RIS303764 bijlage

Maar als de regels gewoon goed worden opgevolgd, dan kunnen de vreugdevuren volgend jaar gewoon doorgaan.” Goede regels en sfeer Voor veel Scheveningers is het duidelijk dat de vreugdevuren minder groot moeten worden, dat er goede afspraken moeten worden gemaakt tussen bouwers en gemeente en dat deze worden nageleefd en gehandhaafd. Maar ook dat de houtstapel niet wordt aangestoken bij westenwind. “De bouwers moeten zich aan de afspraken houden; de gemeente moet duidelijke afspraken maken.”, zei een oudere man (60) uit de buurt. Ook moet de gemeente de ‘als-maargroter’-mentaliteit in toom houden. Man (70): “Tegenwoordig komen de pallets met vrachtwagen aan. Het is gewoon een professionele organisatie geworden. Dat slaat helemaal nergens op.” In andere buurten zie je een minder duidelijke voorkeur voor het wel of niet laten plaatsvinden van vreugdevuren. Een deel van de inwoners, met name zij die ook voorstander zijn van vuurwerkshows als alternatief op het zelf afsteken van vuurwerk, zien de vreugdevuren niet zitten. Zo zei een vrouw uit Leyenburg (45), verwijzend naar Scheveningen: “Ik vind dat die vreugdevuren daar echt niet meer kunnen. Zo’n show in de ochtend vind ik dan leuker.” Inwoners die wel aangeven dat de vreugdevuren moeten blijven, benadrukken het sociale aspect van dit evenement. Vrouw (30) uit de Regentessebuurt: “Ik was ook eens bij de vreugdevuren.

Je muts brandt bijna van je hoofd, maar de sfeer is fantastisch. Als het maar wat kleinschaliger wordt gehouden, dan vind ik het juist mooi dat zulke dingen worden georganiseerd.”

Jongeren De nieuwjaarsduik, de vreugdevuren en de buurtfeesten zijn bijna unaniem door de jongeren (tot en met 24 jaar) (erg) gemist. De vuurwerkshow is meest populair bij mensen tussen 25 en 44 jaar. Maar verder geldt: hoe ouder, hoe minder vaak men de evenementen heeft gemist. Toch heeft nog altijd circa een derde (of meer) van de 65-plussers de evenementen gemist. Heeft een kleine 70% van de respondenten de vreugdevuren (erg) gemist, een kleiner percentage vindt de vreugdevuren (helemaal) bij de traditie van Oud & Nieuw horen, namelijk 56,9%. We zien 30

Gemeente Den Haag

14 april 2021

hierbij dezelfde spreiding binnen de leeftijdsgroepen. Jongeren (15-24 jaar) vinden het er het vaakst (helemaal) bij horen (71,2%), ouderen (65+) het minst vaak (34,7%). Tabel 2 Resultaten per leeftijdscategorie die evenementen ‘(erg) gemist hebben’.

Vuurwerkshow Hofvijver Nieuwjaarsduik Scheveningen Vreugdevuren SDEL Buurtfeesten

16-24 jr 42,2%

25-44 jr 48,5%

45-64 jr 40,9%

65+ 34,2%

93,7% 94,9% 94,3%

84,9% 83,9% 85,1%

57,6% 54,4% 54,5%

43,9% 36,8% 35,9%

Een buurtfeest is niet voor iedereen weggelegd Veel inwoners die we spraken, geven aan dat een buurtfeest wellicht een leuke plek is voor andere inwoners om Oud & Nieuw te vieren, maar niet per se voor henzelf. Vrouw (60) uit Scheveningen: “Voor mij is een buurtfeest niet nodig. Maar ik denk dat die volksbuurten wel van een feestje en een drankje houden. Die vinden dat misschien leuk. Ik denk dat het echt verschilt per straat of ze een buurtfeest leuk vinden of niet.” Een andere vrouw (45) uit Scheveningen zei hierover: “Ik heb weinig met buurtfeesten, niet mijn type mensen. Maar als mensen dat willen, moeten ze dat lekker doen.” Onder jongeren en jongvolwassenen valt eveneens weinig animo te bespeuren om naar een buurtfeest te gaan. “Wij willen gewoon ons eigen feestje. Dus ik denk niet dat ik met mijn vrienden naar een buurtfeest zou gaan”, aldus een man (30) uit de Regentessebuurt. Ook een meisje (18) uit Scheveningen ziet een buurtfeest niet zitten. “Ik zou niet snel naar een buurtfeestje gaan, en mijn vrienden denk ik ook niet. We willen toch naar het vuur kijken, of naar ons eigen feestje.” En een jongen (22) uit Ypenburg zei: “Ik zou echt nooit naar een feestje van de gemeente gaan, en al helemaal niet in Ypenburg. Ik vier Oud & Nieuw in de stad of in Delft.” Buurtfestivals Veel inwoners hebben dus negatieve associaties bij door de gemeente georganiseerde buurtfeesten.

Tegelijkertijd spraken we veel inwoners die het leuk zouden vinden als er iets in de buurt wordt georganiseerd. Zo spraken we een vrouw (40) uit de Regentessebuurt: “Zou je niet als gemeente bandjes op straten en pleinen kunnen laten spelen met Oud & Nieuw. Hier op het Regentesseplein bijvoorbeeld. Dan heb je wel die saamhorigheid, wat voor mij centraal staat met Oud & Nieuw”. Of een man (35) uit Leyenburg: “Zouden ze niet kleine festivals kunnen organiseren, misschien voor iedere wijk?”. Slechts met een paar inwoners is er gesproken over mogelijke alternatieven voor een vuurwerkverbod. ‘Centrale afsteekplekken voor jongeren’ wordt een enkele keer als alternatief genoemd, maar ook ‘beter reguleren’ en een ‘importheffing’ passeren de revue.

Festival Inside Out De gemeente organiseerde een vijf dagen durend online festival, genaamd Inside Out, om jongeren te helpen om de jaarwisseling feestelijk door te komen. Respondenten zijn gevraagd of ze bekend zijn met dit online festival. 16,3% van hen geeft aan op de hoogte te zijn van dit festival. Vervolgens is aan deze groep gevraagd hoe ze dit festival hebben ervaren. 62,8% van hen geeft aan niet te

31

Gemeente Den Haag

14 april 2021

hebben deelgenomen aan dit festival. Dit betekent dus dat ongeveer 6% van alle respondenten heeft deelgenomen aan het online festival Inside Out. Van de deelnemers aan het online festival, geeft ruim een kwart (28,2%) aan dat ze het festival als (heel erg) leuk hebben ervaren. Tegelijkertijd geeft 41,9% van hen aan dit festival juist (helemaal) niet leuk te vinden.

Wat vond u van het online festival Inside Out? (n=401) 50% 40% 30% 20% 10% 0% Helemaal niet leuk

Niet leuk

Neutraal

Leuk

Heel erg leuk

Grafiek 16 – Wat vond u van het online festival Inside Out?

De voornaamste reden waarom deelnemers dit festival niet leuk vonden, is omdat ze merkten dat een online festival niet kan tippen aan een ‘offline feest’, dat ze sfeer misten van een ‘echt feest’. Zoals een deelnemer aangeeft: “Een festival draait om sfeer. Dat mis je helemaal als het een online evenement wordt.” Een veelgehoord compliment onder hen die deelnamen en het wel als (heel erg) leuk ervoeren, waren de online escape rooms. “Ik vond de challenges en de escape room heel leuk. De optredens waren niet aan mij besteed, maar ik wil wel nog wat talks terugkijken.”

32

6. Ieders rol tijdens de jaarwisseling Als we naar bovenstaande resultaten kijken, kunnen we vaststellen dat veel mensen in Den Haag waarde hechten aan een veilige en feestelijke jaarwisseling. Maar is men ook bereid om daar zelf een bijdrage aan te leveren? En wat zouden anderen en de gemeente moeten doen volgens de respondenten?

6.1 Grote rol voor de gemeente, minder grote rol voor zichzelf De vragenlijst die aan de Hagenaars is voorgelegd bevatte zeven acties die de gemeente (meer) zou kunnen doen om de jaarwisseling veilig(er) te laten verlopen. Om de jaarwisseling feestelijk(er) te laten verlopen, werden vier acties genoemd. Bij datgene wat anderen zouden kunnen doen voor een veilig en feestelijk Oud & Nieuw zijn 6 items genoemd. En bij wat de respondent zelf zou kunnen doen 7 items.5 Voordat we kijken naar wat de respondenten zeggen zelf te willen en kunnen doen en wat anderen en de gemeente volgens hen zouden moeten doen, kijken we naar het aantal acties dat de respondenten aanvinken bij wat de gemeente, anderen en zijzelf zouden kunnen (of moeten) doen. Grafiek 17 laat zien dat de Haagse burger het meest van de gemeente verwacht als het om een veilig en feestelijk Oud & Nieuw gaat en het minste van zichzelf. Gemiddeld genomen vinken respondenten vijf van de zeven acties aan die gemeente kan ondernemen om de jaarwisseling veilig te laten verlopen. Van de zeven acties die zij zelf zouden kunnen oppakken om de jaarwisseling in hun buurt veilig(er) en feestelijk(er) te laten verlopen, noemen ze er gemiddeld ruim één (1,4).

5 Dit is inclusief de antwoordmogelijkheid ‘Anders, namelijk...', waarbij andere dan de voorgedrukte acties konden worden genoemd.

En het is exclusief de antwoordmogelijkheden waarbij men kon aangeven dat er niets gedaan behoefde te worden ‘omdat het goed is, zoals het was.’

33

Gemeente Den Haag

14 april 2021

Gemiddeld aantal genoemde acties om Oud & Nieuw veiliger en feestelijker te laten verlopen (n=6.628) Zelf (max 7) Anderen (max 6) Gemeente feestelijk (max 4) Gemeente veilig (max 7) 0

1

2

3

4

5

6

Grafiek 17 - Gemiddeld aantal acties om Oud & Nieuw veiliger en feestelijker te laten verlopen per type actor (zelf, anderen of gemeente)

6.2 Rol van de gemeente Veiligheid Wat wordt van de gemeente verwacht op het gebied van het waarborgen van veiligheid? Bovenaan de actielijst staan ‘relschoppers aanpakken’ (91,3% vindt dat (heel) belangrijk) en ‘orde handhaven' (84,8% vindt dat (heel) belangrijk). ‘Opruimen/schoonmaken’ en ‘illegaal vuurwerk in beslag nemen’, zijn acties die door ruim 80% van de respondenten wordt genoemd. Duidelijk van minder belang worden ‘voorlichting/advies geven’, ‘veilig parkeren faciliteren’ en ‘inleverpunten voor vuurwerk’ geacht. Maar ook bij deze acties vindt meer dan de helft van de respondenten die ‘(heel) belangrijk'. Eén op de vijf Hagenaars neemt de moeite om nog een andere, niet-genoemde actie te vermelden.

Wat is (heel erg ) belangrijk dat de gemeente doet voor een veilig Oud & Nieuw? (n = 6.628) 0%

10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100%

Opruimen/schoonmaken Orde handhaven Relschoppers aanpakken Illegaal vuurwerk in beslag nemen Inleverpunten vuurwerk openen Voorlichting/advies geven Veilig parkeren faciliteren Anders

Grafiek 18 - Wat zou de gemeente moeten doen om de veiligheid te vergroten

34

Gemeente Den Haag

14 april 2021

Terugdringen van illegaal vuurwerk Voor mensen op straat, ongeacht welke buurt, staat buiten kijf dat de gemeente een rol kan spelen bij het terugdringen van de “pure bommen” en “grote knallen” die tijdens Oud & Nieuw om de haverklap worden afgestoken. Meer dan vroeger wordt tijdens Oud & Nieuw illegaal vuurwerk afgestoken, aldus Hagenaren op straat. Met als gevolg dat de sfeer op straat als onveilig en grimmig wordt ervaren, met name door inwoners uit Laak en Leyenburg. Illegaal vuurwerk is genormaliseerd “Wat ze tegenwoordig afsteken, dat zijn pure bommen. Dat ben je toch met me eens?”, aldus een oudere man (70) die we in Laak bij een Poolse supermarkt tegenkwamen. “Daar moeten ze echt iets aan doen. Zodat ze dat vuurwerk tenminste niet meer uit het buitenland kunnen halen.” Een groot deel van de inwoners geeft aan dat illegaal vuurwerk verboden moet worden – een onbewuste, maar toch veelzeggende verspreking, aangezien illegaal vuurwerk per definitie verboden is. Deze opmerking geeft blijk van een gevoel onder inwoners dat het afsteken van illegaal vuurwerk dermate is genormaliseerd, en hier onvoldoende iets tegen wordt gedaan. Geen pasklare oplossing Inwoners erkennen dat het niet eenvoudig is voor de gemeente om illegaal vuurwerk volledig uit te bannen.

Bij de viskraam in Leyenburg spraken we een man (30), met een grote bos dreadlocks en een oranje werktenue, die wachtte op zijn bestelling. Hij stelde: “Hoe meer ze het verbieden, hoe groter de knallen worden, zo lijkt het wel. Meer politie werkt ook niet. Ik weet eigenlijk niet zo goed wat ze wel moeten doen.” En zoals een man (50) uit Ypenburg het verwoordde: “Het probleem is illegaal vuurwerk – pak dat aan! Hoe de gemeente dat moet doen, geen idee. Ik ben geen beleidsmedewerker.”

De acties die bij ‘Anders’ worden genoemd, gaan in de meeste gevallen over handhaven, hard aanpakken, helemaal verbieden, meer toezicht, strenger optreden. In 11,6% van de geplaatste opmerkingen komt het woord handhaven of handhaving voor. Maar ook alternatieven zoals de vuurwerkshow worden toch vrij geregeld genoemd (6,5% van de opmerkingen bevat deze term). Ook een aantal jongeren (16-24 jaar) hebben acties genoemd bij de optie ‘Anders’. Opmerkelijk hieraan is dat een deel van hen aangeeft dat de gemeente ‘hogere boetes moet opleggen’, zodat dit voldoende ‘mensen afschrikt’. Een ander deel zoekt naar oplossingen, zoals het ‘verplichten van vuurwerkbrillen’ of ‘het verbieden van vuurwerk tot 12 uur’. Ook komt een jongere met het idee van een vuurwerkpas: “Door middel van deze pas, kun je personen registreren en beter voorlichten. Als mensen dan vuurwerk kopen en afsteken, moeten ze een geldige vuurwerkpas hebben die gecontroleerd moet worden op echtheid. En mensen die een strafblad hebben of vaker problemen hebben gehad met justitie, hebben geen recht op zo’n vuurwerkpas. Hierdoor wordt het opsporen van relschoppers ook een stuk makkelijker”.

35

Gemeente Den Haag

14 april 2021

Orde handhaven Strenger handhaven ziet slechts een deel van de inwoners als oplossing. “De gemeente zou veel beter moeten handhaven, en dan niet alleen de kinderen. Soms zie ik de politie jongens aanhouden, terwijl daarnaast een paar volwassenen nitraten afsteken”, aldus een vrouw (35) uit Leyenburg. Een jongen (14) uit dezelfde buurt geeft aan: “De gemeente zou beter op moeten letten tijdens Oud & Nieuw. Ook op hele jonge kinderen die soms gevaarlijk vuurwerk afsteken. Laat ze ook meer kijken in steegjes en gangetjes, want daar gebeurt enorm veel.” Maar niet iedereen vindt dat meer handhaving veel zin heeft. Een man (40) uit Laak ziet weinig in strenge handhaving, meer in zichtbare handhavers: “Wat mij opviel is dat BOA’s erg zichtbaar waren op de fiets en met busjes. Maar ze grepen niet in. Daar, bij het park, staken ze flink wat vuurwerk af. Ik zag dat enkele BOA’s daar naartoe liepen om te praten. Met die houding zorg je ervoor dat de spanning niet toeneemt op straat, dat de situatie niet escaleert maar verzacht. Laat ze dat ook volgend jaar doen.” Tegelijkertijd hoorden we ook van inwoners uit Laak dat er juist weinig handhavers in de buurt waren tijdens Oud & Nieuw. Strenger handhaven wordt juist in de Regentessebuurt nauwelijks genoemd. ”De gemeente hoeft niets extra’s te doen, niets te organiseren of beter te handhaven.

Dat ging eigenlijk altijd wel goed”, zei een man (50) die rustig een sigaret rookte voor zijn makelaarspraktijk aan het Regentesseplein. Ook een andere man (60) uit deze buurt vindt dat de gemeente niet per se strenger moet handhaven. “Je zult altijd wel een paar wijken hebben, zoals Scheveningen, waar het uit de hand loopt. Maar dat kun je niet helemaal voorkomen.” In Scheveningen wordt enkel over handhaving gesproken in relatie tot de vreugdevuren.

Kleine verschillen zijn op te merken tussen buurten, als het gaat om de rol die zij zien weggelegd voor de gemeente tijdens Oud & Nieuw. Zo vinden inwoners uit de Vogelwijk het een stuk belangrijker dat de gemeente de rol op zich neemt van handhaver van de orde, dan inwoners uit Duindorp, Loosduinen en Laakkwartier. Wat daarnaast opvalt is dat inwoners uit de Schilderswijk meer behoefte hebben – in vergelijking met andere buurten – aan een gemeente die de gelegenheid biedt om veilig te parkeren tijdens de jaarwisseling.

36

Gemeente Den Haag

14 april 2021

Kaart 12 - Resultaten per wijk op vraag: ‘Wat kan/moet de gemeente doen om Oud & Nieuw veilig te laten verlopen? (Gelegenheid bieden voor veilig parkeren)

Feestelijk Aan de Hagenaars is in de vragenlijst gevraagd naar wat de gemeente moet doen om Oud & Nieuw feestelijk(er) te maken. ‘Evenementen organiseren’ staat daarbij niet bovenaan. Bovenaan staat namelijk het steunen van lokale initiatieven (76,8% vindt dat (heel) belangrijk). Dit wordt gevolgd door het organiseren van activiteiten voor jongeren (70,8%) en het algemenere ‘evenementen organiseren’ (63,8%). Het nog algemenere ‘advies geven’ scoort met 61,4% het laagst, maar nog altijd hoog, als we bedenken dat het een ruime meerderheid betreft.

Wat is '(heel) belangrijk' dat de gemeente doet voor de feestelijkheid van Oud & Nieuw? (n = 6.628) Evenementen organiseren Advies geven Lokale initiatieven steunen Activiteiten voor jongeren organiseren Anders 0%

10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90%

Grafiek 19 - Wat moet de gemeente doen voor een feestelijk Oud & Nieuw

Bij de categorie ‘Anders’ noemt 1 op de 10 Hagenaars een alternatief. Vaak heeft dat wederom te maken met strenger optreden en handhaven, maar ook zien we het woord ‘buurt’ opvallend vaak (5,9%). Veel mensen vinden dat de gemeente niets hoeft te doen aan de gezelligheid. Zij zien dat als een taak voor de mensen zelf. Het woord ‘zelf’ of ‘zichzelf’ wordt in 12% van de geplaatste opmerkingen genoemd: “Vooral Oud & Nieuw laten wezen, mensen kunnen zelfstandig een feestje bouwen. Daar hebben we gemeentes niet voor nodig.” 37

Gemeente Den Haag

14 april 2021

Vooral de Schilderswijk valt in dit verband op. Respondenten uit deze buurt vinden bovengemiddeld vaak dat de gemeente geen rol hoeft te hebben in de feestelijkheid van Oud & Nieuw. Ook als we kijken naar de antwoorden die inwoners uit de Schilderswijk hebben gegeven bij het vrije invulveld, dan zien we de gemeente eventueel bestaande evenementen kan ondersteunen, maar dat er geen behoefte is aan door de gemeente in de wijk georganiseerde evenementen. Met en door de buurt Als er iets georganiseerd wordt in de buurt, laat dit dan ook de buurt zelf doen. De gemeente kan hier een (financiële) bijdrage aan leveren, maar moet de organisatie van het evenement overlaten aan de buurt, zo vinden de meeste inwoners. Vrouw (30 jaar) uit de Regentessebuurt: “Je moet dat met mensen uit de buurt doen, anders slaat het niet aan.” Een man (35) uit Leyenburg, die langs de Volendamlaan struinde met zijn kind op een loopfiets: “Zouden ze niet kleine festivals kunnen organiseren, misschien voor iedere wijk? En dat dan door de bewoners zelf wordt opgepakt, en dat dit elk jaar groeit en groter wordt. Een plek waar je ook met je kind naartoe kan gaan.” Benut de organisatiekracht van een wijk – dat is het devies dat inwoners de gemeente mee willen geven. Sommige inwoners zijn erg kritisch op hoe de gemeente dit nu doet.

Een man (45) uit Scheveningen blikte terug op de houding van de gemeente tegenover inwoners uit Duindorp, een wijk waar hij – tot een jaar geleden – heeft gewoond: “Als de gemeente de mensen daar niet als een probleem ziet maar juist als een oplossing, dan ben je al heel ver. In een wijk als Duindorp is er veel sociale cohesie; mensen werken samen en willen dingen samen voor elkaar krijgen. Benut dit als gemeente, ga met hen in gesprek en zie ze als volwassenen. Wat je ziet is dat de gemeente hen benadert als een achterlijk stel kinderen, die opgevoed moet worden. En zo voelen de inwoners zich ook behandeld.”

Jongeren versus 65-plussers Als we vervolgens kijken naar hoe enerzijds jongeren (16-24 jaar) en anderzijds ouderen (65+), de rol van de gemeente zien tijdens Oud & Nieuw, dan zijn enkele opmerkelijke verschillen te observeren. Ten eerste zien we dat ouderen over de hele linie meer belang hechten aan een grote rol voor de gemeente om de jaarwisseling veilig te laten verlopen. Het meest belangrijk hierin is dat de gemeente illegaal vuurwerk in beslag neemt (96,9% vindt dit (heel erg) belangrijk) en de orde handhaaft (94,9% vindt dit (heel erg) belangrijk). Voor jongeren is dit ook belangrijk, maar ongeveer twee derde van hen vindt dat de gemeente hierin een rol heeft. Ten tweede valt op dat ouderen meer vinden dat de gemeente een verantwoordelijkheid heeft om voorlichting en advies te geven. Jongeren zien hier doorgaans een veel minder grote rol voor de gemeente. Ten slotte is te zien dat ouderen respondenten het belangrijker vinden dat de gemeente activiteiten organiseert, specifiek voor jongeren. Waar 59,9% van de jongeren het (heel) belangrijk vindt dat iets voor hen wordt georganiseerd, wordt dit door 78% van de 65-plussers (heel) belangrijk gevonden. Dit komt overeen met onze bevindingen uit de straatgesprekken (zie ‘grijze blok’ hieronder voor meer toelichting).

38

Gemeente Den Haag

14 april 2021

Wat is (heel erg) belangrijk dat de gemeente doet voor een veilig Oud & Nieuw? Opruimen/schoonmaken Orde handhaven Relschoppers beboeten/aanpakken Illegaal vuurwerk in beslag nemen Inleverpunten voor vuurwerk openen Voorlichting/advies geven

Gelegenheid bieden voor veilig parkeren 0,0%

20,0%

Ouderen (65+) (n=1.219)

40,0%

60,0%

80,0%

100,0%

Jongeren (16-24 jaar) (n=1.052)

Grafiek 20 - Wat zou de gemeente moeten doen om de veiligheid te vergroten (uitgesplitst naar jongeren en ouderen)

Wat is '(heel erg) belangrijk' dat de gemeente doet voor de feestelijkheid van Oud & Nieuw? Activiteiten (voor jongeren) Lokale initiatieven steunen Advies geven Evenementen organiseren 0,0%

20,0%

Ouderen (65+) (n=1.219)

40,0%

60,0%

80,0%

100,0%

Jongeren (16-24 jaar) (n=1.052)

Grafiek 21 - Wat moet de gemeente doen voor een feestelijk Oud & Nieuw (uitgesplitst naar jongeren en ouderen)

‘Iets’ organiseren voor jongeren Veel mensen die we op straat spraken, en die naar onze inschatting ouder waren dan 30 jaar, zien graag dat er tenminste ‘iets’ wordt georganiseerd voor jongeren tijdens de jaarwisseling. Een vrouw (40) uit Laak zei hierover: “Ik heb zelf niet zo veel met Oud & Nieuw. Maar vooral jonge kinderen moeten iets leuks te doen hebben.” Een andere vrouw (40) uit Ypenburg komt met een voorstel: “Stel een braakliggend stuk grond ter beschikking, waar jongeren hun gang kunnen gaan tijdens Oud & Nieuw, met een tent waar ze kunnen feesten. Nu zag je dat de gemeente alle vuilnisbakken moest afdekken. Maar als je jongeren op één plek vuurwerk laat afsteken, heb je verder minder overlast in de stad.” Jongeren zelf zien het anders. Zij willen liever hun eigen gang gaan. “Voor jongeren hoeven ze niets te organiseren. Die vermaken zichzelf wel”, zegt een jongen (16), die met zijn skateboard in de hand stond te wachten bij het winkelcentrum in Leyenburg. Een meisje (14) uit Ypenburg zegt hetzelfde: “Iets organiseren voor jongeren is niet echt nodig. Het was goed zoals het was.”

39

Gemeente Den Haag

14 april 2021

6.3 Rol van anderen Op de vraag wat anderen zouden kunnen of moeten doen, komt toch vooral het antwoord dat anderen (en hun kinderen) zich beter zouden moeten gedragen. Een meerderheid is die mening toegedaan (zich beter gedragen 57,1%, op kinderen letten 63,0%). Daarnaast hechten veel Hagenaars aan ‘elkaar helpen tegen overlast' (42,7%). Als we dan kijken waar mensen de meeste hinder van hebben (lawaai en troep, zie het voorgaande) dan is duidelijk waarmee mensen elkaar zouden kunnen helpen: minder lawaai maken en troep opruimen.

Wat kunnen anderen doen voor een veilig Oud & Nieuw? (n = 6.628) Goed zoals het is

Ouders op kinderen letten Activiteiten organiseren Optreden tegen overlastplegers Zich beter gedragen Elkaar helpen tegen overlast Anders 0%

10%

20%

30%

40%

50%

60%

70%

Grafiek 22 - Wat is '(heel) belangrijk' dat anderen doen voor een veilig Oud & Nieuw? (n = 6.628)

Optreden tegen overlastplegers is over het algemeen niet wat men van elkaar verlangt. En alternatieven (de categorie ‘anders') worden maar weinig genoemd. De ‘Anders'-antwoorden gaan wel opmerkelijk vaak over vuurwerk. Het woord komt in bijna een kwart (22,4%) van de antwoorden voor. Meest genoemd is de wens dat anderen geen vuurwerk meer afsteken, en/of dat anderen de troep ervan opruimen. Sfeer op straat Een aantal oudere inwoners (50+) geeft aan dat de sfeer op straat tijdens Oud & Nieuw is veranderd in de afgelopen decennia. Waar zij de sfeer vroeger als gemoedelijk en veilig ervaarden, is de sfeer volgens hen nu veel grimmiger en gewelddadiger. Zoals een vrouw (50) uit Leyenburg het verwoordde: “Ik vind dat jongeren de ruimte moeten hebben om kwajongensstreken uit te halen. Vuurwerk afsteken hoort daar ook bij. Vroeger ging het echter allemaal wat gemoedelijker. Tegenwoordig escaleren kwajongensstreken in steekpartijen, of schieten. Dat was vroeger niet.” Zo nu en dan worden verhalen van vroeger verteld. “In de jaren ’80 maakten we een vreugdevuur op een sportveldje. Groot, maar niet té groot, zodat de vonken niet oversprongen op de huizen die er vlakbij stonden. Ik heb nog een foto van mij met een brandweerman. Samen hadden we een biertje in de hand en keken naar de dertig opgestapelde kerstbomen die in de fik stonden. Waarom dat niet meer kan, ik begrijp het niet.

We zijn veranderd; de mentaliteit is anders. Hierdoor kan Oud & Nieuw niet meer zijn zoals vroeger.”

40

Gemeente Den Haag

14 april 2021

Sfeer bij buurtfeesten In een aantal straatgesprekken komt naar voren dat inwoners zich niet altijd welkom voelen bij een buurtfeest. Volgens hen hangt hier een ‘akelige sfeer’, en ontstaan er situaties die snel kunnen escaleren. Een man (45) uit Scheveningen zei hierover: “Buurtfeesten als alternatief werkt niet. Die werden eerder ook wel georganiseerd hier in Scheveningen, maar daar kwamen alleen maar gevechten. Daar zou ik met mijn kinderen niet heen gaan.” Een jongen (18) uit Laak: “Ik heb zelf niets met vuurwerkshows of buurtfeesten in de wijk, ofzo. Daar wordt het altijd alleen maar rellen. Daar ga ik écht niet heen om Oud & Nieuw te vieren.”

6.4 Eigen rol Tot slot dan de vraag wat de Hagenaar vindt dat hij of zij zelf zou kunnen doen (of al heeft gedaan) om Oud & Nieuw veilig(er) en/of feestelijk(er) te laten verlopen. Het meest genoemd wordt ‘het goede voorbeeld geven.’ Daarmee zien we een interessante parallel met wat men vindt dat anderen zouden moeten doen, namelijk ‘op kinderen letten’ en ‘zich beter gedragen'. Het zijn beide niet nader omschreven gedragingen dan om ‘het goede te doen'. Opruimen/schoonmaken wordt met iets minder dan veertig procent (38,6%) ook nog best vaak genoemd, maar dan volgt al het antwoord ‘niets, het is goed zoals het is’ (23,7%). Circa 1 op de 6 respondenten (16,6%) vindt daarnaast, of ook, dat zij niets kunnen doen. Hierbij moet worden opgemerkt dat veel items bij deze vraag gaan over een veilig Oud & Nieuw, en dat ingrijpen daarop voor veel, zeker oudere inwoners van de stad, niet echt een optie is. Opvallend bij de ‘anders’-optie is dat ‘thuisblijven’ vaak wordt genoemd. Het woord ‘thuis’ komt in 10,5% van de antwoorden voor. Ook het woord ‘binnen’ wordt veel genoemd (6,5%).

Wat kan je zelf doen voor een veilig en feestelijk Oud & Nieuw? (n = 6.628) Anders Niets, kan niets doen Niets, goed zoals het is Afspraken maken met de buurt Meelopen met Buurt Preventie Team Opruimen/schoonmaken Het goede voorbeeld geven Overlastgevers aanspreken Iets leuks organiseren met de buurt

0%

5%

10% 15% 20% 25% 30% 35% 40% 45% 50%

Grafiek 23 - Wat heeft u zelf gedaan of zou u kunnen doen om Oud & Nieuw veilig te laten verlopen? (n = 6.628)

41

Gemeente Den Haag

14 april 2021

Initiatieven uit de buurt Slechts een enkele inwoner die we spraken, is zelf betrokken geweest (of was dit in eerdere jaren) bij een initiatief in de buurt tijdens Oud & Nieuw. Dit betekent overigens niet dat inwoners niet betrokken willen worden bij een initiatief in de buurt. Een vrouw (45) uit Ypenburg: “Wij doen in de buurt ook mee aan een initiatief dat Soep op de Stoep heet. Heel leuk! Als zo’n idee er met Oud & Nieuw zou zijn, zouden we daar wel aan mee doen. Als het maar een leuk idee is.” Wel merk je dat inwoners nog afwachtend zijn op anderen die een initiatief initiëren. Inwoners vonden het lastig om aan te geven wat zij zelf en anderen kunnen doen om Oud & Nieuw een fijn feest te maken voor iedereen. Men vindt dat mensen met elkaar rekening moeten houden. Tegelijkertijd zien we veel inwoners die enigszins onverschillig staan tegenover hun eigen rol om de wijk veilig en schoon te houden, bijvoorbeeld door het aanspreken van overlastgevers en het opruimen van vuurwerkafval.

6.5 Samenhang variabelen Het lijkt erop dat de jaarwisseling in Den Haag door de inwoners van de stad vaak als rustig, veilig, niet al te gezellig maar ook met beperkte hinder is ervaren. We hebben gezien dat veel Hagenaars vinden dat de gemeente moet zorgen voor de veiligheid en feestelijkheid van Oud & Nieuw, op een manier die burgers in staat stelt er zelf een leuke jaarwisseling van te kunnen maken. Burgers lijken niet erg geneigd veel voor anderen te willen doen, behalve het goede voorbeeld geven en de eigen rommel op te ruimen. Interessante vraag daarbij is of er factoren zijn die burgers zouden kunnen prikkelen om meer zelf te doen aan een veilig en feestelijk Oud & Nieuw voor iedereen. Om dat te onderzoeken brengen we een aantal van de hierboven genoemde variabelen met elkaar in verband. We doen dat door correlaties (samenhangen) te bekijken tussen: • • • • •

De hoeveelheid vuurwerk die is afgestoken in de eigen buurt; De hinder die men daarvan, en in het algemeen van de jaarwisseling, heeft ervaren; De sfeer in de buurt in termen van veiligheid, rust en gezelligheid 6 Het feit of men voorstander is van een vuurwerkverbod Het aantal acties dat men aanvinkt bij wat de gemeente zou moeten doen, wat anderen zouden moeten doen en wat de respondent zelf zou kunnen of heeft gedaan om Oud & Nieuw veilig en feestelijk te laten verlopen.

Positieve en negatieve verbanden Het resultaat staat in onderstaande figuur. Een rode pijl staat voor een positief verband (een correlatie > 0,22), een blauwe pijl voor een negatief verband (een correlatie <-0,22). Een zwarte pijl staat voor geen of alleen een zeer zwak verband (een correlatie tussen –0,22 en 0,22). De sterkte van de correlaties is weergegeven met plussen en minnen. ‘+++’ staat voor een zeer sterk verband: ‘veel van het één hangt samen met veel van het ander, en omgekeerd'. ‘---' staat voor een

6 In hoofdstuk 5 hebben we gezien dat rustig, veilig en gezellig niet ondubbelzinnig met elkaar samenhangen. Terwijl veiligheid en

gezelligheid wel positief met elkaar samenhangen, geldt dat niet voor rustig en gezellig. Vooral jongeren vinden enige reuring wel bij gezelligheid passen. Echter, de verbanden tussen veilig en rustig en tussen veilig en gezellig zijn (tamelijk) sterk, terwijl het verband tussen gezellig en rustig zwak is. Om die reden is het verantwoord om veilig, rustig en gezellig onder één noemer te scharen.

42

Gemeente Den Haag

14 april 2021

zeer sterk negatief verband: ‘veel van het één hangt samen met heel weinig van het ander, en omgekeerd.’ ‘++’ en ‘--' staan voor een sterk verband. ‘+’ en ‘-' staan voor een zwak verband. 0 staat voor geen, of een zeer zwak verband.

Figuur 1 Verbanden tussen variabelen in beeld gebracht

Vuurwerk, hinder en sfeer We zien dat de mate waarin respondenten ervaarden dat vuurwerk werd afgestoken zeer sterk samenhangt met ondervonden hinder. Dat is logisch en begrijpelijk: meer vuurwerk in de buurt leidt tot meer (geluids)overlast. De mate van hinder die respondenten hebben ervaren hangt op zijn beurt weer zeer sterk (negatief) samen met sfeer: veel hinder beïnvloedt de sfeer negatief. Een negatief verband tussen de mate waarin vuurwerk is afgestoken en de sfeer in de buurt is er ook, zij het minder sterk dan de voorgaande twee verbanden. Dat komt hoogstwaarschijnlijk doordat nogal wat jongeren het afsteken van vuurwerk nu eenmaal gezellig vinden. In die zin draagt afgestoken vuurwerk dus (voor hen) juist bij aan de gezelligheid.

Wat houdt verband met voorstander zijn van een vuurwerkverbod? Of een respondent hinder heeft ondervonden in de buurt heeft een licht positief verband met de mate waarin een respondent een vuurwerkverbod wenselijk vindt. Tevens is een licht verband op te merken tussen een minder goede sfeer in de buurt en de mate waarin iemand voorstander is van een vuurwerkverbod. Of er veel vuurwerk is afgestoken in de buurt hangt echter weer helemaal niet samen met iemands voorkeuren ten aanzien van het vuurwerkverbod. Oftewel: voorstander zijn van een vuurwerkverbod ontstaat niet puur door de mate waarin er volgens de respondent vuurwerk is afgestoken in de buurt, maar alleen via de hinder die iemand ondervindt in de buurt en de negatieve invloed hiervan op de sfeer aldaar. Is die hinder en de negatieve beïnvloeding van de sfeer er niet – bijvoorbeeld onder jongeren – dan is men niet voor, maar ook niet tegen een verbod.

43

Gemeente Den Haag

14 april 2021

Voorstander zijn van een vuurwerkverbod hangt in ieder geval niet één-op-één samen met de (ervaring van de) hoeveelheid vuurwerk die in de buurt wordt afgestoken. Het hangt wel samen met leeftijd (‘Lft’ in de figuur) en opleidingsniveau (‘Opl’ in de figuur). Oudere, hoger opgeleide mensen zijn vaker voor een permanent verbod dan jongere en lager opgeleide mensen. 7

Verbanden met de rol van de gemeente, anderen en het individu Dan, tot slot, bekijken we de relatie van hinder, sfeer en voorstander zijn van een vuurwerkverbod met wat men vindt dat de gemeente, anderen en de respondent zelf zou kunnen of moeten doen om Oud & Nieuw veilig(er) en feestelijk(er) te laten verlopen. Het blijkt dan dat er vrijwel geen relaties zijn. Alleen sterke voorstanders van een permanent vuurwerkverbod vinden dat vooral de gemeente in actie zou moeten komen daarvoor, en in mindere mate ook ‘anderen'. Opmerkelijk is natuurlijk dat ‘zelf actie(s) ondernemen’ geen enkel verband houdt met om het even welk van de hier genoemde variabelen. Niet met hinder, niet met sfeer en daarmee (indirect) ook niet met de hoeveelheid afgestoken vuurwerk in de buurt. Het model suggereert dat er met weinig hinder en een goede sfeer door de bank genomen weinig bezwaren bestaan tegen het (zelf) afsteken van vuurwerk. Bestaan er wel bezwaren, dan is het vooral de gemeente die moet zorgen voor de sfeer, in termen van veiligheid. De burger zorgt dan wel voor de gezelligheid.

7 Opleidingsniveau en leeftijd houden geen verband met de andere variabelen in het model.

44

7. Voorlichting van de gemeente De gemeente Den Haag begint al vroeg in het jaar met de voorbereidingen voor een gemeentebrede communicatie-aanpak voor de jaarwisseling. Via de website van de gemeente, de Stadskrant en social mediakanalen werden Hagenaars geïnformeerd over wat de gemeente doet om de jaarwisseling veilig en feestelijk te laten verlopen. En wat de gemeente verwacht van haar inwoners. In dit hoofdstuk wordt toegelicht hoe inwoners van Den Haag deze communicatie over de jaarwisseling heeft ervaren.

7.1 Campagne met dj Kennie Harder De gemeente probeert elk jaar de viering van Oud & Nieuw in goede banen te leiden. Dit jaar heeft dj Kennie Harder een rol gespeeld in een campagne van de gemeente over de jaarwisseling. In deze campagne vertelt hij wat je als inwoner van Den Haag kan bijdragen aan een veilig en feestelijk Oud & Nieuw. Kennie Harder was in de weken voorafgaand Oud & Nieuw op social media te vinden. Ook organiseert hij van alles voor jongeren, onder andere de Inside Out Challenge.8 Zijn motto “Er kan nu van alles niet. Ik kijk naar wat wel kan.” Om te beginnen, vroegen we respondenten of zij van dj Kennie Harder hadden gehoord. Er was immers op sociale media, op billboards en in lokale kranten de nodige aandacht aan de campagne gegeven, met hem in de hoofdrol. Het blijkt dat 4,1% van de respondenten heeft gehoord van Kennie Harder. Onder jongeren komt dat percentage iets hoger uit: 5,2%. Ongeveer de helft van degenen die weten wie Kennie Harder is, heeft hem leren kennen via sociale media (50,9%), een derde via billboards (33,0%). Bijna een kwart van degenen die Kennie Harder kennen, vindt het positief dat hij zijn mening geeft over Oud & Nieuw (22,5%). Ongeveer de helft staat daar noch positief, noch negatief tegenover – 49,3% kiest de antwoordoptie ‘neutraal’. Nog eens een kwart heeft ‘geen mening'.

Een klein deel van de respondenten (5,3%) vindt het negatief dat Kennie Harder zich hierover uitspreekt. 9 Respondenten hadden de mogelijkheid om een toelichting te geven op hun antwoorden met betrekking tot de campagne met dj Kennie Harder. Ruim 30 respondenten hebben dit gedaan. Een veel gehoorde opmerking is dat de boodschap van de campagne onduidelijk was. Zo geeft een respondent aan dat hij het affiche heeft gezien, maar dacht dat het over een radioshow ging. Iemand anders geeft aan: “De posters over Kennie Harder begreep ik niet goed. Het werd niet duidelijk wat het initiatief precies was. Ik heb ze gezien, maar heb geen mening hierover.”

8 Zie kennieharder.nl/ideeen-kijken 9 Dit percentage vertegenwoordigt nog wel erg weinig personen, namelijk 14.

45

Gemeente Den Haag

14 april 2021

7.2 Informatie van de gemeente over Oud & Nieuw Rond de jaarwisseling verstrekt de gemeente (extra) informatie over onder meer gewijzigde afvalophaaldagen en veilig parkeren. Wat vond de Hagenaar van deze informatie? Makkelijk te vinden en voldoende duidelijk?

Vindbaarheid We zien dat een minderheid de informatie lastig of heel lastig te vinden vond (samen 17,5%). Veel mensen oordelen ‘neutraal’ over de vindbaarheid, weten het niet of hebben er geen mening over (samen 51,8%). Dat duidt erop dat een deel van deze laatste groep niet geprobeerd heeft informatie te vinden. Voor degenen die wel zochten, leek het in elk geval goed te vinden te zijn.

Vindbaarheid informatie gemeente Oud & Nieuw (n = 6.628) 40% 30% 20% 10% 0% Heel erg lastig Lastig te vinden te vinden

Neutraal

Goed te vinden

Heel goed te Weet niet / geen vinden mening

Grafiek 24 - Vindbaarheid van informatie vanuit de gemeente over de jaarwisseling

Respondenten konden hun antwoord ook toelichten. Van de respondenten die zeiden dat de informatie van de gemeente ‘heel erg lastig te vinden is’, geeft een groot deel aan dat ze enkel informatie via internet konden vinden en dat zij geen brief van de gemeente hebben ontvangen. Ze vinden dat ze onvoldoende actief zijn geïnformeerd. Zo zegt een respondent: “Alleen online iets verkondigen is niet voldoende. Een lokale krant kan hier een hele grote rol in spelen. Hier is veel te weinig, zelfs geen gebruik van gemaakt.” Omdat een aantal respondenten geen brief van de gemeente hebben ontvangen, vragen een aantal inwoners op de gemeente hen niet via een huis-aan-huis folder of flyer op de hoogte konden houden. Bijvoorbeeld over de ondergrondse containers (oracs) die rond de jaarwisseling werden afgesloten. Dit was niet voor iedereen even duidelijk. Eén van de respondenten: “Sluiting van oracs leidde tot heel veel bijplaatsingen. Dit was zeker niet goed aangekondigd. Alleen online werkt echt niet.” Andere respondenten stellen dat met name studenten en expats beter ingelicht moeten worden over bijvoorbeeld aangepaste afvalophaaldagen, veilig parkeren, het ophalen van kerstbomen en de gesloten oracs. Een respondent: “Vanuit mijn opvoeding weet ik dat er met de feestdagen aangepaste vuilnisophaaldagen zijn.

Heel veel mensen met een niet-Nederlandse achtergrond hebben hier geen kaas van gegeten”. Ook een andere respondent geeft aan dat informatie onvoldoende vindbaar is voor expats: “Zij zoeken vaak geen informatie over bijvoorbeeld het 46

Gemeente Den Haag

14 april 2021

ophalen van kerstbomen, omdat ze niet weten dat er iets georganiseerd wordt. Zij dienen actief benaderd te worden. Vuil op straat (in mijn buurt) komt vaak door onwetendheid.” Hagenaren die juist antwoorden dat de informatie van de gemeente ‘heel goed te vinden is’, geven aan dat ze erg blij zijn met de duidelijke brief die ze ontvingen van de gemeente. Een respondent licht zijn/haar antwoord toe: “Ik was blij met de uitgebreide brief van de gemeente over Oud & Nieuw. Heel goed initiatief.” Blijkbaar wordt de brief van de gemeente niet in alle buurten goed ontvangen. Als we kijken uit welke buurten de respondenten komen die aangeven dat de informatie van de gemeente ‘heel erg lastig’ te vinden is, dan springen er een aantal buurten bovenuit: Laakkwartier-Oost en Leyenburg, op de voet gevolgd door Oostbroek-Noord en MorgenstondZuid. Respondenten uit deze buurten vinden relatief vaak de informatie van gemeenten heel erg lastig te vinden, en lijken bovengemiddeld vaak de brief van de gemeente niet te ontvangen of te hebben gelezen.

Duidelijkheid De volgende vraag die respondenten is voorgelegd, is of de informatie van de gemeente voldoende duidelijk was. Ook hier een minderheid voor wie het onvoldoende duidelijk was (18,8%). En ook hier een vrij groot aantal mensen dat zegt het niet te weten, er geen mening over heeft of er neutraal in te staan (samen 42,3%). Voor degenen die informatie zochten en vonden, lijkt de informatie voldoende duidelijk te zijn geweest.

Duidelijkheid informatie gemeente Oud & Nieuw (n = 6.628) 40% 30% 20% 10% 0%

Heel erg onduidelijk

Onduidelijk

Neutraal

Duidelijk

Heel erg duidelijk

Weet niet / geen mening

Grafiek 25 - Duidelijkheid va informatie van de gemeente over de jaarwisseling

Als we kijken naar wat respondenten hebben aangegeven in hun toelichting, dan valt op dat de respondenten die eerder aangegeven geen of onvoldoende informatie te hebben verkregen, nu ook aangeven dat de informatie heel erg onduidelijk was. Dat een deel van de respondenten de informatie van gemeente ‘heel erg onduidelijk’ vonden, moet dan ook grotendeels gelezen worden in de zin dat ze geen informatie van de gemeente hebben ontvangen. Wel worden een aantal opmerkingen gegeven over de (on)duidelijkheid van de informatie vanuit de gemeente over de jaarwisseling. Een aantal respondenten geeft bijvoorbeeld aan dat de informatie vanuit de gemeente niet altijd duidelijk is voor inwoners die de Nederlandse taal onvoldoende beheersen. Een respondent geeft aan: “Voor expats van [de communicatie] niet duidelijk. Dus s.v.p. actief communiceren in meerdere talen.” Een andere respondent, die zijn/haar antwoord toelicht in het Engels, doet een suggestie: “I would suggest sending a barcode for people to scan for an English version on your website for each letter and announcement sent by post.” 47

Gemeente Den Haag

14 april 2021

Veel gemaakte opmerkingen door respondenten die aangeven de informatievoorziening vanuit de gemeente neutraal te beoordelen, geven aan dat ze “niet naar informatie te hebben gezocht” of dat ze er “niet op hebben gelet”. Een ander deel van de respondenten geeft juist aan dat de informatie “veel te laat komt” of de brief “veel te lang was”. Zoals een respondent benoemt: “Ik kreeg een brief, maar die was zo lang dat ik denk dat veel mensen hem niet volledig lezen. Ik zou het korter en puntsgewijs houden. Of visueel met plaatjes.” Of een andere respondent: “We hebben een brief gehad met 3 kantjes. Veel te veel tekst voor een gemiddelde lezer. Maar liever een bondige flyer met QR-code naar een video.” Wees op tijd met communiceren Inwoners willen weten waar ze aan toe zijn, zo merken we tijdens de gesprekken op straat. Dat de gemeente inwoners tijdig van de juiste informatie voorziet, is hierbij belangrijk. Een vrouw (35) uit Leyenburg, die in het winkelcentrum liep met haar hondje, zegt dat de gemeente vaak laat begint met informeren over Oud & Nieuw. “En dat terwijl ze weten dat het leeft onder de mensen, dat het altijd tot veel discussie leidt en dat mensen willen weten waar ze aan toe zijn.

Dus informeer mensen volgend jaar veel eerder over wat bij Oud & Nieuw wel en niet kan, en niet pas op het laatste moment.” Té laat communiceren heeft ook consequenties, zo zegt een jongen (25) uit Laak: “Ik ken een aantal jongens in de vuurwerkbranche, en daarvoor werd de maatregel veel te laat aangekondigd. Veel ondernemers hadden al vuurwerk ingekocht en konden het nu niet meer kwijt. Ik ken een jongen die al voor 2 ton aan vuurwerk had ingekocht. Tja, dan zit je daarmee.”

48

Gemeente Den Haag

14 april 2021

8. Verantwoording van het onderzoek Voor het Haagse jaarwisselingsonderzoek is een mixed-methods-aanpak gebruikt. Enerzijds voerden we een kwantitatief onderzoek uit in de vorm van een online vragenlijst, zodat we uitspraken kunnen doen per wijk en alle inwoners van Den Haag anoniem in de gelegenheid stellen om deel te nemen aan het onderzoek. Aanvullend op deze kwantitatieve hebben we in vijf buurten kwalitatief onderzoek uitgevoerd middels straatgesprekken. De bevindingen die we opdeden ‘op straat’ bieden een waardevolle verdieping op de kwantitatieve resultaten uit de enquête. In dit hoofdstuk bespreken we de onderzoeksvragen en -opzet.

8.1 Onderzoeksvragen Het onderzoek heeft twee doeleinden. Enerzijds dient het inzicht te geven in hoe inwoners Oud & Nieuw dit jaar hebben beleefd, wat ze hebben gemist en wat juist niet. Anderzijds geeft het onderzoek op zicht op hoe Hagenaren de jaarwisseling in de toekomst graag willen vieren. De volgende onderzoeksvragen zijn leidend geweest in het onderzoek. Beleving • Hoe heeft u afgelopen Oud & Nieuw in uw buurt ervaren? • Is er ondanks het vuurwerkverbod toch vuurwerk afgestoken in uw buurt? • Wat er in uw buurt sprake van verschillende vormen van hinder? Vuurwerk afsteken en alternatieven • Bent u voor of tegen een permanent vuurwerkverbod? • Als er geen vuurwerkverbod komt, wat vindt u dan gewenste alternatieven? Vreugdevuren en evenementen • Welke evenementen heeft u gemist tijdens de jaarwisseling? • Vindt u de vreugdevuren op Scheveningen, Duindorp, Escamp en Laak (als ze veilig en met vergunning worden georganiseerd) bij de traditie van Oud & Nieuw horen? Ieders rol tijdens de jaarwisseling • Wat kan de gemeente doen om Oud & Nieuw veilig en feestelijk te laten verlopen? • Wat zouden andere mensen vooral moeten doen om Oud & Nieuw veilig en feestelijk te laten verlopen? • Wat heeft u zelf gedaan of zou u kunnen doen om Oud & Nieuw veilig en feestelijk te laten verlopen?

49

Gemeente Den Haag

14 april 2021

Communicatie • Was de informatie van de gemeente over Oud & Nieuw duidelijk? • Was de informatie van de gemeente over Oud & Nieuw goed te vinden?

8.2 Onderzoeksopzet Het onderzoek bestaat uit twee onderdelen: een online enquête en straatgesprekken. Door een kwantitatieve en kwalitatieve onderzoeksmethode te combineren, dekken we de blinde vlekken van iedere onderzoeksmethode af, en krijgen we een fijnmaziger beeld van het onderzochte vraagstuk. Triangulatie wordt dit genoemd, en is een beproefde manier om de geldigheid (en daarmee de bruikbaarheid) van de onderzoeksresultaten te verhogen. Met de resultaten uit de enquête krijgen we een representatief beeld van de opvattingen over de jaarwisseling van inwoners uit Den Haag, en kunnen we onderzoeken welke overeenkomsten en verschillen er in deze opvattingen bestaan tussen verschillende doelgroepen binnen de stad. De straatgesprekken, daarnaast, geven kleur, geur en context aan de opvattingen van Hagenaren.

Online vragenlijst De totale online enquête bestaat uit 29 vragen. In bijlage 1 wordt een overzicht gegeven van de vragen die zijn gesteld. Niet iedere respondent heeft alle vragen gekregen, aangezien dit afhankelijk is van de antwoorden die een respondent geeft op bepaalde vragen. Als een respondent bijvoorbeeld aangeeft dat hij/zij bekend is met het online festival Inside Out, worden er vervolgens enkele aanvullende vragen gesteld over hoe dit festival is beleefd. Voor de respondenten die aangeven niet bekend te zijn met dit festival, worden geen aanvullende vragen gesteld. Werving respondenten De online enquête heeft drie weken open gestaan van 1 januari tot 21 januari. In totaal zijn er 8.013 vragenlijst ingevuld, waarvan 6.628 volledig ingevuld. Alleen de antwoorden uit volledig ingevulde vragenlijsten zijn meegenomen in de onderzoeksresultaten. Om de vragenlijst onder zoveel mogelijk inwoners van Den Haag onder de aandacht te brengen, zijn er meerdere kanalen ingezet. De volgende kanalen zijn hiervoor gebruikt: • • • • • • •

Haagse Stadspanel Nieuwsbericht op de webpagina: denhaag.nl/jaarwisseling Facebook-pagina van de gemeente Den Haag LinkedIn-pagina van de gemeente Den Haag Instagram-pagina van de gemeente Den Haag Toolkit voor stadsdelen, wijken en buurtverenigingen Advertenties in lokale kranten

In de onderstaande figuur wordt weergegeven via welke (social) mediakanalen de respondenten de vragenlijst hebben ingevuld. Hiervoor is gekeken naar het totaal aantal respondenten die de vragenlijst volledig hebben ingevuld. In de advertenties in lokale kranten werd direct doorverwezen naar de webpagina van de gemeente. Om die reden is het onduidelijk hoeveel respondenten via dit specifieke kanaal zijn gekomen, en worden deze meegerekend in het deel van de respondenten dat via denhaag.nl/jaarwisseling de vragenlijst heeft gevonden. 50

Gemeente Den Haag

14 april 2021

Communicatiekanalen online vragenlijst (n=6.628) 4,4%

1,4%

0,4%

Haagse Stadspanel Denhaag.nl/jaarwisseling

Facebook

29,8%

49,9%

Twitter LinkedIn

14,0%

Toolkit

Figuur 2 – Communicatiekanalen online vragenlijst

Verdeling naar leeftijd Als we vervolgens kijken naar de leeftijdsopbouw van de respondenten die de vragenlijst volledig hebben ingevuld, zien we dat er een forse ondervertegenwoordiging van jongeren van 16 tot 24 jaar oud. Tevens is een oververtegenwoordiging van 45-plussers op te merken in de pool met respondenten.

Verdeling naar leeftijd (vergelijking respondenten en inwoners Den Haag) 40% 30% 20% 10% 0% 16-24 jaar

25-44 jaar

% respondenten (n=6.628)

45-65 jaar

65+

% inwoners Den Haag 2020 (n=546.335)

Grafiek 26 Verdeling naar leeftijd (respondenten versus inwoners Den Haag)10

Verdeling naar geslacht In de pool met respondenten zijn we een vrijwel gelijke verdeling naar geslacht. 52,7% van de respondenten is man en 46,7% is vrouw. Er is sprake van een lichte ondervertegenwoordiging van vrouwen in de groep respondenten, zoals blijkt uit de onderstaande grafiek.

10 Gegevens over de bevolkingssamenstelling van de gemeente Den Haag, zijn verkregen van denhaag.incijfers.nl.

51

Gemeente Den Haag

14 april 2021

Verdeling naar geslacht (vergelijking respondenten en inwoners Den Haag) 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% Man % respondenten (n=6.628)

Vrouw % inwoners Den Haag (n=546.335)

Grafiek 27 Verdeling naar geslacht (respondenten versus inwoners Den Haag)11

Verdeling over wijken De grafiek op de volgende pagina laat zien hoe de respondenten zijn verdeeld over de 44 Haagse wijken, afgezet tegen de daadwerkelijke verdeling van het aantal inwoners per wijk. Wat deze grafiek laat zien is dat er grote verschillen zitten in de mate dat wijken vertegenwoordigd zijn in de pool respondenten. Enkele wijken zijn duidelijk oververtegenwoordigd, zoals het Centrum, Leyenburg, Rustenburg en Oostbroek. Uit andere wijken zien we juist relatief weinig respondenten. Met name Moerwijk, Schildersbuurt en Transvaalkwartier vallen op. Weegfactoren en representativiteit Om te corrigeren voor bepaalde onder- en oververtegenwoordiging van leeftijdsgroepen en aantallen inwoners van de Haagse stadsdelen is op deze factoren een weging toegepast. De verdeling mannen en vrouwen in de responsgroep was nagenoeg dezelfde als in de populatie, dus daarop was geen weging nodig. De in dit rapport gepresenteerde onderzoeksresultaten zijn op deze drie kenmerken (leeftijd, stadsdeel en geslacht) representatief te noemen voor de Haagse bevolking. Op wijkniveau zijn de resultaten indicatief. Het aantal respondenten in sommige wijken is te laag om resultaten te kunnen generaliseren. Er is een ondergrens van 50 respondenten per wijk aangehouden. Zijn er minder dan 50 respondenten in een wijk, dan worden op wijkniveau geen resultaten gerapporteerd.

11 Gegevens over de samenstelling van de bevolking uit Den Haag in 2020 zijn verkregen via denhaag.incijfers,nl. In de grafiek zijn niet

de respondenten meegenomen die op de vraag ‘Bent u man, vrouw of anders’ de antwoordoptie ‘Anders’ hebben ingevuld. Het betreft hier 0,6% van het totaal aantal respondenten dat dit antwoord heeft gegeven.

52

Gemeente Den Haag

14 april 2021

Verdeling over wijken Archipelbuurt Belgisch Park Benoordenhout Bezuidenhout Binckhorst Bohemen, Meer en Bos Bomen- en Bloemenbuurt Bouwlust/Vrederust Centrum Duindorp Duinoord Forepark Geuzen- en Statenkwartier Groente- en Fruitmarkt Haagse Bos Hoornwijck Kijkduin en Ockenburgh Kraayenstein Laakkwartier en Spoorwijk Leidschenveen Leyenburg Loosduinen Mariahoeve en Marlot Moerwijk Morgenstond Regentessekwartier Rustenburg en Oostbroek Scheveningen Schildersbuurt Stationsbuurt Transvaalkwartier Valkenboskwartier Van Stolkpark en Schev. Bos Vogelwijk Vruchtenbuurt Waldeck Wateringse Veld Westbroekpark/Duttendel Willemspark Ypenburg Zeeheldenkwartier Zorgvliet Zuiderpark 0%

1%

2%

3%

% inwoners Den Haag (n=546.335)

Grafiek 28 Verdeling over wijken (

53

4%

5%

6%

7%

% respondenten (n=6.628)

8%

9%

Gemeente Den Haag

14 april 2021

Straatgesprekken Den Haag is rijk aan veel verschillende buurten, elk met een eigen karakter en sfeer. Van een rustige, vrij chique buurt als Benoordenhout tot een klassieke volksbuurt, zoals Transvaal. De jaarwisseling verloopt in iedere buurt anders. Bovendien wordt er in iedere buurt weer anders gedacht over de jaarwisseling, over wat hierbij hoort en wat niet. Zelfs tussen aangrenzende buurten kunnen verschillen groot zijn. En ook binnen een buurt lopen meningen soms sterk uiteen. Opzet van gesprekken Om zicht te krijgen op de context waarbinnen de meningen in de verschillende buurten tot stand komen, zijn we de stad ingetrokken om gesprekken met buurtbewoners aan te knopen. Van 13 tot 27 januari stonden wij op straat in vijf buurten in Den Haag, telkens op verschillende dagen en dagdelen. Meestal stonden wij op drukke plekken, zoals op pleintjes, vlakbij supermarkten of in winkelstraten. Maar we trokken soms ook de wijk in om inwoners te vragen naar hun mening. De volgende vragen vormden de basis voor de straatgesprekken: • • • • • • •

Hoe heeft u afgelopen Oud & Nieuw in uw buurt beleefd? Wat hoort er volgens u bij Oud & Nieuw in Den Haag? Veel evenementen gingen niet door, zoals de vuurwerkshow aan de Hofvijver en de buurtfeesten. Wat heeft u gemist? En wat juist niet? Wat moet de gemeente Den Haag doen om Oud & Nieuw veilig en feestelijk te laten verlopen? Wat heeft de gemeente goed / minder goed gedaan dit jaar rondom de jaarwisseling? Hoe ziet Oud & Nieuw er volgend jaar uit wat u betreft? Wat kunt/wilt u daar zelf aan bijdragen in uw buurt? Of wat zou u willen doen?

Keuze voor vijf buurten De straatgesprekken hebben plaatsgevonden in een vijftal buurten in de gemeente Den Haag. In onze keuze hebben wij gekeken naar een goede mix van buurten op basis van geografische spreiding en type buurten. Twee van de vijf buurten zijn volksbuurten: Leyenburg en Laak. De buurt Leyenburg, gelegen ten westen van de stad, is een rustige volksbuurt met een relatief grote populatie 65-plussers. Laak ligt meer in het zuidoosten van Den Haag, en is vooral een buurt die in trek is onder jonge gezinnen. Maar Laak is ook een meer gekleurde volksbuurt dan Leyenburg, met een prominente Oost-Europese gemeenschap. In een aantal buurten in Den Haag, waaronder Duindorp, Scheveningen en Escamp, zijn de vreugdevuren een belangrijk evenement tijdens de jaarwisseling. Deze buurten verschillen op veel vlakken van elkaar. Zo wonen er in Duindorp en Escamp relatief veel laagopgeleiden, terwijl in Scheveningen relatief veel hoogopgeleiden wonen12. Omdat in Laak en Leyenburg al relatief veel laagopgeleiden woonden, is gekozen voor Scheveningen als ‘vreugdevuurbuurt’ voor de straatgesprekken. Naast Scheveningen is ook de Regentessekwartier bezocht, een meer progressieve buurt die tegen het centrum aanschurkt, en waar voor een groot deel young professionals wonen.

12 PSO (2019) Opleidingsniveau Hagenaars per buurt en wijk

(https://www.google.com/url?sa=t&rct=j&q=&esrc=s&source=web&cd=&cad=rja&uact=8&ved=2ahUKEwj2rsOvkqvvAhVeQEEAHdC JAS4QFjAAegQIARAD&url=https%3A%2F%2Fdenhaag.incijfers.nl%2Fhandlers%2Fballroom.ashx%3Ffunction%3Ddownload%26id %3D56&usg=AOvVaw3LBVTuXOSVPQ1_KLhLGBaP)

54

Gemeente Den Haag

14 april 2021

Als vijfde buurt, zijn we Ypenburg ingetrokken. Een typische Vinex-buurt, gelegen aan de uiterste oostgrens van de stad, een buurt waar relatief veel kinderen wonen. Uit het vuurwerkonderzoek Haagse Knallers (2017) dat EMMA drie jaar geleden voor de gemeente Den Haag uitvoerde, bleek al dat de inwoners van deze buurt bekend staan als ‘loyale vuurwerkafstekers’. Om deze reden is ook gekozen om in deze buurt inwoners aan te spreken op straat.

55

M b o

V w o

Wijnhaven 88 2511 GA Den Haag 070 - 87 00 460 info@emma.nl www.emma.nl Volg ons op Facebook, Twitter en LinkedIn

0