heeft, wij daarin moeten berusten. Wij zullen dan ook meewerken aan het tijdig leegmaken van het pand. Dat zijn we met ANNA Vastgoed en Cultuur overeengekomen. Wij stellen ons dus niet op als een protesterende actiegroep, maar kiezen voor verbinding en samenwerking en willen dat graag duidelijk maken. Al voordat corona als stoorzender binnenkwam, werden wij geïnspireerd om verder vooruit te kijken dan 'tijdelijk'. Als kunstenaars zijn wij gewend de koek te vergroten en buiten bestaande kaders te denken. Nederland kent veel mooie voorbeelden van herbestemming. Ook in Den Haag zit er één, een hele grote, Maakhaven.

Met elkaar hebben we gebrainstormd en bedacht hoe we deze kleine locatie zouden kunnen laten uitgroeien tot een goed functionerende permanente plek met sociale en culturele spin-off die goed aansluit bij de wensen van de buurt en meerwaarde voor alle partijen oplevert. Daarom doen wij alsnog een beroep op uw raad. De voorzitter. Wilt u afronden? Mevrouw Houkes. Ja. Graag zouden wij de komende tijd met instemming van ANNA Vastgoed en Cultuur onze ideeën verder uitwerken samen met een aantal ervaringsdeskundigen in herbestemmingsgebieden en onderzoeken of onze dromen werkelijkheid kunnen worden. Dat zouden we graag willen doen in samenspraak met onze buren, het actiecomité, de omwonenden en andere belanghebbenden om zo ons plan tot een gedragen geheel te kunnen snijden, een plan dat wordt verwelkomd in Loosduinen en dat uw goedkeuring kan verdienen. Dank u voor de aandacht. De heer Van der Tang (P). Voorzitter. Dank u voor deze gelegenheid. Mijn naam is Jack van der Tang en ik woon al bijna 30 jaar in een van de huizen waar een woontoren tegen de voortuin gepland staat. Ik ben nog een ouderwetse burger die vertrouwen heeft in onze overheid en erop vertrouwt dat zij zal handelen naar de wet en ten dienste van de burger is gekozen en aangesteld. Maar mijn vertrouwen hierin wordt momenteel ernstig geschaad.

Als in 2012 de Inspraak- en participatieverordening van de gemeente Den Haag wordt aangenomen, verwacht ik als burger van Den Haag dat de gemeenteraad en de wethouders zich hieraan houden. Dit mag geen loze afspraak 14

zijn. Als wij als bewoners rond kerst 2020 door een toevalligheid achter de bouwplannen voor de woontoren komen, zijn wij behoorlijk verbouwereerd maar ook zeer verontwaardigd en boos. Is dit de politiek anno 2020? Als reactie hierop schreef ik een brief naar wethouder Balster. Die antwoordde op 6 januari en schrijft daarbij: 'Ik ben overigens regelmatig op werkbezoek in Den Haag Zuidwest en ook in Loosduinen. Ik kom graag langs om een keer ter plekke met u en andere omwonenden in gesprek te gaan over deze plannen. Op zondag 10 januari hebben wij de wethouder geantwoord dat wij graag op zijn uitnodiging ingaan, maar wat schetst onze verbazing? Geen reactie meer van hem. Als ik dan de krant van Zuidwest van 10 maart jongstleden onder ogen krijg, wat schetst dan mijn verbazing als ik lees wat wethouder Balster daarin zegt? Opnieuw een quote: 'Zuidwest verbeteren kan alleen met behulp van bewoners. Zij weten het beste wat er speelt en wat er beter moet. De afgelopen tijd heb ik goed naar de bewoners geluisterd.' Et cetera, et cetera.

Is dit dezelfde wethouder? Waarom wordt daar wel overlegd met de bewoners en worden wij gewoon genegeerd? Hoe komt het dat de raadsleden die wel zijn komen kijken, wel onderzoek hebben gedaan en wel naar ons hebben geluisterd, beseffen dat de bouw van een woontoren op deze plaats een volledig verkeerde beslissing is? Hoe kunnen … Of zou ik moeten zeggen: hoe durven de gemeenteraadsleden die niet met ons in gesprek zijn gegaan en niet op de locatie zijn komen kijken, zonder enige emotie te beweren dat een woontoren van zeven verdiepingen als het ware in onze voortuin gebouwd kan worden? De voorzitter. Wilt u afronden, meneer Van der Tang? De heer Van der Tang: Ik ben bijna klaar. Waar in Den Haag vind je trouwens zo'n hoge toren zo dicht tegenover eengezinswoningen? Volgens mij nergens. Het is een plek waar wij zijn gaan wonen in het besef dat het bestemmingsplan een hoogte van 4 meter aangeeft. Wij als bewoners zijn verbijsterd, voelen ons volledig weggezet en zijn soms radeloos. Is dit een gemeenteraad die we moeten vertrouwen? Beste gemeenteraad, ik doe een indringend beroep op u: een woontoren van zeven verdiepingen op deze locatie is absurd. Dank u. Mevrouw Janssen-Treu (P). Voorzitter.

Wat gij niet wilt dat u geschiedt, doe dat ook een ander niet! Dit bestemmingsplan wijzigen van één naar zeven verdiepingen, terwijl deze locatie, omgeven door eengezinswoningen, zich midden in een bestaande woonwijk bevindt, dat kunt u toch niet willen? Mijn naam is Marloes Janssen en ik woon met mijn man en drie kleine kindjes in een eengezinswoning in de Cornelie van Zantenstraat, tegenover de beoogde bouwlocatie. Laat ik vooropstellen dat iedereen behoefte heeft aan en recht heeft op een mooi en veilig plekje om te wonen. Maar wij vragen ons in dezen af: ten koste van wat of ten koste van wie? De vijftien gezinnen die een flat van zeven verdiepingen op nog geen twintig meter afstand van hun woning krijgen? De 100 naaste buren die hun uitzicht en privacy verliezen? De 500 omwonenden die zich zorgen maken over de rust en veiligheid in de buurt? Of de 1.300 belanghebbenden die de petitie ondertekend hebben? Ik neem u even mee. Zittend op mijn bank kijk ik naar buiten, voorbij mijn tuintje en over het voetpad. Ik zie het groene speelplaatsje, hier nog geen tien meter vandaan. Dat wordt dus een parkeerterrein. Het kleine schoolgebouw wordt een zeven verdiepingen tellende flat. De bomen van het park of de wolken in de lucht zal ik niet meer kunnen zien, alleen de betonnen gevel van die flat als ik vanuit mijn woonkamer naar buiten kijk.

Ons vrije uitzicht en privacy, gewoon weg! Niet de vogels in de bomen maar 25 appartementen kijken straks mijn woon- en slaapkamers in. In plaats van de 5 overburen die wij goed kennen, krijg ik er straks 50, die doorstromen. Dus elke maand een nieuw gezicht bij ons in de straat? Geen oppasbuurvrouw maar onzekerheid of zorg over die nieuwe overburen. Kan ik mijn drie kindjes nog aan de overkant laten spelen? Kijkend uit het raam zie ik ons mooie veilige plekje gewoon plotseling verdwijnen. Sluit nu eens uw ogen, en stelt u zich eens voor dat deze flat grenzend aan uw voortuin gebouwd zou worden. De voorzitter. Wilt u afronden?

15

Mevrouw Janssen-Treu. Hoe zou u zich voelen? Wij voelen ons in elk geval totaal niet gehoord of gezien door de makers van dit plan. Wij willen dat dit absurde bouwplan van tafel gaat. Is dit de manier waarop de gemeente Den Haag met haar bewoners wil omgaan? Ik eindig waar ik ook mee begon: wat gij niet wilt dat u geschiedt, doe dat ook een ander niet. Dank voor de tijd. Mevrouw Tijssen (P). Ik spreek namens Road2School. Ik ben een medewerker van Road2School. Zoals mijn collega Sylvana Uittenbogaard net al benadrukt heeft, zouden wij heel graag gebruik willen maken van het pand dat nu beschikbaar is en dat eigenlijk tegen de vlakte gaat voor een flat. Wij zijn een opvang, niet alleen voor kinderen die zich gewoon netjes ontwikkelen zoals alle andere kinderen maar ook voor kinderen die extra ondersteuning en extra hulp nodig hebben. Daar zijn in Den Haag op dit moment veel te weinig plekken voor. Wij zien eigenlijk dat wij op dit moment een gat in de markt kunnen slaan om kinderen daarin nog meer te kunnen helpen dan nu al gedaan wordt. Wij krijgen steeds meer telefoontjes en steeds meer vragen van omringende hulpverleningsinstanties: hebben jullie nog plekken voor de kinderen? Zelfs wij moeten op dit moment zeggen dat wij een wachtlijst hebben.

Als wij het pand daar krijgen, hebben wij veel meer ruimte om meer kinderen te kunnen helpen en te ondersteunen om te zorgen dat zij een passende plek krijgen in onderwijs of op een andere passende vervolgplek voor dagbesteding. Wij willen er alles aan doen om alle kinderen binnen Den Haag de beste start te kunnen geven in hun leven. Die start begint al van jongs af aan. Zolang wij hier verder niks aan kunnen veranderen, heb je ook in de toekomst ook niet een heel mooi beeld. Daarnaast werken wij naast mbo-geschoolde ook met hbo-geschoolde mensen, waardoor wij heel veel expertise in huis hebben om alle kinderen hulp te bieden. Daarnaast zijn wij ook gewoon heel erg bereidwillig en willen wij heel graag ook samen met de buurt heel veel dingen doen. Wij willen met de buurt buurtfeesten houden, wij willen workshops geven, wij willen ouders met vragen, die opvoedondersteuning nodig hebben, helpen. Eigenlijk willen wij alles doen om, naast wat wij binnenshuis doen, ook de buurt er actief bij te betrekken. De buurt geeft ook zelf aan dat die hier potentie in ziet, want onze naam is al meerdere malen genoemd als optie. Wij zien daarin heel graag de steun van de buurt. Wij willen er ook voor de buurt zijn. Ik werd zelf geraakt door het verhaal van de mevrouw die voor mij sprak en die zo geëmotioneerd was.