RIS307575 bijlage

Meer levendigheid in de winkelgebieden Haagse winkelgebieden in kaart Accountmanagement Omzetcijfers CBS Ontwikkelingen in de stad Retailmonitor + andere gegevens

vastgoedeigenaren wie en wanneer?

investeren

We gaan een kansenkaart opstellen per winkelgebied

- Ruimte bieden aan nieuwe concepten waarbij horeca (zonder alcohol), toerisme en detailhandel worden gecombineerd.

gemeente

- Een economische toekomstvisie opstellen voor markten binnen winkelgebieden.

BIZ, ondernemersvereniging of individuele ondernemers

- Pick-up points passen goed binnen de hoofdwinkelstructuur

27

Aan de slag!

7. Programma uitstraling en bereikbaarheid winkelgebieden 7.1 Veilig en schoon als basis in ieder winkelgebied Met de ‘basis op orde’ streven we naar winkelgebieden die veilig en schoon zijn. In een prettige omgeving verblijft de bezoeker immers langer en is het goed ondernemen. De volgende zaken zijn van belang: Ondermijningsaanpak Ondermijning houdt in dat de onderwereld gebruikt maakt van diensten van de bovenwereld om criminele activiteiten uit te voeren. Het ondermijningsbeeld van Den Haag beschrijft gebieden en branches die kwetsbaar zijn voor criminele ondermijning en daarmee oneerlijke concurrentie voor bonafide ondernemers. Voorbeelden van gevoelige branches zijn horeca en avondwinkels. Een concrete actie in dit programma is een onderzoek naar mogelijkheden om overconcentratie van bepaalde gevoelige branches tegen te gaan, zodat de oorzaak eerder kan worden aangepakt. Het collegebestuur heeft prioritaire gebieden aangewezen in de stad voor een integrale aanpak; Kaapseplein, Jan Luykenlaan / Van Baerlestraat, Duindorp, Weimarstraat / Beeklaan en de Zevensprong. De Weimarstraat valt daarbij binnen de hoofdwinkelstructuur. In de Weimarstraat is inmiddels voor detailhandel een vergunningplicht ingesteld. Met de vergunningplicht voor een deel van de Weimarstraat en de Beeklaan zet de burgemeester een eerste stap tegen ondermijning in dit gebied.

De vergunningplicht houdt foute ondernemers tegen. En het helpt om eerlijke ondernemers aan te trekken. Ook wordt onderzocht of het opzetten van een pandenbank kan helpen tegen leegstand en verloedering. Winkeldiefstal en overvallen De veiligheid van ondernemers en bezoekers hangt samen met het terugdringen van winkeldiefstal en overvallen. In relatie met het veiligheidsplan worden er concrete tips en voorbeelden gedeeld, zodat winkeldiefstal en overvallen zo veel mogelijk wordt voorkomen. Ook blijven we ondernemers actief stimuleren en wijzen op het belang van melding en aangifte. Sleutel op de deur, camera in de winkel en een alarm bij vertrek.

Cyber security Ondernemers doen er alles aan om niet ten prooi te vallen van criminaliteit. Echter steeds meer ondernemers profileren zich, versneld door corona, nu ook online. Alleen weten zij zich in de digitale wereld nog niet goed te wapenen tegen criminelen. De cyber security van winkeliers blijkt helaas ver onder de maat. Voorkomen is beter dan genezen en daarom gaan we ondernemers informeren en adviseren om weerstand te bieden aan de gevaren van cybercrime. Samenwerken en Keurmerk Veilig Ondernemen Wanneer ondernemers, gemeente, politie en buurtbewoners nauw samenwerken op onderwerpen als schoon en veiligheid, ervaren bezoekers minder overlast en daalt het vandalisme en criminaliteit in de winkelstraat. Door onderling afspraken te maken, worden concrete problemen in het winkelgebied sneller en beter aangepakt. Het Keurmerk Veilig Ondernemen bestaat nog wel en kan als certificering voor winkelgebieden worden gebruikt. Het gesprek op gang brengen tussen de verschillende partijen is echter belangrijker dan de classificatie van de sterren van het keurmerk. Daarom kiezen we voor een praktische aanpak. We geven aandacht aan het faciliteren en het samenbrengen van de diverse partijen, zoals ondernemers en politie. We sporen ondernemers aan om schoon, heel en veilig als vast onderdeel op te nemen in een activiteitenplan van een BIZ of winkeliersvereniging.

7.2 De fysieke uitstraling van het winkelgebied (heel) De openbare ruimte is een belangrijk onderdeel van de presentatie en beleving van winkelgebieden. Ondernemers zien een herinrichting vaak ook als een impuls om in de eigen panden en winkels te investeren. Aansluitend op de visie per winkelgebied wordt gekeken hoe de fysieke uitstraling van een winkelgebied is. Er wordt onderzocht welke gebieden onder de maat scoren op de uitstraling van de panden en gevels. Over het algemeen gaat het hier vooral om een schouw en het regulier onderhoud. Complete herinrichtingen komen meestal alleen in beeld als het principe ‘werk met werk’ kan worden toegepast, bijvoorbeeld door mee te liften op de vervanging van het riool. Alle winkelgebieden zijn gebaat bij een uitnodigende uitstraling van panden.

Centra met één eigenaar hebben een groot voordeel ten opzichte van winkelgebieden waar sprake is van veel pandeigenaren. Dankzij één vastgoedeigenaar is het creëren van een goede uitstraling en het bepalen van de juiste mix aan huurders meestal makkelijker te realiseren. In eerste instantie leggen we dan ook de aandacht bij de winkelgebieden die te maken hebben met meerdere vastgoedeigenaren of versnipperd eigendom. Onderwerpen als onderhoud gevels, dichtgeplakte etalages en branchering staan daarbij op de agenda. Ook voor een aantal prioritaire winkelgebieden en extra aandacht gebieden ligt de opgave om de uitstraling van de straat aan te pakken (onderdeel Beleid & Visie ontwikkeling). Fysieke branding (binnenstad) Naast het vastgoed en de openbare ruimte, draagt ook de fysieke herkenbaarheid van het winkelgebied bij aan de uitstraling. Dat is voor een winkelgebied met een groter verzorgingsniveau belangrijker, dan voor de meeste wijk- en buurtcentra. Voor de binnenstad zijn er sfeergebieden gedefinieerd, welke staan beschreven in de agenda Binnenstad. Een van de eerst herkenbare sfeergebieden, met een toepassing van fysiek branding, is Chinatown. Ook is ingezet op het versterken van de fysieke uitstraling en herkenbaarheid van het Hofkwartier. Ook het Museumkwartier wordt steeds herkenbaarder als gebied.

De aankomende periode wordt onderzocht hoe de overige sfeergebieden van de binnenstad nog beter tot hun recht kunnen komen zoals het Oude Centrum. 7.3 Het bereikbaar houden van de winkelgebieden Inwoners en bezoekers van de stad maken bij ieder bezoek een afweging tussen auto, openbaar vervoer, de fiets of lopend. Parkeergarages blijken echter nog niet optimaal vindbaar. De gemeente onderzoekt of de parkeercapaciteit voor auto en fiets bij winkelgebieden beter op elkaar afgestemd kan worden en hoe we parkeerplekken beter vindbaar kunnen maken. Park & Ride en Park & Bike voorzieningen spelen hierbij een belangrijke rol en worden waar mogelijk dan ook geoptimaliseerd. Het mobiliteitsbeleid wordt vanuit retailoogpunt gevoed met ideeën. Waar nodig worden in winkelstraten speciale winkelstraatregelingen ingesteld, eventueel aangevuld met groengele zones en vormen van smartparking. Tijdens winkeltijden is het niet toegestaan hier met bewonersvergunningen te parkeren. Wegwerkzaamheden Onderhoud of wegwerkzaamheden kunnen een hinder zijn voor een winkelgebied. In de meest praktische zin: bezoekers kunnen het winkelgebied niet

goed bereiken. Het is van belang dat er tijdens het werk voldoende aandacht is voor de belangen van de ondernemers en de gebruikers van de straat. Voor aannemers die door de gemeente worden ingehuurd geldt de BVC-procedure, waarbij de C voor communicatie staat. Dat betekent dat de gemeente eisen stelt aan de communicatie met omwonenden en andere belanghebbenden. De gemeente heeft geen invloed op de werkzaamheden en de communicatie van nuts- en kabelbedrijven. We streven naar winkelgebieden die schoon, heel en veilig zijn. In een prettige omgeving verblijft de bezoeker langer. Dat is goed voor de omzet van de ondernemer. We sporen ondernemers aan om schoon, heel en veilig op te nemen in het jaarplan van BIZ of vereniging. Met een praktische aanpak brengt de gemeente alle partijen in overleg. Gerichte aanpak op veiligheid, zorgt o.a. voor het terugdringen van winkeldiefstal. De fysieke uitstraling van het winkelgebied. In samenwerking met vastgoedeigenaren wordt, waar mogelijk, gekeken naar verbetering van de fysieke uitstraling van winkelgebieden. Het bereikbaar houden van de winkelgebieden Er wordt onderzocht of de bereikbaarheid van winkelgebieden (ook tijdens wegwerkzaamheden) kan worden verbeterd.

29

Aan de slag!

8. Programma ondersteuning collectieven & individuele retailers 8.1 Stimuleren, ondersteunen en versterken van collectieven 8.1.1 Platform winkelgebieden Het platform winkelgebieden van het Haags Retailpunt is ingericht voor winkeliersverenigingen/BIZ-en en helpt hen het winkelgebied te professionaliseren. Met actief accountmanagement houdt het HRP een vinger aan de pols in de winkelgebieden van Den Haag. Hiermee gaan we ook de komende jaren mee door.Het HRP werkt vraaggericht, wat inhoudt dat het winkelgebied zelf een probleem of vraagstuk formuleert. Daarnaast adviseert het HRP over bijvoorbeeld marketing, boekhouding of branchering. Ook bieden zij collectieve veiligheidstrainingen aan en geven ze tips op het gebied van organisatie en duurzaam ondernemen. Het organiseren en besturen van een collectief kost ondernemers veel tijd. Een veelgehoord geluid vanuit de besturen is dat ze wel willen professionaliseren, maar tijd, handjes of kennis te kort komen. De strippenkaart, een product van het HRP, moet daar een oplossing voor gaan bieden. De strippenkaart geeft de mogelijkheid om als winkelgebied financieel ondersteund te worden zodat zij kunnen professionaliseren op het gebied van marketing, bestuurlijke ondersteuning, verduurzaming, branchering/leegstandsbestrijding, etc. Initiatief voor het aanvragen ligt bij het bestuur van een ondernemersvereniging of BIZ.

Op basis van de probleemstelling en toekomstvisie wordt vervolgens door het HRP beoordeeld óf en zo ja hóe de strippenkaart op een effectieve manier kan worden ingezet. Als de voorgestelde aanpak bijdraagt aan het professionaliseren van het winkelgebied, dan wordt met de strippenkaart 50 procent van de kosten betaald, met een maximum van 5.000,- euro. Het winkelgebied investeert zelf de andere 50 procent. Per jaar is er ruimte voor 10 strippenkaarten. 8.1.2 Uitbreiden van BIZ-gebieden De Haagse Bedrijven Investeringszones (*) worden waar mogelijk uitgebreid, versterkt en vernieuwd. Met een BIZ kunnen ondernemers zélf collectief investeren in het aantrekkelijker en economisch sterker maken van hun bedrijfsomgeving. Den Haag faciliteert en stimuleert deze initiatieven, met als doel een BIZ zo makkelijk, aantrekkelijk en effectief mogelijk te maken. Het BIZ-infor-

matiepunt (onderdeel HRP) informeert, ondersteunt en begeleidt winkeliersverenigingen/BIZ-en bij het oprichten (of verlengen) en organiseren van hun Bedrijven Investeringszone. Ook worden kwartiermakers beschikbaar gesteld voor kansrijke winkelgebieden die een BIZ willen starten of verlengen. Deze inzet richt zich op logisch afgebakende winkelgebieden van voldoende omvang binnen de hoofdwinkelstructuur. Uitgangspunt blijft dat een BIZ een instrument van, voor en door ondernemers (en/of eigenaren) is en waarbij het Haags Retailpunt hen helpt om te professionaliseren. 8.2 De lokale ondernemer weerbaar Het Haags Retailpunt heeft zich tot op heden vooral geconcentreerd op het versterken van de collectieven. Maar ook de individuele retailer benadert het HRP regelmatig voor advies en ondersteuning. Met flinke uitdagingen zoals online shoppen, de coronacrisis, veranderende consumentenbehoeften, huurprijzen, veiligheid, ICT etc. zijn er genoeg onderwerpen waar het HRP in kan inspireren, adviseren en faciliteren. Er is al een aantal projecten opgezet om het individuele ondernemerschap te versterken. Voorbeelden zijn projecten als Storey en Retail Kickstart, waarbij ondernemers onderling kennis en ervaring uitwisselen en zo van elkaar kunnen leren. Maar ook via het netwerk en op de social mediakanalen worden ondernemers door elkaar geinspireerd en komen ze met elkaar in contact.

Lokale ondernemers zijn vaak unieke, beeldbepalende ondernemers in zowel de binnenstad als in de buurten en wijken. Een netwerk waarbij deze vooruitstrevende en bijzondere ondernemers van elkaar kunnen leren, zorgt voor inspiratie en stimuleert startende ondernemers om ook door te groeien tot lokale held. Door middel van informatievoorziening, bijeenkomsten, workshops en het ontsluiten van netwerken geeft het HRP ondernemers én collectieven handvatten om toekomstbestendig te ondernemen.

8.3 Klimaatneutrale en duurzame winkelgebieden Dit college streeft ernaar om in 2030 een klimaatneutrale stad te zijn. Die duurzaamheidsambitie geldt ook voor winkelgebieden en al haar ondernemers. Dat betekent dat retailers en vastgoedeigenaren in de komende 11 jaar moeten investeren in energiebesparende maatregelen in zowel bedrijfsvoering als in hun panden. Deze maatregelen verdienen zich op termijn terug door de besparing die ze opleveren. Een duurzaam winkelgebied heeft daarnaast een aantrekkende werking op de consument die zich bewust bezighoudt met zijn of haar ecologische voetafdruk. 8.3.1 Duurzame logistiek Den Haag wil een schone, toekomstbestendige stad zijn. Voor de economische ontwikkeling van de stad is het belangrijk dat de stad goed bereikbaar blijft en het winkelgebied aantrekkelijk is. Daarnaast moet ook de bevoorrading van bedrijven snel en efficiënt zijn. Tegelijkertijd groeit het aantal inwoners van Den Haag de komende jaren en wordt de ruimte in de stad schaarser. Een flinke uitdaging, om de doelstelling klimaatneutraal in 2030 te behalen. Samen met het Rijk en de andere grote steden werken we aan de formulering van één uniforme milieuzone waarmee de meest vervuilende bestel- en personenwagens uit het centrum worden geweerd.

Met het convenant Stedelijke distributie Den Haag en de Green Deal Zero-emission Stadslogistiek (GD-ZES) zet Den Haag zich samen met het bedrijfsleven in voor de bereikbaarheid van onze stad. Volledig emissieloos, stankvrij en geruisloos vervoer is hierbij het aanlokkelijke eindperspectief. Er wordt gewerkt met venstertijden, milieuzones en er is een stimulering voor het gebruik van schone voertuigen en slimme logistiek. Met ingang van 1 juli 2021 geldt er in Den Haag een milieuzone voor oude personenauto’s en bestelauto’s die op diesel rijden. Ook wordt er samen met ondernemers actief gewerkt aan schone manieren van bevoorrading van winkels en het bezorgen van pakketten. We volgen de ontwikkelingen op de voeten informeren ondernemers over toekomstige veranderingen. Ook dragen we concrete oplossingen aan en proberen we ondernemers van elkaar te laten leren. Een voorbeeld van een slimme oplossing is het gebruik van de deelauto. 8.3.2 Collectieve afvalinzameling Ook het verwijderen van bedrijfsafval zorgt dagelijks voor een groot aantal verkeersbewegingen. Het verantwoord beheer van bedrijfsafval is een wettelijke taak van ondernemers. Een groot aantal afvalinzamelaars rijdt soms zelfs achter elkaar de stad in. Bureau Binnenstad heeft daarom pilots opgezet om

tot een vermindering van vervoersbewegingen te komen. Dit doet zij in samenwerking met afvalinzamelaars, ondernemers en gemeente. Hierbij worden zowel milieuaspecten als kosten in de afwegingen meegenomen.

8.4 Praktische tools om duurzaam en verantwoord te ondernemen

Den Haag geniet wereldwijde bekendheid als Internationale Stad van Vrede en Recht en Stad aan Zee. Dagelijks wordt in Den Haag gewerkt aan een betere wereld. Deze maatschappelijke positionering van Den Haag is uniek en een belangrijke vestigings- en bezoekfactor. Dat Den Haag een prachtige, internationale stad met brede maatschappelijke betekenis is, willen en kunnen we beter uitdragen. Duurzaam, groen, milieuvriendelijk. Het zijn inmiddels belangrijke woorden voor iedere ondernemer. Economische ontwikkeling gaat steeds vaker hand in hand met maatschappelijke uitdagingen. Ondernemers zijn zeker bereid om duurzaam te ondernemen als het niet ten koste gaat van hun tijd en inkomsten. Binnen de gemeente zijn er diverse stimulerende maatregelen om duurzaam te ondernemen. Op de website van de gemeente staan al deze mogelijkheden en maatregelen. Daarnaast kunnen ondernemers terecht bij het fysieke loket ‘Hou van je Zaak’. De medewerkers van dit loket bieden advies en energiescans aan. Ondernemers krijgen hiermee inzicht in concrete maatregelen met investeringsbedragen en terugverdientijden. Voor hen geldt overigens de plicht uit de wet milieubeheer om de maatregelen te nemen die ze binnen 5 jaar terugverdienen. Gemeente Den Haag geeft prioriteit aan toezicht op energiebesparing, zoals het verstandig omgaan met winkelverlichting.

Verlichting buiten openingsuren heeft echter wel vaak een veiligheidsfunctie, creëert sfeer en maakt producten in etalages zichtbaar. Samen met de ondernemers onderzoeken we hoe deze functies kunnen behouden, maar tegelijkertijd werken aan een duurzame en schone sector. De gemeente brengt ondernemers in contact met startups die kunnen helpen bij het oplossen van vraagstukken rondom duurzaamheid. Voor een individuele ondernemer brengt dit forse investeringen mee. Maar wanneer ondernemers de krachten bundelen en gezamenlijk inkopen, gaan de bedragen per ondernemer naar beneden.

31

Aan de slag!

8. Programma ondersteuning collectieven & individuele retailers

Om de Haagse ondernemer (beginnend of groeiend) te voorzien van alle benodigde informatie en kennis, zijn er een aantal servicepunten ingericht. Als ondernemer is het niet altijd makkelijk om de weg te vinden binnen de gemeente. Vergunningen, regels, procedures: waar begin je? Het Ondernemersportaal ondersteunt Haagse ondernemers. Het ondernemersportaal is er voor alle soorten ondernemingen, start-up, dienstverlening, kantoren, maar ook retail. Ben je ondernemer en wil je graag verduurzamen, maar weet je niet precies hoe? Het fysieke loket ‘Hou van je Zaak’ is volledig opgericht om ondernemers helpen bij duurzaamheidsvraagstukken. Het Haags Retailpunt is specialistischer ingericht en vervult een centrale rol bij het ondersteunen van retailers, BIZ-en en ondernemerscollectieven in Haagse winkelgebieden. Hoewel het Haags Retailpunt zich voor een belangrijk deel heeft gericht op de collectieven, voelen individuele retailers zich ook aangesproken door het HRP. Naast het versterken van collectieven, zetten we de aankomende periode ook in op het versterken van individuele retailers, met daarbij de focus op lokaal ondernemerschap. Juist deze Haagse ondernemers geven Den Haag als winkelstad een specifieke eigenheid, zorgen voor vernieuwing en maken Den Haag anders dan andere winkelsteden.

Stimuleren, ondersteunen en versterken van collectieven Binnen goede winkelgebieden werken ondernemers samen.

Klimaat neutrale en duurzame winkelgebieden

Den Haag streeft naar

2030 aantrekkelijke, bereikbare

HRP inspireert, stimuleert en ondersteunt besturen bij het professionaliseren van het collectief.

klimaatneutrale stad O.a. met

“de strippenkaart” Een financiele vergoeding, in te zetten op o.a. marketing of bestuurlijke ondersteuning.

Retailers en vastgoedeigenaren moeten investeren in duurzame maatregelen in zowel bedrijfsvoering als in hun panden.

Deelauto’s stimuleren

HRP vormt BIZ informatiepunt

Uitbreiden BIZ gebieden

Ondersteuning bij BIZ proces

Aansluiten bij convenant Green Deal Zeroemission om o.a. vervuilende bestel- en personenwagens uit het centrum te weren.

Zoeken naar schone manieren van bevoorrading van winkels en het bezorgen van pakketten (online winkelen).

De lokale ondernemer weerbaar maken voor de toekomst HRP biedt cursussen, inspiratie, netwerk en informatie

Praktische tools om duurzaam en verantwoord te ondernemen. Duurzaam, groen, milieuvriendelijk ondernemen.

+

Collectieve afvalinzameling om minder vervoersbewegingen in de stad te realiseren.

Stimuleren van vernieuwing Winkelgebieden en ondernemers stimuleren om constant te blijven inspelen op de veranderende levensstijl van de consument.

33

Aan de slag!

9. Programma relatiebeheer 9.1 Accountmanagement & dienstverlening Een goede relatie onderhouden met ondernemers(organisaties), BIZ-en, vastgoedeigenaren, onderwijsinstellingen en andere stakeholders staat aan de basis om de meest ondernemersvriendelijke stad van Nederland te worden. Daarom wordt veel energie gestoken in het accountmanagement. Den Haag zoekt steun voor zijn eigen ambities, wil tijdig inspelen op veranderingen en actief op zoek gaan naar kansen die projecten verder kunnen brengen. De gemeente heeft een rol als katalysator en begeleider van duurzame ontwikkelingen in het algemeen belang. De gemeente werkt in deze rol samen met andere overheden en maatschappelijke organisaties. Enerzijds door allianties bij elkaar te brengen (spelverdeler), anderzijds als partij in samenwerkingen (gelijkwaardige partner). Het Ondernemersportaal wijst het mkb de weg binnen de gemeente met praktisch advies over o.a. regelgeving en vergunningen De stadsdelen fungeren als het voorportaal voor vragen over leefbaarheid en beheer. In de corona-periode heeft het ondernemersportaal bewezen effectief en flexibel te kunnen worden ingezet op de actualiteit. Deze route wordt daarom actief voortgezet. Waar we van ondernemers verwachten dat ze inspelen op trends en behoeften, leggen we die opdracht ook bij ons zelf neer.

Dat houdt in dat we de communicatie richting de ondernemer vernieuwen en verduidelijken. We maken een einde aan onnodig lange stukken tekst en ontwikkelen visuele communicatie (door middel van infographics en video’s) zodat informatie snel en concreet geleverd kan worden. 9.2 Investeren in het netwerk Een stevig netwerk met belangrijke stakeholders, zoals bij gemeenten in de regio, provincie en rijksoverheid, is belangrijk om Den Haag als winkelstad verder te versterken. Als mede-initiatiefnemer van de landelijke Retail Innovatie Agenda, heeft de gemeente Den Haag een voortrekkersrol voor andere gemeenten op het gebied van innovatie. Dit heeft geleid tot het thema Kennis & Innovatie in de Retail Agenda (ingesteld door het Ministerie van Economische Zaken) We continueren ons commitment aan de Retail Agenda om feeling te houden met het werkveld en de kennis te ontsluiten richting de Haagse ondernemers. . Belangrijke netwerken: • Ondernemers en collectieven (winkeliersverenigingen en BIZ-en) • Beleggers, projectontwikkelaars, makelaars, ei-

genaren etc. • Adviesbureaus en retailexperts • MRDH, gemeenten, provincie, rijksoverheid • ROC’s, Haagse Hogeschool, KABK, Universiteiten • Platformen; NRW, SSM, Retailagenda, Inretail, MKB, KHN, KvK • The Hague Marketing Bureau en gebiedsstichtingen voor (online) marketing van Den Haag als winkelstad • Vakcentrum Detailhandel Nederland • Intern netwerk, met andere gemeentelijke afdelingen en diensten 9.3 Gerichte acquisitie voor Den Haag Winkelstad Winkelgebieden zijn gebaat bij een goede branchering. Het aanbod heeft direct effect op de aantrekkelijkheid van het gebied. Om de attractiviteit van Den Haag voor consumenten te vergroten, streven we dus naar een optimaal winkelbestand. Met gerichte acquisitie voor de binnenstad van Den Haag, zetten we in op een verbreding van de functies. We gaan niet alleen op zoek naar vernieuwende retailconcepten, maar ook naar nieuwe initiatieven op het vlak van horeca en leisure die een bijdrage kunnen leveren aan het functioneren van de binnenstad en de winkelgebieden. Een goede samenwerking tussen gemeente en vastgoedeigenaren is belangrijk om de branchering van een winkelgebied te optimaliseren. Die samenwerking wordt, gezien de veranderingen binnen de retailsector, steeds belangrijker. Ook om adequaat op (eventueel toekomstige) leegstand te kunnen reageren. Daarbij gaat het om de volgende fases:

Gerichte acquisitie voor Den Haag Winkelstad Goede samenwerking tussen gemeente en vastgoedeigenaren om branchering van winkelgebieden te optimaliseren. Aankomende jaren inzetten op verbreden functies voor complete beleving. Accountmanagement & dienstverlening Er is veel aandacht voor accountmanagement en dienstverlening richting ons netwerk.

Investeren in het netwerk

Onderwijs

MRDH, collega gemeenten, provincie, rijksoverheid. Platformen zoals INretail Ondernemers & Collectieven

Retailexperts

Gemeente Den Haag investeert in samenwerken met:

Vastgoedeigenaren, projectontwikkelaars etc.

35

Aan de slag!

10. Programma veranderende arbeidsmarkt 10.1 Zicht op de nieuwe arbeidsmarkt Meer digitalisering en veranderende consumentenwensen zorgen voor andere eisen aan zowel ondernemers als winkelmedewerkers. Uit onderzoek van Panteia (2018) naar de Haagse arbeidsmarkt blijkt dat deze mismatch kan toenemen door de digitalisering. In samenwerking met de Retailagenda wordt er komende periode aandacht besteed aan hoe de skills van de retail ondernemer en werknemer het beste kunnen worden ontwikkeld. Samenwerking met opleidingsinstituten en scholen is hierbij essentieel. Gemeente Den Haag ziet ook veel waarde in samenwerkingen met bijvoorbeeld hogescholen. Door informatie te delen krijgen de diverse partijen steeds meer zicht op de nieuwe arbeidsmarkt. Zo is de gemeente Den Haag in het bezit van actuele cijfers, welke voor hogescholen interessant zijn. Partijen kunnen zo een gezamenlijke bijdrage leveren om met retail de mismatch op de arbeidsmarkt te verkleinen. Veel praktisch opgeleiden vinden een baan in de retail. Den Haag kent echter een mismatch tussen werkgelegenheid en arbeidspotentieel. En die mismatch dreigt groter te worden. Werkzoekenden beschikken niet altijd over de juiste vaardigheden, terwijl bedrijven naarstig op zoek zijn naar talent in stad en regio.

Vanuit het project ‘winkel naar werk’ vindt regelmatig afstemming met Den Haag Werkt plaats over de komst van nieuwe retailers en de mogelijkheid om hier mensen te plaatsen. Retail is een belangrijke sector voor Den Haag Werkt juist omdat hier praktisch opgeleiden een baan kunnen vinden. Zo leidde alleontwikkelingen in de Grote Marktstraat tot 800 tot 1.000 banen in retail (incl. horeca). Het college wil het sociaal ondernemerschap stimuleren en beter faciliteren. Sociaal ondernemerschap zorgt voor meer en andere werkgelegenheid, juist voor mensen die moeilijk aansluiten op de arbeidsmarkt.

10.2 Betere aansluiting onderwijs en praktijk Onderwijs staat aan de basis van de sociale en economische groei van de stad. Voor een goede startkans op de arbeidsmarkt moeten beroepsopleidingen, op alle niveaus, beter aansluiten op de (Haagse) arbeidsmarkt. Om de doorstroming van school naar werk te verbeteren, wordt de samenwerking tussen beroepsonderwijs en bedrijfsleven verstevigd. Enerzijds moeten docenten goed op de hoogte zijn van de laatste ontwikkelingen en veranderingen binnen de retail. Het ondernemen moet al in een vroeg stadium een plek krijgen in het onderwijsprogramma. Anderzijds moeten er voor studenten mogelijkheden zijn om deze actuele ontwikkelingen te ‘ervaren’. Bedrijven kunnen hierbij helpen door stageplekken te creëren. Het is belangrijk dat opleidingen goed aansluiten op de arbeidsmarkt en dat leerlingen of zij-instromers voorbereid worden op een baan binnen de retail van de toekomst. Hiermee wordt de mismatch op de arbeidsmarkt verminderd, stijgt de arbeidsparticipatie en daalt het aantal mensen in de bijstand.

Sociaal ondernemerschap

Bij sociaal ondernemerschap wordt de onderneming zo ingericht, dat er een maatschappelijke meerwaarde wordt gecreëerd. Het geld wordt uit de markt gehaald en financiële winst maken is mogelijk, maar het primair doel is om maatschappelijke thema’s aan te pakken. Sociaal ondernemerschap gaat daardoor nog een stapje verder dan Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO). Bekende voorbeelden van MVO zijn bijvoorbeeld energiebesparing en fairtrade inkopen. Bij sociaal ondernemerschap draait het echt om maatschappelijke vooruitgang te creëren. Voorbeelden zijn bedrijven waar de bedrijfsvoering volledig is gericht op het hergebruik van materialen.

Zicht op de nieuwe arbeidsmarkt 1. Dankzij veranderende demografie en nieuwe technologische ontwikkelingen zijn de behoeften en het consumentengedrag veranderd.

Betere aanluiting onderwijs en praktijk Meer samenwerking tussen bedrijfsleven en onderwijs zorgt voor:

2. Daardoor nemen online aankopen toe.

3. Een ondernemer moet daar adequaat op inspelen om de consument te blijven trekken.

4. Dat vraagt andere competenties (van ondernemer én werknemer) binnen de retail en zorgt voor een veranderende arbeidsmarkt.

1

Een compleet onderwijsprogramma, waarbij ondernemen een belangrijk onderdeel is binnen retailopleidingen. Meer praktijkervaringen voor studenten om actuele ontwikkelingen in de retail te ervaren.

1+1=2 Vacatures in de retail

5. Gemeente Den Haag zoekt samenwerkingen met o.a. Hogescholen op, om meer zicht en grip te krijgen op de nieuwe arbeidsmarkt.

+

2

Meer mensen met een inkomen in Den Haag Goed personeel voor openstaande vacatures in de retail.

praktisch opgeleiden zonder baan

=

een mooie match

37

Aan de slag!

11. Programma imago Den Haag Winkelstad 11.1 Verbeteren imago Den Haag Winkelstad voor de bezoeker De Haagse binnenstad wordt door eigen inwoners vaak als zeer positief ervaren. Er is een gevarieerd en compleet aanbod te vinden in een duidelijk afgebakende binnenstad. Echter een dagje winkelen in Den Haag staat nog niet bij elke bezoeker voldoende op het netvlies, zeker niet wanneer we kijken naar (dag) gasten, toeristen en regiogenoten. In samenwerking met denhaag.com zijn er al diverse campagnes gerealiseerd, waaronder het Royal shopping programma met als doel de naamsbekendheid te vergroten en het imago van Den Haag Winkelstart te verbeteren. Deze campagnes worden gecontinueerd waarbij er gekeken wordt naar vernieuwing en wordt ingespeeld op belangrijke trends en ontwikkelingen. Er is veel inzet geweest om de Grote Marktstraat de internationale boulevard van Den Haag te maken. Dat heeft z’n vruchten afgeworpen want we zijn na Amsterdam, de stad met de meeste internationale trekkers. Binnen dit actieprogramma wordt gewerkt aan het versterken van het profiel van Den Haag als hoogwaardige, exclusieve en onderscheidende winkel-, uitgaans- en cultuurstad. Met het “The Hague Royal City” programma wordt de “as van Bijenkorf tot en met Hilton” ontwikkeld als een gebied met een koninklijk en historisch karakter met een aantrekkelijk aanbod in het hogere segment.

Lange termijn doel is het bestendigen en verder opwaarderen van het winkelniveau van het winkelgebied, het versterken van de onderlinge samenwerking en waar mogelijk het verbeteren van de kwaliteit van de openbare ruimte en panden. 11.2 Lokaal (digitaal) kopen versterken Lokaal ondernernemerschap is belangrijik voor Den Haag en daarom stimuleren we inwoners van Den Haag zo veel mogelijk bij Haagse ondernemers te kopen. Tijdens de coronacrisis werd deze oproep door verschillende marktinitiatieven opgepakt en ondersteund. Naast de fysieke winkel is het ook belangrijk dat de inwoner de Haagse ondernemer online weet te vinden. Daarmee blijft het geld in de stad en blijft ook het fysieke aanbod van lokale ondernemers bestaan. Daarom geven we de aankomende jaren extra aandacht aan het koop lokaal, ook digitaal principe.

Verbeteren imago Den Haag winkelstad voor de bezoeker

DOELSTELLING:

Meer (dag)gasten, toeristen en regiogenoten naar Den Haag voor een compleet dagje winkelen. Imago bereikbaarheid Den Haag verbeteren. Haagse Lokale ondernemers ook digitaal in beeld brengen bij de inwoners van Den Haag.

HOE: Aankomende jaren inzetten op verder verbreden van functies voor complete beleving.

Campagnes vanuit The Hague Marketing Bureau. Onder andere op denhaag.com

39

BIJLAGE 1

Financiële paragraaf Voor de jaren 2021-2023 is tussen de 800.000 tot 1.100.000 per jaar nodig. Dit is gedekt in de meerjarenbegroting 2021-2023 programma Economie, activiteit promotie, toerisme en marketing. Voor de uitvoering van het Actieprogramma Den Haag Winkelstad is voor het jaar 2021 een budget van € 900.000,- beschikbaar (programma Economie, activiteit promotie, toerisme en marketing). 1.

Basis op orde - Beleid & onderzoek - Gebiedsgerichte acties (o.a. prioritaire en extra aandachtgebieden) - Inzet winkelstraatmanagers - Initïeren (fysieke) projecten

2.

Sterk ondernemerschap & Collectieven - Haags Retailpunt (o.a. personele lasten en facilitaire kostenposten) - Uitvoering platform winkelgebieden (o.a. strippenkaart) - Uitvoering platform ondernemerschap (incl. projecten als Storey) - Uitvoering BIZ informatiepunt (o.a. inzet kwartiermakers)

3.

Attractiviteit Den Haag winkelstad - Bijdrage shopping onderdeel denhaag.com - Dienstverlening, relatiebeheer & communicatie - Promotie en stimuleringsregelingen

Uitgangspunten begroting Waar mogelijk worden de beschikbare middelen aangevuld met Europese middelen en andere fondsen. De beschikbare middelen zijn bestemd voor economische versterking van winkelgebieden en niet voor fysieke investeringen in buitenruimte. Voor winkelgebieden waar een herinrichting gewenst is, wordt gezocht naar passende financieringsmogelijkheden, waarbij het werk met werk principe het uitgangspunt is. Bovenstaande begroting geeft indicatief aan waarop deze middelen worden ingezet. Tussentijdse ontwikkelingen kunnen uiteraard leiden tot aanpassingen en her prioritering.

BIJLAGE 2

Doelenboom economische visie Den Haag

41

BIJLAGE 3

Schematische weergave input / output actieprogramma Welke middelen gebruiken we om onze acties te realiseren?

Welke doelstellingen worden nagestreefd? 43

BIJLAGE 4

Terugblik actieprogramma 2015 - 2018 In dit hoofdstuk worden de belangrijkste successen van het Actieprogramma Den Haag Winkelstad 2015 - 2018 (RIS281552) belicht. Voor een aantal acties geldt dat ze zijn afgerond, andere acties worden gecontinueerd of krijgen een vervolg. Een volledige terugkoppeling van het actieprogramma is te vinden binnen het voorgangsbericht van het actieprogramma 2015-2018 (RIS 299543). Beleidsvorming en winkelplanning Met het detailhandelsbeleid willen we zoveel mogelijk ruimte geven aan ondernemersinitiatieven in de bestaande winkelgebieden (de Haagse hoofdwinkelstructuur). De basis voor het beleid, de detailhandelsnota is geactualiseerd (Kadernota detailhandel, RIS 300626) en de nieuwe winkeltijdenregeling is gerealiseerd (RIS 300624). De actualisatie van de Horecavisie (2016) heeft o.a. geleid tot een verruiming van de mogelijkheden van horeca in winkelstraten. Tot een maximum percentage van 30% mag zich nu daghoreca vestigen in de winkelstraten die behoren tot de hoofdwinkelstructuur. Ondersteuning collectieven Gemeentelijke BIZ-begeleiding en uitvoering Den Haag heeft de BIZ omarmd, omdat dit leidt tot professioneel georganiseerde winkelgebieden. Het BIZ Informatiepunt van het Haags Retailpunt vervult een sleutelrol in het opzetten en professioneel houden van de BIZ-en.

Op basis van de permanente landelijke BIZ-wet zijn er momenteel 20 actieve BIZ-en in Den Haag (19 winkelgebieden en 1 bedrijventerrein). Het afgelopen jaar is het aantal BIZ-en gegroeid en worden bestaande BIZ-en, met actieve ondersteuning van het Haags Retailpunt, met succes verlengd. Ook is de eerste vastgoedeigenaren BIZ opgericht in de Spuistraat. Helaas zijn ook 3 BIZ-en niet verlengd. Branchering en Leegstand - Den Haag Internationale Winkelstad In het project Internationale Winkelstad is gewerkt aan het aantrekken en faciliteren van nieuwe onderscheidende retailers in de Haagse winkelgebieden. In vervolg op het succes van de Grote Marktstraat en de hierdoor ontstane nieuwe loopstromen is een vastgoedcoalitie in de Spuistraat opgezet. In de

afgelopen periode is het horeca aanbod in Den Haag, met name in de binnenstad fors gegroeid. Menig nieuw koffie concept, frites formule, verrassende mengvormen, foodcourt- concepten en een eerste rooftop experience hebben de beleving van de stad verder vergroot. Smart shopping Innovatie in winkels en winkelgebieden is hard nodig om ze toekomstbestendig te maken. Gelijktijdig met het vorige Actieprogramma Den Haag Winkelstad is de visie op Smart Shopping vastgesteld. Smart Shopping richt zich op het versterken van winkelgebieden aan de hand van innovatie en het omarmen van nieuwe technologieën. De 12 pijlers binnen het programma zijn: open data, online shopping platform, loyalty, smart parking, mobiel betalen, afhalen en bezorgen, service en gastvrij, online/offline, profilering winkelgebieden, profilering local heroes, marketing en events, en retail living lab. Binnen deze 12 pijlers zijn vele initiatieven gerealiseerd. Een aantal voorbeelden zijn: Store of the Future, waarin gedurende een jaar retailers en IT-bedrijven innovaties hebben getest in een winkel in New Babylon; Pilot i.s.m.

Google waarbij een roadmap voor online marketing is ontwikkeld speciaal voor kleine ondernemers; KvK Hackathon waarbij Smart Shopping een thema was voor de deelnemende start-ups; Online Platform denhaag.com: in samenwerking met The Hague Marketing Bureau is de onlinepositie van Den Haag als winkelstad verbeterd; Landelijke Kennisplatform Retailinnovatie waarmee in samenwerking met ClickNL kennisinstellingen bij elkaar zijn gebracht, wat heeft geresulteerd in een succesvolle aanvraag voor een landelijk kennisplatform retailinnovatie van diverse hogescholen, waaronder de Haagse Hogeschool; Street Innovation Lab waarbij nieuwe technologieën zijn getest in winkels in de binnenstad; Storey, een initiatief waarin ondernemers leren van elkaar. Door kruisbestuiving te stimuleren tussen sectoren ontstaan er nieuwe verbindingen, denk aan samenwerking tussen retailers en hotels of culturele instellingen. Marketing Boost tenslotte is een praktische methode ontwikkeld voor winkelgebieden die aan de slag willen met de identiteit, events, pr en social media in het winkelgebied.

Gebiedsgerichte acties en winkelstraatmanagement Aan het begin van het vorige Actieprogramma zijn zeven prioritaire winkelgebieden benoemd. In samenwerking met de ondernemers is in deze winkelgebieden een maatwerkpakket uitgewerkt. Voor deze prioritaire winkelgebieden is het volgende bereikt: Leyweg: De oplossing voor de Leyweg ligt onder andere in een fysieke herstructurering van het winkelgebied. De gemeente is actief met grote vastgoedeigenaren in gesprek gegaan en probeert samen met hen tot een duurzame oplossing te komen. De gemeente heeft inzet gepleegd op een betere bereikbaarheid en uitstraling met de realisatie van de Top-halte Leyweg. Binnenstad-noord (Hofkwartier-Noordeinde-Denneweg): Met ondernemers en bewoners is geïnvesteerd in de eigen Hofkwartier-identiteit. Het Noordeinde en delen van het Hofkwartier zijn heringericht en met het project ‘fysieke branding’ is de herkenbaarheid versterkt door o.a. een eigen Hofkwartierstijl, beeldmerk, straatnaamborden en markering. Ook is het Hofkwartier nog extra ondersteund voor evenementen en de marketing van de bloemenmarkt. Er is hier vrijwel geen sprake (meer) van leegstand en vele lokale retailers hebben zich gevestigd in Prinsestraat, Papestraat, Molenstraat en Noordeinde.

Betje Wolffstraat: Nadat de Betje Wolffstraat in 2015 een BIZ is geworden, is er een gezamenlijke visie op het winkelgebied gemaakt door de ondernemers. Vastgoedeigenaar Staedion is ver gevorderd in de planvorming om een gedeelte van het vastgoed te renoveren en deels sloop/nieuwbouw te plegen. Dankzij structureel overleg tussen de eigenaren van het vastgoed en de ondernemers wordt er onderling gesproken over een toekomstbestendige branchering. Loosduinse Hoofdplein: Dankzij de inzet van een winkelstraatmanager is de vereniging geprofessionaliseerd en is er gewerkt aan de uitvoering van het gezamenlijk plan voor de toekomst (o.a. profilering gebied, branchering, uitstraling). Anderzijds zijn er verschillende gesprekken met vastgoedeigenaren gevoerd over de investeringsbereidheid in het gebied. Dat heeft geresulteerd in een integrale visie waar een drietal scenario’s zijn ontwikkeld. Deze worden de komende periode op haalbaarheid getest. Gouverneurplein en Lorentzplein: De winkelgebieden Gouverneurplein en Lorentzplein in Laak hebben met behulp van een winkelstraatmanager een inzet gehad op het professionaliseren van beide verenigingen en het “schoon, heel en veilig” houden van het gebied. Om de buurtbewoners te blijven binden aan de winkelgebieden zijn verschillende evenementen door de ondernemers georganiseerd.

Ook in enkele andere winkelgebieden is, mede door de actualiteit, samen met ondernemers aan het stimuleren van het winkelgebied gewerkt. Dit komt ook doordat vanuit deze winkelgebieden zelf ideeën en initiatieven naar voren zijn gekomen. Dat heeft geleid tot een herontwikkeling van het Almeloplein en voor de Boekhorststraat is de ontwikkeling tot Makerskwartier ingezet. Aan de hand van een actieplan “Wij maken de Boekhorststraat” zijn de ondernemers weer betrokken geraakt bij de ontwikkeling van de straat. Zo hebben ondernemers een idee ingediend voor de Openbare Ruimte Oude Centrum. Voor het Willem Royaardsplein wordt hard gewerkt aan planontwikkeling voor de versterking van het winkelcentrum. Dankzij de inzet van een winkelstraatmanager zijn de ondernemers beter verenigd. Openbare ruimte en bereikbaarheid De openbare ruimte is een belangrijk onderdeel van de presentatie en beleving van winkelgebieden. Investeren hierin loont, zoals we hebben kunnen zien bij de Grote Marktstraat, Hoogstraat/Noordeinde, de loper Oude Centrum (Stationsweg, Wagenstraat), Fahrenheitstraat/Thomsonplein, Reinkenstraat, Torenplein en Zeehelden. Voor de Frederik Hendrikstraat is in 2018 het voorlopig ontwerp vastgesteld (RIS299112) en met de uitvoering van de werkzaamheden zijn medio 2019 gestart.

In de binnenstad vindt in 2019 en 2020 in verschillende straten in de binnenstad grootonderhoud plaats, zoals de Prinsestraat en een aantal kleinere straten waaronder de Schoolstraat en de Papestraat. Ondernemers zien dit vaak ook als een impuls om in de eigen panden en winkels te investeren, waardoor er een multipliereffect aan investeringen ontstaat. Er is een pilot innovatief parkeren gestart (RIS292836). De pilot is opgedeeld in groengele zones en smart parking. Bij groengele zones geldt een laag parkeertarief en een maximale parkeerduur van één uur om zo de toegankelijkheid van het winkelgebied te bevorderen. In 2016 is bij winkelcentrum Ypenburg, het Almeloplein en de Loosduinse Hoofdstraat een groengele zone ingevoerd. Bij smart parking wordt door de inzet van nieuwe technologie (sensoren in de parkeervakken) beoogd de aanwezige parkeerplaatsen beter te benutten en de bezoekers sneller te geleiden naar de juiste parkeerplaats. Het in te voeren systeem zorgt voor actuele informatie over beschikbare parkeerplaatsen, die vervolgens een plek kan krijgen in navigatiesystemen en parkeer-apps.

45

BIJLAGE 4

Terugblik actieprogramma 2015 - 2018 De implementatie van smart parking in winkelgebieden de Denneweg en de Prinsestraat heeft plaatsgevonden in 2018 en begin 2019. Na afloop van de pilot en op basis van een evaluatie wordt besloten of het innovatief parkeren breder in de stad wordt ingezet.

Bieden praktische tools, inspiratie en een netwerk aan Haagse ondernemers.

Dienstverlening Vanuit de gemeente heeft actief accountmanagement plaats gevonden naar ondernemers, vastgoedeigenaren, makelaars en collectieven, zoals Biz-en en winkeliersverenigingen. Waar mogelijk hebben de accountmanagers in een vroeg stadium een rol gespeeld bij nieuwe vastgoedontwikkelingen.

Professionaliseren Haagse winkelgebieden door hen kennis en een netwerk aan te bieden. BIZ informatiepunt en begeleiding.

Haags Retailpunt

Om op praktische wijze uitvoering te geven aan het retailbeleid van de gemeente Den Haag, is in 2013 het Haags Retailpunt (HRP) opgericht. Het Haags Retailpunt wordt mogelijk gemaakt middels een financiële bijdrage uit het actieprogramma. Het HRP functioneert als stads brede serviceorganisatie en hanteert een business to business aanpak waarbij ondernemers en (besturen van) winkeliersverenigingen/BIZ-en zowel strategische als praktische tools krijgen aangereikt.

Er worden concrete oplossingen geboden, die de ondernemers zelf in de praktijk moeten brengen. Daarnaast heeft het HRP een groot netwerk en bieden ze ondernemers inspiratie op diverse onderwerpen. Zo worden Haagse winkelgebieden op alle fronten versterkt en geprofessionaliseerd en wordt de aantrekkingskracht van Den Haag Winkelstad vergroot. Het Haags Retailpunt is in ambitie en opzet uniek in Nederland

Ondersteuning collectieven

Beleidsvorming & winkelplanning

Een bedrijveninvesteringzone zorgt voor professtionele collectieven. Dankzij inzet Haags Retailpunt 19 BIZ-en in winkelgebieden en 1 BIZ binnen bedrijventerrein gerealiseerd.

De detailhandelsnota is geactualiseerd en de nieuwe winkeltijdenregeling is gerealiseerd. De actualisatie van de Horecavisie (2016) heeft o.a. geleid tot meer horeca mogelijkheden in winkelstraten.

Branchering & leegstand

Er is een vastgoedcoalitie in de Spuistraat opgezet. Het horeca aanbod is fors gegroeid en verrassende mengfuncties hebben de beleving van de stad verder vergroot.

Smart shopping

In samenwerking met de ondernemers is in de prioritaire winkelgebieden een maatwerkpakket uitgewerkt. Dat heeft geleid tot onderstaande acties.

De Leyweg:

Gemeente en vastgoedeigenaren zijn actief in gesprek over de omvang, uitstraling en invulling van het winkelgebied.

Betje Wolffstraat:

Ondernemers, eigenaren en gemeente hebben gezamelijke visie voor branchering en uitstraling opgesteld.

Binnenstad Noord (Hofkwartier):

Het programma Smart Shopping heeft zich gericht op het versterken van de winkelgebieden met nieuwe technologieën.

Openbare ruimte

Er is geinvesteerd in een aantal gebieden, waardoor sneeuwbaleffect is ontstaan; ook ondernemers en eigenaren zijn gaan investeren.

Dankzij Storey leren ondernemers met en van elkaar. Er zijn diverse IT innovaties in winkels getest om de beleving te vergroten.

Gebiedsgerichte acties

De onlinepositie van Den Haag winkelstad is verbeterd.

Gouverneurplein & Lorentzplein:

Met hulp van een winkelstraatmanager is gewerkt aan de basis op orde.

Winkelcentrum Loosduinen

De BIZ is geprofessionaliseerd. Er zijn gesprekken gaande met vastgoedeigenaren om een duurzame impuls te realiseren in het winkelgebied.

Bereikbaarheid Pilot innovatief parkeren gestart. Groen / gele zones met een maximale parkeerduur.

Er is geinvesteerd in een eigen Hofkwartier identiteit en dankzij komst nieuwe ondernemers is er vrijwel geen leegstand meer.

Smart parking door gebruik van technologie worden bezoekers naar de juiste parkeerplaats geleid.

Stimuleren andere winkelgebieden

Dankzij ideeën en initiatieven zijn ook in andere winkelgebieden ontwikkelingen gaande zoals o.a. een herinrichting van de Boekhorststraat.

47

BIJLAGE 5

Algemene trends en ontwikkelingen voor aankomende jaren Van klein naar groot en andersom Op het gebied van retailoppervlakte zijn er twee trends die tegenovergesteld werken. Om aan het full service concept te voldoen, hebben bijvoorbeeld supermarkten behoefte aan meer oppervlakte en wordt de retail grootschaliger. Tegelijkertijd is er een opkomst van to-go formules op locaties waar veel bewegingen zijn, o.a. rondom stations en bij kantoren. Niet alleen supermarkten hebben behoefte aan verschillende formules. Ook Praxis en Ikea hebben inmiddels, naast de grote locaties net buiten de stad, kleinschalige stadswinkels. Ondanks deze verschuivingen, heeft onderzoek (1) uitgewezen dat in 2023 ongeveer 25% van de huidige winkelmeters in Nederland overbodig zal zijn. Dat wil zeggen dat dit percentage winkelmeters de aankomende jaren aan de voorraad onttrokken zou moeten worden om een gezond winkelaanbod over te houden. Deze afname is een gevolg van diverse factoren waaronder demografische aspecten, veranderende consumentengedrag en de invloed van e-commerce en naar verwachting een versnelling hierin naar aanleiding van de Corona-crisis. Winkelmeters zullen meer geconcentreerd worden in de grotere steden, waardoor met name een sterke afname in de kleine en middelgrote steden valt te verwachten.

Maar ook binnen de grote steden geldt dat minder goed functionerende winkelmeters mogelijk getransformeerd kunnen worden naar bijvoorbeeld kantoorfunctie, hotels, zorgvastgoed of wonen. Winkelstraten met horeca en toerisme De groei van het toerisme in Nederland en Den Haag kan positief uitpakken voor de winkelmarkt. De komende jaren neemt het aantal toeristen alleen maar toe en deze groep neemt een groot deel van de consumentenbestedingen voor haar rekening. De verwachting is dat de omzet ook voor horeca en toeristische attracties de aankomende jaren nog blijft groeien. Gemak en service Nieuwe technologieën bieden nieuwe kansen, dat hebben we de afgelopen jaren al gezien. Steeds meer ondernemers zijn zowel met een fysieke winkel als met een online winkel actief (omnichannel). De aankomende jaren zal die

trend zich blijven ontwikkelen. Zo zal de Nederlandse consument de komende jaren meer online gaan kopen dan nu, maar blijft het winkelen in de fysieke winkel ook nog steeds populair. De consument wil dit echter wel in combinatie met maximale service en gemak, waarbij de digitale innovatie wordt geïntegreerd. Voor fysieke winkels wordt een combinatie met onlinediensten daarom belangrijker. Het gemak van online, maar de beleving van fysiek. Een goed voorbeeld zijn de kassaloze winkels die Amazon heeft geïntroduceerd. Je bent in een fysieke winkel, maar met behulp van camera’s en sensoren, gaan de producten die je pakt in de digitale shoppingcart. Bij het verlaten van de winkel, reken je de producten digitaal af. Digitalisering en globalisering Het zijn de eerste stappen richting de toekomst, waarbij de fysieke winkel niet langer de enige plek is waar de aankoop wordt gedaan, maar waar het product wordt gevoeld, ervaren of beleefd. Na het “ervaren” kan het product via digitale kanalen worden besteld en op een duurzame wijze thuis worden afgeleverd. Dat heeft als voordeel dat een fysieke winkel geen grote voorraden hoeft te hebben en dat de consument optimaal gemak ervaart, doordat het product thuis wordt geleverd. Het is voor nu nog het toekomstbeeld voor de retail, maar voor veel Haagse retailers moeten er nog grote stappen worden gemaakt.

Het zogenaamde cross-border shoppen wordt steeds populairder. Dankzij digitalisering en de mogelijkheden van het online shoppen wordt de wereld groter en kleiner tegelijk. Je kunt als ondernemer je markt vergroten, door je product of dienst online aan consumenten over de hele wereld te verkopen. Tegelijkertijd zijn ondernemers aan die andere kant van de wereld ineens een directe concurrent geworden. Dankzij (de toename van) het gebruik van social media vervagen de grenzen van culturen en locaties en vertonen nieuwe trends wereldwijd steeds meer overeenkomsten.

Toegevoegde waarde creëren Een steeds groter wordende groep bewuste consumenten, houdt zich bezig met een duurzaam leven en zijn of haar ecologische afdruk. Voor retailers kan dit gaat betekenen dat deze groep een ander type ondernemerschap verlangt. Deze groep consumenten koopt graag lokale producten die op een verantwoorde wijze zijn geproduceerd. Een andere belangrijke trend is dat consumenten vaker op basis van emotie kopen. Het gaat niet meer om wat de winkels aanbieden (voorraad) of op welke manier (fysieke winkel of online), maar om het waarom. Er moet een duidelijke boodschap of verhaal verteld worden. Producten of diensten moeten passen in of bijdragen aan een bepaalde levensstijl. Ondernemers kunnen een duidelijke meerwaarde creëren op het product. Dat geldt niet alleen voor individuele ondernemers, ook winkelgebieden die een meerwaarde creëren scoren beter. Gebieden kunnen de eigen signatuur versterken, waardoor de herkenbaarheid toeneemt. Dat kan ook door het winkelgebied in te richten als een sociale omgeving, waar wijkgenoten elkaar graag tegenkomen. Dat kan door meer horeca (ook blurring; horeca in combinatie met ander functies in een pand) toe te voegen, leuke evenementen te organiseren of een buurthuis in het winkelcentrum te vestigen of door nieuwe verbindingen aan te gaan met cultuur en leisure.

Dit zorgt voor meer levendigheid in het gebied en een grotere sociale binding met de omwonenden. Nieuwe vaardigheden en werkzaamheden Al deze (technologische) ontwikkelingen zorgen voor de vraag naar sterk ondernemerschap, maar veroorzaken ook veranderingen op de arbeidsmarkt. Van ondernemers én winkelmedewerkers wordt verwacht de komende jaren op een geheel andere manier invulling te gaan geven aan hun werkzaamheden. Het personeel zal anders moeten worden opgeleid. Een belangrijk vraagstuk is dan ook welke andere (digitale) vaardigheden medewerkers en ondernemers nodig hebben om de retailsector toekomstbestendig te maken en behouden?

49

O.a. full service supermarkten hebben meer oppervlakte nodig.

Opkomst to-go formules en stadswinkels van bijv. bouwmarkten. I.p.v. grote oppervlakte, juist kleinschalige winkels nodig.

Winkelstraten met horeca en toerisme

Winkelmeters worden geconcentreerd en ‘overige’ meters worden getransformeerd naar andere functies zoals horeca of hotels.

Toegevoegde waarde creëren Winkelgebieden moeten worden ingericht als sociale omgeving. Het hart van de wijk. Steeds grotere groep consumenten koopt op emotie en kiest voor duurzame(re) producten.

+

Product moet passen in de levensstijl. Om winkelgebieden gezond te houden is in

2023

Gemak & service

25%

van de winkelmeters

overbodig. Fysiek en online blijven elkaar versterken (omnichannel).

Digitalisering & globalisering

De wereld wordt groter! Ondernemers kunnen markt vergroten en er zijn wereldwijde conrurrenten.

De wereld wordt kleiner! Culturen vervagen en trends vertonen wereldwijd overeenkomsten dankzij social media.

Met behulp van digitale innovatie en technologie.

Bieden ze samen optimale service. Het gemak van online, beleving van fysiek.

Toekomstige fysieke winkel is showroom, waar product digitaal wordt aangeschaft.

Nieuwe vaardigheden en werkzaamheden

Alle ontwikkelingen vragen om sterk ondernemerschap en zorgen voor veranderingen op de arbeidsmarkt.

51