RIS307804 Notulen van de raad van 16 december 2020 dag

Vergadering ==Concept tot na vaststelling in de raad van 11 februari 2021== gemeenteraad Den Haag gehouden op woensdag 16 december 2020 (Geopend te 10.00 uur) Voorzitter: de burgemeester, mr. J.H.C. van Zanen Griffier: drs. C.G.C.M. Blankwaard-Rombouts

Agenda A. Vaststelling agenda B. Stad in de raad (Let op zie DIGITALE INSPRAAK, aanmelden 24 uur van te voren) C. Vaststelling van de wijze van afdoening van ingekomen stukken D. Vaststelling van de Notulen van 3, 4 en 5 november 2020 E. Vaststelling van de Besluitenlijst E.1 Voorstel van het college inzake bekrachtiging geheimhouding E.2 Voorstel van het college inzake het normen- en toetsingskader rechtmatigheid Den Haag 2020 (RIS306854) E.3 Voorstel van het presidium tot wijziging van de Verordening rechtspositie raads- en commissieleden Den Haag 2019 (RIS307054) E.4 Voorstel van het college inzake Verordening tot wijziging van de Verordening binnenhavenbelasting Den Haag 2021 (RIS306952) E.5 Voorstel van het college inzake vaststelling exploitatieplan Vroondaal 3e herziening (RIS306658) E.6 Voorstel van het college tot vaststelling van de Verordening tot wijziging van de Algemene plaatselijke verordening voor de gemeente Den Haag (APV) (RIS307137) E.7 Voorstel van het college inzake Begrotingsactualisatie effecten Coronacrisis en inzet Eneco-reserves (RIS307129) E.8 Voorstel van het college inzake vaststellen verordening tot wijziging van de Huisvestingsverordening Den Haag 2019 (RIS306850) F.

Datumbepaling initiatiefvoorstel F.1 Initiatiefvoorstel van de fractie van Hart voor Den Haag/Groep de Mos: Opknapbeurt voor Haagse binnentuinen “Voor meer leefbaarheid en meer sociale cohesie” (RIS307243) Beraadslaging over termijngebonden stukken: gezamenlijke beraadslaging over G. + H. G. Voorstel van het college inzake Raadsvoorstel Stedelijk Energieplan (RIS306869) H. Voorstel van het college inzake bestedingsplan Enecomiddelen duurzaamheid en energietransitie (RIS306372) I. Voorstel van het college inzake vaststellen Warmteplan Laakhavens (RIS306882) Gezamenlijke beraadslaging over J. + K. J. Voorstel van het college inzake bestedingsvoorstel Enecomiddelen extra impuls voor betaalbaar wonen voor sociale woningbouw en starterswoningen (RIS307127) K. Voorstel van het college inzake bestedingsvoorstel Enecomiddelen verhogen kwaliteit in gebiedsontwikkeling en sociale woningbouw (RIS307128) L. Voorstel van het college inzake Gewijzigde vaststelling bestemmingsplan Wateringse Veld Noord 2e herziening (Lof) (RIS306858) M. Voorstel van het college inzake Vaststelling bestemmingsplan “Kop Assumburgweg” (RIS306859)

1

Afronding debat commissie N. Brief van wethouder Sociale zaken en Werk, de heer Van Alphen inzake derde voortgangsrapportage Maatschappelijke Opvang (RIS306586) O. Beantwoording schriftelijke vragen inzake hou ijscoman Moes in de binnenstad (RIS306520) P. Gedachtewisseling over Coronacrisis Q. Beantwoording schriftelijke vragen over pop-up speelplekken (RIS306093) Beraadslaging over niet termijngebonden stukken: R. Voorstel van het college inzake Nota Stadsnatuur (RIS305824) De voorzitter. Ingevolge het Reglement van orde open ik de vergadering.

Presentielijst Digitaal tegenwoordig zijn 24 leden: mevr. Arp (SP), Barker (Partij voor de Dieren), Çetinkaya (ID), Van Doorn (PvdE), mevr. Van Doorn (D66), Dubbelaar (Hart voor Den Haag/Groep de Mos), mevr. Gerbrands (PVV), De Graaf (VVD), Grinwis (ChristenUnie/SGP), Groenewold (D66), Van der Helm (VVD), Hoijnck – van Papendrecht (Fractie Hoijnck), mevr. Holman (PvdA), Kapteijns (GroenLinks), Mahmood (NIDA), Oudshoorn (Hart voor Den Haag/Groep de Mos), Partiman (CDA), Pluimgraaff (CDA), mevr. Regts (VVD), mevr. Tseggai (PvdA), De Vuyst (GroenLinks), mevr. Van der Werf (D66), Wijsmuller (HSP) en mevr. Yilmaz (VVD). De voorzitter. Goedemorgen allemaal, welkom bij de gemeenteraad van Den Haag. We gaan zo meteen in vergadering. Dat doen we digitaal. Ik zie hier aan mijn rechterhand op het beeldscherm de raadsleden, althans een groot deel van de raadsleden. We beginnen met het uitspreken van een in memoriam voor het overleden oud-raadslid mevrouw Saskia Mulder. Ik verzoek u, voor zover u dat kunt, te gaan staan.

Aan de orde is: -

Herdenking mevrouw Mulder.

De voorzitter. Recentelijk bereikte ons het verdrietige bericht dat het voormalige raadslid mevrouw Saskia Mulder op 66-jarige leeftijd is overleden. Mevrouw Mulder maakte tussen 2006 en 2014 deel uit van de raad voor de Partij van de Arbeid. Mevrouw Mulder heeft zich als raadslid met grote toewijding ingezet voor de gemeente Den Haag, met name op de gebieden van zorg en onderwijs. Met hart en ziel zette mevrouw Mulder zich in voor mensen met een kwetsbare gezondheid in Den Haag. Als raadslid vroeg zij aandacht voor hart- en vaatziekten bij vrouwen. Zij pleitte voor een hartcampagne voor vrouwen in onze stad. Haar motie die zij samen met collega Joris Wijsmuller indiende, zorgde voor voldoende defibrillatoren in Den Haag. Volgens een goede vriendin van mevrouw Mulder heeft zij een geweldige tijd gehad in de gemeenteraad. Alles wat zij ondernam deed ze met vriendelijkheid en sterke betrokkenheid, zeker op het gebied van onderwijs en van jongeren. Naast haar raadswerk was ze actief in het onderwijs. Al voor haar raadslidmaatschap was zij lid van de Steungroep Onderwijs en in de laatste jaren ook adviseur Onderwijs en leerkracht. Onze gedachten gaan uit naar de nabestaanden van mevrouw Mulder. Wij gedenken met respect en waardering ons oud-raadslid mevrouw Saskia Mulder. Ik verzoek u een moment stilte in acht te nemen ter herinnering aan mevrouw Mulder.

(De aanwezigen nemen staande enkele ogenblikken stilte in acht)

2

De voorzitter. Geachte leden van de raad, hierbij open ik uw vergadering. Maar voordat ik die formeel echt open, moet ik kunnen vaststellen dat er bij deze eerste digitale vergadering een quorum aanwezig is, waarmee een formele vergadering kan worden gestart. De heer Hoijnck van Papendrecht kan helaas niet deelnemen aan de beraadslagingen. Ik wens hem vanaf deze plek mede namens u beterschap. Dan ga ik nu de quorumpresentielijst met u doornemen. De bedoeling is dat u zich meldt en hoorbaar even zegt 'ik ben er', 'present' of 'goedemorgen' en dat ik u ook kan zien. Middels digitale verbinding wordt door de volgende leden zowel hoorbaar als zichtbaar melding gemaakt van hun aanwezigheid: Mahmood, Dubbelaar, Kapteijns, Arnoud van Doorn, Yilmaz, Pluimgraaff, Van der Helm, Groenewold, Regts, De Graaf, Van der Werf, Holman, Wijsmuller, Gerbrands, Partiman, Arp, De Vuyst, Marieke van Doorn, Tseggai, Grinwis, Oudshoorn, Barker en Çetinkaya. De voorzitter. In deze vergadering vinden de beraadslagingen digitaal plaats. Per agendapunt is een sprekerslijst opgesteld. De lijst van ingekomen stukken, de notulen en de besluitenlijst worden bij acclamatie vastgesteld; dat gaan we zo meteen doen. Vanavond om 20.00 uur is er een digitale raadsvergadering waarbij alle raadsleden hun stem kunnen uitbrengen op de overige stukken en alles wat er nog gebeurt die in deze vergadering aan de orde zijn.

Vanavond is er ook gelegenheid tot het afleggen van stemverklaringen. Na elk agendapunt wordt kort geschorst voor een eventuele wissel van woordvoerders, collegeleden en/of de voorzitter. Het is wel crisis, dus het kan zijn dat ik af en toe even weg moet, maar daar hebben we in voorzien. De stemmingen van vanavond zullen door de ondervoorzitter, meneer Van der Helm, worden begeleid.

Aan de orde is: A.

Vaststelling agenda.

De agenda wordt ongewijzigd vastgesteld.

Aan de orde is: B.

Stad in de raad.

De voorzitter. Er zijn in totaal tien insprekers bij verschillende agendapunten, te beginnen met vier insprekers die iets willen zeggen tegen de raad over het voorstel van het college inzake het raadsvoorstel Stedelijk Energieplan. Ik geef graag meneer Kokxhoorn als eerste het woord. De heer Kokxhoorn (G). Goedemorgen. Mijn naam is Wim Kokxhoorn. Ik spreek namens Aardgasblij over de energietransitie in het Statenkwartier. Aardgasblij is twee maanden geleden gestart door bewoners van het Statenkwartier vanwege hun zorgen over de activiteiten van Statenwarmte. Daarover later meer. Wat wil Aardgasblij? De energietransitie is voor een oudere wijk als het Statenkwartier ingewikkeld. Veel verschillende typen huizen, vaak groot en nog slecht geïsoleerd, beschermd stadsgezicht en in eigendom van individuele eigenaren. Een eenduidig beste oplossing voor een meer duurzame energievoorziening is er nu niet. De techniek ontwikkelt zich razendsnel en ook financieel en politiek zijn de opties nog volop in beweging. Daarom is het niet wijs om nu overhaast te kiezen uit enkele experimentele alternatieven die volop kinderziekten hebben en waarvan het milieuvoordeel ongewis is. Dus eerst maar eens met lopend landelijk onderzoek de beste oplossing in beeld brengen.

Een energievoorziening die past bij de kenmerken van onze wijk en die betaalbaar, betrouwbaar, comfortabel en duurzaam is voor de lange termijn. Tot die beschikbaar is, houden we relatief schoon aardgas. En ondertussen is er een wereld te winnen middels isolatie van ons huis, zonnepanelen en een groen dak. Of we schakelen over op elektrisch koken en nemen afscheid van houtkachels en open 3

haarden. De zwijgende meerderheid in onze wijk wil nog even aardgas houden. Dat is heel wat anders dan wat je her en der leest in jubelteksten over enthousiaste bewoners die snel aardgasvrij willen. Anders gezegd: het gesuggereerde draagvlak is er niet. Niet in onze wijk. En waarom zou dat in andere vooroorlogse wijken wél zo zijn? Terug naar het Statenkwartier en Statenwarmte. Statenwarmte is een plan van enkele bewoners om het hele Statenkwartier uiterlijk 2030 verplicht aardgasvrij te maken en aan een warmtenet te leggen. Bij herhaling suggereert men daarbij namens de wijk te handelen. Echter, in een wijkbrede meningspeiling met 1.250 respondenten - dat is best wel veel op ruim 5.000 huishoudens - heeft bijna 80% alle voorstellen van Statenwarmte afgewezen. Klaar zou je zeggen. Nee dus. Statenwarmte dramt gewoon door, zogenaamd voor en door de wijk. In reactie op een mail van Aardgasblij heeft wethouder van Tongeren ons uitgenodigd voor een gesprek. Daarin benadrukte zij vooral dat het zo'n vaart niet loopt: 'Zo'n clubje Statenwarmte beslist niets, ik ga over duurzaamheid in de gemeente. Beslissen over een warmtenet gebeurt in de boardroom van de Eneco's. Dan eist men een minimumaansluitgraad en moeten ze langs alle deuren om mensen te laten tekenen. Wil je niet, ook goed.

Op dit moment kan ik met de huidige wetgeving niemand dwingen.' Onheilspellende woorden: op dit moment, huidige wetgeving. Brr. Ik geef nu graag het stokje door aan mijn kompaan de heer Loeven, als u dat goedvindt, voorzitter. De voorzitter. Dank u wel voor uw bijdrage, meneer Kokxhoorn. Ik geef graag uw kompaan meneer Loeven gelegenheid het woord te voeren. De heer Loeven (G). Goedemorgen. Ik pak het even op waar de heer Kokxhoorn stopte. De wethouder vatte in dat gesprek de situatie als volgt samen. Ze zei: 'Er zijn twee groepjes in de wijk. De één vindt dit en de ander vindt dat. Dat mag toch? Daar ga ik niet tussen zitten.' Achteraf dachten wij na over dat gesprek: maar wacht even, zo zit het niet! Er is maar één clubje, namelijk Statenwarmte, met een extreme mening die ze aan de wijk opdringen en te pas en onpas zogenaamd namens de wijk ventileren. De rest van de wijk wil dat niet en doet z'n best om zich te verdedigen. Bovendien geniet alleen dat ene clubje Statenwarmte volop gemeentelijke steun. Jaarlijks tienduizenden euro's subsidie in geld. Drie betaalde krachten die één dag per week voor Statenwarmte werken. De programmamanager Energietransitie voor onze wijk die stelt dat Statenwarmte feitelijk voor de gemeente werkt.

De laatste promotiekrant van Statenwarmte, acht pagina's, A3, full colour, gemaakt door de gemeente en met het logo van de gemeente pontificaal voorop. De directeur Energietransitie die schrijft: 'De gemeente neemt het onderzoeksrapport van Statenwarmte graag in ontvangst. De studies die zijn uitgevoerd en de meningspeiling die is opgehaald, zijn erg waardevol.' En het Stedelijk Energieplan zegt op pagina 27 over het Statenkwartier: 'De resultaten van de verschillende onderzoeken zullen worden meegenomen in volgende stappen.' Statenwarmte wordt dus door de gemeente niet alleen op veel manieren gesteund, maar ook op het schild gehesen als dé representant van het Statenkwartier voor de energietransitie. Aan de ene kant krijgen we te horen dat het zo'n vaart niet loopt en aan de andere kant doet de gemeente er alles aan om het zo veel mogelijk vaart te laten lopen. Dat is A zeggen en B doen. De woorden van de wethouder hebben wij daarom eerder ervaren als een loze bezweringsformule dan als geruststellende toezeggingen. Daarom zijn wij digitaal hier. Wij zijn ook bij de commissie Leefomgeving geweest en we komen ook nog een keer naar de plenaire vergadering van de gemeenteraad om aan u als gemeenteraad uit te leggen hoe het werkelijk zit en om bij u als gemeenteraad bescherming te zoeken. Laat ik het nog één keer helder zeggen.

Statenwarmte spreekt niet namens het Statenkwartier en rapporten van Statenwarmte zijn geen basis voor een vervolg. Dus alsjeblieft, stop met die steun en subsidie aan Statenwarmte. Dan kunnen de hakken uit het zand en ontstaat ruimte voor een frisse start met een hopelijk constructieve dialoog over verduurzaming in het Statenkwartier. Om het nog iets breder te trekken: bij ons is er een draagvlakprobleem en wij krijgen de indruk dat dat op heel veel plekken in de stad speelt. Dus dat vraagt echt uw aandacht, niet alleen voor het Statenkwartier. Zijn er vragen of opmerkingen? De voorzitter. Dat gaan we straks meemaken, meneer Loeven. Dank u wel. Uw tijd is ook om. U had nog twee seconden, maar dat zult u me vergeven. Dan geef ik nu het woord aan meneer Oudshoorn. 4

De heer Oudshoorn (G). Voorzitter, over het Stedelijk Energieplan. Den Haag is de internationale stad van vrede en recht en draagt daardoor een grote verantwoordelijkheid voor het voorkomen van wereldwijde klimaatgerelateerde ontwrichting. Den Haag ligt op een gevaarlijk zeewaterniveau. Den Haag is onderdeel van het rijke Westen met een hoge historische uitstoot. Den Haag heeft nauwelijks fossiele energie slurpende industrie. En Den Haag heeft een uiterst gematigd klimaat met in Nederland de meeste zonuren en de minste winters. Als 2030 hier niet kan, waarom zou het dan elders wél kunnen? En waarom het 2030 moet zijn, daar kom ik zo op terug. Dit Stedelijk Energieplan is niet af. De VVD had er een 55 pagina's tellend nieuw SEP voor nodig, maar de raad vond het niet eens nodig om die input vanuit eigen gelederen te bespreken. Dat is precies het gevoel dat bij veel burgers in de stad leeft. In de stad is veel waardevolle kennis aanwezig, maar er is geen belangstelling in het stadhuis. Daar spelen de ego's en de papieren werkelijkheden de hoofdrol. Voor- en tegenstanders in de stad worden tegen elkaar uitgespeeld. In de commissievergadering werd duidelijk dat er nauwelijks draagvlak is om dit stuk zo vast te stellen. Daaruit put ik hoop, want ook in 2017 was het bij het Haags klimaatpact de gemeenteraad die de verantwoordelijkheid voor de transitie nam en niet het college.

Een minimale reparatie is om het Stedelijk Energieplan in lijn te brengen met de RES-zienswijze en er is een planning nodig met tijdslijnen, doelen en CO2-reductiepaden. Waarom 2030? Het gaat over CO2-budgetten. Er is een maximumhoeveelheid CO2 die in de atmosfeer kan zijn om de klimaatopwarming te beperken. Bij die CO2-budgetten gaat het erom dat je elk jaar zo snel mogelijk zo veel mogelijk CO2 minder in de lucht brengt. Den Haag heeft die kansen. Op het moment dat je dat wilt doen, moet je er ook nog rekening mee houden dat er heel veel CO2 nodig is voor de transitie zelf, dus al die dingen die wij hier moeten gaan doen. We moeten isoleren, alle apparaten enzovoorts die erbij komen. Het kost ook CO2 om dat te maken, dus dat moet je er nog af halen. In 2017 hebben we berekend wat het voor het klimaatakkoord van Parijs betekent als we in Den Haag klimaatneutraal willen zijn. Daar kwam eigenlijk uit dat we lineair naar beneden moeten naar nul uitstoot in 2030. Dat is het CO2-pad dat er was. Inmiddels zijn er vier jaar voorbij sinds we die berekeningen gemaakt hebben. Dus de lineaire uitstoot zal veel eerder naar nul moeten of we moeten veel sneller dan lineair gaan dalen en het laatste stukje later gaan doen.

Dit SEP levert op geen enkele wijze een CO2-pad, op geen enkele wijze duidelijkheid welke richting we opgaan en op geen enkele wijze duidelijkheid voor de burger welke opties er zijn en hoe we dat met elkaar kunnen doen. De voorzitter. Dank u wel. Ten slotte bij dit agendapunt geef ik het woord aan meneer Otten. De heer Otten (G). Voorzitter, dank voor de gelegenheid te kunnen inspreken. Mijn naam is Gerd-Jan Otten. Ik vertegenwoordig CMAG, een Haags bedrijf dat hernieuwbare energieconcepten ontwerpt en ontwikkelt. Er is veel en uitgebreid gesproken in de raad over de energietransitie, en vandaag komt het op stemmen aan. Het is echter te vroeg voor de vergaande beslissingen die voorliggen. Ik kreeg van de griffie drie keer drie minuten voor drie agendaonderwerpen, maar zal het in een keer drie minuten doen. Ten eerste het Stedelijk Energieplan. Er is een tweede Stedelijk Energieplan door de wethouder gepresenteerd. Dit nieuwe plan geeft wel lipservice aan door de raad verwoorde zorgen, maar is in essentie nog gelijk aan het eerste SEP. Vanuit de raad is een alternatief SEP aangedragen dat de belangen van burgers en bedrijven veel beter borgt. Deze punten moeten nog worden opgenomen. Ten tweede Laakhavens.

Het SEP van de gemeente en daarop gebaseerde warmteplannen zoals bijvoorbeeld voor Laakhavens geven vrij baan voor de restwarmte uit de Botlek-industrie die van fossiele oorsprong is, het Mitsubishi-monopolie versterkt en de facto lokale hernieuwbare bronnen de pas afsnijdt. Immers, zodra de leiding er ligt kan deze beneden marginale kosten warmte gaan leveren, waardoor de financiering van lokale hernieuwbare bronnen welhaast onmogelijk wordt. Was er niet afgesproken dat lokale hernieuwbare bronnen voorrang zouden krijgen? Dit moet alsnog geborgd worden. Ten derde en als laatste de Eneco-gelden. 30% van de voor Eneco ontvangen gelden zijn bestemd voor een revolverend fonds waar burgers direct van zouden profiteren. Het voorstel van het bestuur van de stad gedateerd 12 oktober is niet in lijn met die coalitieafspraken. Als burger c.q. 5

bedrijf verwacht ik dat het nog resterende geld, € 185 mln., in zijn geheel in het bedoelde revolverende fonds gestort zal worden. Ik sluit af met drie vragen voor de raad: het SEP aan te passen aan het SEP dat uit de raad zelf naar voren is gebracht, het Warmteplan Laakhavens aan te passen zodat het niet in een 30-jarig monopolie valt zoals nu het geval is, en de volledige resterende Eneco-gelden, € 185 mln., uit te geven in lijn met het coalitieakkoord: een revolverend fonds dat burgers en bedrijven direct helpt in hun transitie-inspanning. Dank u, voorzitter. De voorzitter. Dank u wel, meneer Otten. Ruim binnen de tijd en drie agendapunten in één, knap. Dan geef ik het woord opnieuw aan meneer Oudshoorn. Ik denk dat het dezelfde J. Oudshoorn is, maar je weet maar nooit, want er zijn heel veel Oudshoorns in Den Haag. Hij gaat spreken over het voorstel inzake het bestedingsplan Eneco-middelen duurzaamheid en energietransitie. De heer Oudshoorn (H). Voorzitter, over de Eneco-middelen. De grote truc bij deze enorme kostenpost om de stad energiezuinig te maken, energieklimaatneutraal, is om de geldstromen die nu via de energierekeningen de stad uit verdwijnen, terug te geleiden de stad in. Subsidiegeld moet je dan ook niet naar individuele producten sturen, maar naar het goedkoper en lokaler maken van de structuren, wat elk van die producten automatisch goedkoper maakt.

Revolverend geld moet slim gebruikt worden. Met onder de 1% rente kun je tien jaar lang € 1 mld. lenen, als je die € 100 mln. gebruikt als inzet voor je rente. Dan kun je dus heel snel hele grote stappen maken in deze stad, samen met de bevolking. Juist door de transitie hier innovatief aan te pakken houd je in 2030 en daarna een getransformeerde stad over, maar ook een stevige lokale economische sector die ook op andere plekken in de wereld kan helpen. Die sector kan dan het verlies van de duizenden banen in de fossiele industrie hier lokaal opvangen. Dus ook daarvoor is het nodig om die middelen lokaal goed in te zetten. Veel geld van deze keuze zoals die nu gemaakt wordt, stroomt gewoon de gemeentebegroting in voor kosten die sowieso gemaakt moeten worden. Deze gelden, de Eneco-middelen, zouden ondersteunend moeten zijn aan een strategie. De strategie wordt niet duidelijk in het Stedelijk Energieplan, maar is ook niet ondersteunend aan wat er op dit moment in het Stedelijk Energieplan staat. Juist met dit geld is innovatie mogelijk in het opzetten van een lokale duurzaamheidseconomie. Dat gaat de mensen in deze stad helpen en dat gaat ook de mensen hier in de stad helpen die het financieel moeilijker hebben. Want we kunnen niet met subsidies steeds hele transities maken. We moeten ervoor zorgen dat we de geldstromen ombuigen die nu in de energierekeningen gaan.

Daar zit de mogelijkheid om dit op te lossen. Dank u wel. De voorzitter. Dank u wel voor uw bijdrage, meneer Oudshoorn. Blijf maar vlakbij de microfoon zitten, want we gaan nu over naar het voorstel van het college inzake vaststellen Warmteplan Laakhavens, en volgens mij bent u dezelfde J. Oudshoorn die daar ook iets over wil zeggen. Dag, meneer Oudshoorn, wat leuk u voor de derde keer te zien. Gaat uw gang. De heer Oudshoorn (I). Dank u wel. Dit is echt dé grote dag voor de energietransitie. Alle belangrijke dingen komen in één. Laakhavens is ook heel belangrijk, omdat het de eerste keer is dat we een vertaling zien van wat het college hiermee wil. Dan blijkt dat in de opties zoals Laakhavens door het college brengt, hogetemperatuurwarmte wel degelijk mogelijk is. Een aanpak met aanbesteding op de beste duurzaamheidsprestatie, op papier dus, leidt tot de Leiding door het Midden, omdat die op papier gewoon 100% duurzame warmte levert, hoewel die uit de fossiele industrie komt. De regie is volledig geënt op marktwerking en niet op coöperatief denken. Dat zou echt anders moeten. Je 30 jaar vastleggen aan één systeem en aan één monopolist is echt iets van de jaren zestig vorige eeuw. Dat moeten we niet willen.

We moeten ervoor zorgen dat burgers elke keer nieuwe keuzes kunnen maken en dat de keuzes die gemaakt zijn zo goed zijn dat ze op basis van de kwaliteit van de keuze en niet op de basis van verplichtingen aantrekkelijk zijn voor de bewoners. Er is geen pad naar een klimaatneutraal eindplaatje door steeds hogere duurzaamheidseisen. Daarmee laat het college nu ook in een voor het eerst volledig vrije setting, waarin het college alles zelf in de hand heeft, de doelstelling van 2030 los en gaat het eigenlijk gewoon mee in het landelijke 2050-verhaal zonder dat zelfs in dat landelijke 2050-verhaal daaraan voldaan wordt. Dan is er dus 6

geen keuzevrijheid voor de burgers, en dat is echt het aller-, aller-, allerbelangrijkste om ervoor te zorgen dat we de burgers meenemen in deze transitie. Als burgers niet zelf kunnen kiezen wat ze willen en wanneer ze het willen, als ze niet kunnen aansluiten bij de natuurlijke momenten waarop een CV-ketel kapotgaat of ze een nieuwe vloer of een nieuw wandding nemen, dan heb je de burger niet mee en dan ben je echt jezelf als gemeente volledig tegen de burger aan het keren. Dit levert of een duurzaam net of duurzame woningen op. Want zonder dat je de BENGnormen aanpast, met name BENG 1, is het zo dat isolatie uitgeruild wordt voor de kwaliteit van het warmtenet. Heb je een goed duurzaam warmtenet en is er geen isolatie, dan heb je lekke huizen. Heb je een heel slecht warmtenet en veel isolatie, dan heb je dus goede huizen. Doordat je de BENGnormen niet aanpakt in Laakhavens, ga je huizen bouwen die niet beter zijn dan wat we landelijk doen en komt de 2030-doelstelling volledig buiten beeld. Laat dat alstublieft niet gebeuren. Dank u wel. De voorzitter. Dank u wel, meneer Oudshoorn. Dan het voorstel van het college inzake vaststelling Bestemmingsplan Kop Assumburgweg. Daar zal mevrouw C. de Jong op inspreken. Mevrouw De Jong (M). Geachte voorzitter, geachte raadsleden, geachte wethouders.

Later op de agenda staat de nota Stadsnatuur, opvolger van de nota Ecologische Verbindingszones, een mooie nota voor de natuur. Het gemeentebestuur heeft zich verplicht de Stedelijke Groene Hoofdstructuur in stand te houden en te versterken. Dan zou je denken dat daarom in bestemmingsplannen nieuwbouw zorgvuldig wordt ingepast in het groen, zeker als het om ecologische verbindingszones gaat in de Stedelijke Groene Hoofdstructuur. Maar waar de Assumburgweg en de Erasmusweg bij elkaar komen, is met dit bestemmingsplan een heel grote bouwmassa toegestaan. Het geplande gebouw steekt uit in de ecologische verbindingszone. En, ecologische verbindingen kunnen niet door een gebouw heen. Had dat niet anders gekund? Zo worden namelijk ecologische verbindingen richting Laak en tussen twee delen van de ecozone, langs het spoor en langs de Erasmusweg, gehinderd. Ook alternatieve ecologische verbindingen tussen het spoor en de weg, door het groen langs de Van Rechterenweg, worden geblokkeerd met dit plan. Wakkere bewoners hebben al vroegtijdig gewezen op de aantasting van het groen. Daar hebben ze ook over ingesproken in de raadscommissie. Maandag pas is het antwoord van de wethouder op de vragen over de ecozone binnengekomen. Hij vergelijkt deze niet met de bestaande situatie, maar met een plan uit 2017. De kwaliteit wordt verbeterd, schrijft hij.

Er komt een groen dak en een eindje verder van waar de zones bij elkaar komen wordt de ecozone verbreed en verbeterd. Er komt een natuurvriendelijke oever, bloemrijk grasland, bomen en struikgewas. Dat is allemaal heel mooi, maar dat had ook gekund zonder de ecologische verbindingen af te knellen. Dus raadsleden, u kunt nog vragen aan het college de plankaart van het bestemmingsplan te wijzigen. Er wordt nu zo'n grote bouwmassa toegestaan. Kan daar niet wat van af voor de natuur? Dank u wel. De voorzitter. Dank u wel, mevrouw De Jong. Dan geef ik nu het woord aan meneer Romijn, die iets wil zeggen naar aanleiding van de beantwoording van schriftelijke vragen inzake Hou ijscoman Moes in de binnenstad. De heer Romijn (O). Mijn naam is Romijn en ik ben ijscoman in onze gemeente. Net als Moes ben ik afhankelijk van mijn driewielige ijskar. Door het vastleggen van het besluit wat betreft de milieuzone zijn zowel ik als een handjevol andere ijscomannen onevenredig hard getroffen. Dit omdat onze belangen als vergeten kwetsbare groep bij de totstandkoming in het geheel niet zijn overwogen. Wij zijn nooit betrokken geweest en hebben nooit enig overleg gehad. Op een e-mail gericht aan de wethouder hebben wij geen enkele reactie ontvangen. Bij de vastlegging van het besluit is er wel aan een groep, de mindervaliden, op voorhand vrijstelling verleend.

Op zich prima, alleen is de belangenafweging tot die groep beperkt gebleven. Wij zijn niet minder afhankelijk van ons voertuig. Met een oldtimer kunnen wij met de beperking van 40 keer twaalf uur, is 480 uur, nog rijden, maar over te weinig dagen verdeeld. Dit maakt ons een schrijnend geval, waarbij ons bestaansrecht in gevaar komt. Van die 480 beschikbare uren zouden wij slechts maximaal een derde nodig hebben, maar dan op jaarbasis. Wij rijden, gezien de breedte van de kar, niet op het fietspad, maar op de weg, dus niet te midden van de fietsers. 7

De uitstoot van ons onbegrensde bromfietsblok is sowieso minder dan de uitstoot van een begrensd snorfietsblok. Volgens een document met raadsinformatie, RIS304015, bijlage 3, is er bij een telling van het aantal brom- en snorfietsen gebleken dat het aantal driewielige bromfietsen slechts 0,03% was, en daar zijn nota bene nog brommobielen bij meegeteld. Conclusie in bovengenoemd document is dat het aantal en percentage driewielers nagenoeg verwaarloosbaar is, aldus de raadsinformatie. Een tweetaktblazer of open haard maakt meer uren. Om een kleine ondernemer niet brodeloos te maken, willen wij u vriendelijk verzoeken in alle redelijkheid en billijkheid een werkbare vrijstelling of aangepaste ontheffing te verlenen. De voorzitter. Dank u wel, meneer Romijn. Het laatste voorstel van het college waar insprekers op zijn, is het voorstel van het college inzake de nota Stadsnatuur. Ik geef graag het woord aan mevrouw Visser. Mevrouw Visser (R). Geachte leden van de raad, geachte voorzitter. Namens de Bomenstichting Den Haag dank ik wethouder Bredemeijer voor de beantwoording van onze brief over de nota Stadsnatuur, die hij overigens niet mede namens de andere vier wethouders heeft ondertekend. Wij mogen van hen dus nog antwoord verwachten.

Helaas heeft hij de kern van onze reactie, te weten de ernst van de achteruitgang van de biodiversiteit en de urgentie om maatregelen te nemen, niet overgenomen, terwijl gezaghebbende deskundigen nationaal en internationaal de noodklok luiden. Het gaat heel slecht met de natuur. Zij waarschuwen dat dat ook ernstige gevolgen heeft voor mensen. Zij dringen erop aan om gezamenlijk de schouders eronder te zetten om de achteruitgang om te buigen richting herstel. Dat is nodig, omdat tot nu toe alle inspanningen onvoldoende zijn gebleken. Den Haag zou hier het goede voorbeeld moeten geven. Helaas missen we de taskforce. De vijf door ons aangeschreven wethouders zouden zich gezamenlijk moeten inspannen om de biodiversiteit te verbeteren: meer bomen, bloeiende planten en bredere verbindingszones. De nota Stadsnatuur zou met het formuleren van een taskforce een keerpunt moeten zijn. De nota Stadsnatuur zou leidend moeten zijn en niet volgend. De nota Stadsnatuur zou ook aanleiding moeten zijn om bijvoorbeeld de verdeling van het ruimtegebruik in de stad onder de loep te nemen. Het is daarom dat wij onze brief ook aan de vijf betrokken wethouders hebben gestuurd, omdat zij allen beslag leggen op de openbare ruimte.

Wij dringen er nogmaals op aan om het oppervlak van infrastructuur en andere verharding substantieel te verminderen van 20% naar 15%, en het vrijgekomen oppervlak te vergroenen. Wethouder Bredemeijer legde in de commissievergadering uit dat € 20 mln. toch echt voldoende zou moeten zijn voor beheer en onderhoud van het groen. Hij vergat echter wat er staat in Beheren op niveau. Daarin staat: 'Het beschikbare budget is niet toereikend om het groen te beheren. Het verschil tussen ambitieniveau en beschikbare middelen, te weten structureel € 6,5 mln. per jaar, leidt ertoe dat we in het beleid keuzes moeten maken en prioriteiten moeten stellen. Hierbij zijn veiligheid en economisch belang leidend.' Conclusie: de biodiversiteit krijgt hier slechts een ondergeschikt belang. Dat moet dus echt anders. Daarom vinden we het cruciaal dat de gemeente Den Haag de tekst overneemt van de Nationale Omgevingsvisie. Beschermen en versterken van de biodiversiteit is een beleidskeuze van landelijk belang. We bevelen nogmaals aan om een deel van de Eneco-gelden te besteden aan de uitbreiding van het areaal natuur, omdat natuur bij uitstek een grote bijdrage levert aan duurzaamheid. Denk aan de rol van bomen bij het verminderen van wateroverlast. Bomen zijn van belang, en daarom moeten er juist meer bomen komen, ook in de ecologische verbindingszone.

Wij vroegen de wethouder bovenal te knokken om veel meer ruimte aan natuur en biodiversiteit te claimen. Ik dank u wel. De voorzitter. Dank u wel, mevrouw Visser. De laatste inspreker van vandaag is mevrouw C. de Jong. Ik denk dat we die eerder hebben gezien. Mevrouw De Jong (R). Geachte voorzitter, geachte raadsleden, geachte wethouders. De AVN heeft u eerder aanbevelingen opgestuurd. We hebben goede antwoorden van de wethouder gekregen. Daarom zal ik het nu kort houden. De nota Stadsnatuur is een belangrijk beleidsdocument dat de eerdere nota Ecologische Verbindingszones opvolgt. Het komt in een tijd dat we allemaal juist het mooie groen en natuur in 8

deze stad extra zijn gaan waarderen. Er staat veel goed beleid in dat de natuur zal versterken, bijvoorbeeld het maken van beheerplannen voor de natuur, struiken planten voor vogels, zaadmengsels zaaien voor vlinders en bijen, anders maaien. We hopen dat de raad ook jaarlijks voldoende fondsen zal begroten voor de uitvoering. We deden een aantal voorstellen voor toevoegingen aan de Stedelijke Groene Hoofdstructuur. Essentieel voor de vogeltrek is de kustzone. Daar wordt gebouwd en daar liggen kansen, bijvoorbeeld voor natuurdaken en voor een zeehondenstrandje. Meer in het binnenland liggen grote groengebieden die belangrijk zijn voor de ecologische verbindingen tussen Natura 2000-gebieden Meijendel en Westduinpark, onder andere de Scheveningse Bosjes. Daarom hebben we voorgesteld het Natuur Netwerk Nederland uit te breiden met de groengebieden daartussen. Ook in Zuidwest gaat veel worden gebouwd. Daar zijn heel veel groenblauwe stroken die samen een fijnmazig netwerk vormen en ook stepping stones.

In het kort stellen we daarom het volgende voor: - het zeehondenstrandje en buurtpark 't Kleine Hout toevoegen aan de Stedelijke Groene Hoofdstructuur; - verder onderzoeken met welk kansrijk groen de Stedelijke Groene Hoofdstructuur kan worden uitgebreid voor de natuur; - het in kaart brengen van het fijnmazige groenblauwe netwerk, zodat het kan worden versterkt, zoals staat op pagina 48 van de nota. Eén ding staat vreemd genoeg niet in de nota. Juist met de vele bouwplannen die er gaan komen, blijft het van belang natuur in de stad te behouden. De raad heeft in 2016 weer bevestigd de Stedelijke Groene Hoofdstructuur niet alleen te versterken maar ook duurzaam in stand te houden. Dat is voldoende geborgd, schrijft de wethouder. Laten we het hopen. Van ons had het in de tekst gemogen, in ieder geval in de omgevingsvisie die nog gaat komen. Bij het bestemmingsplan Kop Assumburgweg, ook op de agenda vandaag, wordt helaas geïllustreerd hoe het toch mis kan gaan. Daar worden ecologische verbindingen gehinderd, evenals het fijnmazig netwerk dat een alternatief zou kunnen vormen. We vragen u als raadsleden het raadsbesluit op deze punten aan te vullen. Dank voor uw aandacht. De voorzitter. Dank u wel, mevrouw De Jong. Dit was het agendapunt Stad in de raad; dat kunnen we nu afronden. Dank voor uw inbreng, dames en heren.

Aan de orde is: C.

Vaststelling van de wijze van afdoening van ingekomen stukken.

De raad heeft hieromtrent beslist zoals hierna bij elk nummer is aangegeven. Nr.

Raadsadres

Voorstel voor afdoening

1

CoachEmUp d.d. 23 november 2020 inzake uitvoeringsbeleid Wmo 2015 (10048718)

2

Federatie Historische Automobiel- en Motorfietsclubs d.d. 26 november 2020 inzake milieuzone bromfietsen/ Heroverwegen sloop- en ontheffingsregeling (10054559) Federatie Historische Automobiel- en Motorfietsclubs d.d. 27 november 2020 inzake milieuzone bromfietsen/ IJscoman Moes en zoon (10054611)

In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan commissie Samenleving In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan commissie Leefomgeving

3

In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan commissie Leefomgeving 9

4

Belanghebbende d.d. 24 november 2020 inzake petitie Groen dak voor Christoffel Plantijnstraat (10054646) I’M BINCK PraktijkAcademie d.d. 3 december 2020 inzake sleutel begane grond Binckhorstlaan 340 (10054689)

In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan commissie Ruimte In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan commissie Ruimte

Nr.

Ter kennisneming

Voorstel voor afdoening

1

Tuinvereniging Clingendael d.d. 20 november 2020 inzake inbreng belanghebbenden herontwikkeling ANWB terrein (10048804) Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat d.d. 23 november 2020 inzake vaststelling Luchtvaartnota 2020-2050 (10048822) Meldpunt Rookoverlast d.d. 23 november 2020 inzake overlast en gezondheidsrisico’s door houtkachels (10048829) Belanghebbende d.d. 28 november 2020 inzake wat gaat Den Haag doen tegen vuurwerkoverlast (10054707) Belanghebbende d.d. 30 november 2020 inzake wethouder (10054717) Stichting Wijkberaad Nieuw Waldeck d.d. 30 november 2020 inzake vestiging van een coffeeshop in Nieuw Waldeck (10054723) De Buurt Bestuurt, actief in Laak d.d. 26 november 2020 inzake veiligheid in Laak (10054730) Belanghebbenden inzake illegale bebouwing Dwarskade (10054735) Stichting Werkgroep Nassaubuurt d.d. 24 november 2020 inzake Parkpop (10054743) Belanghebbende d.d. 24 november 2020 inzake verplaatsen Parkpop naar Malieveld (10054747) Belanghebbende d.d. 25 november 2020 inzake protest verplaatsen Parkpop naar Malieveld (10054766) Belanghebbende d.d. 4 december 2020 inzake vrachtauto’s op trottoir (10054768) Koninklijke Horeca Nederland afd. Den Haag d.d. 6 december 2020 inzake geef de horeca toekomstperspectief (10056257) Algemene Vereniging voor Natuurbescherming d.d. 4 december 2020 inzake Nota Stadsnatuur (10056267) Taekwondovereniging Pusaka d.d.

3 december 2020 inzake discriminatie en racisme bij Taekwondobond Nederland (10056278)

Voor kennisgeving aannemen

5

2

3

4

5 6

7

8 9

10

11

12 13

14

15

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

10

16

17

18

19

20

De Buurt Bestuurt, actief in Laak d.d. 4 december 2020 inzake uitwerking voorstel inleverlocatie(s) (10056371) Lexence N.V. advocaten & notarissen d.d. 8 december 2020 inzake intrekken zienswijze ontwerp gewijzigd omgevingsplan Binckhorst (10058041) Koninklijke Vereniging Stadswerk Nederland d.d. 10 december 2020 inzake landelijk verbod Gewasbeschermingsmiddelen openbare ruimte (10058055) Stichting Mafuganova Valkenbosch d.d. 8 december 2020 inzake waarschuwing nieuwe constructie Vastgoed (10058081) Belanghebbende d.d. 19 november 2020 inzake klacht politie (10058089)

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Aan de orde is: D.

Vaststelling van de Notulen van 3, 4 en 5 november 2020.

De Notulen van 3, 4 en 5 november 2020 worden ongewijzigd vastgesteld.

Aan de orde is: E.

Vaststelling van de Besluitenlijst.

E.1 E.2

Voorstel van het college inzake bekrachtiging geheimhouding Voorstel van het college inzake het normen- en toetsingskader rechtmatigheid Den Haag 2020 (RIS306854) Voorstel van het presidium tot wijziging van de Verordening rechtspositie raads- en commissieleden Den Haag 2019 (RIS307054) Voorstel van het college inzake Verordening tot wijziging van de Verordening binnenhavenbelasting Den Haag 2021 (RIS306952) Voorstel van het college inzake vaststelling exploitatieplan Vroondaal 3e herziening (RIS306658) Voorstel van het college tot vaststelling van de Verordening tot wijziging van de Algemene plaatselijke verordening voor de gemeente Den Haag (APV) (RIS307137) Voorstel van het college inzake Begrotingsactualisatie effecten Coronacrisis en inzet Eneco-reserves (RIS307129) Voorstel van het college inzake vaststellen verordening tot wijziging van de Huisvestingsverordening Den Haag 2019 (RIS306850)

E.3 E.4 E.5 E.6 E.7 E.8

Deze voorstellen worden achtereenvolgens zonder beraadslaging en zonder stemming aangenomen. De voorzitter. Ik geef gelegenheid tot het afleggen van stemverklaringen. Lesley Arp (SP). Voorzitter. Wij wensen geacht te worden tegen voorstel E.7 te hebben gestemd, met name vanwege alles wat onder bullet 2 van het dictum staat.

11

Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Voorzitter. Hart voor Den Haag/Groep de Mos wenst geacht te worden tegen voorstel E.7 te hebben gestemd. Karen Gerbrands (PVV). Voorzitter. De PVV wenst geacht te worden tegen de voorstellen E.4 en E.7 te hebben gestemd. Robert Barker (PvdD). De Partij voor de Dieren wenst ook geacht te worden tegen voorstel E.7 te hebben gestemd. Joris Wijsmuller (HSP). Voorzitter. De Haagse Stadspartij wenst geacht te worden tegen voorstel E.7 te hebben gestemd en ook tegen voorstel E.8. Dat is een tijdelijk reparatievoorstel, maar daarmee worden ook splitsingsvergunningen in kwetsbare wijken mogelijk gemaakt. Daar hebben wij grote moeite mee. De voorzitter. Op mijn lijstje staat als laatste meneer Hoijnck van Papendrecht, die er dus wél is. Ik had een andere melding gekregen, dus dat is alleen maar een mooi teken. Fijn dat u er ook bent, meneer Hoijnck van Papendrecht. Frans Hoijnck van Papendrecht (Fractie Hoijnck). Dank u wel, voorzitter. Ook ik wens geacht te worden tegen voorstel E.7 te hebben gestemd. Adeel Mahmood (NIDA). Voorzitter. Wij wensen ook geacht te worden tegen voorstel E.7 te hebben gestemd. De voorzitter. De fractie van de SP wordt op haar verzoek aantekening verleend dat zij geacht wenst te worden tegen voorstel E.7 te hebben gestemd.

De fractie van Hart voor Den Haag/Groep de Mos wordt op haar verzoek aantekening verleend dat zij geacht wenst te worden tegen voorstel E.7 te hebben gestemd. De fractie van de PVV wordt op haar verzoek aantekening verleend dat zij geacht wenst te worden tegen de voorstellen E.4 en E.7 te hebben gestemd. De fractie van de PvdD wordt op haar verzoek aantekening verleend dat zij geacht wenst te worden tegen voorstel E.7 te hebben gestemd. De fractie van de HSP wordt op haar verzoek aantekening verleend dat zij geacht wenst te worden tegen de voorstellen E.7 en E.8 te hebben gestemd. De Fractie Hoijnck wordt op haar verzoek aantekening verleend dat zij geacht wenst te worden tegen voorstel E.7 te hebben gestemd. De fractie van NIDA wordt op haar verzoek aantekening verleend dat zij geacht wenst te worden tegen voorstel E.7 te hebben gestemd.

Aan de orde is: F.

Datumbepaling initiatiefvoorstel.

F.1 Initiatiefvoorstel van de fractie van Hart voor Den Haag/Groep de Mos: Opknapbeurt voor Haagse binnentuinen 'Voor meer leefbaarheid en meer sociale cohesie' (RIS307243). De voorzitter. Ik kan u namens de portefeuillehouder melden dat een reactie van het college mag worden verwacht in het tweede kwartaal van 2021.

Aan de orde is: G.

Voorstel van het college inzake Raadsvoorstel Stedelijk Energieplan (RIS306869).

12

H. Voorstel van het college inzake bestedingsplan Eneco-middelen duurzaamheid en energietransitie (RIS306372). De voorzitter. We bespreken deze twee agendapunten gezamenlijk. De besluitvorming zal vanavond apart plaatsvinden. Aan de orde is de eerste termijn van de raad. Leden die een interruptie wensen te plegen of een punt van orde hebben, geven dit met een bericht op de app door aan de griffier. Dat zie ik hier ook. Daarom kijk ik soms naar rechts, want daar kan ik het zien als u zich aanmeldt voor een interruptie of een punt van orde. En ik kijk soms naar links, omdat daar mijn telefoon ligt en net bijvoorbeeld Grapperhaus belde, maar dat is opgelost. Zo gaan die dingen. We leven gewoon in een dynamische wereld en een mooie stad. De beraadslaging wordt geopend. Arjen Kapteijns (GroenLinks). Voorzitter. We leven in een mooie stad en met dit Stedelijk Energieplan gaan we de stad nog een beetje mooier maken, want we zetten een volgende stap naar de uitwerking van hoe we onder meer onze huizen gaan isoleren en hoe we als stad gaan verduurzamen. Het zijn niet alleen plannen; er is door de coalitie ook veel geld vrijgemaakt, te weten ruim € 180 mln. Ja, dat is veel geld, maar het is ook nog steeds lang niet genoeg. Want het is een enorme complexe opgave waar we met elkaar voor staan. Dat kan niet genoeg gezegd worden.

Het is niet alleen een technische opgave waarbij we gaandeweg steeds nieuwe innovaties moeten gaan toevoegen, maar ook een opgave om dit samen met de bewoners te doen en ervoor te zorgen dat we de kosten en baten eerlijk verdelen. Dat is echt een klus en dat alles onder enorme tijdsdruk, want de effecten van klimaatverandering worden steeds meer zichtbaar. Maar gelukkig doen we het niet alleen. Want afgelopen vrijdag, vijf jaar na de inwerkingtreding van het klimaatakkoord van Parijs, heeft de Europese Unie besloten om de ambities en doelen rond de CO2-uitstoot verder aan te scherpen en daar dus nog een schepje bovenop te doen. Dus we doen het samen. We zijn als Den Haag onderdeel van een groter plan, zou je kunnen zeggen. Deze maatschappelijke opgave, hoe groot die ook is, biedt ook heel veel kansen: kansen om oude wijken op te knappen, om veel van onze huizen comfortabeler te maken en veel mensen aan werk te helpen. Twee weken geleden in de commissie hebben we een lang en soms ook stevig debat gevoerd. Dat is op zich prima, maar ik ben wel wat bezorgd over de toon waarmee we dat debat met elkaar voeren. Er is hier niemand die weet hoe de komende jaren de invulling van de energietransitie er exact uit gaat zien. Dus laten we vandaag met elkaar, ook in de geest van het klimaatpact dat we met bijna alle partijen hebben getekend, een volgende stap zetten.

Met het Stedelijk Energieplan doen we twee dingen die van nature wat lastig verenigbaar zijn. Enerzijds willen we onze bewoners, bedrijven en medefinanciers meer duidelijkheid geven over wat duurzaamheid nu daadwerkelijk gaat betekenen, en tegelijkertijd kunnen en willen we niet te veel invullen wat we nu nog niet weten, wat het beste gaat werken. In die balans moeten we elkaar vinden. Daarbij zijn woorden en hoe je dingen precies opschrijft heel belangrijk. Alle plannen voor na 2021 waren al indicatief. Voor alle richtingen komen immers nog uitwerkingen en voorstellen. Maar ik denk dat het goed is dat we dat als raad nog wat verder verduidelijken. Daarom staat mijn naam ook onder het amendement dat de VVD zo gaat indienen, waarin we voor het bestedingsplan voor de Enecogelden nog nadrukkelijker aangeven dat we nu nog geen definitieve keuzes maken voor na 2021. Dat geeft ons allemaal ruimte om volgend jaar te benutten om in gezamenlijkheid een aantal zaken verder te onderzoeken. Kansrijke voorstellen in de vorm van moties vandaag steunen wij daarom. Als GroenLinks zien we veel kansen voor het oprichten van een duurzame WOM, een wijkontwikkelingsmaatschappij. Dat biedt kansen, juist in wijken met veel sociale woningen in het bezit van corporaties. Via zo'n WOM kun je met andere financiers slecht geïsoleerde woningen opkopen, duurzaam opknappen en vervolgens weer terug verkopen.

Daarom dien ik een motie in, mede namens de Partij van de Arbeid en D66, waarin ik het college vraag met een of meerdere voorstellen te komen op welke wijze het inrichten van een duurzame WOM kan bijdragen aan de verduurzaming van corporatiewoningen, en dit nog in het eerste kwartaal van 2021 te delen met de raad. Tot zover, voorzitter.

13

De voorzitter. Dank u wel, meneer Kapteijns. Er is een interruptie van niemand anders dan de heer Barker. Robert Barker (PvdD). Dank u wel dat u mij de eerste interruptie van de digitale raad toestaat. Ik heb een vraag aan de heer Kapteijns over de WOM. Is de bedoeling van zijn motie dat er sowieso een WOM komt of dat er een onderzoek komt naar een WOM? In de commissie vond ik niet heel duidelijk wat de meerwaarde van de WOM is, maar ik ben wel benieuwd naar een onderzoek. Arjen Kapteijns (GroenLinks). Het is denk ik geen toeval dat de heer Barker de eerste interruptie heeft van deze eerste digitale Haagse gemeenteraad. Het is hem gegund. Ik vind het ook een goede vraag, een goede interruptie. Ik denk, ook op basis van ervaringen in andere steden en zelfs in Den Haag, dat het heel kansrijk kan zijn. Maar voordat we daar echt over kunnen besluiten, is het denk ik belangrijk dat we dat verder laten onderzoeken. In dat opzicht is mijn motie ook te zien als een onderzoeksmotie. Ik hoop dat we in het eerste kwartaal op basis van zo'n onderzoek - met uw steun voor mijn motie moet dat mogelijk zijn - kijken hoe we daar echt invulling aan kunnen geven. Karen Gerbrands (PVV). Ik zat eerst te twijfelen, maar ik wil even terug naar de woorden van de heer Kapteijns, die zat te zeuren over de toon van het debat in de commissie.

We hebben het daar voornamelijk gehad over de participatie van de burgers. Dat hebben we ook weer van de insprekers kunnen horen. Dus ik zou het eigenlijk wel op prijs stellen als de heer Kapteijns daar nou eens wat over zou zeggen, want dat heeft hij in de commissie namelijk ook niet gedaan. Arjen Kapteijns (GroenLinks). Ik heb daar zeker wat over gezegd en ik heb het zelfs in mijn bijdrage genoemd. We moeten dit samen met onze bewoners doen. Dat is best ingewikkeld. Daarbij moeten we de balans zoeken tussen mensen voldoende duidelijkheid geven en mensen het gevoel geven dat als ze er zelf aan toe zijn natuurlijke momenten, bijvoorbeeld als de keuken verbouwd moet worden of als er andere dingen aangepakt worden, hele goede momenten zijn om dan ook meteen de verduurzaming een stap verder te brengen. Joris Wijsmuller (HSP). Mijn collega Kapteijns verschuilt zich heel erg achter intenties, achter onderzoeken en achter allerlei vaagheden, terwijl we als gemeente de regie moeten nemen om de CO2reductie tot stand te brengen. Waarom zegt GroenLinks niks over het volledig uitblijven van concrete CO2-doelen in alle plannen? Wat is het CO2-doel van uw WOM eigenlijk? Arjen Kapteijns (GroenLinks). Ik heb niet het idee dat ik me ergens achter verschuil. Ik denk dat we hele concrete CO2-doelen hebben. We hebben als stad de ambitie om in 2030 klimaatneutraal te zijn.

Daar zijn we vrij uniek in. We hebben in de begroting ook allerlei indicatoren; dat weet u denk ik als geen ander. Wat de WOM moet gaan opleveren, is precies onderdeel van wat we moeten gaan uitzoeken. Het zal heel erg afhankelijk zijn van wat voor types woningen daarin terecht kunnen komen en tot welk energielabel je die verduurzaming kunt doen. Maar ik denk dat het heel goed mogelijk is om dat concreet te maken op het moment dat er een voorstel voor komt, waar we dan met elkaar over gaan besluiten. Joris Wijsmuller (HSP). De cijfers in de begroting kijken terug. 2030 is totaal niet vertaald in een concreet CO2-tijdspad. Waar vinden we dan die concrete CO2-doelen? Waarom ontbreekt het bij alle voorstellen voor het geld van Eneco aan CO2-reductierendement? Arjen Kapteijns (GroenLinks). De heer Wijsmuller shopt lekker in de balans waar ik het in mijn bijdrage over had: de balans tussen 'hoe concreet willen we nu de plannen maken' versus 'hoe geven we maximale ruimte aan onze bewoners en ook aan innovaties om dingen mogelijk te maken'. Ik denk dat het heel verstandig is dat we daar nu nog niet op alle onderdelen heel concrete CO2-doelen aan hangen, maar dat we juist met elkaar die beweging in gang moeten zetten om daar het maximale uit te halen. De ene keer zegt de heer Wijsmuller: ik wil concrete doelen.

En bijvoorbeeld bij het Warmteplan Laakhaven zegt de heer Wijsmuller: dit is veel te concreet, we moeten veel meer ruimte overlaten aan de stad. Dat zijn twee dingen die niet allebei tegelijkertijd waar kunnen zijn. 14

De voorzitter. Door de heer Kapteijns, daartoe gesteund door mevrouw Holman en de heer Groenewold, wordt de volgende motie (Stedelijk Energieplan.16 GL) ingediend:

Motie Stedelijk Energieplan.16 GL De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 16 december 2020, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Raadsvoorstel Stedelijk Energieplan (RIS306869). Overwegende, dat: ▪ het college met het Stedelijk Energieplan een volgende stap zet in de wijze waarop samen met de bewoners de verduurzaming van de stad vorm gaat krijgen; ▪ isolatie en verduurzaming van de bestaande woningvoorraad belangrijke onderdelen vormen van deze maatschappelijke opgave. ▪ isolatie en verduurzaming van woningen leidt tot meer comfort en een lager energieverbruik voor bewoners. Constaterende, dat: ▪ woningcorporaties een groot aandeel van de Haagse woningvoorraad bezitten, maar niet de middelen hebben om de benodigde grootschalige duurzame investeringen in het door de gemeente gewenste tempo te kunnen doen.

Van mening, dat: ▪ de financiële situatie van woningcorporaties geen belemmering mag vormen voor het tempo waarin de energietransitie gerealiseerd wordt; ▪ ook particuliere huurders van woningen, net als particuliere woningeigenaren, profijt moeten kunnen hebben van de verduurzaming van de Haagse woningvoorraad; ▪ een coördinerende rol vanuit de gemeente wenselijk is om de verduurzaming van huurwoningen te versnellen en in goede banen te leiden; ▪ een duurzame wijkontwikkelingsmaatschappij (WOM) een mogelijk instrument is om deze gemeentelijke rol te vervullen door huurhuizen tijdelijk op te kopen, te verduurzamen, en terug te verkopen aan woningcorporaties en dit via een revolverend investeringsfonds te bekostigen. Verzoekt het college: ▪ met één of meerdere voorstellen te komen op welke wijze het inrichten van een Duurzame WOM kan bijdragen aan de verduurzaming van (corporatie)woningen; ▪ dit nog in Q1 van 2021 te delen met de raad. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Karen Gerbrands (PVV). Voorzitter. Het is wel duidelijk dat Greenpeace aan het roer staat van Den Haag.

Terwijl de halve stad zich inmiddels afvraagt hoe ze de eindjes aan elkaar moeten knopen vanwege de coronacrisis, gaan we daarom vandaag stemmen over het Stedelijk Energieplan, een plan dat in het teken staat van een onnodige en onrendabele energietransitie. Terwijl er wordt bezuinigd op welzijnswerk en thuiszorg en terwijl veel mensen hun inkomen kwijtraken vanwege de grootste crisis ooit in vredestijd, gaat dit college honderden miljoenen euro's belastinggeld over de balk smijten om onze Haagse energievoorziening zo'n 20% duurder te maken. Het lijkt wel alsof er niet meer logisch wordt nagedacht, omdat de klimaatgekte compleet is doorgeslagen. De werkelijkheid is uit het oog verloren. Hagenezen worden in een groene dwangbuis gedwongen en betalen straks de rekening. Het gebruiken van fossiele brandstoffen belachelijk duur maken met belastingen en huizen van het gas af halen in ruil voor onrendabele oplossingen gaat geen einde maken aan het fossiele tijdperk, kan ik u 15

zeggen. Het maakt slechts een einde aan onze economische welvaart, want het kost ons bakken met geld en de kosten die gepaard gaan met van het gas af gaan, vaak tienduizenden euro's, verdien je in decennia nog niet terug. Dat blijkt ook uit het onderzoek van het PBL. De inwoners van onze stad moeten die vele tienduizenden euro's de komende jaren gaan ophoesten, tenzij je een arme immigrant met een uitkering en een sociale huurwoning bent natuurlijk. Dan wordt alles gratis voor je geregeld en woon je straks met huursubsidie in een duurzaam huis met nul op de meter. Maar werk je hard en heb je met pijn en moeite een huis kunnen kopen in deze tijd met een torenhoge hypotheek, dan word je de komende jaren nog eens extra op kosten gejaagd voor de GroenLinkse hobby van dit college, en dat zonder dat je iets is gevraagd. Want dat zogenaamde participatietraject was een lachertje. De belangrijkste vraag, de enige vraag die ertoe doet, is bewust niet gesteld: wilt u van het gas af en bent u bereid om daar tienduizenden euro's uit uw eigen zak voor neer te tellen? Daarom dienen wij de volgende motie in met als dictum: verzoekt het college middels een referendum het Haagse volk te raadplegen over de vraag of zij van het gas af willen.

Dat deze motie hard nodig is, konden we ook horen van de heren Kokxhoorn en Loeven, die zich ook niet gerepresenteerd voelen door de zogenaamde door de gemeente gekozen vertegenwoordigers van de wijk. Voorzitter. Dan over het bestedingsplan voor de Eneco-middelen. Nederland moet de komende vijf weken in lockdown om het coronavirus terug te dringen. Veel Hagenaars en Hagenezen raken hun baan kwijt. Hun bedrijf gaat failliet. Ze kunnen de eindjes niet meer aan elkaar knopen. In plaats van dat dit college de gigantische som Eneco-gelden aanwendt om deze mensen te hulp te schieten, wordt er € 185 mln. verbrast aan duurzaamheid en een onnodige en onrendabele energietransitie. Foutere keuzes bestaan niet. Ik heb het ook al gezegd in de commissie: nergens is de kloof tussen de politiek en de burger zo groot als op de werkkamer van wethouder Van Tongeren. Dit is geen college dat het beste voorheeft met de mensen in de stad, maar een links-elitaire kliek die belastinggeld ziet als een gratis fortuin waarmee zij hun eigen hobby's kunnen bekostigen. Daarom dienen wij de volgende motie in met als dictum: verzoekt het college de Eneco-middelen bestemd voor duurzaamheid en energietransitie in liquide middelen terug te geven aan de Haagse burgers die het hardst worden geraakt door de coronacrisis. De voorzitter.

Door mevrouw Gerbrands wordt de volgende motie (Stedelijk Energieplan.7 PVV) ingediend:

Motie Stedelijk Energieplan.7 PVV De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 16 december 2020, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Raadsvoorstel Stedelijk Energieplan (RIS306869). Overwegende, dat: ▪ huizen van het gas af halen financieel niet rendabel is. Van mening, dat: ▪ Hagenaars over een dergelijk ingrijpend besluit moeten worden geraadpleegd. Verzoekt het college: ▪ middels een referendum het Haagse volk te raadplegen over de vraag of zij van het gas af willen. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door mevrouw Gerbrands wordt de volgende motie (Eneco Duurzaamheid en Energietransitie.4 PVV) ingediend:

16

Motie Eneco Duurzaamheid en Energietransitie.4 PVV De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 16 december 2020, ter bespreking van Bestedingsplan Enecomiddelen Duurzaamheid en Energietransitie. Overwegende, dat: ▪ de coronacrisis een ongekend spoor van financiële ellende achterlaat in onze stad. Van mening, dat: ▪ de prioriteit van het stadsbestuur zou moeten liggen bij het financieel welzijn van de Haagse bevolking in plaats van bij de hobby’s van GroenLinks. Verzoekt het college: ▪ de Enecomiddelen bestemd voor duurzaamheid en energietransitie in liquide middelen terug te geven aan de Haagse burgers die het hardst worden geraakt door de coronacrisis. En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Robert Barker (PvdD). Voorzitter. We bespreken vandaag het Haagse antwoord op de klimaatcrisis. Na eerst de kadernota en programmabrieven te hebben gelezen, zou nu echt het stuk komen waarin alles duidelijk werd. Maar helaas, we schuiven de aanpak van het klimaatprobleem weer voor ons uit. Deze kans grijpt de Partij voor de Dieren dan maar om met zes voorstellen te komen. Allereerst zien we dat er geen zicht is op een eindplaatje.

Waar werken we naartoe, wat zijn de tussendoelen en waarom kiezen we voor een bepaalde inzet? Goed beleid wordt gebaseerd op het vaststellen van het bestaan van een specifiek probleem waar overheidsinzet een oplossing voor is. Om dit scherper te krijgen dien ik de volgende motie in, samen met de HSP en de ChristenUnie: verzoekt het college per voor te leggen raadsvoorstel duidelijk te maken wat het specifieke probleem is dat met het voorstel wordt geadresseerd en wat het beoogde kwantitatieve resultaat is van het voorstel. Ten tweede worden middelen ingezet en wordt daar het labeltje 'revolverend' op geplakt, maar niemand weet nog wat dit precies betekent, dit ondanks dat dit al in het coalitieakkoord stond en ondanks dat de rekenkamer hier goede punten over heeft gemaakt. Vandaar dat ik de volgende motie indien, samen met de ChristenUnie/SGP: verzoekt het college bij de verdere uitwerking van het bestedingsplan bij elk onderwerp waar wordt gesproken over revolverendheid de raad puntsgewijs te informeren over de zes kernvraagstukken van de Haagse rekenkamer. Ten derde hanteert het college op sommige onderdelen de benadering 'na mij de zondvloed'. Het financiert bestaande ambtelijke capaciteit met Eneco-middelen en in 2023 zijn de middelen op. De gemeente hoopt dat dan het Rijk het gaat betalen.