RIS306977 Bijlage 1
Tekst van het document
Planuitwerkingskader Burgemeester Patijnlaan 35
5 november 2020
Locatie Eenheidsbureau politie Burgemeester Patijnlaan 35
2
PUK BURGEMEESTER PATIJNLAAN 35 • 5 NOVEMBER 2020
INHOUD 1. INLEIDING 4 1.1 Aanleiding 4 1.2 Status en doel 6 1.3 Opgave 7 1.4 Projectomschrijving 7 1.5 Leeswijzer 7 2. COMMUNICATIE 8 2.1 Proces van communicatie en aanpak 2.2 Stakeholders, standpunten en stappen
8 8
3. LOCATIE 10 3.1 Positie in de stad 10 3.2 Historie Alexanderveld e.o. 11 3,3 Historische ontwikkeling politiebureau 12 3.4 Verbeterpunten 13 3.5 Kansen 13 4. GEBIEDSVISIE INTERNATIONALE ZONE
7. SECTORALE KADERS 36 7.1 Vigerend juridisch kader 36 7.2 Stedenbouw & planologie 36 7.3 Economie 39 7.4 Verkeer & parkeren 40 7.5 Duurzaamheid 40 7.6 Milieu-aspecten 42 7.6.1 Waterparagraaf 42 7.6.2 Riolering 42 7.6.3 Bezonning en windklimaat 42 7.6.4 Lucht- en geluidkwaliteit 43 7.6.5 Bodem 43 7.6.6 Flora en fauna 44 7.6.7 Externe veiligheid 44 7.7 Welstand en monumenten 46 7.8 Archeologie 48 7.9 Kabels en Leidingen 48
14
5. RUIMTELIJKE VISIE 18 5.1 Stedelijk milieu/verdichting 18 5.2 Verbinden 18 5.3 Randen 18 5.4 Vergroenen 20 5.5 Verduurzamen 20 6. STEDENBOUWKUNDIGE RANDVOORWAARDEN 22 6.1 Bestemming en programma 22 6.2 Bouwregels 22 6.3 Ontsluiting en parkeren 28 6.4 Buitenruimte 28 6.5 Veiligheidsmaatregelen 31 6.6 Duurzaamheid 32 6.7 Beeldkwaliteit 34
8. FINANCIERING EN UITVOERINGSASPECTEN 49 8.1 Financiering 49 8.2 Juridische planologische procedure 49 8.3 Planning en fasering 50 8.4 Bouwveiligheidsplan 50 8.5 BVC plan 50 B. BIJLAGE 51 Bijlage 1 Reactie bewonersorganisatie Archipel/Willemspark
PUK BURGEMEESTER PATIJNLAAN 35 • 5 NOVEMBER 2020
3
1. INLEIDING 1.1
Aanleiding
1.2
Status en doel
De Nationale politie is zowel qua locaties als qua omvang
In dit PUK zijn de voorwaarden opgenomen waaraan een plan
en kwaliteit bezig met een herschikking van haar vastgoed.
voor het plot Burgemeester Patijnlaan 35 dient te voldoen
De locatie van het Eenheidsbureau van de politie Den Haag
om gemeentelijke medewerking te verkrijgen. Het PUK wordt
aan de Burgemeester Patijnlaan 35 maakt deel uit van deze
vastgesteld door het college van Burgemeester en Wethouders.
herschikking. Uit een studie naar deze locatie is gebleken
Na vaststelling is het document tenminste 24 maanden geldig.
dat renoveren financieel, technisch en vanuit kwalitatieve en
De termijn kan in overleg met de gemeente worden verlengd.
duurzaamheidsambities minder interessant is. Nieuwbouw leidt
De inhoud is ambtelijk afgestemd met de verschillende
tot een functioneel passend en duurzaam beter resultaat.
vakdisciplines. Uiteindelijk kan het bouwplan met de procedure zoals beschreven in hoofdstuk 8.2 juridisch-planologisch
Op de hoek van de Pegasusstraat en de Wegastraat in de Binckhorst ligt een kavel waar de ambities van de politie gerealiseerd kunnen worden. Om de mogelijkheden van dit kavel verder te onderzoeken heeft het college medio 2018
mogelijk worden gemaakt. Het doel van dit PUK is drieledig: 1.
Het geeft een ruimtelijke visie op hoofdlijnen voor de
een voorovereenkomst met de politie gesloten (RIS299505).
ontwikkeling binnen de ruimere context. Daarnaast biedt
Dit heeft medio 2019 geresulteerd in de vaststelling van een
het juridisch-planologische, ruimtelijke en functionele
Nota van Uitgangspunten (RISr302378). In deze Nota van
kaders en randvoorwaarden voor het gehele plot. Ook
Uitgangspunten staan de gemeentelijke randvoorwaarden beschreven waarbinnen de realisatie van het Eenheidsbureau
geeft het de daarbij behorende kwaliteitseisen aan. 2.
Het PUK is een eerste stap voor het opstellen van een
kan plaatsvinden. De politie werkt momenteel aan de uitwerking
goede ruimtelijke onderbouwing voor een nog te volgen
van het bouwplan en zal naar verwachting eind 2020 de
juridisch-planologische procedure. In het PUK vindt
omgevingsvergunning aanvragen. Het streven is dat het nieuwe
de eerste toetsing aan gemeentelijk beleid plaats. In
Eenheidsbureau in de Binckhorst begin 2024 de deuren opent.
aanvulling hierop dient toetsing aan Rijks- en provinciaal beleid plaats te vinden en de uitvoering van diverse
Met de verhuizing van het Eenheidsbureau naar de Binckhorst laat de politie het pand aan de Burgemeester Patijnlaan 35
Het geeft inzicht in de wijze waarop eventuele kosten die
achter. In de Gebiedsvisie Internationale Zone (RIS302402)
nodig zijn voor ingrepen in de omgeving verhaald kunnen
is deze locatie opgenomen als kansrijke ontwikkellocatie
worden.
voor internationale organisaties. In overleg met de politie wordt onderzocht hoe functioneel invulling is te geven aan deze locatie. Met de politie is afgesproken om een Planuitwerkingskader (PUK) op te stellen waarin de ruimtelijke, programmatische en kwalitatieve uitgangspunten voor herontwikkeling van de locatie gedefinieerd worden. Het PUK maakt de ruimtelijke ontwikkeling van het plot mogelijk binnen de Gebiedsvisie Internationale Zone.
4
onderzoeken. 3.
PUK BURGEMEESTER PATIJNLAAN 35 • 5 NOVEMBER 2020
De door de gemeente te maken kosten voor ingrepen (aanleg en beheer) in de openbare ruimte, worden onderdeel van een nog te sluiten anterieure overeenkomt of eventueel exploitatieplan. Voor de herinrichting van nieuwe openbare ruimte of openbaar toegankelijke (semi-)private ruimte dient een aparte procedure te worden doorlopen. Onderdeel hiervan is het voorleggen van het plan in de verschillende ontwikkelstadia aan Vooroverleg over Verkeerszaken (VOV) en de Advies Commissie Openbare Ruimte (ACOR).
Plangebied
PUK BURGEMEESTER PATIJNLAAN 35 • 5 NOVEMBER 2020
5
1.3
Opgave
De gemeente faciliteert beleidsmatig transformatie van verouderde kantoren naar een andere functie als ze gelegen zijn buiten het Central Innovation District (CID) en op afstand liggen van grote openbaarvervoersknopen. Vanuit het belang van de stad is de (ruimtelijke) opgave om bij transformatie en verdichting in de stad een aantrekkelijk en levendig woon- en leefmilieu te creëren. De kwaliteit van de inrichting van de buitenruimte en de aanwezigheid van voldoende groen is onderdeel van deze opgave omdat de stad bij verdichting intensiever gebruikt wordt. Voor de locatie aan de Burgemeester Patijnlaan is geconcludeerd dat met een voorstel voor herontwikkeling ook deze gewenste ruimtelijke kwaliteitsslag gemaakt kan worden. De opgave is, aansluitend op de Gebiedsvisie Internationale Zone, op deze locatie één of meerdere internationale organisatie(s) te huisvesten met rondom de gebouwen hoogwaardige groenvoorzieningen. Door het toevoegen van kwalitatief groen sluit de locatie aan op de nabijgelegen complexen en ensembles met eigen unieke groene ruimtes. In het verlengde van het Alexanderplein is een nieuwe groene verblijfsruimte een kans voor loop- en fietsverbinding en ontmoetingsplekken. Door deze verbinding te introduceren wordt de locatie sterker verankerd in de structuur van de omringende stad.
Onderzoek zal uitwijzen of de maximumsnelheid kan worden teruggebracht op het Alexanderplein en het Alexanderveld, waardoor het verblijfsklimaat alhier verbetert. In lijn met de beoogde mobiliteitstransitie is de auto te gast en het verblijf van fietsers en voetgangers wordt prettiger. Uitgangspunt is de realisatie van duurzame gebouwen. Niveau van gebouw en gebied: BREEAMNL excellent (minimaal 4 sterren); Of een minimale GPR-norm van 8 voor de thema’s milieu, gezondheid, gebruikskwaliteit en toekomstwaarde. Voor energie geldt een 9.
6
PUK BURGEMEESTER PATIJNLAAN 35 • 5 NOVEMBER 2020
De locatie maakt onderdeel uit van het Rijksbeschermd
Mooie en leefbare stad
Stadsgezicht Archipelbuurt/Willempark II. Het oude
Den Haag is een mooie stad. In de stad wordt geleefd. Om
hoofdbureau van politie, gelegen aan Alexanderveld 125/126
dat te behouden wordt de buitenruimte mooier en groener.
betreft een gemeentelijk monument en blijft gehandhaafd.
Ook de herontwikkeling van de Burgemeester Patijnlaan
De latere uitbreiding aan de Burgemeester Patijnlaan is niet
35 biedt kansen voor de ontwikkeling van kwalitatief groen
beschermd. Bij herontwikkeling kan sprake zijn van hergebruik
ingerichte verblijfsruimte. Bij de herontwikkeling is de kwaliteit
en transformatie maar ook van (deels) sloop-nieuwbouw. Het
van de inrichting van de buitenruimte en de aanwezigheid van
PUK doet geen uitspraak of de latere uitbreiding gehandhaafd,
voldoende groen een wezenlijk onderdeel van deze opgave
deels of volledig vervangen dient te worden en maakt
omdat de stad bij verdichting intensiever gebruikt wordt. Met de
verschillende scenario’s mogelijk.
herontwikkeling is een ruimtelijke kwaliteitsslag gewenst, met een bijdrage voor de buurt met specifieke aandacht voor de
Het Coalitieakkoord 2019-2022 ‘Samen voor de Stad’
toegankelijkheid voor mensen met een beperking, voor ouders
geeft aan dat de gemeente investeert om de stad klaar
met kinderwagens en een seniorvriendelijk inrichting.
te maken voor de toekomst: O.a. door te investeren in belangrijke stadsontwikkeling, in het verbeteren van de
Den Haag is trots op haar erfgoed. Er is speciale aandacht
bereikbaarheid van Den Haag en in het openbaar vervoer.
voor de toekomst van markante gebouwen. Het monumentale
Ook wordt er fors geïnvesteerd in de energietransitie. De
gebouw aan het Alexanderveld is een gaaf bewaard voorbeeld
ontwikkeling van zowel de nieuwbouw Eenheidsbureau in
van kantoorbouw uit de wederopbouwperiode. Monumentale
de Binckhorst en de toekomstige ontwikkeling van de locatie
gebouwen zijn beeldbepalend voor het eigen Haagse karakter
Burgemeester Patijnlaan sluit aan op deze ambitie. Daarnaast
(parels) en daarmee van grote waarde. Het gebouw komt nog
sluit de ontwikkeling aan op de volgende ambities uit het
meer tot zijn recht door een groen ingerichte verblijfsruimte
coalitieakkoord:
rondom.
Kansrijke stad
Duurzame stad
Economische ontwikkeling is cruciaal voor een aantrekkelijke,
Den Haag is een groene, gezonde en leefbare stad. Het
leefbare, gezonde stad waarin iedereen mee kan doen. In de
Haags Klimaatpact vormt hiervoor het fundament. Er wordt
Internationale Zone zijn hiertoe de internationale organisaties
gestreefd naar een klimaatneutrale stad in 2030. Er wordt fors
rondom Vrede, Recht en Veiligheid geclusterd. Internationale
geïnvesteerd in energietransitie en de verduurzaming van de
instellingen bieden ook kansen op arbeidsplaatsen voor
gebouwde omgeving en in klimaatadaptie. Duurzaamheid wordt
mensen met een beperking. Ook kan worden ingezet op social
een belangrijk onderdeel van het economisch beleid en speelt
return (5%) waarbij deze worden ingevuld door mensen uit het
een voorname rol bij de herontwikkeling van de Burgemeester
Haagse bestand. De locatie aan de Burgemeester Patijnlaan
Patijnlaan 35.
35 is hier uitermate geschikt voor. Met de herontwikkeling wordt een grote hoeveelheid arbeidsplaatsen behouden en mogelijk
Voor een leefbare stad is meer groen essentieel met onder
uitgebreid. Er kan een mooie mix van diverse arbeidsplaatsen
meer extra bomen. Bomen vormen ons groene kapitaal en
ontstaan.
worden alleen gekapt als het aantoonbaar niet anders kan.
Het huidige terrein van de Eenheidsbureau van de politie
1.4
Den Haag aan de Burgemeester Patijnlaan wordt momenteel
Voor de locatie is nog geen concreet bouwplan opgesteld. Een
gekenmerkt door een omvangrijk verhard binnenterrein en
potentiële eigenaar met bijbehorend programma en Programma
grote hoeveelheden bitumen daken. Het is noodzakelijk dat de
van Eisen is tijdens het opstellen van het PUK niet bekend. Het
hoeveelheid groen toeneemt door bijvoorbeeld groene daken,
is aan de toekomstige eigenaar de locatie te ontwikkelen binnen
verticaal groen en meer natuurlijke beplanting. Het anticipeert
de uitgangspunten van het PUK.
Projectomschrijving
daarmee op de klimaatverandering en de daarmee gepaard gaande extreme weersomstandigheden zoals wateroverlast en hittestress. Mobiele stad
1.5
Leeswijzer
Het planuitwerkingskader bevat 8 hoofdstukken: •
Hoofdstuk 1 gaat in op de aanleiding van de ontwikkeling,
De stad moet de komende decennia bereikbaar, leefbaar
de beschrijving van het planinitiatief, het bestaande
en verkeersveilig blijven voor bewoners, ondernemers
relevante beleid en de overwegingen van de gemeente om
en bezoekers. De locatie is gelegen naast doorgaande verkeersroutes voor auto- en fietsverkeer en nabij een OV-halte
het initiatief te faciliteren. •
met een directe verbinding naar station Den Haag Centraal.
PUK. •
Groeiende stad Voor de stedelijke ontwikkelingen in Den Haag is de Agenda
Hoofdstuk 3 gaat in op de bestaande situatie en context van het plangebied.
•
Ruimte voor de Stad leidend. Het karakter van de stad,
Hoofdstuk 4 gaat in op de Gebiedsvisie Internationale Zone, waar de Burgemeester Patijnlaan 35 onderdeel van
wijk en buurt moet meegenomen worden in de stedelijke ontwikkelingen. De ambitie is om bij nieuwbouw bouwvolumes
Hoofdstuk 2 gaat in op de communicatie omtrent opstellen
is. •
te realiseren passend in de context.
Hoofdstuk 5 schetst een beeld van de ruimtelijke visie op het gebied en de daarbij behorende achtergronden.
•
Hoofdstuk 6 geeft een omschrijving van de uitwerking van deze visie in randvoorwaarden.
•
Hoofdstuk 7 behandelt de kaders waar de nieuwe ontwikkeling aan moet voldoen zodat het leidt tot een goede ruimtelijke ordening en gebaseerd is op een goede ruimtelijke onderbouwing.
•
Hoofdstuk 8 behandelt de financiering, procedures en uitvoeringsaspecten.
PUK BURGEMEESTER PATIJNLAAN 35 • 5 NOVEMBER 2020
7
2. COMMUNICATIE 2.1
Participatie
2.3
Stakeholders, standpunten en stappen
•
autoverkeer tussen het Alexanderplein en de
De stad wordt samen gemaakt. Er wordt gewerkt met gedegen
Het PUK wordt opgesteld in overleg met de politie en andere
participatietrajecten met duidelijke spelregels. De betrokkenheid
belanghebbenden (buurtbewoners/omgeving). Op 3 juni
van bewoners en bedrijven is daarin cruciaal, net als draagvlak
2020 is de ruimtelijke studie van het PUK besproken met een
en vertrouwen uit de wijken. De toekomstige eigenaar heeft de
Daarnaast zijn er tijdens het overleg nog enkele
afvaardiging van de bewonersorganisatie Archipel/Willemspark
leiding in de participatietrajecten bij ruimtelijke ontwikkelingen.
aandachtspunten meegegeven:
en op 3 september 2020 is er een vervolgoverleg geweest. Vanwege de Coronacrisis heeft de gemeente geen fysieke
2.2
Proces van communicatie en aanpak
Burgemeester Patijnlaan.
•
De gemeente neemt de reacties van belanghebbenden mee
bewonersorganisatie is gekozen voor een selecte afvaardiging
in haar besluitvorming over bouwplanontwikkelingen. De
en een digitale presentatie door de gemeente met behulp van
initiatiefnemer kan aantonen hoe belanghebbenden worden
het programma MS Teams.
bouwhoogte moet hebben als het monument zelf. Dit is door de gemeente erkend en meegenomen in de plankaart van het PUK. De bebouwing zal hier uit verschillende bouwhoogtes moeten bestaan en de rooilijn dient te
gebeurt op basis van een door de initiatiefnemer op te stellen
Tijdens het overleg van 3 juni zijn door de gemeente enkele
communicatieplan, wat ter beoordeling aan de gemeente
conceptuele (ruimtelijke) modellen gepresenteerd. Dit
Den Haag wordt voorgelegd. Bij particuliere initiatieven ligt de
betrof zowel een massastudie alsmede een verkenning
verantwoordelijkheid voor het betrekken van de buurt bij de
naar de ruimtelijke kwaliteiten en dan met name ten
ontwikkelingen bij de marktpartij. De gemeente sluit bij deze
aanzien van de randen grenzend aan bestaande percelen
informatiemomenten aan. Om initiatiefnemers te helpen bij
en openbaar (toegankelijk) gebied. Naar aanleiding van
de communicatie met belanghebbenden heeft de gemeente
deze conceptuele modellen is een randvoorwaardenkaart
de ‘Handreiking communicatie particuliere bouwinitiatieven’
opgesteld met o.a. rooilijnen, maximale bouwhoogten en
opgesteld. Deze is als bijlage 3 aan dit planuitwerkingskader
bebouwingspercentages. Herontwikkeling moet passen binnen
toegevoegd.
deze randvoorwaardenkaart. Hieronder worden kort enkele aandachtspunten besproken die zijn meegegeven door de
De stappen in de communicatieaanpak zijn grofweg:
verspringen waardoor het monument met een lange rechte gevel en één bouwhoogte beter tot zijn recht komt en een tweede lange dichte wand wordt vermeden. •
De bebouwing aan de Burgemeester Patijnlaan moet goed aansluiten op de hoek met de monumentale bebouwing aan de Burgemeester van Karnebeeklaan. Dit is door de gemeente door middel van aansluitende bouwhoogte verwerkt in de plankaart. De wijze waarop een harmonieuze aansluiting wordt gerealiseerd is een opgave voor de architect.
•
De buurt denkt verschillend over de functionele invulling van de locatie. Enkele bewoners kunnen zich
bewonersorganisatie. De volledige reactie is opgenomen als
hier ook woningen voorstellen maar anderen niet. In
losse bijlage bij deze PUK. •
De bewonersorganisatie is van mening dat een nieuw gebouw tegenover het monument (gebouw J) niet dezelfde
informatiebijeenkomst georganiseerd. In overleg met de
geïnformeerd en hoe zij reageren op de voorstellen. Dit
de Gebiedsvisie is echter opgenomen dat de locatie
Breng alle belanghebbenden in kaart en inventariseer ze. Zoek eerst contact met de direct belanghebbenden.
De bewonersorganisatie heeft aangegeven in de ontwikkeling
een ontwikkelplek is voor internationale organisaties
Breng in kaart wat mogelijke gevoeligheden zijn.
van de locatie een grote kans te zien voor het verbeteren
(aansluitend op de gebiedsvisie Internationale Zone) en is
•
Bepaal of de doelgroep mag meedenken of meebeslissen.
van de leefbaarheid en ruimtelijke kwaliteit. Om dit te kunnen
woningbouw uitgesloten. Dit is dan ook opgenomen in het
•
Bepaal uw strategie op basis van de voorgaande stappen.
realiseren zijn voor de buurt een aantal zaken van belang,
•
Organiseer een plenaire-, inloop-, of andere
welke door de gemeente zijn onderstreept en opgenomen in het
informatiebijeenkomst.
PUK:
de bebouwing aan de Burgemeester Patijnlaan i.v.m.
Betrek belanghebbenden bij de voortgang.
•
Voldoende ondergrondse parkeergelegenheid zodat
de leefbaarheid van het complex Couperusduin. De
parkeren niet op de openbare straat wordt afgewenteld.
gemeente acht een bouwhoogte van 22 meter echter
Zoveel mogelijk groene buitenruimten die waar mogelijk
goed voorstelbaar binnen de stedelijke context in dit
openbaar toegankelijk zijn voor fietsers/voetgangers.
deel van de Archipelbuurt. Er wordt aangesloten op de
•
•
•
8
Geen nieuwe doorgaande verbindingsweg voor
PUK BURGEMEESTER PATIJNLAAN 35 • 5 NOVEMBER 2020
PUK. •
Er zijn vanuit de buurt zorgen over het verhogen van
gangbare, bestaande bouwhoogtes (20 à 26 meter) langs de Burgemeester Patijnlaan. De ruime opbouw van het straatprofiel biedt voldoende afstand tot de bebouwing aan de noordzijde van de Burgemeester Patijnlaan. De minimale lichttoetreding in de appartementen van het Couperuscomplex komt niet in gevaar. •
De bewonersorganisatie heeft daarnaast zorgen geuit over het ontstaan van een dichte wand langs de Patijnlaan wat beklemmend zou kunnen werken voor het Couperusduin. Zij geven aan dat dit niet alleen geldt vanuit het belang van de betreffende bewoners op de onderste lagen maar ook voor de ruimtelijkheid van Couperusduin. De enorme woning dichtheid van Couperusduin werkt niet
Informatieavond PUK Shell Campus Carel van Bylandtlaan
als beklemmend omdat gebruik gemaakt wordt van de ruimte rond het plan. De bewoners zijn in principe tegen het ophogen van het complex. Echter een beperktere vorm dan voorgesteld is wel voorstelbaar: maximaal 1 laag hoger in combinatie met een ruime setback. De manier waarop met bovenstaande uitgangspunten wordt omgegaan zal afhangen van de plannen van de toekomstige koper van het complex. Deze zal naar verwachting uiteindelijk een architectenbureau selecteren om een ontwerp te maken dat past binnen het PUK. Na vaststelling van het PUK zal de toekomstige eigenaar de buurt blijven informeren over en
Inloopbijeenkomst PUK Laan van Nieuw Oost Indië 123-127
betrekken bij de verdere planuitwerking.
Digitale presentatie PUK Burgemeester Patijnlaan 35
PUK BURGEMEESTER PATIJNLAAN 35 • 5 NOVEMBER 2020
9
3. LOCATIE 3.1
Positie in de stad
De locatie van het Eenheidsbureau van de politie Den Haag aan de Burgemeester Patijnlaan 35 ligt in het Rijksbeschermd Stadsgezicht Archipelbuurt en Willempark II. Het complex is onderdeel van de Archipelbuurt en is gelegen tussen de noordelijk gelegen Burgemeester Patijnlaan en de zuidelijk gelegen Javastraat. In het oosten wordt de locatie begrensd door het Alexanderveld met aan de westzijde het stedenbouwkundig en architectonisch ensemble van architect Ricardo Bofill. Het ensemble behoort, samen met het Willemspark en de tussengelegen straten (Burgemeester Marijnenlaan en Javastraat) tot de Beheersverordening Willemspark e.o. Het Alexanderveld en het Alexanderplein vormen samen een “s-vormige” verkeersroute met een ontsluiting aan de Burgemeester Patijnlaan en de Javastraat. Aan de oost- en zuidzijde grenst de locatie direct aan de achtertuinen van respectievelijk de Burgemeester van Karnebeeklaan en de Javastraat. De bebouwing aan deze twee straten is kleinschaliger en voornamelijk pandsgewijs opgebouwd. Nabij de hoek Burgemeester van Karnebeeklaan en Scheveningseweg bevindt zich een kleine brandweerkazerne. Op een hoger schaalniveau bekeken is de locatie onderdeel van de Archipelbuurt, maar vormt het ook een onderdeel van de Gebiedsvisie Internationale Zone (RIS302996) onder de noemer ‘Vredespaleis en Plein 1813’ (zie hoofdstuk 4).
Het politiebureau aan de Burgemeester Patijnlaan bevindt zich tevens op loop- en fietsafstand van de binnenstad, het station Den Haag Centraal en het Central Innovation District (CID). Het plangebied bevindt zich niet binnen één van de aangewezen investeringsgebieden uit het ‘Coalitieakkoord 2018-2022’. Dat betekent dat er alleen ruimte is voor bouw- of vervangingsprojecten die passen bij de bestaande bouwstijl en in de bestaande omgeving. Daarbij is ook aandacht voor het behoud van het bestaande groen en cultuurhistorische waarden. Rijksbeschermd Stadsgezicht Archipelbuurt en Willemspark II met daarop aangegeven de locatie Buirgemeester Patijnlaan 35
10
PUK BURGEMEESTER PATIJNLAAN 35 • 5 NOVEMBER 2020
3.2
Historie Alexanderveld e.o.
De Archipelbuurt is gelegen op oorspronkelijke duingrond. De buurt wordt van oudsher doorsneden door de Burgemeester Patijnlaan en omsloten door de Koninginnegracht, de Javastraat en de Scheveningseweg. Tot eind 18e eeuw bestond de Archipelbuurt uit Duinlandschap. In vier stappen wordt de ruimtelijke positionering en de ruimtelijke ontwikkeling van de locatie beschreven (hiernaast en op de volgende pagina).
1. Alexanderkazerne (1883) Met de ontwikkeling van het Zeeheldenkwartier werd de Alexanderkazerne met een formele route via de Burgemeester van Karnebeeklaan, de Anna Paulownastraat en de Prinsessewal met de binnenstad verbonden. Het Alexanderveld werd gebruikt voor het exerceren en het trainen van paarden. De bebouwing aan de noordzijde van de Javastraat schermde het exercitieterrein af van het Willemspark. Tussen de Javastraat en de Laan van Copes van Cattenburgh (in dit deel tegenwoordig bekend als de Burgemeester Patijnlaan) is het oude pad naar de Kazerne nog steeds zichtbaar.
Het voormalige exercitieterrein Alexanderveld
2. Van pad naar straat (1934) Het oude pad (Alexanderplein) naar de kazerne wordt opgenomen in de stedelijke structuur en wordt, met name aan de westzijde, voorzien van bebouwing. Deze route vormt de oudste route richting binnenstad via respectievelijk de Zeestraat of via de Alexanderstraat (onderdeel van het statige Willemspark). Achter de Alexanderkazerne heeft inmiddels de Archipelbuurt zich ontwikkeld. Het Alexanderveld doet nog steeds als exercitieterrein dienst.
Het Alexanderplein tot aan Burgemeester Patijnlaan
PUK BURGEMEESTER PATIJNLAAN 35 • 5 NOVEMBER 2020
11
3.3
Historische ontwikkeling politiebureau
Na de Tweede Wereldoorlog was het hoofdkantoor van de Haagse politie in enkele panden aan de Burgemeester Patijnlaan en de Burgemeester van Karnebeeklaan gevestigd. In 1948 werd besloten over te gaan tot de bouw van een hoofdkantoor. Toen besloten werd om op dezelfde locatie te blijven werden enkele panden aan de Burgemeester Patijnlaan afgebroken inclusief enkele panden die erachter stonden. In 1957 werd het hoofdbureau geopend en in 1981 volgde de uitbreiding.
3. Stadhuis en politiebureau (1970) Op het voormalig exercitieterrein is het nieuwe stadhuis van Den Haag (1953) gerealiseerd. Het verving daarmee de 'tijdelijke' huisvesting (1912-1952) aan de Javastraat, gelegen in de as van de Alexanderstraat. Aan de oostzijde van het oude pad (Alexanderplein) en parallel hieraan is het politiebureau (gebouw J gerealiseerd (1957) met de hoofdentree gericht op het stadhuis. Tussen beide gebouwen bevond zich een open veld en achter het politiebureau loopt het Alexanderplein nog steeds door tot de Burgemeester Patijnlaan.
4. Uitbreiding politiebureau Een omvangrijk appartementencomplex aan de noordzijde van de Burgemeester Patijnlaan ‘Couperusduin’ verving in 1974 de gesloopte Alexanderkazerne. De uitbreiding van het politiebureau was in 1981 gereed naar ontwerp van (wederom) architect W.S. van der Erve, maar nu met een andere architectonische signatuur. De gebouwen van het politiebureau vormen een groot ontoegankelijk privaat terrein. De verbinding tussen de Javastraat naar de Burgemeester Patijnlaan wordt via een “s-route” om het complex heen geleid (via Alexanderplein en Alexanderveld).
1950
1964
Het hoofdbureau van politie met erachter het Alexanderplein
12
PUK BURGEMEESTER PATIJNLAAN 35 • 5 NOVEMBER 2020
Het noordelijk deel van het Alexanderplein is afgesloten
1985
3.4
Verbeterpunten
De herontwikkeling van het Eenheidsbureau van de politie Den Haag kan bijdragen aan het oplossen en verbeteren van de volgende punten: Omvang locatie.
al voorzien wordt in (het grootste deel) van de parkeeropgave.
richting het Vredespaleis en de ov-halte Carnegieplein
De positie van de parkeerkelder en beide hellingsbanen zijn
te realiseren. Deze ontsluiting biedt ook een directe
bepalend voor de herontwikkeling van de locatie en de beoogde
verbinding met het Zeeheldenkwartier waar diverse
kwaliteit van de groene verblijfsruimte.
winkels, restaurants, koffiebarretjes en lunchrooms zijn gevestigd.
3.5
Kansen
Met de uitbreiding in de jaren tachtig is het Alexanderplein
Met de herontwikkeling van de locatie doen zich de volgende
afgekoppeld van de Burgemeester Patijnlaan. De huidige
kansen voor:
locatie van het Eenheidsbureau van de politie Den Haag is
•
hierdoor een groot ontoegankelijk gebied en bij de entree tot het binnenterrein opzichtig afgesloten met forse hekwerken. Bestaande bebouwing
gebouw aan het Alexanderveld wordt vervangen voor een verblijfsruimte die enerzijds het monument in een
Door het (her)introduceren van verbindingen over de
betere setting plaatst en anderzijds bijdraagt aan een
locatie kan de locatie op een logische wijze vervlochten
hoogwaardige en klimaatadaptieve inrichting van deze
worden met de bestaande stedenbouwkundige structuur,
momenteel versteende ruimte. De aanwezige bomen
komt het monument als vrijstaand object beter tot zijn
krijgen hiermee ook betere groeiomstandigheden hetgeen
adressering en ontstaat de mogelijkheid voor fasering en
gemeentelijk monument. De uitbreiding heeft geen
hun levensduur ten goede komt. •
verdeling in functies en wellicht ook in eigendom. •
de tijdsperiode jaren 80) door de afdeling Monumentenzorg gewaardeerd. Het monument wordt behouden en verdient een prominente positie waardoor de architectuur (nog) meer tot zijn recht komt.
Door het toevoegen van kwalitatieve groene
door anti-parkeer elementen en hekwerken. De diverse
•
buitenruimte elementen zijn niet geïntegreerd geplaatst,
Eventuele veiligheidsmaatregelen ten behoeve van een
verblijfsruimten kunnen de toekomstige functies
nieuwe functie worden integraal met de gebouwen mee
meerwaarde ontlenen aan de ruimtelijke kwaliteit, zich
ontworpen. Hierbij ligt de focus primair op integratie in
beter presenteren aan de omgeving, is er sprake van een
gebouw en erfscheidingen. Indien noodzakelijk vormen de
representatieve ontsluiting en ontstaat er een gezamenlijke
veiligheidsmaatregelen een integraal onderdeel van het
Archipelbuurt. Het groen draagt bij aan het verkleinen van
De directe omgeving van het politiebureau wordt gekenmerkt
De inrichting van de verblijfsruimten wordt in samenhang met de architectuur van de bebouwing ontworpen.
•
meerwaarde voor de locatie alsmede dit deel van de Beveiliging
De auto is te gast en zo weinig als mogelijk zichtbaar op het maaiveld. Het parkeerterrein voor het monumentale
recht, krijgen toekomstige gebouwdelen een betere
Het oude politiegebouw aan het Alexanderveld is een monumentale status, maar wordt wel (als architectuur voor
•
inrichtingsplan voor de buitenruimte. •
Er ligt een kans om de middenberm van de Burgemeester
het verhard oppervlak op de locatie.
Patijnlaan te vergroenen en de bestaande bomenrijen
De groene verblijfsruimten lenen zich voor het stimuleren
gestructureerd door te zetten.
van loop- en fietsbewegingen en ontmoetingsplekken. Er
nadrukkelijk zichtbaar en hebben geen gezamenlijke uitstraling.
kan een attractieve verbinding ontstaan in het verlengde van het Alexanderplein tussen de Javastraat en de
Parkeerkelder Er is een grote parkeerkelder aanwezig van één ondergrondse
Burgemeester Patijnlaan. •
laag met plek voor ca. 390 parkeerplaatsen. Deze
het Alexanderplein en het Alexanderveld kan worden
parkeerkelder is groot in omvang, deels onder de uitbreiding
teruggebracht van 50 km/u naar 30 km/u. De straat
gelegen en deels direct onder het maaiveld. De parkeerkelder bevat een hellingbaan achter het monumentale gebouw c.q. in het verlengde van het Alexanderplein. De andere hellingbaan is gelegen nabij de brandweerkazerne. Behoud van de bestaande
Onderzoek zal uitwijzen of de maximumsnelheid op
behoudt zijn huidige functies als buurtontsluitingsweg. •
Indien de brandweerkazerne bereid is te verhuizen, waarbij verplaatsing binnen de locatie tot de mogelijkheid behoort, is letterlijk de weg vrij om een directe ontsluiting
parkeervoorzieningen is in potentie waardevol omdat hiermee Luchtfoto (1938) met de bomenrijen op de Burg. Patijnlaan
PUK BURGEMEESTER PATIJNLAAN 35 • 5 NOVEMBER 2020
13
4. GEBIEDSVISIE INTERNATIONALE ZONE De Internationale Zone is één van de economische clusters van Den Haag en biedt specifiek ruimte aan de internationale economische organisaties met hoge veiligheidswensen. Dit economisch cluster heeft de potentie van een aanhoudende en bovengemiddelde groei. Het cluster is van groot belang voor de nationale economie en het internationale vestigingsklimaat van ons land. Het levert een grote spin-off voor andere economische clusters in Den Haag en omgeving. Blijven investeren in dit gebied en in het internationaal vestigingsklimaat is van belang om te blijven concurreren met andere steden op internationaal niveau. De Internationale Zone bevindt zich tussen de binnenstad van Den Haag en Scheveningen. Het grenst direct aan diverse hooggewaardeerde woonwijken, waardoor het geen afgeschermd gebied is, maar zowel fysiek als sociaal volledig opgenomen is in de stad. Deze 19e-eeuwse woonwijken zijn prachtige ensembles die geïntegreerd zijn met hun stedelijke omgeving en parken. Deze bestaande onderscheidende waarden van en in de nabijheid van de Internationale Zone, dragen ook bij aan een optimaal vestigingsklimaat voor internationale organisaties. De gunstige vestigingscondities zorgen ervoor dat bestaande bedrijven en instellingen kunnen groeien en nieuwe bedrijven en instellingen worden aangetrokken.
Het aantrekkelijker maken van het woon-, werk- en leefklimaat in de Internationale Zone voor zowel nieuwe als huidige Haagse bewoners, werknemer of bezoeker heeft een grote meerwaarde voor de gehele stad. De sleutelfactoren voor deze optimale vestigingscondities zijn essentiële ingrepen die een positieve invloed hebben op de hele stad. Dit zijn ingrepen op het gebied van verbinden, verdichten en vergroenen: •
14
Betere verbindingen faciliteren tussen organisaties, met kennisinstellingen en innovatieclusters en met de internationale en nationale economische knooppunten en mainports.
PUK BURGEMEESTER PATIJNLAAN 35 • 5 NOVEMBER 2020
•
•
Verder verdichten ten behoeve van herkenbare Internationale deelgebieden, door het delen van voorzieningen en veiligheidsmaatregelen. Ruimtelijke kwaliteit versterken door het landschap te versterken, slimme inpassing van veiligheidsmaatregelen, hoogwaardige architectuur en aan te sluiten op het DNA van Den Haag.
Meer ruimte voor infrastructuur staat op gespannen voet met verdichten en het streven naar meer kwaliteit van het openbaar gebied, leefbaarheid, veiligheid en uitstraling. Daarom worden hierbinnen prioriteit gegeven aan: • Snelle en hoogfrequente openbaar vervoersverbindingen tussen de hoofdstations van Den Haag en de clusters van de internationale zone. • Organiseren van groei van het cluster rondom multimodale knopen waar het openbaar vervoer centraal staat. • Faciliteren van de autobereikbaarheid door deze beter in te passen in het gebied. • Versterken van het netwerk van fiets- en wandelpaden. • Versterken van het ‘groene kapitaal van de stad’ voor een duurzaam en toekomst-proof Den Haag. Verbinden Eén van de belangrijkste opgave voor de groeiende toekomstige, internationaal georiënteerde stad is de bereikbaarheid van de stad met de regio en de verbindingen tussen de verschillende clusters binnen de stad. De Internationale Zone is de schakel tussen de binnenstad en het strand. Het is tevens de verbinding tussen het CID in het hart van Den Haag en de kusteconomie van Scheveningen. Vanwege de groei van het aantal inwoners, arbeidsplaatsen en voor het verbeteren van de leefbaarheid moet de stad investeren in het gebruik van het openbaar vervoer en de fiets.
De huidige verbindingen voor het autoverkeer worden in stand gehouden en worden waar mogelijk geoptimaliseerd en beter ingepast, maar niet uitgebreid.
Verdichten Voor groei en uitbreiding van economische ontwikkeling in de Internationale Zone, is intensivering en optimalisering van het grondgebruik van internationale organisaties in het gebied wenselijk. Door het concentreren van nieuwe en bestaande internationale organisaties ontstaan er vier deelgebieden. De locatie van het huidige politiebureau aan de Burgemeester Patijnlaan valt binnen het deelgebied Vredespaleis en plein 1813. Het gebied bevindt zich midden in de stad, waarmee de verwevenheid met de huidige stad groot is. Dit gebied is de transitiezone met het CID en belangrijke vervoersmodaliteiten en de HUB naar zee. Aan deze boulevard bevinden zich ondersteunende internationale organisaties en collectieve voorzieningen, zoals medische zorg voor internationals, maar ook diverse hoofdkantoren en kennisinstellingen met affiniteit met het CID en de Internationale Zone. Dit is de ruggengraat van de verbinding Bickhorst, CID, Internationale Zone en kust. Vergroenen De verdichte deelgebieden en stedelijke woonwijken binnen de Internationale Zone zijn kwetsbaar voor klimaatverandering, terwijl een natuurlijke en biodiverse omgeving juist cruciaal is voor de aantrekkelijkheid en leefbaarheid van het gebied. Er wordt daarom in de Internationale Zone ingezet op een goede kwaliteit voor zowel mensen, als flora en fauna.
Hierbij is de ambitie om de (stedelijke en ecologische) groenverbindingen tussen groene gebieden te versterken. Deze verbindingen hebben een recreatieve functie (bewegen, ontmoeten en ontspannen) en een ecologische functie (verbetering van biodiversiteit). Dit ‘groene kapitaal van de stad’ is een onderscheidende conditie die als waarde versterkt moet worden. De Internationale Zone wordt klimaatbestendig door het beperken van hittestress en opvangen van water, maar ook door het opwekken van energie. Kansen voor ontwikkelen van een klimaatbestendige stad liggen bij een vergroting van de oppervlakte voor natuur en groene buitenruimte.
PUK BURGEMEESTER PATIJNLAAN 35 • 5 NOVEMBER 2020
15
Verduurzamen De gemeente Den Haag streeft naar een toekomstbestendige stad. Bij verduurzamen ligt de focus op duurzame mobiliteit en duurzame energie. Er wordt ingezet op slimme stadsontwikkeling waarbij de aspecten groen en natuur, energietransitie en duurzaamheid voorop staan. Vergroenen en duurzaamheid is een integrale opgave in alle fasen van de planvorming. Dit betekent dat al vanaf het beginstadium van de ideevorming duurzaamheidsaspecten in de breedste zin richtinggevend zijn. Bij het bouwen en inrichten binnen de Internationale Zone krijgen flexibel bouwen en circulair materiaalgebruik veel aandacht.
Vredespaleis en Plein 1813 In dit deelgebied bevinden zich het Vredespaleis, een grote hoeveelheid ambassades, het hoofdbureau van politie, NIBC, diverse scholen, museum De Mesdag Collectie, museum Panorama Mesdag, het Beeld en Geluid museum, museum Sophiahof en diverse hotels. Het icoon van de stad van vrede en recht staat centraal in dit deelgebied. Een aantal grote invalswegen zoals de Laan van Meerdervoort/Javastraat, Mauritskade/Elandstraat en de Laan Copes van Cattenburch/ Burgemeester Patijnlaan bevinden zich parallel aan elkaar en genereren veel verkeer. De komende jaren gaat er een grootschalige renovatie plaats vinden aan het Vredespaleis, waarbij diverse bedrijfsonderdelen van het Vredespaleis (tijdelijk) buiten het bestaande pand, in de directe omgeving gehuisvest gaan worden. Tijdens de renovatie wordt onderzocht of er mogelijkheden zijn voor het permanent (deels) openstellen van het Vredespaleis en bijbehorende tuin voor publiek. Het Hoofdbureau Politie gaat vanaf 2024 verhuizen naar een centrale locatie voor de hele regio Haaglanden. In de directe omgeving van het Vredespaleis bevinden zich zowel aan stadszijde (Plein 1813) als Zorgvliedzijde een groot aantal ambassades. Het clusteren van diverse ambassades in een gebied biedt een kans voor
16
PUK BURGEMEESTER PATIJNLAAN 35 • 5 NOVEMBER 2020
gebiedsbeveiliging, waarbij de openbare ruimte een schakel is. De Zeestraat/Scheveningse weg is een drukke fietsroute voor woon-werkverkeer. Rondom het Vredespaleis worden de komende jaren verbeteringen ten aanzien van het fietsverkeer gedaan in beide richtingen. Ruimtelijk kader Vredespaleis en Plein 1813 Het deelgebied Vredespaleis en Plein 1813 is de locatie dat zich in de toekomst gaat profileren als een deelgebied van internationale vrede en publiek openbaar bestuur met de diverse ambassades. Het gebied bevindt zich midden in de stad, waarmee de verwevenheid met de huidige stad groot is. Het inzetten van integrale gebiedsbeveiliging geeft de mogelijkheid om meer ruimte voor verblijf in de openbare ruimte en aantrekkelijke fiets- en wandelroutes te realiseren. Dit zijn condities die essentieel zijn voor het scheppen van een optimaal vestigingsklimaat voor nieuwe organisaties. Het draagt bij aan de leefbaarheid van bestaande organisaties en bewoners in het gebied. Tevens wordt het gebied toeristisch aantrekkelijk door de prettige openbare ruimte, het langzaam verkeer netwerk en het Vredespaleis.
Het (nabij gelegen) Plein 1813 in het Willemspark, waar nu enkele ambassades zijn gevestigd, heeft door de ruimtelijke opzet een groene en internationale uitstraling. Plein 1813 kan daarbij nog sterker een monumentaal groen park ensemble worden door toepassen van integrale gebiedsbeveiliging. Het is daarbij noodzakelijk het gebied alleen toegankelijk te maken voor bestemmingsverkeer, tram, fiets en voetgangers. Het ontwikkelen van de Zeestraat tot een aangename toeristische route is van belang voor het behalen van deze ambities. De huidige functies aan deze route, zoals hotels, musea en galeries, dragen bij aan de betekenis van deze toeristische route van binnenstad naar het Vredespaleis.
Ruimtelijk kader Vredespaleis en plein 1813
Scheveningseweg
Scheveningseweg
Ambities voor Vredespaleis en Plein 1813 Bereikbaarheid: •
•
Onderzoeken van mogelijkheden om het langzaam verkeersnetwerk van de binnenstad naar het Vredespaleis te verbeteren. Betere, veilige en logische fietsroute tussen het Centrum en Scheveningen Dorp. Bestuderen van mogelijkheden op het Carnegieplein om meer ruimte te faciliteren voor voetgangers en fietsers. Het autoverkeer wordt op een andere manier geleid via de Anna Paulownastraat.
Voorzieningen •
Stimuleren van ontmoetingen door horeca te realiseren nabij vergroot Carnegieplein. Toegankelijk voor iedereen. In een nieuw alzijdig gebouw op het plein is of inpandig opgenomen in de bestaande bebouwing.
Ontwikkelingen: •
•
Onderzoek de mogelijkheid om het politiebureau in de toekomst te ontwikkelen voor huisvesting van een internationale organisatie. Verkennen van ontwikkelruimte op de locatie van het politiebureau en NIBC.
Legenda Legenda
Ontwikkelloc Ontwikkellocaties
Veiligheidszo
Veiligheidszone
Beveiligde /
Beveiligde / priveruimtes
Landschapp Landschappelijke inpassing
Landschap: • •
• •
Bijzonderen
Bijzonderen openbare ruimte
Bestuderen naar toepassing van integrale gebiedsbeveiliging. Verkennen van mogelijkheden voor het verbeteren van de verblijfskwaliteit van het Carnegieplein door het plein te vergroten en te vergroenen. De wandelroute van het Paleis Noordeinde naar het Vredespaleis, via de Zeestraat beter verbinden. Onderzoek naar vergroenen van de buitenruimte van Plein 1813. Meer groen en ruimte voor wandelroutes.
Bestaande b
Bestaande bebouwing
Bebouwing o
Bebouwing omgeving
Openbare ru
Openbare ruimte omgeving
Water
Water
Bos- en pa Bos- en parkranden
Lanen
Lanen
Tram
Tram
Tram halte
Tram halte
Wandel- e
Wandel- en fietsroutes
Nieuwe voorzieni
Nieuwe voorzieningen
International
Internationale instelling
Ontmoetings
Ontmoetingsplek
30
0
GEBIEDSVISIE INTERNATIONALE ZONE APRIL Gebiedsvisie Internationale Zone - Deelgebied Vredespaleis en Plein 1813 0 75 - 16 150m2019
Paleis Noordeinde Paleis Noordeinde PUK BURGEMEESTER PATIJNLAAN 35 • 5 NOVEMBER 2020
17
75
5. RUIMTELIJKE VISIE 5.1
Stedelijk milieu/verdichting
De locatie bevindt zich in het Rijksbeschermd Stadsgezicht Archipelbuurt en Willemspark II. Verder ligt het gebied ook in het plangebied van de Gebiedsvisie Internationale Zone (RIS302996). De Archipelbuurt is niet gelegen binnen één van de aangewezen investeringsgebieden, waar ruimte is voor grootschalige gebiedsontwikkelingen. Met bouwplannen op deze locatie dient daarom terughoudend te worden omgegaan: Het bouwplan is passend in de context (aansluiting zoeken op de maat, schaal en architectuur van de bebouwing in de directe omgeving) en een duidelijk kwaliteitsverbetering meebrengen. De bestaande stedenbouwkundige structuur van het gebied moet worden verbeterd door de locatie op te delen in twee, mogelijk drie delen. Hierdoor ontstaat een ruimtelijke opzet die beter past bij de schaal van dit deel van de stad, beter aansluit bij menselijke maat, het monumentale gebouw van een betere setting voorziet, verschillende functies en fasering mogelijk maakt. Daarbij worden nieuwe groen- en verblijfsplekken geïntroduceerd die tevens op lokaal niveau verbindingen voor voetgangers en fietsers verbeteren. De kwalitatief hoogwaardige groene verblijfruimtes zorgen voor een verbeterde relatie tussen de gebouwen en het openbaar gebied. De gebouwen en de verblijfsruimten zorgen voor een aangename stedelijke ruimte.
De verblijfsruimte zijn van toegevoegde waarde voor de Archipelbuurt en dragen bij aan een representatieve en prettige werkomgeving. Hoe de openbaarheid van de nieuwe buitenruimte wordt vormgegeven is een essentieel onderdeel van de vervolgstudie. De nieuwe ontwikkeling kan bijdragen aan een versterking van de leefbaarheid van het gebied door functies of interne ruimten zoals patio’s open te stellen. Hiermee wordt het samenspel tussen gebouw en buitenruimte versterkt. Vertrekpunt is dat huidige geslotenheid en isolement van de locatie verdwijnt. Het leidt tot een verdere versterking van het aantrekkelijke centrumstedelijke milieu van dit deel van de stad.
5.2
Verbinden
Langs het Alexanderveld en door de nieuwe groene verblijfsruimte (verlengde Alexanderplein) staan lopen, fietsen en ontmoeten centraal. De beoogde nieuwe verbinding is niet bedoeld als doorgaande fietsroute op stedelijke niveau maar als waardevolle verbinding voor de directe omgeving en bestemmingsverkeer. Autoverkeer is vanaf de Burgemeester Patijnlaan en de Javastraat direct te gast en beperkt zich met name tot de ontsluiting van de aanwezige parkeergarages. In het verlengde van het Alexanderplein (richting Burgemeester Patijnlaan) is incidenteel autoverkeer voorstelbaar zoals expeditieverkeer en voorrijden van bijvoorbeeld hoogwaardig bezoek e.d.
PUK BURGEMEESTER PATIJNLAAN 35 • 5 NOVEMBER 2020
Randen
De locatie is een binnenstedelijk gebied en heeft duidelijk vier randen waar een goede overgang naar de aangrenzende bebouwing en omgeving uitgangspunt is. Alle vier de randen zijn verschillend van karakter, schaal en uitstraling. Het monumentale gebouw staat als solitair gebouw aan het Alexanderveld. Het gebouw heeft in de architectuur een herkenbare voor- en achterzijde. Deze indeling komt tot uitdrukking in de positionering van de entrees en de vormgeving en materialisering van de gevels. De inrichting van de verblijfsruimte reageert hierop. De nieuwbouw aan de Burgemeester Patijnlaan gaat uit van
Het is de ambitie om haaks op het Alexanderplein ook een verbinding met verblijfskwaliteit te creëren. Hiermee wordt de locatie achter het monumentale gebouw verder opgedeeld en aangesloten op de structuur en schaal van het gebied. Aan het eind van de beoogde verbinding staat echter een brandweerkazerne met zijn adres aan de Burgemeester van Karnebeeklaan. Indien de brandweerkazerne bereid is te verhuizen, waarbij uitplaatsing binnen de locatie tot de mogelijkheid behoort, is letterlijk de weg vrij om een ontsluiting richting Vredespaleis te realiseren. Deze ontsluiting biedt ook een directe verbinding met het Zeeheldenkwartier waar diverse winkels, restaurants, koffiebarretjes en lunchrooms zijn gevestigd. Het is aan de toekomstige ontwikkelaar van de locatie om het gesprek aan te gaan met de brandweer, deze kans in de ontwikkeling op te nemen en goede (financiële) afspraken te maken.
een rooilijn van de huidige bebouwing die voortkomt uit de constructie van de ondergrondse parkeergarage. In dit PUK staat deze bebouwing verplicht in de rooilijn. Verbeterde inrichting van de voorruimte biedt de kans om het wegprofiel met bomen door te trekken tot aan de NIBC bebouwing. Ook is het wenselijk om de versteende middenberm van de Burgemeester Patijnlaan te vervangen door groen. Met het vertrek van de politie is deze (nood)opstelstrook bij calamiteiten niet meer noodzakelijk. De nieuwbouw tegenover het monument, langs de nieuwe doorsteek in verlengde van Alexanderplein, heeft een uiterste rooilijn, om voldoende afstand, licht en zicht tussen monument en nieuwe bebouwing te waarborgen. Deels dient de bebouwing terugliggend geplaatst te worden. Hierdoor ontstaat er een verspringende voorgevel. Enerzijds om de lengte te breken,
De verbetering van de inrichting van de openbare ruimte geeft kwaliteit aan de verbindingen, creëert verblijfsgebieden en kan de hoogwaardige overgang zijn tussen de gebouwen en de openbare ruimte. Elementen als plantenbakken, muren, trappen en (zit)randen kunnen daarin bemiddelen en gebouw en groen
anderzijds om één monotone gevel uit te sluiten. Daarnaast is
tot een samenhangend geheel doen smeden. Onderzoek zal
van de gebouwen als één complex benadrukt.
uitwijzen of de maximumsnelheid op het Alexanderplein en het Alexanderveld kan worden teruggebracht van 50 km/u naar 30
18
5.3
km/u. De straat kan ingericht worden passend bij haar functie en meer als verblijfsruimte.
het een verwijzing naar de achterzijde van het monument waar tegenover wordt gebouwd. Met een verspringende gevel en de groene inrichting van de tussenruimte wordt een informele uitstraling met verbljfskwaliteit bewerkstelligd en de samenhang
n de
r Spu
at
Ary v a
M
k ala
at
tra
kas
gem Bur
Clustering organisaties: Ontwikkelgebieden reserveren voor internationale organisaties
l ten cho olfs
aan
ors
Tim at tra
Ko ter ees
ees
Burgemeester van Karnebee
g we
se
d vel
g Bur
Bestaande kantoor bebouwing (gebouw J)
g we
se
ing
m
rge
Bu
Vergroenen (voor gebouw J red.) kantoorbebouwing aan lNieuwe en ambitie (Burgmeester Patijnlaan Vergroenen rijn a M Verblijfsgebied (noord-zuide route) middenberm) ter ees Vergroenen (voor gebouw J red.)
Nieuwe verbinding langzaam verkeer (noord-zuidVergroenen route) ambitie (Burgmeester Patijnlaan middenberm)
xa Ale
Nieuwe verbinding langzaam verkeer (oost-west Nieuwe route) verbinding langzaam verkeer
rple
klaan
nde
(noord-zuid route)
Ambitie nieuwe verbinding verkeer Nieuwe verbindinglangzaam langzaam verkeer (oost-west (oost-west route) route)
x Ale
in
de
Bouwen in (oost-west de rooilijnroute) (Burg, Patijnlaan en deel Alexanderplein)
t raa
rst
egi
Ambitie nieuwe verbinding langzaam verkeer
an
t raa
ast Jav epl
ein
Bouwen in de rooilijn (Burg, Patijnlaan en deel
Uiterste rooilijn (langs noord-zuid route) Alexanderplein)
Schev ening
ein
l giep
e Carn
sewe
Anna Paulo wnas traat
Car n
Patijnlaan 35
Verblijfsgebied (noord-zuide route)
aan enl hot lfsc
Bestaande kantoor bebouwing (gebouw J) ein ypl nch Legenda o M kantoorbebouwing Nieuwe DeVisiekaart ter
em
der
ing n ve
he
Sc n
gem Bur
xan Ale
n ve
he
Sc giela a
e
ge Bur
Monchyplein Legenda rgemeester De Bu
Visiekaart Patijnlaan 35
Carn e
D ter
es me
chy
n Mo
in
ple
lein aup
K ter
ss Na
ees
•
Uiterstede rooilijn (langs Tuinzone (achter tuinen à 7noord-zuid meter) route)
g
Bomen
Tuinzone (achter de tuinen à 7 meter) Bomen
Tramhalte (Vredespaleis)
van aan
M
der eer
rt
Tramhalte (Vredespaleis)
voo
Bushalte (Javastraat en Carnegieplein) Bushalte (Javastraat en Carnegieplein)
N
L
0 5 10
20
0 5 10
Visiekaart in Ple
N 20
in Ple
3
181
3
181
PUK BURGEMEESTER PATIJNLAAN 35 • 5 NOVEMBER 2020
n An
Sop
hia
n laa
19
5.4
Vergroenen
De herontwikkeling van de Burgemeester Patijnlaan 35 en het aangrenzende openbare gebied biedt kansen voor een verdere vergroening van de stad. Vergroening van het perceel inclusief het gebouw zorgt voor verhoging van de leefbaarheid van de stad. Het groen levert belangrijke ecosysteemdiensten. Zo draagt het bij aan het verminderen van het Hitte-eiland effect / urban heat island effect (UHI), het verkleinen van de hemelwaterpiekafvoer en heeft een positief effect op de beleving van het gebied, de gezondheid van mensen en de biodiversiteit. De buitenruimte langs de Burgemeester Patijnlaan en gebouw J en de verblijfsruimte langs de noord-zuid en de oost-west route wordt bij de herontwikkeling als een integraal onderdeel van de herontwikkeling meegenomen. Zo ontstaat in samenhang met de bebouwing een aantrekkelijk gebied om in te verplaatsen, maar ook om te verblijven. Er bestaat een duidelijke ruimtelijk-functionele hiërarchie tussen de buitenruimtes die tot uitdrukking kan komen in verschillende karakters en inrichtingen van de (groene) ruimtes. De voorruimte van de Burgemeester Patijnlaan, die aan een gebiedsontsluitingsroute ligt, zal daarbij bijdragen aan de continuïteit van de stedelijke hoofdstructuur. De noordzuidverbinding sluit in hiërarchie aan op het Alexanderplein en -veld.
Afhankelijk van de uiteindelijke functie en mate van openbaarheid zal de inrichting van deze noord-zuidverbinding kansen bieden voor bijvoorbeeld een attractieve binnentuin waar doorheen bewogen kan worden of meer een publieke route. In de uitwerking hiervan dient de overgang met het Alexanderplein met aandacht te worden vormgegeven. Het uitgangspunt is het bestaande groen van de voorruimte aan de Burgemeester Patijnlaan te behouden en te versterken. De nu door de auto gedomineerde voorruimte wordt vervangen door een groene inrichting. De bestaande bomen blijven
20
PUK BURGEMEESTER PATIJNLAAN 35 • 5 NOVEMBER 2020
behouden en vormen de basis voor een nieuwe inrichting. De noord-zuid en de oost-west route worden zo ontworpen dat het met kwalitatief groen is ingericht en een publiek karakter krijgt. Indien de noord-zuidverbinding de functie van een semi-private binnentuin krijgt, dient er een goede overgang gemaakt te worden richting het Alexanderplein. De inrichting nodigt gebruikers uit om gebruik te maken van het groen. De groenbeleving voor de gebruikers staat centraal. Conflicten met in- en uitritten van de parkeerkelder of expeditie verkeer zal zoveel mogelijk worden voorkomen. Beide verblijfsruimten vormen een integraal ontwerp met
Bestaande bomen aan de Burgemeester Patijnlaan
het gebouw. Bijvoorbeeld met architectonisch vormgegeven plantenvakken met zitranden. Voor de bewoners in de omgeving, maar ook voor de toekomstige werknemers, is het meer publiek maken van het terrein een meerwaarde. Als gemeente willen we meer kroonoppervlak in onze stad. Alle bestaande gezonde, goede en redelijk presterende bomen in het gebied worden daarvoor behouden. In eerste instantie door behoud, in tweede instantie door verplaatsing. Kap van bomen moet in principe voorkomen worden. De vergroeningsambitie van de gemeente wordt in het plan
Bestaande bomen aan het Alexanderveld
behaald door een substantieel aantal bomen toe te voegen aan het gebied als meerwaarde voor de leefbaarheid. De bomenbalans is hierdoor altijd positief. Verbonden groen is een belangrijk thema. Dit geldt voor boomstructuren in het Haagse bomennetwerk, maar ook voor onze stadsnatuur. Vooraf wordt door middel van een natuurkansenscan inzichtelijk gemaakt welke kansen bestaan om het groen te verbinden en de biodiversiteit in het gebied te bevorderen. Ook de nieuwe bebouwing biedt een goede basis voor vergroening en verduurzaming van de stad. Hiervoor heeft
Bestaande bomen aan het Alexanderplein
de gemeente het puntensysteem ‘groen en natuurinclusief
5.5
Verduurzamen
bouwen’ (RIS301953) vastgesteld. Het puntensysteem stimuleert het toepassen van vegetatie op die werkelijk bijdraagt aan biodiversiteit. Een dikkere (en dus zwaardere) substraat laag op het dak is hiervoor benodigd. Het dakoppervlak van de herontwikkeling, vormt namelijk een goede basis voor de toevoeging van groen. Delen kunnen worden ingezet als daktuin en buitenruimte voor de gebruikers van het gebouw met hoogwaardig groen dat bijdraagt aan de biodiversiteit en zorgt voor een groene uitstraling richting de omwonenden. Daarnaast draagt het begroeien van gevels bij aan het vergroenen van het blok. Dit geldt ook voor het mee-ontwerpen van groenvoorzieningen. De ambitie van de gemeente is dat
Den Haag wil een klimaat neutrale stad zijn in 2030. Duurzaamheid is essentieel om de leefbaarheid van de stad te waarborgen. Verdichting in de stad zoals Den Haag dat voor ogen heeft, biedt kansen om de stad op een duurzame manier te ontwikkelen: energieneutraal, gasloos, beperkte afvalstromen, vergroenen van de stad om klimaatveranderingen het hoofd te kunnen bieden en duurzame en gezonde vormen van mobiliteit. Daarom is een robuuste en aantrekkelijke (groene) buitenruimte, groen- en natuurinclusief bouwen (o.a. groene daken) en klimaatbestendig ontwerpen essentieel om de stad leefbaar te houden op lange termijn.
ieder dak zonnepanelen of -collectoren heeft en/of voorzien is van een vegetatiedak. Daarmee wordt het potentieel in de stad voor de aanleg van zonnepanelen en -collectoren en groene daken benut. Een bijzondere aandacht moet uitgaan naar het goed laten slagen van de groeiplaatsen voor groen bovenop het parkeerdek. Hier moet een apart ontwerp voor worden
Duurzaamheid moet een integraal onderdeel van de ontwikkeling van de Burgemeester Patijnlaan 35 zijn. Dit geldt voor de gehele herontwikkeling (modernisatie/renovatie en/ of nieuwbouw), maar ook voor de (openbare) buitenruimte. De toekomstige eigenaar past als vanzelfsprekend de energietransitie ambities van de gemeente Den Haag toe. De toekomstige eigenaar uit op deze wijze ook zijn duurzaamheidsambities en inzet als bedrijf op ‘nieuwe energie’.
opgesteld waarbij rekening moet worden gehouden met benodigde gronddekkingen en het creëren van voldoende voeding en vocht. Voor groeiplaatsen buiten het parkeerdek gaat de voorkeur uit naar open grondsituaties waar de wortels van planten een direct contact hebben met het grondwater. Het verhogen van plantvakken moet altijd in deze context worden bekeken. De herontwikkeling van de locatie zou in samenhang met herinrichting van omringende straten, zoals het Alexanderplein en -veld en deels Patijnlaan kunnen plaatsvinden. Gedacht moet worden aan de ambitie om de gehele versteende middenberm van de Burgemeester Patijnlaan te vergroenen en een hoogwaardige laan te creëren. Dit is echter geen onderdeel
uitgegaan van de combinatie van passieve ontwerpstrategieën, actieve technologie en hernieuwbare energiebronnen (waaronder PV-panelen en voor het gehele gebouwencomplex één of meerdere bronnen van duurzame warmte). De toekomstige ontwikkelaar wordt aanbevolen intensief met de gemeente Den Haag, de bewonersorganisatie Archipel/ Willemspark en andere partijen samen te werken aan de plannen voor energietransitie die momenteel worden gemaakt in Den Haag. Ook bij het materiaalgebruik moet rekening gehouden worden met duurzaamheid, door bewuste keuzes te maken in de bouwmaterialen en te werken met materialenpaspoorten. Op het gebied van mobiliteit zijn duurzame concepten het uitgangspunt, zowel in de bebouwing als in het openbaar gebied. De toekomstige eigenaar wordt gevraagd voorzieningen voor duurzaam vervoer voor medewerkers en omwonenden te integreren in de planvorming. Bijvoorbeeld d.m.v. laad infrastructuur om auto’s en fietsen op te laden en deelgebruik te faciliteren of door dubbelgebruik van de parkeergarage buiten kantooruren.
De Burgemeester Patijnlaan 35 wordt gerealiseerd conform drie leidende principes: slimme energie-huidhouding, duurzaam materiaalgebruik en de gezondheid en het welzijn van de gebruikers. Het streven is om met nieuwbouw een duurzaam gebouw te realiseren dat vooruitloopt op het gebied van duurzaamheid en daardoor toekomstbestendig is.
Bij de inrichting van het openbaar gebied wordt uitgegaan van klimaatbestendige inrichting en ontwikkeling. De bestaande stad wordt beter ingericht om overlast door extreme weersinvloeden te voorkomen. Onderdeel daarvan is vergroening van de buitenruimte en de daken.
Met de ontwikkeling van de Burgemeester Patijnlaan moet een stap worden gezet naar energieneutraal bouwen. Daarnaast kan de toekomstige eigenaar de kantoren (vervroegd) van het aardgas afkoppelen en hierbij ook kansen onderzoeken om duurzame energie te leveren aan de buurt, of duurzame bronnen te ontwikkelen samen met andere projecten.
Aandachtspunt in het gebouwontwerp is de flexibiliteit, functiecombinatie en overmaat. De structuur en overmaat van een gebouw biedt flexibiliteit in (meervoudig) gebruik. Denk bijvoorbeeld aan isolerende, waterbergende en energieopwekkende wanden en daken. Zo blijven gebouwen langer in gebruik en zijn ze toekomstbestendiger.
van de scope van deze PUK en zal in andere trajecten moeten worden opgepakt.
Om een energie-positief gebouwencomplex te realiseren wordt
Naast energiebesparing kan ook ingezet worden op energieopwekking. Daarbij kan de toekomstige eigenaar de mogelijkheden van het realiseren van een energie-positieve gebouwencomplex onderzoeken.
Het plan van de toekomstige eigenaar draagt daarmee bij aan de ambities en de doelstellingen uit de ‘Nota Duurzaamheid, Schone energie in een groene stad’ (RIS 301829). PUK BURGEMEESTER PATIJNLAAN 35 • 5 NOVEMBER 2020
21
6. STEDENBOUWKUNDIGE RANDVOORWAARDEN 6.1 •
•
22
Bestemming en programma De gebouwen c.q. kavels zijn bestemd voor kantoren voor internationale organisaties. Deze moeten passen binnen het provinciale omgevingsbeleid & omgevingsverordening. Uitgangspunt van de verordening is dat toevoeging van nieuwe kantoorbestemmingen alleen is toegelaten op een aantal stationslocaties. Daar valt deze locatie niet onder. Uitzondering vormen de bijzondere locaties. In de provinciale verordening is de Internationale zone aangewezen als een bijzonder locatie. Hierbij wordt dezelfde gebiedsafbakening als in de gebiedsagenda internationale zone gehanteerd. Daar valt deze locatie wel onder. Binnen de bijzondere locaties - en dus deze locatie - zijn kantoren toelaatbaar voor zover passend bij het profiel van deze locaties. Voor de internationale zone geldt in de regel dat internationale instellingen en aanverwanten (zoals defensie, ambassades) met een hoog veiligheidsregime onder dit profiel vallen. Op bestuurlijk niveau kunnen hierover met de provincie nadere afspraken worden gemaakt. Van belang hierbij is dat hierbij procedures gelden met de Metropoolregio Den Haag (MRDH) conform de strategie ‘MRDH strategie werklocaties’.