Natuurwaarden-vlietzoom-voor-web

Echter, de diverse ruimteclaims op het gebied voor sport, bedrijfsleven en mobiliteit kunnen, als daar niet scherp op wordt gestuurd, deze knelpunten juist nog vergroten of nieuwe knelpunten toevoegen. Dat zou uiterst schadelijk zijn voor de natuurwaarden van de Vlietzoom en daarmee strijdig met het sturende principe van de ‘groen-blauwe loper’ uit het als ‘vertrekpunt’ gekozen Ambitiedocument van de provincie.

40

De Vlietzoom is bijzonder rijk aan watergangen en waterpartijen. Als je alle oevers zou opmeten kom je tot de slotsom dat zich hier een vele kilometers lang biotoop uitstrekt. Het water zelf vormt een leefwereld die we als mens vaak over het hoofd zien. Iets om in dit rapport even goed bij stil te staan.

Natuurbeleving en doorwaadbaarheid

Dit rapport geeft bewust ook aandacht aan de beleefbaarheid van het gebied. Natuur heeft niet alleen intrinsieke waarde, maar levert ook ecosysteemdiensten aan de mens. Naast de bekende voorbeelden CO2-opslag, schonere lucht, geluidswering en waterberging, is ook natuurbeleving een belangrijke ecosysteemdienst. Wandelen, fietsen of gewoon vertoeven in de natuur zijn bewezen goed voor de gezondheid en voor een gevoel van welbevinden. Natuurbeleving kan ook bijdragen aan herstel van het gevoel van ‘natuurverbondenheid’ dat helaas ernstig onder druk staat in onze verstedelijkte leefomgeving . Ook heeft natuurbeleving een educatief aspect. Er zijn aanwijzingen dat ‘natuurverbondenheid’ groeit door natuurervaringen. Dat geldt in het bijzonder voor jeugdervaringen in de natuur. Een natuurspeeltuin en/of een struinpad door de natuur van de Vlietzoom kan daar een bijdrage aan leveren. De Vlietzoom is eigenlijk de enige overgebleven locatie in de zuidoostelijke vleugel van Den Haag waar dit soort voorzieningen nog gerealiseerd kunnen worden. Nu ontbreken deze voorzieningen echter nog. Meer in het algemeen hangen mogelijkheden voor natuurbeleving in de Vlietzoom zowel af van de kwaliteit van de natuurwaarden als van de toegankelijkheid van het gebied voor de bevolking. Voor dit laatste wordt in de planologie de term ‘doorwaadbaarheid’ gebruikt.

De genoemde knelpunten langs de lengteas, alsmede de vaak beperkte toegankelijkheid van veel deelgebieden zijn nu echter een belemmering voor de mogelijkheden voor het groeiend aantal inwoners in Den

43 Haag, Rijswijk en Leidschendam-Voorburg om in de Vlietzoom aangenaam te kunnen wandelen, fietsen of joggen. Dit gebrek aan doorwaadbaarheid raakt aan de leefbaarheid en toekomstbestendigheid van onze stedelijke omgeving. Het geluid van het verkeer langs de A4 is momenteel een bijkomende belemmering voor een plezierige wandeling langs de zuidoostzijde van het gebied. Aan de noordwestzijde maakt de drukke Westvlietweg met weinig groen en een deels ontbrekend voetpad een wandeling over het vroegere jaagpad langs de Vliet zelfs onmogelijk. Ten slotte is het op dit moment ook nog niet mogelijk om veilig door de prachtige natuur van de 45 hectare grote golfbaan te wandelen. Al zijn hier gelukkig wel plannen voor. Ook op de bedrijventerreinen liggen kansen om te vergroenen en ecologische vebindingen te creëren. Al met al is het momenteel met de ‘doorwaadbaarheid’ van de Vlietzoom nog niet goed gesteld. Dit is vanuit de leefbaarheid van de omringende wijken en buurten een serieus minpunt. Bovendien vergroot deze handicap ook de recreatiedruk op de andere grote groengebieden in Den Haag.

Kansen en bedreigingen Ruimtelijke bedreigingen

De vele ruimtelijke ingrepen, die nu worden overwogen ten behoeve van mobiliteit, bedrijfshuisvesting en de sportvoorzieningen, vormen een aantoonbare bedreiging voor de natuurwaarden van de Vlietzoom en voor de doorwaadbaarheid van het gebied voor wandelaars en fietsers. Hieronder worden per plan de bedreigingen geanalyseerd. ●

De balans

Uit ons onderzoek blijkt zonneklaar dat de Vlietzoom nu al grote natuurwaarden heeft. En dat zij potentieel ook van betekenis is voor recreatie in het groen en natuurbeleving. Daarnaast legt ons rapport ook de vinger op diverse knelpunten en verbeterpunten. Die zwakke punten zijn uiteraard evenzovele kansen om de natuurwaarden en de recreatieve waarde van de Vlietzoom te verbeteren. Deze kansen zouden in de gebiedsvisie voor de Vlietzoom centraal moeten staan. Daarnaast vormen echter de ruimteclaims en daaruit voortvloeiende ruimtelijke ingrepen ten behoeve van sport, bedrijfshuisvesting en mobiliteit grote bedreigingen voor natuur en dagrecreatie, indien die claims onvoldoende rekening houden met deze inzichten.

●

●

42

Allereerst houdt de ‘Toekomstvisie bedrijventerrein Westvlietweg III’ geen rekening met de hiervoor besproken knelpunten voor ecologische verbindingen en doorwaadbaarheid. In de ‘Kansen en opgavenkaart’ in dit rapport wordt zelfs een uitbreiding van het bedrijventerrein in de oksel van A12 en A4 bepleit. En nog wel voor bedrijven met milieucategorie 4.1 en 4.2. Precies op de enige plek waar nog mogelijkheden zijn voor verbeterde ecologische verbindingen en doorwaadbaarheid. In de ‘Nota van Uitgangspunten’ voor de ernaast gelegen GAVI-kavel wordt ook al ruimte gereserveerd voor deze zware categorieën bedrijven. Laten we de Vlietzoom daarom voor natuur en recreatie reserveren. In het ‘Verkeersonderzoek Westvlietweg’ worden vier varianten voor alternatieve ontsluitingen besproken. Hoewel deze in mindere of meerdere mate de Westvlietweg ontlasten houden de varianten geen van alle expliciet rekening met de effecten voor ecologische verbindingen, beleefbaarheid en rust en doorwaadbaarheid van de Vlietzoom. Potentieel het minst nadelig voor de Vlietzoom lijkt ons variant 1 met een ontsluiting over de Spoorlaan richting Ypenburg. In variant 2 wordt een ontsluitingsweg in de lengteas van de Vlietzoom dwars door de natuurzone langs het talud van de A4 gepresenteerd.

In variant 3 wordt een ontsluiting in noordoostelijke richting langs de A4 en dan met een haakse hoek door de Vijf Polderslagen, overwogen. In het bijzonder variant 4, met een ontsluitingsweg tussen bedrijventerrein en het huidige fietspad langs Zeerust, dwars door de groene ruggengraat van de golfbaan, zou desastreus zijn voor de natuurwaarden van het hele gebied. Hier wreekt zich dat de natuurwaarden van de Vlietzoom en de rust in het gebied niet zijn meegenomen in het onderzoek. Ook voor additionele sportaccommodatie wordt ruimte gevraagd. In het eindrapport ‘Sport in de Vlietzoom’ worden hiervoor vier scenario’s gepresenteerd. Scenario 1 concentreert het sportpark volledig ten oosten van de A4, maar offert daarvoor wel de groene parel van tuinenpark de Groene Zoom. In scenario 2 blijft de Groene Zoom gespaard, maar wordt de prachtige zuidwestvleugel van de golfbaan met zijn schakelfunctie tussen de aan weerszijden gelegen gebieden opgeofferd. Scenario 3 verdeelt de sport tussen de huidige locatie en de oksel van A12 en A4. In scenario 4 wordt het tuinenpark Leeuwenbergh opgeofferd aan de sport. Geen van deze scenario’s besteedt ook maar één zin aan de effecten voor ecologische verbindingen, beleefbaarheid en rust en doorwaadbaarheid.

45

Kansen door biodivers natuurbeheer en aanplant

Maar er zijn ook kansen, veel kansen, om de vitaliteit van de natuur in de Vlietzoom te verbeteren. Deels is dat laaghangend fruit, dat in elk geval geplukt moet worden. Dat begint bij het beheer van het gebied. Hiervoor geven de geraadpleegde experts tamelijk eensluidend advies. Het groenbeheer kan veel biodiverser door gefaseerd te maaien en door maaisel uit bermen en slootkanten af te voeren. Dit bevordert de wilde flora. Ook kan men op geschikte plaatsen, door binnen een maaicyclus pauzes in te lassen, ruigtes laten ontstaan voor overwinterende insecten, vlinderpoppen en als voedselbron voor vogels. Met de aanwezigheid van verschillende stadia van successie kan variatie ontstaan in leefgebieden. Hier was, voor de intensivering van de landbouw, in het Hollandse cultuurlandschap altijd wel ruimte voor. Voorbeelden zijn verwilderde overhoekjes, in onbruik geraakte eendenkooien of geriefbosjes. Kijk ook naar mogelijkheden voor spontane ontwikkelingen als een moerasbosje, waar ook bomen mogen omvallen of uitbreken en waar delen mogen verlanden. Ook dit soort locaties kunnen nog steeds, op veilige afstand, beleefbaar zijn als een avontuurlijke plek.

●

●

●

44

Dit geldt te meer voor extra uitbreiding voor nieuwe sporten, bijvoorbeeld hockeyvelden. Naast het bezetten van bestaand groen terrein of het of blokkeren van ecologische verbindingen veroorzaken deze additionele uitbreidingen ook nog extra autoverkeer en parkeerdruk. Ook is de extra verlichting bij uitbreiding van het sportpark zeer ongunstig voor vele in het gebied verblijvende of foeragerende diersoorten en hebben kunstgrasvelden foeragerende vogels of hazen niets te bieden. Bezien vanuit juist die aspecten lijkt slechts een uitbreiding van het huidige sportpark voor de al aanwezige sporten in de aansluitende Drie Polderslagen een acceptabele oplossing voor zowel de sport als de natuurwaarden en de mogelijkheden om er in een rustige en groene omgeving te wandelen of te fietsen. Ten vierde zijn er naar wij begrijpen ook plannen voor een omvangrijke nieuwbouw op het oude parkeerterrein van Drievliet. Dit kan fataal zijn voor de nu al dunne ecologische verbinding tussen de waterberging Molenvlietpark en de groengebieden noordoostelijk van Drievliet. Slechts het inrichten van een voldoende brede doorlopende groenzone door of langs dit perceel kan dit voorkomen. Bij de herinrichting van Drievliet komen we verderop terug.

Ten slotte zijn diverse claims op het enkele hectaren grote weiland tussen Vlietweiden en tuinenpark de Groene Zoom potentieel bedreigend voor de ecologische verbinding die er nu wel is. Het is voor de natuur heel belangrijk dat die groene verbinding in stand blijft. Ook eventueel autoverkeer over het Schrepelpad zou zeer schadelijk zijn.

Voorts adviseren onze adviseurs tamelijk unaniem de aanplant van meer mantelvegetatie. Dat kan deels in de vorm van gemengde hagen. De meidoorn moet en kan daar als gebiedseigen soort een grote rol in spelen. De variatie binnen een rijke, afwisselende groenstructuur zal de bestaande natuurwaarden versterken. Ten slotte is nader onderzoek nodig naar de mogelijkheden voor additionele bomenaanplant. Langs de A4 kan een zone met bomen met een dichte onderlaag de huidige geluidsoverlast verminderen. Rondom of langs diverse bedrijfsgebouwen en ook langs de A4 zijn hoge bomen onmisbaar als oplossing voor de huidige visuele vervuiling. Diverse soorten populieren en wilgen kunnen daar een rol in spelen.

47

Kansen voor de onderwaternatuur

Kansen door groene ruimtelijke aanpassingen

Helder, schoon, zuurstofrijk oppervlaktewater verkrijg je door aanwezigheid van voldoende ondergedoken watervegetaties, aangevuld met drijvende vegetaties. Voor het totaal aan watergebonden levensvormen bestaat het sluitstuk uit gevarieerde oevervegetaties. Die kunnen deels bestaan uit rietkragen, waarin je cyclisch kunt maaien, zodat er ook in de winter riet blijft staan. Riet versterkt de oever en voorkomt afkalving. Met het schonen van sloten stel je feitelijk het stadium van verlanding uit. In een ideaalsituatie zorg je voor voldoende variatie in de oevervegetatie door het gefaseerd uitmaaien van de slootkanten. Afvoer van maaisel en ander organisch materiaal dat vrijkomt kan vermesting van de oever voorkomen. Er zijn bovendien werkmethoden waarbij je vissen en amfibieën de gelegenheid geeft te vluchten en de wortels van waterplanten intact laat. Een goed beheerplan kan dus veel bijdragen aan de kwaliteit van het onderwaterleven.

Ook Drievliet kan een bijdrage leveren aan behoud en versterking van van het gebied. Hier zijn mogelijkheden voor een meer natuurinclusieve inrichting. De geluidsoverlast en visuele vervuiling door het recreatiepark kunnen met hoge bomen worden beperkt. Een punt van zorg is ook het voormalige parkeerterrein van Drievliet. Deze stenige vlakte ligt precies op de plaats waar de waterberging van het Molenvlietpark ecologisch verbonden zou kunnen worden met Zeerust, de heemtuin en de golfbaan. Dit aspect verdient veel meer aandacht bij herinrichting en eventuele bebouwing van dit parkeerterrein. Ook wachten we nog steeds op de toegezegde vergroening van het nieuwe parkeerterrein van Drievliet aan de overzijde Rotterdamse baan. Een oplossing voor de huidige ‘harde knip’ tussen Vlietzoom Noordoost en Zuidwest, als gevolg van de Utrechtsebaan plus het spoor, vereist een kostbare ruimtelijke herinrichting. Dit is uiteraard geen laaghangend fruit. Maar op lange termijn kan een dergelijke investering wel degelijk maatschappelijk rendabel zijn. Wij pleiten daarom voor een studie naar de mogelijkheden voor de aanleg van een fiets- en wandeltunnel, een waterloop en een faunapassage onder de Utrechtsebaan. De Westvlietweg vraagt om een ingrijpende herstructurering.

Vanuit zowel natuur als recreatie is een groene fietsstraat met ‘auto te gast’ en een met bomen omzoomd wandelpad langs de Vliet een lokkend perspectief. Een dergelijk wandelpad op de plaats van het voormalige jaagpad is ook vanuit cultuurhistorisch oogpunt passend en gewenst. Daarbij kunnen aanlegplaatsen met steigers tegenover enkele buitenplaatsen, zoals de Beukenhof, Zeerust en Dorrepaal, een verdere verrijking vormen.

In ons cultuurlandschap is er een traditie van slootonderhoud, omdat we het water altijd snel af wilden voeren. Die situatie wordt momenteel tegen het licht gehouden, aangezien er nieuwe uitdagingen zijn: voorkomen dat er CO2 vrijkomt uit het veen (uitdroging) en voorkomen van bodemdaling. Een hogere grondwaterstand kan behalve het nathouden van het veenpakket ook natuurwinst opleveren, een plas-dras situatie voor foeragerende weidevogels. Een middenweg is het trager laten verlopen van waterafvoer, of omgekeerd: het langer vasthouden van hemelwater in delen van het gebied.

De waterkwaliteit kan verder verbeterd worden door het baggeren van de waterbodems. Hierdoor worden ook overtollige voedingsstoffen afgevoerd. Bij baggeren wordt zowel oever- als onderwatervegetatie meestal ineens meegetrokken, maar ook daarbij kun je delen sparen. Die dienen dan als foerageerplekken, als overwinteringsplek voor amfibieën en om insecten hun voortplantingscyclus te laten doorlopen. Ook een optie: bedrijventerreinen inrichten met wadi’s en/of helofytenfilters, die gebruikt kunnen worden om het hemelwater van het terrein op te vangen. Gezien de cultuurhistorie, maar ook de aanwezige rijke oevervegetatie, zal bij het eventueel aanleggen van flauwe, natuurvriendelijke oevers een goede afweging moeten worden gemaakt. Er zijn soms steilwandjes aanwezig, waar de ijsvogel in nestelt. Ten slotte is het zaak de waterkwaliteit in de hele Vlietzoom, Tedingerbroek en omgeving te monitoren door met regelmaat metingen te doen. De visstand kan worden gevolgd via waarneming.nl, sportvissers en eventuele aparte, gerichte steekproeven. Handhavingsverzoeken met betrekking tot illegale stort van vervuilde grond dienen actief te worden afgehandeld.

46

Bezien vanuit zowel het natuurbelang, als de betekenis voor dagrecreatie vragen de besproken ruimtelijke knelpunten bedrijventerrein, Drievliet, Utrechtsebaan en de Westvlietweg, dringend om een oplossing. Het bedrijventerrein kan een bijdrage leveren door een meer natuurinclusieve herinrichting, door de aanplant van meer bomen en de vergroening van parkeerplaatsen en van daken. Op die daken kunnen ook aanpassingen worden gedaan voor daar broedende scholeksters. Daarnaast is het voor zowel de ecologische verbindingen als de doorwaadbaarheid van groot belang dat de nu nog resterende onbebouwde strook tussen bedrijventerrein en A4 onbebouwd blijft en verder vergroend wordt.

Ten slotte moet onderzocht worden in hoeverre de verlichting van het sportpark nu voldoende natuurinclusief is. Dit is voor vele diersoorten van groot belang. In het rapport ‘Sport in de Vlietzoom’ worden hier geen woorden aan gewijd. Zo nodig zullen hier infrastructurele investeringen voor moeten worden gedaan. Bij een eventuele uitbreiding van het sportpark kan een dergelijke verlichting in het ontwerp worden meegenomen. Dit zal bijdragen aan een toekomstig natuurinclusief sportpark 2.0.

Hoofdstuk 5 - Samenvatting en aanbevelingen Samenvatting Natuurlijke en ruimtelijke kwaliteit van de Vlietzoom

Conclusie In dit hoofdstuk kwam duidelijk naar voren dat de Vlietzoom een rijke natuur heeft. Het kent een veelheid aan verschillende biotopen en er worden veel verschillende soorten waargenomen. Tussen een aantal biotopen bestaan nu al goede verbindingen. Zoals tussen de Groene Zoom en de Vijf Polderslagen. Evenzo tussen de golfbaan en het Heempark en de buitenplaats Zeerust. Maar over de hele Vlietzoom bekeken is nu nog onvoldoende sprake van een ecologisch samenhangend gebied. Ook de doorwaadbaarheid van het gebied voor wandelaars en fietsers laat nog veel te wensen over. Hoewel dit potentieel juist een troef is van de Vlietzoom. Er zijn daarbij ook drie harde barrières geconstateerd: de Utrechtsebaan, die het gebied splitst in twee grote deelgebieden, het bedrijventerrein Westvliet en Drievliet. Ook gaan er van de ruimteclaims voor bedrijfshuisvesting, sportvelden en mobiliteit bedreigingen uit. Gelukkig zijn er ook prachtige kansen om het gebied een upgrade te geven. Deze kansen lopen uiteen van meer biodivers natuurbeheer tot specifieke ruimtelijke ingrepen om de ecologische verbindingen en de doorwaadbaarheid van de Vlietzoom voor onze inwoners juist te verbeteren. Gezien het vertrekpunt van de gebiedsvisie is nu de opdracht om de rijke natuurwaarden te behouden en te versterken en om de toegankelijkheid voor recreanten te verbeteren.

Het ontwerp voor alle ruimtelijke claims dient daarom aan randvoorwaarden voor ecologie en doorwaadbaarheid te voldoen. Dit werken we uit in het volgende hoofdstuk.

48

De Haagse Vlietzoom is een uniek, grotendeels onbebouwd restant van een voormalig agrarisch gebied langs de Vliet. In de loop van de tijd is het gebied erg versnipperd geraakt. Tegelijk is de Vlietzoom rijk aan natuurwaarden. Op waarneming.nl zijn in het gebied 1.780 verschillende planten- , diersoorten en soorten paddenstoelen gemeld. Ook uit de interviews met meer dan tien gebieds- en soortenkenners zijn de natuurwaarden van de Vlietzoom glashelder naar voren gekomen. In feite vormt de Vlietzoom een onmisbaar leefgebied voor tal van organismen. Het is het gebied waar zij voedsel vinden, kunnen schuilen en in vele gevallen ook hun jongen veilig kunnen grootbrengen. Het gebied is tevens een ecologische stapsteen naar andere natuurgebieden. In hoofdstuk 4 zijn diverse kwetsbaarheden van en bedreigingen voor de natuur in deze zone geïdentificeerd. De Vlietzoom is een mozaïek van verschillende biotopen. Zo liggen er verspreid door het gebied oude buitenplaatsen, weilanden, volkstuincomplexen, woonbuurten en bedrijventerreinen. De sportvelden liggen daarentegen bij elkaar en ook de golfbaan en het waterbergingsgebied Molenvlietpark vormen elk een aaneengesloten gebied. De vele watergangen met hun oevers vormen de blauwe dooradering van het hele gebied. Op basis van deze quickscan zijn wij tot zeven aanbevelingen gekomen voor de projectgroep.

49

51

Het belang van de Vlietzoom voor de omwonenden

Voor de leefbaarheid van de grote Haagse woonwijken Leidschenveen, Ypenburg en Binckhorst en van de buurgemeenten Rijswijk en Leidschendam-Voorburg, is de Vlietzoom van groot belang. De nabijheid van robuuste natuur, met de kwaliteiten rust, ruimte en biodiversiteit, is zeker op langere termijn niet minder dan een noodzaak. Daarbij is de Vlietzoom voor hen de enige mogelijkheid om dichtbij huis een rondwandeling door de natuur te maken. Zij het dat deze wandelmogelijkheid op dit moment nog op tal van plaatsen wordt onderbroken door harde barrières.

De stem van de natuur

Om de natuur in de Vlietzoom een herkenbaar ‘gezicht’ en een stem te geven, hebben we 19 icoonsoorten voor dit gebied benoemd, verdeeld over planten, insecten, vissen, amfibieën, vogels en zoogdieren. Als het goed gaat met deze soorten, gaat het met het hele leefgebied goed. Wat vertellen deze iconen van de Vlietzoom ons over hun leefgebied? We hebben er onderweg in dit rapport vijf zelf aan het woord gelaten.

Aanbevelingen Aanbeveling 1 – Beschouw de Vlietzoom als één samenhangend gebied

De Vlietzoom dient zowel vanuit ecologisch als uit recreatief oogpunt als één gebied te worden beschouwd. Deze integraliteit van het gebied moet vooropstaan in de Gebiedsvisie. Bezien moet worden hoe bestaande barrières kunnen worden opgeruimd of gemitigeerd. Ruimtelijke aanpassingen voor sport, bedrijven en mobiliteit moeten geen nieuwe barrières opwerpen.

Aanbeveling 2 – Geef prioriteit aan natuurwaarden

De grens van verstening van zuidoost Den Haag is bereikt. De hier resterende natuur is van levensbelang voor zowel de biodiversiteit als de leefbaarheid. De gebiedsvisie dient deze waarden expliciet vast te leggen. Geef daarom bij alle toekomstige ruimtelijke aanpassingen prioriteit aan behoud en versterking van de natuurwaarden.

Aanbeveling 3 – Toets het effect van ruimtelijke ingrepen op de natuurwaarden

In hoofdstuk 4 zijn de diverse ruimtelijke bedreigingen voor de natuurwaarden van de Vlietzoom besproken. Daarbij is aangegeven welke varianten uit de gepubliceerde toekomstvisies voor bedrijventerrein, mobiliteit en sportvoorzieningen volstrekt onvoldoende rekening houden met de natuurwaarden van het gebied. Alle plannen voor herinrichting moeten vooraf expliciet worden beoordeeld op hun effect op deze natuurwaarden.

Aanbeveling 4 – Versterk natuurwaarden door ecologisch beheer

Ook het beheer van het gebied kan een rol spelen in de versterking van de waarden van de Vlietzoom. Aanbevolen wordt om meer gefaseerd te maaien, maaisel uit bermen en slootkanten af te voeren en meer mantelvegetatie aan te planten. Aanplant van gemengde hagen dient hierin voorop te staan. Ook het waterbeheer (zowel peilbeheer als waterbodemsanering) kan een grote bijdrage leveren aan de natuurwaarden van het gebied.

Aanbeveling 5 – Richt alle voorzieningen meer natuurinclusief in

Er is momenteel sprake van een (op zijn best) fragiel evenwicht tussen de vele verschillende functies van het gebied. Het sportveldencomplex, het bedrijventerrein, Drievliet en het wegennet kunnen door een meer natuurinclusieve herinrichting bijdragen aan versterking van de natuurwaarden van het gebied en daarmee ook het evenwicht tussen de functies verbeteren.

50

Aanbeveling 6 – Maak een doorgaande rondwandeling mogelijk

De Gebiedsvisie is de laatste kans om een doorgaande rondwandeling door de Vlietzoom te realiseren, die voert langs een groen omzoomde, verkeersluwe Westvlietweg (met auto te gast) èn dwars door de natuur vanaf het Schrepelpad tot in het Molenvlietpark. Hiervoor is een ingrijpende herstructurering van de Westvlietweg essentieel. Daarnaast worden ruimtelijke aanpassingen ten behoeve van de doorwaadbaarheid van de al groene deelgebieden aanbevolen.

Aanbeveling 7 – Doe een studie naar doorgaande verbinding onder de A12

Een oplossing voor de huidige ‘harde knip’ tussen Vlietzoom Oost en West, als gevolg van de Utrechtsebaan plus het spoor, vereist een kostbare ruimtelijke herinrichting. Doe in elk geval een studie naar de mogelijkheden voor de aanleg van een fiets- en wandeltunnel, een waterloop en een faunapassage onder de Utrechtsebaan (A12) door.

Een Virtuele wandeling door de nieuwe Vlietzoom

53

Sander Wennekers Tussen de Vliet en de A4 ligt een langgerekte strook grotendeels onbebouwd land, die bekend staat als de Vlietzone. Deze vroeger overwegend agrarische zone met her en der buitenplaatsen is tussen de 500 en 1.000 meter breed en is nog steeds tamelijk groen. Al heel lang wordt er door de provincie en door de betrokken gemeentebesturen en hoogheemraadschappen nagedacht over de toekomst van deze zone. In 2022 is in opdracht van de provincie een ambitiedocument voor een Toekomstbeeld voor de Vlietzone opgesteld. Het Haagse deel van de Vlietzone, een circa 3,5 km lange strook tussen Leidschendam-Zuid en Rijswijk wordt kortweg de Vlietzoom genoemd. Den Haag heeft ruimte nodig voor bedrijven die vanuit de Binckhorst moeten worden uitgeplaatst, voor extra sportaccommodaties, voor dagrecreatie en voor natuur. Het Haags gemeentebestuur worstelt daarom al jaren met de vraag in hoeverre al deze ruimteclaims in de Vlietzoom kunnen worden ondergebracht. Voor alle claims is immers geen ruimte. In november 2024 is na rijp beraad besloten dat nu binnen 1,5 jaar voor dit ‘vergeten stukje Den Haag’ een integrale gebiedsvisie, inclusief planMER en gebiedsprogramma, zal worden vastgesteld. Hierbij is het groen-blauwe Toekomstbeeld van de provincie het vertrekpunt.

De AVN is doende ten behoeve van deze gebiedsvisie, in samenwerking met de Haagse Vogelbescherming, de KNNV en andere natuurorganisaties in onze regio, een rapport op te stellen over de verrassend rijke natuurwaarden in de Vlietzoom. Ook zal het rapport ingaan op de eisen die de icoonsoorten van deze zone stellen aan hun habitat en over wat dit moet betekenen voor de toekomstige gebiedsinrichting. Ook staan er ideeën in over hoe de zone aantrekkelijk gemaakt kan worden als fiets- en wandelgebied met een minimale impact op de aanwezige natuur. Op het moment dat deze Haagwinde naar de drukker gaat is dit rapport nog niet gepubliceerd. Maar via een virtuele wandeling in het jaar 2035 geven we u hier alvast een inkijkje in wat ons voor de Vlietzoom voor ogen staat.

Een virtuele wandeling in 2035

De rondwandeling begint aan de noordzijde van de Vlietzoom en voert vanaf de Wijkerbrug het Schrepelpad op. Links zie je het Vijfslagenlandschap, dat gelukkig behouden is gebleven en onder de naam Vlietweiden is ingericht als natuurgebied. Er zitten vaak scholeksters en een grote zilverreiger. Soms ook hazen. Een buizerd of sperwer vliegt over. De stenen doos van de CEVA en de A4 zijn door hoge populieren, wilgen en gemengde hagen aan het oog onttrokken.

52

Achterin kun je over een vlonderpad een ommetje maken door het net aangelegde moerasbos. Dat pad loopt ook langs de prachtige oude wetering. Hier zwemmen vaak krakeenden en andere watervogels. Rechtsaf gaat de route langs het voedselbos en de drukbezochte natuurspeeltuin door naar het biodiverse tuinenpark De Groene Zoom. Een oase van rust, zeker nu het geluid van de A4 sinds kort door extra beplanting verder is afgenomen. Een boomkruiper klimt langs een boomstam omhoog, in het struweel zitten putters. Overal zoemen wilde bijen en hommels. ’s Avonds kun je hier egels zien of horen scharrelen en heel af en toe een kleine marterachtige. Via de net aangelegde voetgangerstunnel onder de Utrechtsebaan steken we door naar Vlietzoom West. Daar gaat de wandelroute door een groene corridor langs het natuurinclusief ingerichte bedrijventerrein verder naar een draaihek. Dat geeft overdag toegang tot een wandelpad tussen een natuurvriendelijke watergang en de dichte boomsingel langs de golfbaan. Op een nieuw aangelegde veilige wandelroute kunnen we de golfbaan geheel in de lengte doorkruisen. In de boomsingels hangen nestkasten waar ’s winters vele vleermuizen in winterslaap gaan. Je hoort er vast de roep van de groene specht. Bij de waterpartij achterin wordt vaak een ijsvogel waargenomen. Die prachtige icoonsoort broedt op meerdere locaties in de Vlietzoom.

Achterin verlaat de route door een draaihek golfbaan Leeuwenbergh en brengt de wandelaar in het Heempark. De grote kattenstaarten staan er zomers in volle bloei. Via een slim aangelegde groene corridor wandel je om het inmiddels vergroende pretpark Drievliet naar de prachtig aangelegde en begroeide waterberging van het Molenvlietpark. Daar kun je genieten van de vele watervogels en van het ruisende riet. Bruine en groene kikkers kwaken dat het een lust is. Boven de waterspiegel zweven glassnijders en ander libellen. Op een informatiepaneel valt te lezen welke vissoorten hier paaien. Tussen de Beukenhof en landgoed Vredenoord, waar tegenwoordig weer uilen broeden, voert de rondwandeling over een verstild bospad naar de nieuwe ‘auto te gast’ fietsstraat langs de Vliet. Hier kun je het in ere herstelde jaagpad nemen en genieten van de rust, ver van de A4 en al wandelend kijken naar de bootjes die er varen. Halverwege, bij de Kerkbrug is ruim gelegenheid om een terrasje te pakken en iets te drinken met uitzicht op de Vliet. Tot slot kun je langs het met bomen en gemengde hagen omzoomde sportpark teruglopen naar de Wijkerbrug. Zo mooi kan het landschapspark Vlietzoom worden! Dit artikel is origineel gepubliceerd in Haagwinde 1 van 2025

54