RIS308706 Notulen van de raad van 25 maart 2021 dagvergadering

overwegende, dat: • handhavers reageren op overlastmeldingen en bekend zijn met de hotspots, maar zij niet overal tegelijk kunnen zijn en voorkomen beter is dan genezen; • fietsendiefstal en foutparkeren effectief zijn bestreden door het plaatsen van borden met priemende ogen en een aansprekende tekst, zoals “Héé fietsendief! Je bent gezien!”*; verzoekt het college: • op hotspots waar veel zwerfafval voorkomt, zoals winkelcentra en “snoeproutes”, een pilot te starten met borden met priemende ogen en een aansprekende tekst om zo het dumpen van zwerfafval te verminderen, en gaat over tot de orde van de dag. * https://www.crow.nl/mobiliteit-en-gedrag/bibliotheek/kennisdocumenten/minder-fietsdiefstal-cloorpriemende-ogen

Motie M.2 CU/SGP schoon, doen we toch gewoon, ook als het sneeuwt De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 25 maart 2021, ter bespreking van de Brief van wethouder Onderwijs, Sport en Buitenruimte inzake Programma voor een Schone stad 20212022 (RIS307053), constaterende, dat: • gedurende de vorstperiode in februari 2021 het afval dagenlang niet is opgehaald, omdat veel wegen niet begaanbaar waren voor vuilniswagens; • dit heeft geleid tot veel bijplaatsingen, (stank)overlast en rommel op straat; • een van de actiepunten uit het Programma voor een Schone Stad het terugdringen van bijplaatsingen is; overwegende, dat: • er geen (nood)oplossingen zijn voor het ophalen van afval in periodes van extreme sneeuw en vorst, bijvoorbeeld het ophalen van afval langs doorgaande wegen of het tijdelijk gebruik van andere afvalwagens; verzoekt het college: • in overleg met de HMS (Haagse Milieu Services) tot een oplossing te komen waarmee wordt voorkomen dat bij een volgende periode van serieuze sneeuwval en/of vorst er afvaloverlast in de stad ontstaat, en gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de heer Grinwis, daartoe gesteund door de heer Smit en mevrouw Arp, wordt de volgende motie (M.3 CU/SGP) ingediend:

Motie M.3 CU/SGP na snoeien zwerfafval verwijderen De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 25 maart 2021, ter bespreking van de Brief van de wethouder Onderwijs, Sport en Buitenruimte inzake Programma voor een Schone stad 2021-2022 (RIS307053),

82

constaterende, dat: • zwerfafval de bodem van Haagse parken, bossen, duinen en landgoederen vervuilt; overwegende, dat: • zwerfafval regelmatig verstrikt raakt in struikgewas en ander groen; • na het snoeien van het groen dit zwerfafval zichtbaar wordt; verzoekt het college: • na snoeiwerkzaamheden het zichtbaar geworden zwerfafval te laten verwijderen, en gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. René Oudshoorn (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Voorzitter. Onze eerste motie gaat over bijplaatsingen in het weekend en verzoekt het college de bijplaatsingen op de bekende hotspots en via meldingen ook in het weekend te verwijderen en indien nodig daar budget voor beschikbaar te stellen. De tweede motie verzoekt het college in samenwerking met de wethouder integratie te onderzoeken op welke manier(en) de afvaldiscipline een onderdeel kan uitmaken van het integratiebeleid in Den Haag. De voorzitter. Door de heer Oudshoorn wordt de volgende motie (M.4 HvDH/GdM) ingediend:

Motie M.4 HvDH/GdM Voer bij-plaatsingen snel af bij hotspots in het weekend De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 25 maart 2021, ter bespreking van Brief wethouder van Onderwijs, Sport en Buitenruimte inzake Programma voor een schone stad. Constaterende dat: • het zwaartepunt van de illegale afvaldump in het weekend plaatsvindt. Overwegende dat: • er weinig tot geen actie van de gemeente is om deze bij-plaatsingen in het weekend op te ruimen. Van mening dat: • het tijdig opruimen van deze bij-plaatsingen hard nodig is voor de leefbaarheid van de wijken, de rattenoverlast tegen te gaan en daardoor de motivatie voor bij-plaatsingen te verminderen. Verzoekt het college: de bij-plaatsingen op de bekende hotspots en via meldingen ook in het weekend te verwijderen en indien nodig daar budget voor beschikbaar te stellen. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de heer Oudshoorn, daartoe gesteund door mevrouw Davituliani, wordt de volgende motie (M.5 HvDH/GdM) ingediend:

Motie M.5 HvDH/GdM Betrek afvaldiscipline bij inburgering De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 25 maart 2021, ter bespreking van Brief wethouder van Onderwijs, Sport en Buitenruimte inzake Programma voor een schone stad. 83

Constaterende dat: • afvaldiscipline in het land van herkomst vaak anders is dan in Nederland en Den Haag. Overwegende dat: • hierdoor in de wijken waar deze mensen over het algemeen terecht komen een groot afval- en rattenproblemen ontstaat. Van mening dat: • een goede voorlichting over hoe wij hier met afval om gaan essentieel is voor een goede inburgering om dergelijke problemen in de wijken te voorkomen. Verzoekt het college: In samenwerking met de wethouder integratie te onderzoeken op welke manier(en) de afval discipline een onderdeel kan uitmaken van het integratiebeleid in Den Haag. En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Kavish Partiman (CDA). Voorzitter. Wij hebben een motie bij dit al hele mooie programma. Dat is de motie 'Afvalovertreders niet waarschuwen maar beboeten' en die roept het college op zeer terughoudend te zijn met het geven van waarschuwingen aan afvalovertreders en vaker over te gaan tot het uitdelen van boetes. De voorzitter. Door de heer Partiman wordt de volgende motie (M.6 CDA) ingediend:

Motie M.6 CDA Afvalovertreders niet waarschuwen maar beboeten De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 25 maart 2021, ter bespreking van het Programma voor een Schone stad 2021-2022 (RIS307053). Constaterende, dat: • het schoonhouden van de stad vraagt om de dagelijkse inzet van alle betrokkenen; • er helaas ook mensen zijn die het afval niet netjes aanbieden of zwerfafval achterlaten; • toezicht, waarschuwen en boetes de drie pijlers zijn in het Programma voor een Schone stad 2021-2022 bij de handhaving op afvalovertredingen. Overwegende, dat: • de meeste overtredingen niet worden gepleegd uit onwetendheid, maar uit onwil om zich aan de regels te houden; • er een beperkte capaciteit aan handhavers is en het lastig is overtreders op heterdaad te betrappen. Roept het college op: • zeer terughoudend te zijn met het geven van waarschuwingen aan afvalovertreders en vaker over te gaan tot het uitdelen van boetes. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging.

84

Robin Smit (PvdD). Voorzitter. Er zit een hoop meuk in een sigarettenpeuk zoals microplastics, metalen, antivries en kankerverwekkende stoffen. Dit klein chemisch afval vind je veel terug op straat. Jaarlijks komt zo'n 10 miljoen kilo aan sigarettenpeuken terecht in het milieu en 32% van het zwerfvuil bestaat uit deze peuken. Dus hoog tijd dat deze van het straatbeeld verdwijnen. Vandaar een motie met als dictum: verzoekt het college in de eerstvolgende rapportage aan te geven welke maatregelen de gemeente neemt om te voorkomen dat sigarettenpeuken in het milieu belanden. Deze motie dien ik mede in namens de Haagse Stadspartij, de SP, D66, GroenLinks en de PvdA. De voorzitter. Door de heer Smit, daartoe gesteund door de heer Wijsmuller, mevrouw Arp, de heer Groenewold, de heer Kapteijns en mevrouw Holman, wordt de volgende motie (M.7 PvdD) ingediend:

Motie M.7 PvdD Aanpakken die peuken De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 25 maart 2021, ter bespreking van het voorstel van het college inzake Programma Voor een schone stad 2021- 2022 (RIS307053). Constaterende, dat: • uit cijfers van Milieu Centraal blijkt dat in Nederland elk jaar zo’n 10 miljoen kilo aan sigarettenpeuken op straat belandt; • ruim 20% van deze peuken, zo’n 2 miljoen kilo komen terecht in sloten, grachten en de Noordzee; • uit de landelijke monitor zwerfvuil 2019 blijkt dat 32% van het zwerfvuil bestaat uit sigarettenpeuken; • sigarettenpeuken bevatten plastic, metalen, kankerverwekkende teerachtige stoffen en bestrijdingsmiddelen; • filters van een sigarettenpeuken moeilijk zijn op te ruimen, niet afbreekbaar zijn en uiteen vallen in kleine microplastics in de buitenruimte; • schadelijke stoffen in sigarettenpeuken uiteindelijk ook in het grondwater terecht kunnen komen; • een tot vier peuken in een liter water al genoeg zijn om kleine vissen te laten doodgaan. Overwegende, dat: • TrashUre Hunt in 2018 ruim 55.000 sigarettenfilters van het Haagse strand heeft gehaald; • het ontmoedigen van roken alleen niet genoeg is om de sigarettenpeuken uit het milieu te krijgen; • Vlaanderen de sigarettenpeuken te lijf gaat met onder andere bewustwordingscampagnes, het uitdelen van zakasbakjes en het realiseren van rookvrije zones op stranden.

Verzoekt het college: • in de eerstvolgende rapportage aan te geven welke maatregelen de gemeente neemt om te voorkomen dat sigarettenpeuken in het milieu belanden. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Joris Wijsmuller (HSP). Voorzitter. De stad groeit en het aanbod van huisvuil groeit. We zien dat al jaren de gemeente de basis niet op orde heeft. Daarom drie moties. Allereerst de motie 'Maak bewoners niet de dupe van afvaloverlast', met als dictum: verzoekt het college om tegenstellingen tussen wijken niet te vergroten maar te komen met een uitgebreid plan om ook de basis op orde te brengen in de meer kwetsbare wijken. Dan de tweede motie, 'Betrek bewoners bij bepalen prioriteiten straatreiniging', met als dictum: verzoekt het college om bij het Programma voor een Schone stad in alle wijken de 85

samenwerking te zoeken met bewoners en bedrijven en in overleg de prioriteiten van de straatreiniging in die wijken te bepalen. Tot slot dien ik samen met Lesley Arp van de SP de motie 'Grote voorjaarsschoonmaak' in, met als dictum: verzoekt het college om in de Voorjaarsnota de afvaloverlast als knelpunt aan te merken en met voorstellen te komen om extra geld en capaciteit voor de straatreiniging vrij te maken. De voorzitter. Door de heer Wijsmuller worden de volgende moties (M.8 HSP, M.9 HSP en M.10 HSP) ingediend:

Motie M.8 HSP Maak bewoners niet de dupe van afvaloverlast De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op donderdag 25 maart 2021, ter bespreking van de brief inzake programma voor een schone stad 2021-2022. Constaterende, dat: • tijdens de commissievergadering de wethouder namens het college aangaf het “cru te vinden als bewoners waar de straat op orde is meer moeten gaan betalen om de overlast aan te pakken in de wijken waar de straat niet op orde is”. Overwegende, dat: • we in Den Haag solidair moeten zijn met elkaar; • de afvaloverlast op straat niet alleen terug te voeren is op houding en gedrag van de bewoners, maar samenhangt met zaken als beschikbare ruimte, woningdichtheid, overbewoning en sociaal-economische omstandigheden; • iedereen in Den Haag recht heeft op een schone stoep. Verzoekt het college: • om tegenstellingen tussen wijken niet te vergroten maar te komen met een uitgebreid plan om ook de basis op orde te brengen in de meer kwetsbare wijken. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie M.9 HSP Betrek bewoners bij bepalen prioriteiten straatreiniging De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op donderdag 25 maart 2021, ter bespreking van de brief inzake programma voor een schone stad 2021-2022. Constaterende, dat: • de gemeente data-gestuurd gaat werken bij de bestrijding van afvaloverlast; • in het plan wordt aangegeven dat de stadsdelen verantwoordelijk zijn voor de vertaling van klachten en suggesties van bewoners naar de uitvoerende organisaties. Overwegende, dat: • de problematiek niet in elke wijk hetzelfde is; • bewoners en ondernemers vaak het beste weten wat de oorzaken zijn van afvalproblemen in hun wijken. Verzoekt het college: • om bij het programma Schone Stad in alle wijken de samenwerking te zoeken met bewoners en bedrijven en in overleg de prioriteiten van de straatreiniging in die wijken te bepalen. En gaat over tot de orde van de dag. 86

Motie M.10 Grote voorjaarsschoonmaak De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op donderdag 25 maart 2021, ter bespreking van de brief inzake programma voor een schone stad 2021-2022. Constaterende, dat: • tijdens corona er sprake is van tot wel 40% meer afvalaanbod; • vuil op straat vuil aantrekt of uitlokt; • er aanhoudende klachten zijn over niet op tijd opruimen van gemeld afval. Overwegende, dat: • bij een groeiende stad en een groeiend afvalaanbod ook de gemeentelijke capaciteit voor straatreiniging moet worden uitgebreid; • in de actieweek Jouw Schone Buurt van 20 tot en met 26 maart bewoners extra hun best doen om hun wijk schoon te houden; • deze bewoners een steuntje in de rug verdienen van de gemeente. Verzoekt het college: • om in de voorjaarsnota de afvaloverlast als knelpunt aan te merken; • met voorstellen te komen om extra geld en capaciteit voor de straatreiniging vrij te maken. En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Ayşe Yilmaz (VVD). Voorzitter. De wethouder heeft in de commissievergadering aangegeven dat de containercoach en bewonersinitiatieven een knijper moeten krijgen. Mijn fractie is van mening dat we dit laagdrempelig moeten maken voor iedereen die een bijdrage aan een schone stad wil leveren.

Daarom dien ik de motie 'We prikken de hele stad schoon' in, met als dictum: roept het college op om op centraal gelegen plekken in de Haagse wijken afvalknijpers ter beschikking te stellen aan Haagse inwoners om hen op een laagdrempelige manier te faciliteren bij het schoonhouden van hun straat en/of buurt. Deze motie is meeondertekend door René Oudshoorn van Hart voor Den Haag/Groep de Mos, Janneke Holman van de Partij van de Arbeid, Arjen Kapteijns van GroenLinks, Robin Smit van de Partij voor de Dieren en Pieter Grinwis van de ChristenUnie/SGP. De voorzitter. Door mevrouw Yilmaz, daartoe gesteund door de heer Oudshoorn, mevrouw Holman, de heer Grinwis, de heer Kapteijns en de heer Smit, wordt de volgende motie (M.11 VVD) ingediend:

Motie M.11 VVD We prikken heel de stad schoon. De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 25 maart 2021 ter bespreking van het ‘Programma voor een Schone stad 2021-2022’ (RIS 307053). Constaterende dat: • er in Den Haag nog altijd sprake is van veel zwerfafval; • het programma voor een Schone stad hier wel oog voor heeft, maar de kracht van de buurt, straat en de Hagenaar om zwerfafval tegen te gaan niet optimaal is benut; • tijdens de actie schone buurt heel veel Hagenaars niet een afvalknijper ter beschikking hebben en niet weten hoe ze eraan zouden moeten komen.

87

Van mening dat: • veel Hagenaren en Hagenezen een actieve bijdrage zouden willen leveren om de eigen straat en buurt schoon te houden; Overwegende dat: • Haagse inwoners op een laagdrempelige manier gefaciliteerd moeten worden in het schoonhouden van hun straat en buurt; • een vuilniszak om het zwerfvuil in te deponeren voor Haagse huishoudens geen probleem is; • een groot bezwaar voor het verwijderen van zwerfvuil het oprapen met blote hand is; • een afvalknijper of dergelijke voorwerpen uitkomst bieden om dit bezwaar teniet te doen; Roept het college op: • om op centraal gelegen plekken in de Haagse wijken afvalknijpers ter beschikking te stellen aan Haagse inwoners om hen op een laagdrempelige manier te faciliteren bij het schoonhouden van hun straat of buurt. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Wethouder Van Tongeren (GroenLinks). Voorzitter. Ik zal ingaan op motie M.2. In de commissievergadering heb ik al gezegd dat een periode van strenge vorst die samenvalt met een pandemie vrij uitzonderlijk is en dat dan de diensten in onderling overleg kijken naar volksgezondheid, veiligheid en openbare orde. Die zijn ook in die periode te allen tijde gewaarborgd geweest. De reden waarom afval direct de stad uit moet, is ook gelegen in de volksgezondheid.

Het afval dat toen op straat lag was ook zwaar bevroren en kon op dat moment geen bron zijn voor een risico voor de volksgezondheid. Er wordt natuurlijk steeds gekeken hoe je de zaken goed op orde houdt. Dat gebeurt door de gemeente en de HMS, maar noch de gemeente noch de HMS kan scenario's maken voor alle mogelijke calamiteiten. Dit was er zo een. In de pandemie werken de medewerkers van de HMS in gesloten teams, wat verminderde inzetbaarheid betekent. Vorst van min 10 is ook een vrij zeldzame gebeurtenis. In tegenstelling misschien tot de heer Grinwis ben ik juist trots op onze bewoners. Op het moment dat de stad weer begaanbaar was, zagen we namelijk dat dagenlang heel veel afval op de juiste wijze werd aangeboden door de inwoners. Een klein gedeelte, wellicht klein behuisd of niet op de hoogte van de regels, heeft afval op straat gezet maar wat betreft het overgrootste deel van het afval in de week daarna geldt dat als de bak even geleegd was, die een uur later weer vol was. Dus deze motie is wat betreft het college overbodig. Wethouder Bredemeijer (CDA). Voorzitter. De eerste motie van de heer Grinwis is overbodig, maar omdat dit de laatste raadsvergadering van de heer Grinwis is, zou ik deze toch willen omarmen. Die motie gaat over de priemende ogen.

We hebben daar een test mee gedaan in Ypenburg en we kijken ook naar de resultaten maar dankzij deze motie gaat dit straks wellicht ook bij goede resultaten, elders in de stad uitgerold worden. Dus dat is wat de heer Grinwis nalaat na deze raadsvergadering. Dat is misschien een beetje flauw om te zeggen, maar dit is denk ik wel een positieve motie die we in die zin kunnen omarmen. Ik zou ook graag willen dat mevrouw Arp dan meekijkt naar welke typen van priemende ogen daar op hun plek zijn. Dan de motie van de heer Grinwis over het opruimen van zwerfafval na het snoeien. Dit geeft wel aan dat we de keten waarover we het ook in de commissie hebben gehad, niet altijd helemaal goed op orde hebben. Ik wil deze motie dan ook omarmen omdat die in lijn is met de ambitie die ik heb om de hele keten tegen het licht te houden. Den Haag werkt omnigroen en hoort dat te doen, maar dat gaat niet altijd goed. Het gaat vaak wel goed, maar het is niet altijd vast onderdeel van die keten. Dan de moties van de Groep de Mos. Ik kan de heer Oudshoorn wederom geruststellen, want het verwijderen van bijplaatsingen in het weekend gebeurt al. Daarvoor hebben we juist die 123 hotspots in de stad waar ook op de zaterdag bijplaatsingen worden verwijderd. Daarnaast maken we in

88

het weekend glas- en papierlocaties vrij van bijplaatsingen. Dus die motie is overbodig en moet ik om die reden dan ook ontraden. Dan de motie over het onderdeel maken van afvaldiscipline van integratiebeleid. Ook hierbij een geruststellende boodschap: dat is al onderdeel van het integratiebeleid. Ik verwijs onder meer naar de artikelen 3.3.1 en verder, waarin staat hoe mensen zich moeten gedragen als het gaat om het netjes houden van hun wijk. Dus afvaldiscipline is inbegrepen in het integratiebeleid. Ik moet deze motie dan ook ontraden omdat die overbodig is. Dan de motie van het CDA, 'Afvalovertreders niet waarschuwen maar beboeten'. Terecht dat hiervoor aandacht wordt gevraagd, zoals ook in de commissie is gebeurd. In de nota Handhaving staat inderdaad dat we waarschuwen en beboeten. Wanneer overduidelijk sprake is van een regel waar je je aan dient te houden, moet er bij de overtreding ook gewoon beboet worden. Ik kan deze motie dan ook omarmen omdat die duidelijkheid geeft en in lijn is met de nota Handhaving. Dan de motie van de Partij voor de Dieren, 'Aanpakken die peuken'. Het betreft hier een frustratie van ons allemaal. Naast het grote zwerfafval is dit overigens wel het meest ingewikkelde probleem. We hebben ook allemaal kunnen merken in deze Week van de Prikker dat die peuken bijna niet weg te prikken zijn.

Die blijven dus allemaal liggen en verdwijnen in de natuur, wat schadelijk is. Het is een lastig dilemma. Het liefst wil je het roken ontmoedigen. Als je op elke hoek van de straat een asbak neerzet, lijkt het alsof dat normaal beleid is van de gemeente. Om die reden willen we met name inzetten op ontmoedigen, maar iets meer actie op dit gebied is wel nodig. Daar heeft de heer Smit gewoon gelijk in. Ik wil de motie dan ook omarmen omdat het goed zou zijn om er nog eens uitgebreider naar te kijken hoe we dit ingewikkelde vraagstuk wat beter kunnen oppakken, misschien wel letterlijk. Dan kom ik op de moties van de Haagse Stadspartij. Dat betreft dan allereerst de motie 'Maak bewoners niet de dupe van afvaloverlast'. Dit is iets waar we al uitgebreid over van gedachten hebben gewisseld in de commissie. Er wordt ook een quote van mij aangehaald maar die klopt niet helemaal. Op de vraag of we niet meer moeten gaan betalen, heb ik aangegeven dat ik eerst graag inzichtelijk wil hebben hoe de inzet per wijk op dit moment is georganiseerd, zodat ook goed te zien is hoe de inzetten per wijk zich tot elkaar verhouden. Ik heb toen ook toegezegd dat ik dat voor juni doe.

Dus ik heb niet gezegd dat het cru is als mensen meer moeten gaan betalen voor elkaar, maar het gaat erom dat mensen dan nog meer zouden moeten betalen bovenop wat er nu al gebeurt omdat het zich al op een bepaalde manier tot elkaar verhoudt; zo heb ik het gezegd. Uiteraard is solidariteit een belangrijk grondbeginsel van hoe we met elkaar samenleven in Den Haag. Dus laat daar geen misverstand over zijn. Deze motie lijkt te suggereren dat er tegenstellingen zijn in de manier waarop we prioriteit geven aan het schoonmaken per wijk. En dat is ook zo, maar dan wel in een andere situatie dan die welke de heer Wijsmuller in zijn motie beschrijft. Het is juist zo dat de meest vervuilde wijken natuurlijk de meeste aandacht krijgen. Dat zal ook blijken uit dat wijkoverzicht dat ik dus voor de zomer zal sturen naar de raad. Deze motie moet ik echt ontraden omdat die niet in lijn is met de huidige situatie. Dan de motie 'Betrek bewoners bij prioriteiten'. Dat is een uitstekend idee en past ook bij de inventarisatie die we gaan maken van de wijken, waarbij we ook kijken naar wat daar nu achter ligt. Afval is zichtbaar maar dat ligt er niet zomaar. Dat heeft allemaal verschillende achterliggende redenen, zoals sociaaleconomische en maatschappelijke problemen.

Het is belangrijk om dat allemaal in kaart te hebben en om dan vervolgens samen met de wijken die problemen bij de wortel aan te pakken. Deze motie wil ik dan ook graag omarmen. De motie van de HSP over de grote voorjaarsschoonmaak moet ik ontraden. Hiervoor geldt eigenlijk de redenatie als die voor de eerste motie van de HSP, en dat betreft dan de vraag: moeten we eerst de portemonnee trekken of moeten we eerst even heel goed kijken naar ons beleid en proberen het gedrag van heel veel mensen aan te pakken en vervolgens ons schoonmaakbeleid daarop aan te passen? Dat gesprek gaan we met elkaar voeren. Ik heb al een aantal dingen in gang gezet. Dat betreft bijvoorbeeld het voornemen om HWB en HVB samen te voegen en om de hele keten tegen het licht te houden, ook met het oog op efficiency teneinde effectiviteit na te streven. Ook willen we per wijk inzichtelijk krijgen wat de inzet nu is. Ik heb eerder al gezegd dat ik voorzichtig wil zijn om de Hagenezen nog meer de portemonnee te laten trekken. Origineel is het zo dat het schoonmaken van de stad door de afvalstoffenheffing gedekt moet worden als een kostendekkend systeem. Daar plussen we nu al zo'n € 30 mln. op bij. Ik ben er huiverig voor om daar nu alweer de portemonnee voor te trekken.

89

Ik zou dus eerst graag de hele analyse willen maken voor de raad om vervolgens dat gesprek met elkaar te kunnen voeren. Dus deze motie moet ik om die reden nu ontraden. Tot slot de motie van de VVD over prikkers. In de commissie heb ik geprobeerd aan te geven dat is kennelijk niet goed gelukt - dat dit nu al gebeurt. Er worden nu al op kinderboerderijen op stadsdeelkantoren prikkers uitgedeeld. Als mensen afvalknijpers willen, dan kunnen ze die daar halen. Dus deze motie is overbodig en moet ik om die reden ontraden. De beraadslaging wordt gesloten. Voorzitter: de heer Van der Helm.

Aan de orde is: N. Brief van de wethouder Zorg, Jeugd en Volksgezondheid inzake Vanzelfsprekend toegankelijk; agenda voor een toegankelijk Den Haag 2020-2022 (RIS306630). De beraadslaging wordt geopend. Pieter Grinwis (ChristenUnie/SGP). Voorzitter. Toegankelijkheid en inclusie staan steeds meer op de agenda en toch valt het nog weleens tegen als je naar herinrichtingen kijkt. Ik noem verlaagde trottoirbanden die niet op elkaar aansluiten, paaltjes op hinderlijke plekken et cetera. Dus meer bewustzijn, ook op het stadhuis, is nooit weg. Daarom dien ik samen met collega Smit van de Partij voor de Dieren een motie in met als dictum: verzoekt het college te onderzoeken hoe in relevante raadsvoorstellen, zoals voorstellen die de fysieke ruimte, leefomgeving en de dienstverlening raken, aan te geven hoe rekening is gehouden met mensen met een beperking en hoe invulling is gegeven aan de realisatie van een inclusieve stad. De voorzitter. Door de heer Grinwis wordt de volgende motie (N.1 CU/SGP) ingediend:

Motie N.1 CU/SGP meer aandacht in raadsvoorstellen voor mensen met een beperking De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 25 maart 2021, ter bespreking van de brief van de wethouder ZJV Vanzelfsprekend toegankelijk; agenda voor een toegankelijk Den Haag 2020-2022 (RIS 306630), constaterende, dat: • Den Haag een inclusieve stad wil zijn waar iedereen gelijkwaardig en zelfstandig mee kan doen; • in gemeentelijke plannen niet altijd rekening wordt gehouden met mensen met een beperking; • soms na uitvoering van werkzaamheden geconcludeerd wordt dat zaken beter hadden kunnen worden uitgevoerd, zoals de herinrichting van de Stationsweg waar lage trottoirbanden niet op elkaar aansluiten; overwegende, dat: • in raadsvoorstellen niet inzichtelijk is wat de effecten van het besluit zijn voor mensen met een beperking; • de wethouder ZJV in de commissievergadering van 18 maart jl. heeft aangegeven dit wel mee te nemen naar het college om te kijken wat men er daar van vindt; van mening, dat: • gelijkwaardigheid, zelfstandigheid en toegankelijkheid zo belangrijk zijn, dat bij ieder raadsvoorstel daarover nagedacht moet worden; 90

verzoekt het college: • in relevante raadsvoorstellen, zoals voorstellen die de fysieke ruimte, leefomgeving en de dienstverlening raken, aan te geven hoe rekening is gehouden met mensen met een beperking en hoe invulling is gegeven aan de realisatie van een inclusieve stad, En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Remco de Vos (VVD). Voorzitter. Mede namens mevrouw Yilmaz drie moties van de VVD over dit belangrijke onderwerp. De eerste motie met als titel 'Parkeren alleen op plekken waar dat is toegestaan', roept het college op niet alleen een bewustwordingscampagne te starten om mensen bij de les te houden zodat inwoners en bezoekers van Den Haag hun auto alleen daar parkeren waar dit toegestaan is, maar hier ook een prioriteit voor de gemeentelijke handhavers van te maken. De tweede motie roept het college op zich als ambitie te stellen om de paden in onze parken en in het groen toegankelijk te maken en te houden voor alle Hagenaars. Dit is natuurlijk mede ingegeven doordat dit op veel plekken op dit moment nog niet het geval is.

De derde motie, 'Voldoende ruimte op de stoep', roept het college op bij de herinrichting van stoepen en pleinen de werkwijze zoals toegepast op de Koningin Emmakade als uitgangspunt te hanteren, waarbij er én rekening gehouden wordt met het stallen van fietsen én de stoepen en pleinen toegankelijk zijn voor iedereen. Alle moties worden mede ingediend door de ChristenUnie/SGP. Robin Smit (PvdD). Ik heb een vraag over de motie over toegankelijkheid paden in parken en bossen. Op welke wijze zouden ze dan toegankelijk moeten worden gemaakt? Remco de Vos (VVD). Even als voorbeeld. Ik woon relatief dicht bij de Scheveningse Bosjes. Daar moet je door kuilen waar normaal een pad lag. Dus het zou fijn zijn als er gewoon onderhoud werd gepleegd aan paden. Robin Smit (PvdD). Betekent dat dan dat het vooral gaat om het verbeteren van de bestaande paden en niet zozeer om het aanleggen van nieuwe paden? Moet ik de motie zo lezen? Remco de Vos (VVD). Juist, gewoon het onderhouden en goed toegankelijk houden van bestaande paden zodat iedereen zich daarover kan voortbewegen. De voorzitter. Door de heer De Vos worden de volgende moties (N.2 VVD, N.3 VVD en N.4 VVD) ingediend:

Motie N.2 VVD Toegankelijkheid paden parken en bossen De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op donderdag 25 maart 2021, ter bespreking van afronding debat Vanzelfsprekend toegankelijk: agenda voor een toegankelijk Den Haag 2020-2022. Constaterende dat: • Den Haag een stad wil zijn die voor iedereen toegankelijk is en waar iedereen volwaardig mee kan doen, ondanks een eventuele fysieke beperking. Van mening dat: • dit dan ook betekent dat iedereen zonder problemen moet kunnen genieten van de mooie Haagse parken en het groen. 91

Overwegende dat: • de paden in bijv, de Scheveningse bosjes op dit moment van zo’n slechte kwaliteit zijn dat het onmogelijk is om hier met een rolstoel of kinderwagen overheen te rijden. • dit dus betekent dat onze parken en het groen niet voor iedereen zonder meer toegankelijk zijn. Roept het college op: • zich als ambitie te stellen om de paden in onze parken en in het groen toegankelijk te maken voor alle Hagenaars. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie N.3 VVD parkeren alleen op plekken waar dit toegestaan is De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op donderdag 25 maart 2021, ter bespreking van afronding debat Vanzelfsprekend toegankelijk: agenda voor een toegankelijk Den Haag 2020-2022. Constaterende dat: • Den Haag een stad wil zijn die voor iedereen toegankelijk is en waar iedereen volwaardig mee kan doen, ondanks een eventuele fysieke beperking. • om dit te realiseren er o.a. een meeijarige bewustwordingscampagne gelanceerd wordt. Waarbij het doel is om elkaar te kunnen inspireren en elkaar bij de les te houden over wat nodig is om Den Haag toegankelijk te maken en te houden. Zodat inwoners en bezoekers van Den Haag, o.a. hun auto’ s alleen parkeren op plekken waar dit toegestaan is; Overwegende dat: • er de laatste tijd steeds meer mensen in o.a. omgeving centrum hun auto lukraak op de stoep of half op de weg parkeren. Van mening dat: • dit ten koste gaat van ons doel om voor iedereen toegankelijk te zijn, omdat hiermee o.a. stoepen geblokkeerd worden voor mensen met bijvoorbeeld een rolstoel of kinderwagen. Roept het college op: • niet alleen een bewustwordingscampagne te starten om mensen bij de les te houden zodat inwoners en bezoekers van Den Haag hun auto alleen daar parkeren waar dit toegestaan is, maar hier ook een prioriteit voor de gemeentelijke handhavers van te maken.

En gaat over tot de orde van de dag.

Motie N.4 VVD Voldoende ruimte op de stoep De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op donderdag 25 maart 2021, ter bespreking van afronding debat Vanzelfsprekend toegankelijk: agenda voor een toegankelijk Den Haag 2020-2022. Constaterende dat: • Den Haag een stad wil zijn die voor iedereen toegankelijk is en waar iedereen volwaardig mee kan doen, ondanks een eventuele fysieke beperking. • toegankelijkheid daarom ook de norm moet worden in de ontwerp-, uitvoerings- en 92

beheerprocessen en dat bij de (her)inrichting van een plein, straat of buurt het principe van ‘ontwerpbewust beheren’ en ‘beheerbewust’ ontwerpen wordt toegepast. Van mening dat: • bij een herinrichting of opknapbeurt van stoepen of pleinen rekening gehouden moet worden met zowel het stallen van fietsen als de toegankelijkheid voor mensen met bijvoorbeeld rolstoelen of kinderwagens. Overwegende dat: • we een mooi en positief voorbeeld hiervan gezien hebben bij de herinrichting van de Koningin Emmakade, waarbij aan de zijde van de straat tussen de bomen fietsnietjes geplaatst zijn waardoor alle bewoners hun fietsen daar kunnen stallen en de stoep goed toegankelijk blijft. Roept het college op: • bij de herinrichting van stoepen en pleinen de werkwijze zoals toegepast op de Koningin Emmakade als uitgangspunt te hanteren, waarbij er én rekening gehouden wordt met het stallen van fietsen én de stoepen en pleinen toegankelijk zijn voor iedereen. En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Janneke Holman (PvdA). Voorzitter. Ik zie trouwens dat zo'n beetje iedereen de memo gemist heeft dat we vandaag ons Ramonesshirt zouden dragen en dat alleen de heer Kapteijns en ik er gehoor aan hebben gegeven. Maar dit even terzijde.

Onze eerste motie gaat over oprijplaten ten behoeve van het toegankelijk maken van horeca en winkels voor mensen in een rolstoel of scootmobiel. Het dictum van deze motie luidt: verzoekt het college te kijken hoe in navolging van initiatieven in andere gemeentes zoals Amsterdam en Groningen, vanuit de gemeente actief drempelplaten aangeboden kunnen worden aan winkels en horecagelegenheden. Deze motie wordt mede ingediend door mevrouw Wenink van GroenLinks, de heer Smit van de Partij voor de Dieren, de heer Grinwis van de ChristenUnie/SGP, mevrouw Faïd van de HSP, mevrouw Van Doorn van D66 en mevrouw Arp van de SP. Dan de motie om ook bij demonstraties rekening te houden met toegankelijkheid. Deze motie komt voort uit gesprekken met organisatoren van demonstraties en ervaringsdeskundigen. Steeds vaker hechten organisatoren van demonstraties er waarde aan om demonstraties toegankelijk en inclusief te organiseren. Je ziet bijvoorbeeld steeds vaker gebarentolken maar dit valt soms in het water omdat op last van de politie op het laatste moment de locatie tot looproute wordt veranderd. Dus even voor de helderheid: het recht op demonstreren staat natuurlijk als een paal boven water maar het gaat hier echt om het simpelweg beter faciliteren van demonstraties die ook toegankelijk zijn.

De motie heeft als dictum: verzoekt het college in overleg met de politie te kijken hoe er bij demonstraties meer rekening gehouden kan worden met de toegankelijkheid van demonstraties en te kijken hoeveel gebruikte demonstratielocaties toegankelijker gemaakt kunnen worden en belangenorganisaties op het gebied van toegankelijkheid hierbij te betrekken. Deze motie wordt mede ingediend door mevrouw Arp van de SP. De voorzitter. Door mevrouw Holman wordt de volgende motie (N.5 PvdA) ingediend:

Motie N.5 PvdA Ook bij demonstraties rekening houden met toegankelijkheid De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 25 maart 2021, ter bespreking van de afronding commissiedebat Vanzelfsprekend toegankelijk; agenda voor een toegankelijk Den Haag 2020-2022;

93

Constaterende, dat: • in de nota Vanzelfsprekend toegankelijk aandacht is voor het toegankelijk maken van de stad in al haar facetten. Overwegende, dat: • Den Haag de demonstratiehoofdstad is van het land, en steeds meer organisatoren van demonstraties in de voorbereiding rekening houden met de toegankelijkheid van demonstraties om zo een inclusieve demonstratie te kunnen organiseren; • dit soms niet lukt omdat de aangewezen locatie van een demonstratie minder fysiek toegankelijk is (zoals het Malieveld) of omdat de locatie op het laatste moment verandert, of omdat bij demonstratiemarsen op last van de politie op het laatste moment de route verandert, waardoor deze plotseling over onverharde wegen zoals het Lange Voorhout en langs de Hofvijver loopt in plaats van over de verharde weg. Verzoekt het college: • in overleg met politie te kijken hoe er bij demonstraties meer rekening gehouden kan worden met de toegankelijkheid van demonstraties, en om te kijken hoe veel gebruikte demonstratielocaties toegankelijker gemaakt kunnen worden, en belangenorganisaties op het gebied van toegankelijkheid hierbij te betrekken. en gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door mevrouw Holman, daartoe gesteund door mevrouw Wenink, wordt de volgende motie (N.6 PvdA) ingediend:

Motie N.6 PvdA Winkels en horeca toegankelijk met drempelplaten De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 25 maart 2021, ter bespreking van de afronding commissiedebat Vanzelfsprekend toegankelijk; agenda voor een toegankelijk Den Haag 2020-2022. Constaterende, dat: • Den Haag de Subsidieregeling ‘Toegankelijke stad voor iedereen’ kent, waar ook winkels en horecagelegenheden een aanvraag voor kunnen doen. Overwegende, dat: • drempelplaten en goede eerste stap zijn om winkels en horecagelegenheden fysiek toegankelijk te maken voor mensen in met een rolstoel, scootmobiel, rollator enzovoorts; • meerdere gemeentes initiatieven kennen waarbij drempelplaten gratis en actief worden aangeboden aan ondernemers, zoals in Amsterdam en Groningen, waardoor hele winkelstraten in één klap een stuk toegankelijker zijn; • een actie waarbij drempelplaten actief worden aangeboden aan winkels en horecagelegenheden, die relatief laag in kosten zijn, een goede gespreksstarter zijn met ondernemers om te kijken op welke manier ze hun bedrijf verder toegankelijk kunnen maken. verzoekt het college: • te kijken hoe in navolging van initiatieven in andere gemeentes zoals Amsterdam en Groningen, vanuit de gemeente actief drempelplaten aangeboden kunnen worden aan winkels en horecagelegenheden. En gaat over tot de orde van de dag.

De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. 94

Tahsin Çetinkaya (Islam Democraten). Voorzitter. Het audiovisuele media-aanbod zou toegankelijk moeten zijn voor iedereen, ook voor mensen voor wie zicht of gehoor niet vanzelfsprekend is. Het is van belang om de reguliere basis te bespreken voor mensen voor wie toegankelijkheid een groot aandachtspunt is, zoals mensen met een auditieve of visuele beperking. Met de coronaconferenties van minister-president Rutte is dit nog extra naar voren gekomen. Er werden de afgelopen tijd cruciale onderwerpen besproken. Het is van groot belang dat ook mensen die niet kunnen horen of zien, die informatie ontvangen. Daarom dien ik een motie in met als dictum: verzoekt het college te onderzoeken of en hoe de toegankelijkheid van het audiovisueel media-aanbod van de gemeente kan worden verbeterd voor senioren en mensen met een beperking, hierbij te bekijken welke rol de relevante belangenorganisaties zouden kunnen spelen en de raad over de uitkomsten te informeren. De voorzitter. Door de heer Ҫetinkaya wordt de volgende motie (N.7 ID) ingediend:

Motie N.7 ID onderzoek verbeteren toegankelijkheid van audiovisueel media-aanbod gemeente De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op donderdag 25 maart 2021, ter bespreking van brief van wethouder Zorg, Jeugd en Volksgezondheid inzake Vanzelfsprekend toegankelijk; agenda voor een toegankelijk Den Haag 2020-2022. Overwegende, dat: • het audiovisueel media-aanbod zo toegankelijk mogelijk moet zijn voor iedereen; • het van belang is om op reguliere basis te spreken met mensen voor wie de toegankelijkheid een groot aandachtspunt is, zoals mensen met een auditieve of visuele beperking. Verzoekt het college: • te onderzoeken of en hoe de toegankelijkheid van het audiovisueel media- aanbod van de gemeente kan worden verbeterd voor senioren en mensen met een beperking; • hierbij te bekijken welke rol de relevante belangenorganisaties zouden kunnen spelen; • de raad over de uitkomsten te informeren. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Janice Roopram (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Voorzitter. Ik heb drie moties.

De eerste motie met als titel 'Maak parkeerterrein P3 Cars Jeans Stadion toegankelijk voor mensen met een lichamelijke beperking en ouderen', heeft als dictum: verzoekt het college om er voor zorg te dragen dat het gehandicaptenparkeerterrein bij het Cars Jeans Stadion op een verhard wegdek wordt gecreëerd met belijning en te onderzoeken waarom de lift het vaak niet doet bij het Cars Jeans Stadion. De volgende motie heeft als titel 'Maak van stoepjes, stoepen die toegankelijk zijn voor mindervaliden', waarvan het dictum luidt: verzoekt het college te onderzoeken per stadsdeel samen met belangenorganisaties en betrokkenheid van bewoners, welke plekken in Den Haag voor verbetering vatbaar zijn en dit ook mee te nemen als hoge prioriteit in eventuele herinrichtingsplannen en de raad hierover te informeren. Deze motie wordt mede ingediend door mijn collega René Oudshoorn.

Dan de laatste motie die als titel heeft 'Haagse Ambassadeur Gehandicaptenzaken', waarvan het dictum luidt: verzoekt het college samen met de stad een Haagse Ambassadeur Gehandicaptenzaken aan te stellen om vervolgens met onder meer de Alliantie Toegankelijk Den Haag en de voormalige minister van Gehandicaptenzaken, Rick Brink, een directe voortgang te maken met de aanpak toegankelijkheid voor mensen met een beperking, een platform te creëren in de vorm van een website en social media voor mensen met een beperking met als boegbeeld de Ambassadeur Gehandicaptenzaken en de raad zo snel mogelijk te informeren over de uitwerking van deze motie. De 95

motie is meeondertekend door de heer Mahmood van NIDA, de heer Ҫetinkaya van de Islam Democraten, de heer Kruis van de PVV en de heer Smit van de Partij voor de Dieren. De voorzitter. Door mevrouw Roopram, daartoe gesteund door de heer Mahmood, de heer Kruis en de heer Ҫetinkaya, wordt de volgende motie (N.8 HvDH/GdM) ingediend:

Motie N.8 Haagse Ambassadeur Gehandicaptenzaken De gemeenteraad van Den Haag in vergadering bijeen op 25 maart 2021 ter bespreking van agenda voor een toegankelijk Den Haag 2020 - 2022, ‘Vanzelfsprekend toegankelijk’. Constaterende dat: • de komende jaren 3,5 miljoen euro extra in het voor iedereen toegankelijk maken van Den Haag wordt geïnvesteerd; • de voormalige Minister van Gehandicaptenzaken Rick Brink een voorstander is van het benoemen van een Ambassadeur Gehandicaptenzaken Den Haag. Van mening dat: • het juist nu in tijden van Corona belangrijk en nodig is om een rolmodel aan te stellen vanuit de gemeente voor mensen met een beperking, middels een benoeming van een Ambassadeur Gehandicaptenzaken; • het opkomen voor mensen met een beperking niet iets is wat je zomaar even doet, dat vraagt tijd en de juiste aandacht gericht op elk levensdomein.

Verzoekt het college: • samen met de stad een Haagse Ambassadeur Gehandicaptenzaken aan te stellen om vervolgens met onder meer de Alliantie Toegankelijk Den Haag en de voormalige Minister van Gehandicaptenzaken, Rick Brink, een directe voortgang te maken met de aanpak toegankelijkheid voor mensen met een beperking; • een platform te creëren, in de vorm van een website en social media, voor mensen met een beperking met als boegbeeld de Ambassadeur Gehandicaptenzaken; • de raad zo snel mogelijk te informeren over de uitwerking van deze motie. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door mevrouw Roopram, daartoe gesteund door de heer Oudshoorn, wordt de volgende motie (N.9 HvDH/GdM) ingediend:

Motie N.9 HvDH/GdM maak van stoepjes, stoepen die toegankelijk zijn voor mindervaliden De gemeenteraad van Den Haag in vergadering bijeen op 25 maart 2021 ter bespreking van agenda voor een toegankelijk Den Haag 2020 - 2022, ‘Vanzelfsprekend toegankelijk’. Constaterende dat: • op nog veel plekken in Den Haag stoepen en paden niet toegankelijk voor mensen met een beperking, denk maar aan smalle stoepen of paden met gaten erin. Van mening dat: • dat de openbare ruimte toegankelijk moet zijn voor iedereen, denk maar aan rolstoelgebruikers, mensen met een visuele beperking en ouderen.

96

Verzoekt het college: • te onderzoeken per stadsdeel samen met belangenorganisaties en betrokkenheid van bewoners, welke plekken in Den Haag voor verbetering vatbaar zijn en dit ook mee te nemen als hoge prioriteit in eventuele herinrichtingsplannen en de raad hierover te informeren. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door mevrouw Roopram, daartoe gesteund door de heer Meinesz, wordt de volgende motie (N.10 HvDH/GdM) ingediend:

Motie N.10 maak parkeerterrein P3 Cars Jeans Stadion toegankelijk voor mensen met een lichamelijke beperking en ouderen De gemeenteraad van Den Haag in vergadering bijeen op 25 maart 2021 ter bespreking van agenda voor een toegankelijk Den Haag 2020 - 2022, ‘Vanzelfsprekend toegankelijk’. Constaterende dat: • bij het Cars Jeans Stadion P3 zijn er 40 gehandicaptenparkeerplaatsen op een grasveld; • door regenval het een uitdaging is voor mensen met een lichamelijke beperking, denk maar aan een rolstoel, om door de modderpoel bij het stadion te komen; • doordat er geen belijning is rondom het gehandicaptenparkeerplek, er vaak te dicht op elkaar wordt geparkeerd. Hierdoor wordt het uitstappen bemoeilijkt voor mensen met een lichamelijke beperking. • de lift in het Cars Jeans Stadion is vaak buiten werking waardoor iemand met een lichamelijke beperking hier geen gebruik van kan maken. Van mening dat: • een gehandicaptenparkeerplek toegankelijk moet zijn en ook vanuit daaruit de weg naar de bestemming. Verzoekt het college: • om er voor zorg te dragen dat de gehandicaptenparkeerterrein bij het Cars Jeans Stadion op een verharde wegdek wordt gecreëerd met belijning; • te onderzoeken waarom de lift het vaak niet doet bij het Cars Jeans Stadion. En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Marieke van Doorn (D66). Voorzitter.

D66 is blij dat met deze nota toegankelijkheid de norm wordt in het gemeentelijk beleid. Toegankelijkheid is hét middel voor de inclusie van mensen met een beperking in Den Haag, maar er is nog veel werk dat moet worden verzet binnen de verschillende programma's. Om de voortgang in de gemeenteraad inzichtelijk te maken hebben we de volgende motie met als dictum: verzoekt het college te onderzoeken of en hoe voortaan in de programmarekening, per programma, kan worden aangegeven wat op het gebied van toegankelijkheid al is gerealiseerd, en te onderzoeken of en hoe voortaan in de programmabegroting, per programma, kan worden aangegeven wat op het gebied van toegankelijkheid wordt gerealiseerd. Deze motie dien ik in mede namens de collega's van de VVD, het CDA, de PvdA, NIDA en, last but not least, de ChristenUnie/SGP. Mochten er nog collega's willen aansluiten - het is een beetje een 'last minute'motie - dan zijn ze van harte welkom.

97

De voorzitter. Door mevrouw Van Doorn, daartoe gesteund door de heer De Vos, de heer Partiman, mevrouw Holman, de heer Mahmood, de heer Grinwis en de heer Smit, wordt de volgende motie (N.11 D66) ingediend:

Motie N.11 veranker Toegankelijkheid in Programma-rekening, en -begroting De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 25 maart 2021, ter bespreking van het afrondend debat over de nota ‘Vanzelfsprekend toegankelijk; agenda voor een toegankelijk Den Haag 2020 - 2022 (RIS306630)’. Constaterende dat: • toegankelijkheid de norm wordt in het gemeentelijk beleid - als vastgelegd in het coalitieakkoord ‘Samen voor de Stad 2019 - 2022’; • toegankelijkheid hét middel is voor de inclusie van mensen met een beperking in Den Haag, waarmee invulling wordt gegeven aan het VN-verdrag Handicap. Overwegende dat: • nog veel werk verzet moet worden binnen verschillende programma’s in het gemeentelijk beleid om van Den Haag een toegankelijke stad voor iedereen te maken; • middels rapportage en reserveringen per programma voor de gemeenteraad inzichtelijk gemaakt kan worden wat de voortgang is op de verschillende beleidsterreinen. Verzoekt het college: • te onderzoeken of en hoe voortaan in de programmarekening, per programma, kan worden aangegeven wat op het gebied van toegankelijkheid is gerealiseerd; • te onderzoeken of en hoe voortaan in de programmabegroting, per programma, kan worden aangegeven wat op het gebied van toegankelijkheid wordt gerealiseerd. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Wethouder Parbhudayal (VVD).

Voorzitter. Dank voor de moties. Op een aantal moties zal wethouder Bredemeijer ingaan en de burgemeester zal op een motie ingaan. Ik begin met de motie van de heer Grinwis over meer aandacht in raadsvoorstellen voor toegankelijkheid voor mensen met een beperking met daarbij tevens het verzoek om dat te onderzoeken. Het college vindt dit een sympathieke motie. We gaan er goed naar kijken hoe we een dergelijke toegankelijkheidsparagraaf of -toets kunnen inbedden in de huidige stukkenstroom. Ik heb in de commissie gezegd dat ik daarvoor terug zal moeten gaan naar het college. Dus ik neem deze zeer sympathieke motie mee. We kunnen die dan ook omarmen. Dan kom ik op motie N.3 VVD. De beantwoording hierover doe ik mede namens collega Bredemeijer, want het gaat hierbij ook om de bewustwordingscampagne die we dit jaar gaan starten om mensen veel bewuster te maken ten aanzien van de toegankelijkheid in de stad. De motie vraagt om ook gemeentelijke handhavers er in mee te nemen. Dat doe ik uiteraard gezamenlijk met mijn collega. Deze motie kunnen we omarmen want we hebben als grote ambitie in de nota om veel meer mensen bewust te maken van niet alleen de fysieke toegankelijkheid, maar ook de digitale en sociale toegankelijkheid die verder op orde gebracht moet worden. Dus het college kan deze motie omarmen. Mevrouw Holman heeft een motie ingediend over de oprijplaten.

We weten dat in Amsterdam dergelijke oprijplaten al worden verstrekt. Positief is dat in het kader van onze hernieuwde regeling we ondernemers, waaronder dus ook café- en restauranthouders, uitnodigen om een aanvraag te doen om hun opgang en dergelijke toegankelijk te maken, Een drempelplaat of een oprijplat valt hier ook onder. Desalniettemin zullen we als college zeker ook gaan kijken hoe dat in Amsterdam is gedaan. Deze

98

motie is zeer sympathiek en past eigenlijk ook in de geest van hoe wij om willen gaan met de regeling richting ondernemers. Dus hier kunnen we zeker verder mee. De volgende motie is die van de heer Ҫetinkaya over het audiovisueel media-aanbod. De beantwoording hierover doe ik mede namens collega Bruines van Dienstverlening en de heer Van Asten van Media. Toegankelijkheid gaat verder dan alleen de fysieke toegankelijkheid. In dat kader moet er dus ook goed gekeken worden naar het audiovisueel media-aanbod. Deze motie steunt het college daarin, zodat we die kunnen omarmen en verder oppakken. Vervolgens kom ik op de motie van Hart voor Den Haag/Groep de Mos over een Haagse Ambassadeur Gehandicaptenzaken. In de commissie hebben we het hierover al gehad. De punten waar de motie om vraagt, gaan we ook doen. We gaan zelfs veel verder. We gaan een alliantie oprichten. We gaan heel veel partijen uitnodigen om daaraan deel te nemen. Het is tevens de bedoeling dat er een platform komt van al die organisaties waarbij de mensen die daar dan komen, ambassadeur worden. Het streven is niet één maar 100 ambassadeurs, zodat we meerjarig en op allerlei fronten en domeinen ogen en oren hebben om die toegankelijkheid verder te verbeteren. Dus dit gaat veel verder. De motie is echt overbodig want we willen veel meer dan één ambassadeur voor toegankelijkheid.

Dan de motie van mevrouw Van Doorn die vraagt om te onderzoeken hoe we toegankelijkheid een plek kunnen geven in de programmarekening en de begroting. Ik reageer hierop mede namens wethouder Mulder, want die boeken zijn van hem; dus dat moet ik allemaal nog netjes afstemmen. We staan er in ieder geval positief tegenover, kan ik zeggen tegen de raad. Het draagt bij aan de integraliteit en de integrale benadering die we bij dit thema voor ogen hebben. We moeten wel goed kijken naar hoe dit vorm moet krijgen. Ik ga hier samen met wethouder Mulder naar kijken. De motie roept op om het te onderzoeken, dus daar komen we zeker op terug, maar voor nu kunnen we dit wel omarmen. Ik krijg net een app dat ik nog een andere motie moet behandelen en dat is de motie van Hart voor Den Haag/Groep de Mos met als titel 'Maak van stoepjes, stoepen die toegankelijk zijn voor mindervaliden'. Volgens mij is dit een motie voor wethouder Bredemeijer. Als hij nu in de call zit en even een 'duimpje' doet, dan weet ik wie dit gaat doen. De voorzitter. Ik zie wethouder Bredemeijer. Maar welke kant gaat dat 'duimpje' nu op, dat is de vraag. Wethouder Bredemeijer (CDA). Ik moet bekennen dat ik, omdat ik al twee moties zat voor te bereiden, nu even niet goed zat te luisteren. Excuus daarvoor. Ik heb twee moties voor mij liggen van de VVD. De voorzitter.

En volgens mij ook nog een eentje van Hart voor Den Haag. Wethouder Bredemeijer (CDA). Daar ben ik niet mee bekend. Excuus. De voorzitter. Wethouder Parbhudayal, welke moties blijven er nu nog over voor wethouder Bredemeijer, behalve dan de motie over de demonstraties want die gaat de burgemeester beantwoorden? Wethouder Parbhudayal (VVD). Ik kijk er nog even naar en in de tussentijd kan wethouder Bredemeijer of de burgemeester starten met de beantwoording van de overige moties. Deze motie is nieuw voor mij, dus ik moet die nog even lezen. De voorzitter. Dan geef ik eerst het woord aan de burgemeester voor de beantwoording van de PvdAmotie en dan kom ik daarna bij zowel wethouder Parbhudayal als wethouder Bredemeijer terug. De heer Van Zanen. Voorzitter. Ik zal kort reageren op motie N.5 PvdA die is ingediend door mevrouw Holman. Mijn advies aan de raad is omarmen. Demonstreren is een groot goed in Den Haag. Samen met de politie stellen we daarom veel in het werk om het recht op demonstreren zo veel mogelijk te faciliteren. Dat geldt vanzelfsprekend ook voor mensen met een beperking. De gemeente wil zich graag inspannen om de mogelijkheden om te demonstreren voor mensen met een fysieke 99

beperking, te vergroten. We gaan daarom graag het gesprek aan met de belangenorganisaties om te bezien hoe we veel gebruikte demonstratielocaties nog beter toegankelijk kunnen maken. Omarmen! De voorzitter. Dan gaan we even terug naar de moties waar we nog geen advies over hebben genoteerd en volgens mij zijn dat de moties N.3, N.4, N.9 en N.10. Wethouder Bredemeijer (CDA). Voorzitter. Ik zal eerst ingaan op motie N.9 van Groep de Mos. We zijn druk doende met het meldpunt voor de tegels, mede dankzij de meldingen die de stedelijke ouderencommissie heeft gedaan. We zijn daar voortvarend mee aan de slag gegaan. Ik zal de raad zeer spoedig een brief sturen over hoe we daarmee op dit moment varen. Het betreft een proces van continu bezig blijven om de tegels recht te blijven leggen. Deze motie komt daar goed bij van pas en kan ik om die reden dan ook omarmen. Dan kom ik op motie N.2 VVD over toegankelijkheid paden in parken en bossen. Dat is eigenlijk zoals we het al doen op dit moment. Als men dat nog een keer in een motie bevestigd wil zien, dan kan dat en kan ik die om die reden wel omarmen, maar eigenlijk is de motie overbodig. Motie N.4 VVD gaat over voldoende ruimte op de stoep. Het betreft hier een ambitie. Je maakt continu afwegingen. Inderdaad hebben we dat op de Koningin Emmakade heel goed voor elkaar gekregen. Dat is dus een mooie ambitie om te hebben.

Als ik de motie zo mag lezen, dat dit inderdaad de ambitie is, zou ik de motie kunnen omarmen, maar het is niet haalbaar om het in de hele stad op die manier voor elkaar te krijgen, simpelweg omdat er heel veel belangen zijn om rekening mee te houden. Als ik de motie zo mag lezen dat dit een ambitie is, kan ik die omarmen. Remco de Vos (VVD). Ik ga niet precies op woordjes zitten. Het gaat erom dat dit het uitgangspunt is en dat er alleen beargumenteerd van af wordt geweken. Dat is ook ambitie. Als we dit bedoelen, dan kan het. Wethouder Parbhudayal (VVD). Voorzitter. Volgens mij ligt er nog motie N.10 HvDH/GdM over parkeerterrein P3 Cars Jeans Stadion. Ik dacht dat wethouder Van Asten deze zou behandelen. Ik weet niet of hij nu in de call zit, en anders ga ik waarschijnlijk zeggen dat we heel sympathiek staan tegenover deze motie, maar hij gaat toch wel echt over die parkeerplaatsen. Wethouder Van Asten (D66). Voorzitter, wethouder Van Asten zit in deze call, maar wethouder Van Asten kende deze motie ook niet. Daarom vinden we het altijd zo sympathiek dat moties vooraf worden gedeeld, waar overigens bij absolute spoed zeker van afgeweken kan worden, wat het recht van de raad is. Deze motie ken ik niet en ik kan er daarom ook niet heel veel over zeggen. Ik weet niet of dit gaat over de particuliere terreinen van het ADO-stadion.

Ik weet niet eens of we er als gemeente over gaan. Zou ik de indiener mogen vragen om deze motie in te trekken en hierover een set schriftelijke vragen te stellen? Ik zal u beloven dat ik daar dan zo snel mogelijk op zal antwoorden, want dan weet ik ook bij wie deze verantwoordelijkheid ligt, bij de gemeente of bij de uitbater van het ADO-station. Wat betreft uw vraag over de lift in het ADO-stadion: daarvan weet ik in ieder geval zeker dat we daar zelf niet over gaan, maar we gaan er wel zeker achteraan om dat te onderzoeken. Dus wellicht bent u er gevoelig voor om de motie om te zetten in een set schriftelijke vragen. Janice Roopram (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Dank aan de wethouder voor zijn reactie. Het is bekend dat het terrein van de gemeente is. U kunt de motie ook omarmen en gaan onderzoeken hoe het precies zit. U kunt de motie dus ook gewoon uitvoeren. Wethouder Van Asten (D66). Nu zegt mevrouw Roopram eigenlijk twee dingen: omarmen en gelijk uitvoeren. Ik gaf aan dat ik er graag naar ga kijken. Daarom was wellicht een set schriftelijke vragen meer op zijn plaats geweest. Nu zitten we echter met dit instrument van een motie waarin u vraagt om dit op te lossen. Als u de motie handhaaft en deze wordt aangenomen, dan zal ik die behandelen, maar het uitvoeren ervan is dan een tweede; daar kan ik nog geen ja of nee op zeggen. Nogmaals, ik sta er sympathiek tegenover.

Ik ga dit graag na, maar wellicht was een set schriftelijke vragen beter geweest om dit van tevoren uit te zoeken. Als u dan een onwillig college tegenover u had gevonden, had u er alsnog met een motie aandacht voor kunnen vragen. Laten we het praktisch oppakken. Als u de motie 100