Coalitieakkoord Den Haag 2022 2026

4.7 Inclusie en diversiteit In Den Haag is geen ruimte voor discriminatie, intolerantie en racisme. Iedereen moet zichzelf kunnen zijn en moet zich vrij kunnen bewegen in onze stad. Er blijft nog veel te winnen. Hoe we met elkaar omgaan op straat, op het werk, op school, in de kantine van de sportvereniging. We strijden tegen straatintimidatie, racisme, discriminatie en pestgedrag. En we werken aan de toegankelijkheid van de stad. Toegankelijkheid, ook die van de publieke ruimte, is daarom altijd het uitgangspunt van onze (fysieke) plannen. •

•

Hoofdstuk 4 | Bestaanszekerheid en kansengelijkheid

62

Wij bestrijden elke vorm van racisme en discriminatie. We stimuleren gelijke kansen op de woningmarkt, in de arbeidsmarkt, horeca en het onderwijs. Wij werken samen met bedrijven, instellingen en bewoners aan het tegengaan èn het voorkomen ervan. Het is belangrijk dat inwoners met elkaar in gesprek gaan. Zo werken wij eraan dat iedereen zich meer bewust is van de gevaren van discriminatie, intolerantie en uitsluiting. De gemeente geeft steun aan projecten in de stad die dit mogelijk maken. We versterken Den Haag Meldt, het meldpunt waar ook klachten kunnen worden ingediend. We willen dat meldingen beter worden opgevolgd en dat daarmee de drempel om te melden lager wordt; De gemeente staat voor inclusie. In alles wat wij als gemeente doen, staat voorop dat alle Hagenaars belangrijk zijn. Verschillen worden gewaardeerd, iedereen moet in staat zijn om volwaardig deel te nemen aan de samenleving. Dit moet doorklinken in onze acties, beleidsvoornemens, plannen, beslissingen en communicatie. Ook werken we aan de uitvoering van de integratienota en de emancipatienota;

Coalitieakkoord Den Haag 2022-2026

•

•

•

•

•

•

Het actieprogramma Queer in Den Haag wordt voortgezet waarbij gericht wordt op een grotere zichtbaarheid en acceptatie van en meer veiligheid voor alle queers in Den Haag; Educatie en voorlichting zijn belangrijk, maar handhaving en strafrechtelijke aanpak blijven een noodzakelijk sluitstuk. Dit vraagt samenwerking met alle diensten die hierbij een rol spelen; Er komt een herdenkingsmonument voor het koloniaal- en slavernijverleden van de stad. Ook werken we aan een educatief programma over dit verleden op scholen, culturele instellingen. Op dit moment wordt onderzoek gedaan naar het koloniaal- en slavernijverleden. De resultaten van dit onderzoek worden eind 2022 gepresenteerd. Het herdenkingsjaar volgend jaar, 160 jaar afschaffing van de slavernij, zullen we herdenken en vieren; Onderdeel van ons koloniaal verleden is de Hindoestaanse immigratie in Den Haag. In 2023 besteden we als stad aandacht aan de viering van 150 jaar hindoestaanse immigratie in Den Haag. Hier stellen we eenmalig € 0,15 miljoen voor beschikbaar; Bij de keuze van nieuwe straatnamen streven we naar meer vernoemingen naar vrouwen en mensen met een migratieachtergrond; Ook de komende jaren blijven wij ons inzetten voor het realiseren van een islamitische begraafplaats met eeuwige grafrust binnen de regio.

We zoeken samen met onze omliggende gemeenten en in gezamenlijkheid met de gemeenschap naar een locatie om dit mogelijk te maken.

Coalitieakkoord Den Haag 2022-2026

•

63

Er komt een coördinerende wethouder levensbeschouwelijke organisaties, die het aanspreekpunt wordt voor het onderhouden van contacten met betrokken organisaties.

Hoofdstuk 4 | Bestaanszekerheid en kansengelijkheid

5

Duurzaamheid

5.1 Klimaatdoelstellingen Klimaatverandering brengt ook voor de inwoners van Den Haag grote gevolgen met zich mee. Het verder voorkomen van veranderingen in het klimaat en daarnaast de stijgende energielasten vergen beleid op mondiaal en nationaal niveau. De uitvoering van dat beleid zal echter juist lokaal gebeuren. Den Haag heeft de afgelopen jaren stappen gezet. We staan klaar om aan te sluiten bij initiatieven van bewoners en bedrijven. Met kleinere acties mensen te laten zien wat ze al zelf kunnen doen om energie (en kosten) te besparen. En met grotere collectieve acties zoals ontwikkeling van nieuwe warmtebronnen en het opleveren van alle nieuwe huizen zonder gas. We willen meters maken met het isoleren van woningen. Daarom zetten we ons de komende jaren extra in om mensen hierbij te helpen.

We zijn klaar om de volgende stap te zetten richting de ambitie: Den Haag in 2030 klimaatneutraal. Onze stad is met trots één van de honderd Climate Neutral Cities van de Europese Unie met dezelfde ambitie. Deze stap kunnen we als stadsbestuur niet alleen zetten, want er zijn vakmensen, materiaal, expertise en geld nodig: we rekenen erop dat het Rijk en de Europese Unie niet alleen ambitieus beleid aannemen, maar hieraan ook financieel bijdragen. We stellen deze collegeperiode zelf €100 mln. beschikbaar uit de reserve Energietransitie voor de aanpak van de energietransitie, mede bedoeld voor cofinanciering. De luchtkwaliteit verbetert jaar in jaar uit, maar nog niet alle advieswaarden van de Wereldgezondheidsorganisatie WHO worden gehaald. We blijven hiernaar streven. Daarnaast is de hoge stikstofneerslag een constante en grote bedreiging voor onze natuurgebieden. Den Haag sluit aan bij de klimaatdoelstellingen van het Rijk, het EU-plan ‘Fit for 55’ en het doel om de opwarming van de aarde te beperken tot ruim onder 2 graden Celsius, met een duidelijk zicht op 1,5 graden Celsius. Om onze doelen te kunnen behalen, zetten we onze inspanningen door om de uitstoot van CO2 (broeikasgas) te verlagen. We komen met concrete acties om de uitstoot van broeikasgassen minimaal te verminderen in lijn met die doelstellingen.

Om alle bovenstaande doelen te bereiken moeten we samenwerken met de hele stad. Met onderwijsinstellingen zoals het ROC om jongeren op te leiden tot goed opgeleide vakmensen om huizen te verduurzamen. En met bedrijven en bedrijventerreinen om hen te helpen duurzaam te ondernemen. Met woningcorporaties

Hoofdstuk 5 | Duurzaamheid

66

Coalitieakkoord Den Haag 2022-2026

om hun grote woningvoorraad snel te isoleren. Met particulieren om in en om hun huis de nodige maatregelen te treffen. We kijken, na evaluatie van de burgerberaden in Laak en Statenkwartier, hoe we in andere wijken een burgerberaad kunnen beginnen.

5.2 Energietransitie en klimaatneutraliteit Voor de energietransitie zijn bronnen van schone energie nodig, netten die bronnen koppelen en een gebouwde omgeving die klaar is om op schone energie over te stappen. En, het kan niet vaak genoeg gezegd worden: we kunnen en doen het niet alleen. Veel inwoners, instellingen en bedrijven hebben in de afgelopen periode stappen gezet en hun gebouw, bedrijfsvoering en vervoer aangepast. Om bewoners en ondernemers meer duidelijkheid te geven welke warmtebronnen beschikbaar zijn en komen, maken we met en voor iedere wijk een routekaart. Verder maken we gemeentelijke regels en procedures soepeler waar dit kan en nodig is voor bijvoorbeeld zonnepanelen op daken of buitenunits van warmtepompen. Ook voor beschermde stadsgezichten en monumenten actualiseren we de regels om het makkelijker te maken om te verduurzamen, rekening houdend met de monumentale waarde. Isolatie: CO2-reductie en het bestrijden van de stijgende energiekosten Den Haag heeft in totaal ongeveer 260.000 woningen. Daarvan hebben er ongeveer 100.000 woningen nog het energielabel E, F of G, de minst energiezuinige woningen. Deze krijgen voorrang bij de versnelling van het isoleren. Isolatie helpt bij het terugdringen

Coalitieakkoord Den Haag 2022-2026

van de stijgende energielasten. We gaan duurzaamheidssubsidies en -regelingen voor huiseigenaren beter richten op mensen die door weinig spaargeld en een lage leencapaciteit niet of nauwelijks in aanmerking komen voor nationale subsidies en regelingen. •

•

•

•

67

We streven ernaar om het tempo van het isoleren te verhogen naar 10.000 woningen per jaar. Dat beperkt het energieverbruik en daarmee de uitstoot van broeikasgassen, maakt het prettiger wonen en zorgt ervoor dat onze inwoners een lagere energierekening krijgen. Dit is niet mogelijk met alleen Haagse middelen: het Rijk en de Europese Unie zullen middelen ter beschikking moeten stellen voor de isolatie van woningen. Zo heeft de Rijksoverheid het Warmtefonds ingesteld voor leningen voor particulieren. We trekken samen op met andere overheden en private partijen, om onze eigen middelen te verveelvoudigen met cofinanciering, om zoveel mogelijk uit iedere euro te halen; We intensiveren initiatieven als winterklaaracties, het tochten kierdicht maken van woningen en de inzet van energiecoaches. We verbeteren de koppeling met schuldenpreventie en de helpdesk Geldzaken vanwege de recent fors verhoogde energierekeningen; We geven richting aan de manier waarop Haagse buurten en wijken voorzien kunnen worden van duurzame warmte. We geven een duidelijk perspectief wat de nieuwe warmtebron voor een wijk wordt. We betrekken bewoners hierbij, bijvoorbeeld via een energiemenukaart; Voor individuele particuliere verhuurders stellen we diensten beschikbaar als de energiescan, technisch advies en subsidies.

De balie Hou van je Huis geeft uitleg over onze producten en diensten en advies over financieringsmogelijkheden van

Hoofdstuk 5 | Duurzaamheid

•

•

•

•

maatregelen. Deze balie kan ook gebruikt worden door verhuurders die onderdeel zijn van een VVE. We onderzoeken welke hindernissen bewoners ondervinden om hun huizen te verduurzamen. We zetten de gemeentelijke renteregeling van de Energiebespaarlening via het Nationaal Warmtefonds voort. Voor deze maatregel reserveren we € 4 miljoen, vanuit de reserve duurzaamheid; Met partners en stakeholders in het vastgoed werken we samen aan goed verhuurderschap. Eén van de onderwerpen daarbij is verduurzaming. Vanaf 2030 mogen woningen met een energielabel E, F of G niet meer verhuurd worden. We ondersteunen daarom onze Haagse verhuurders in de particuliere en sociale sector bij het versneld verduurzamen van hun bezit. De afschaffing van de verhuurdersheffing maakt een versnelling van de verduurzaming van het vastgoed van woningcorporaties mogelijk; We ontzorgen (MKB-)bedrijven, woningcorporaties en VVE’s bij het plaatsen van zonnepanelen op de daken van hun bezit. Dat doen we met behulp van leasecontracten, advisering, collectieve inkoop of financiering. Bijvoorbeeld via het Energiefonds Den Haag en het VVE Duurzaamheidsfonds. We blijven als gemeente zelf het goede voorbeeld geven door ons vastgoed, onze inkoop en ons vervoer verder te verduurzamen. We verduurzamen met maatschappelijke organisaties in de stad het maatschappelijk vastgoed.

We stellen incidenteel € 4 miljoen beschikbaar vanuit de duurzaamheidsreserve om sportverenigingen te helpen bij het verduurzamen van hun faciliteiten.

Hoofdstuk 5 | Duurzaamheid

68

Ruimte voor nieuwe voorzieningen voor de energietransitie Om de energietransitie vorm te kunnen geven, zijn voorzieningen nodig die ruimte innemen. We hebben het dan bijvoorbeeld over geothermielocaties of hoofdverdeelstations. Er is zowel bovenals ondergronds ruimte nodig voor nieuwe infrastructuur, zoals nieuwe warmtenetten en de verzwaring van elektriciteitsnetten. Maar ook de bouw- en stadslogistiek vragen om extra ruimte. •

•

We gaan actief ruimte maken voor locaties voor duurzame bronnen van energie, voor de benodigde verzwaringen van het elektriciteitsnet en eventueel andere lokale oplossingen om het elektriciteitsnet te verlichten zoals lokale grids. Ruimteclaims voor energietransitie kunnen concurreren met andere functies. Een integrale afweging tussen alle ruimteclaims, afhankelijk van de benodigde locatie, is noodzakelijk. Hierbij bezien we, in het verlengde van de Regionale Energie Strategie, waar we kunnen samenwerken met de regio; We zetten onverminderd voort op het ontwikkelen van lokale, duurzame bronnen van warmte en energie. We beseffen dat bij de Haagse energietransitie meerdere lokale bronnen nodig zullen zijn om in duurzame warmte te voorzien en dat er tijd nodig is om lokale bronnen te ontwikkelen. We houden bij de looptijd van onze nieuwe warmtecontracten rekening met deze ontwikkelingen. Daarmee gaan we mogelijke invloeden van bestaande initiatieven zoals Warmtelinq tegen. We verwachten dat er deze raadsperiode één nieuwe geothermiebron operationeel kan worden.

Coalitieakkoord Den Haag 2022-2026

5.3 Gezonde leefomgeving Met bewoners, instellingen en bedrijven werken we aan nieuwe werkagenda’s op de vier thema’s uit de duurzaamheidsnota ‘Schone energie in een groene stad’. Stikstofneerslag in Natura2000-gebieden zorgt voor aantasting van de natuur: het leidt tot verdringing van soorten en tot verlies van biodiversiteit. Een groot deel van de bronnen van stikstof ligt buiten onze stadsgrenzen. We richten ons op die bronnen die wij wel kunnen beïnvloeden. Binnen Den Haag is verkeer de belangrijkste bron. •

• •

•

• •

•

•

We gaan door met het ondersteunen van de sectoren door middel van de duurzaamheidskringen. We breiden die uit naar de zorgsector en helpen meer horecaondernemers om gasloos te gaan werken en de GreenKey te bereiken. Steeds meer ondernemers stappen over naar fossielvrije terrasverwarming. We stimuleren de laatste ondernemers om afscheid te nemen van gasbranders om het terras te verwarmen; We blijven ons inzetten om schoon vervoer te stimuleren.

We scannen de stad op geschikte locaties voor meer logistieke hubs. We organiseren dat de (bouw)logistieke stromen daadwerkelijk via een speciale hub gaan lopen. Het doel is emissieloze stadsdistributie in 2025; Bij eigen opdrachten in de grond-, weg- en waterbouw bevorderen we de duurzaamheid van de bouwprocessen; We onderzoeken of en waar uitbreiding van milieuzones zinvol en effectief is en wat de randvoorwaarden zijn om die milieuzones te kunnen realiseren op een eerlijke manier. Milieuzones kunnen bijdragen aan schonere lucht, het terugdringen van de uitstoot van broeikasgassen en stikstof; We willen de haven van Scheveningen schoner en duurzamer maken. Daarom breiden we walstroom in de Scheveningse haven verder uit; We actualiseren de Voedselstrategie en doen dit in gesprek met Haagse organisaties en bewoners; De duurzaamheidseisen uit ons inkoopbeleid worden waar nodig aangescherpt en zorgvuldig gehandhaafd;

Coalitieakkoord Den Haag 2022-2026

69

Hoofdstuk 5 | Duurzaamheid

6

Basis op orde

Ruim 560.000 Hagenaars moeten kunnen rekenen op een sterke gemeente. Als bewoners en ondernemers ideeën hebben voor hun wijk en buurt, als zij actief willen meedenken met nieuw beleid of als het een keertje tegenzit. Wij merken dat er bewoners en ondernemers zijn die een afstand met de gemeente ervaren, zich onvoldoende gehoord

Den Haag heeft een turbulente bestuurlijke tijd achter de rug. Dat heeft z’n sporen nagelaten. Er wordt hard gewerkt om dit te herstellen. Het is zaak om met vereende krachten onverminderd te blijven werken aan een betrouwbare en integere organisatie, inclusief het stadsbestuur. Daarbij hebben we te maken met een lastige financiële uitgangspositie. Dat maakt dat we de plicht ervaren om te investeren in een gemeentelijke organisatie waar de basis op orde is, ook onze financiële huishouding. We zetten we in op een gemeente die toegankelijk, aanwezig en betrokken is. We verbeteren de communicatie en participatie, versterken en verbeteren de uitvoering en dienstverlening en komen tot een meerjarig stabiele financiering.

6.1 Toegankelijk en betrokken

voelen, ontevreden zijn met hoe zij geholpen worden en/of onze

De gemeente moet zichtbaar aanwezig zijn in de stad en zoveel mogelijk gebiedsgericht werken. Bij ingewikkelde vragen is zoveel mogelijk sprake van persoonlijk contact en een heldere terugkoppeling. De gemeentelijke communicatie is begrijpelijk is en het is helder waarover en wanneer bewoners kunnen meedenken en meebeslissen.

voorzieningen en regelingen onvoldoende weten te vinden.

Herstel van vertrouwen en vergroten van betrokkenheid zijn belangrijke doelen. Die verantwoordelijkheid rust op de gemeente, maar niet alleen. Iedereen in de stad, ook organisaties en instellingen, spelen daarin een rol. Inmiddels is een aantal initiatieven in gang gezet om de communicatie en participatie te verbeteren:

Hoofdstuk 6 | Basis op orde

72

Coalitieakkoord Den Haag 2022-2026

•

•

•

Zo wordt onderzocht wat de oorzaken zijn van de lage opkomst bij de verkiezingen voor de gemeenteraad. Daarbij wordt aangesloten bij het landelijke onderzoek hiernaar. Voor het organiseren van verkiezingen trekken we € 2,5 miljoen incidenteel uit ter aanvulling van het reguliere verkiezingsbudget; Een gezamenlijke werkgroep van raad en college komt met aanbevelingen om de verbinding tussen stadsbestuur, ambtenaren en inwoners te verbeteren. Ook doet de werkgroep aanbevelingen over het al dan niet verder invoeren van themastemmen, het right to challenge (het maatschappelijk initiatief- en uitdaagrecht) en het Burgerinitiatief. De

Coalitieakkoord Den Haag 2022-2026

buurtbudgetten en het mogelijk introduceren van een paragraaf ‘Participatie en Communicatie’ als vast onderdeel in raadsvoorstellen, zijn ook onderwerpen waarmee de werkgroep aan de slag is; Met de Raad in de Stad, het programma waarbij de gemeenteraad bijeenkomsten organiseert in alle stadsdelen.

Daarnaast: • Hebben we extra aandacht voor jeugdparticipatie. We doen dat vanuit de Jongerenambassadeurs, met Jongerenstadslabs en met Jong doet mee!, het platform van jongerenraden uit de (specialistische) jeugdzorg. Doel is om jongeren en jongvolwassenen te laten meepraten over de toekomst van onze stad en hun eigen aandeel daarin. Dat doen we in een reeks van gesprekken de komende jaren. Ook betrekken we jongeren meer bij onze participatieprocessen, zoals via de Jongerenadviesraad en een kindervragenuurtje; • Krijgen participatie en communicatie een extra impuls, onder meer via het expertisecentrum voor participatie (Haags Samenspel). Ook instrumenten als de Stadskamer zetten we vaker in. Hierin investeren we € 1,25 miljoen per jaar; • Zorgen we voor heldere afspraken en helder verwachtingsmanagement over processen, participatie, besluitvorming en communicatie. Hiervoor komt extra ambtelijke capaciteit beschikbaar; • Standaard wordt een vast percentage van de projectbegroting of beleidstraject hiervoor gereserveerd. Communicatie en participatie kan worden uitgevoerd door de gemeente, maar ook door particuliere (commerciële) partners/uitvoerders. De gemeente bepaalt in alle gevallen de kaders;

73

Hoofdstuk 6 | Basis op orde

•

•

•

• •

Communiceren we volgens de regels van Direct Duidelijk, onze interne campagne die het gebruik van duidelijke taal moet stimuleren; Investeren we in digitale participatie. Tegelijkertijd houden we oog voor de groepen die hiermee niet uit de voeten kunnen. Voor die groepen blijft het mogelijk om op een andere manier mee te doen. Uit onderzoek blijkt dat veel inwoners een voorkeur hebben voor online participatie, omdat dit de minste tijd in beslag neemt. De gemeente heeft de eerste stappen op dit terrein gezet, deze worden binnen de bestaande programma’s versterkt; Zorgen we dat we sneller en beter oor en oog hebben voor de kracht van inwoners. Als er goede bewonersinitiatieven zijn dan moeten die eerder worden herkend, erkend en ondersteund. Daarbij maken we ook gebruik van de Commissie Loosduinen en de bewonersorganisaties en vele buurtinitiatieven die de stad kent; Dragen we zorg dat kleine organisaties ook goed gebruik kunnen maken van de subsidiemogelijkheden; Zijn we zichtbaar, nabij en aanspreekbaar, over de zorgen en wensen die er in een wijk leven. Of over onze dienstverlening in het kader van zorg, inkomensondersteuning en begeleiding naar werk. Of de vergunningen en subsidies die we verstrekken. En ook: zichtbaar in wat we doen om mensen aan te spreken en/of te beboeten bij verkeersonveilig gedrag, afval op straat gooien, ‘huftergedrag’, en dergelijke.

Of op te treden tegen (criminele) organisaties en malafide praktijken.

6.2 Organisatie en uitvoering Goede dienstverlening aan inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties moet een vanzelfsprekendheid zijn. In dit licht investeren we in de verbetering van onze dienstverlening, gaan we belemmerende bureaucratie tegen en werken we gebiedsgerichter en wendbaarder. Op termijn denken we daarmee ook een besparing te kunnen realiseren op de kosten voor onze gemeentelijke organisatie. Dienstverlening We verbeteren de dienstverlening en moderniseren met als sleutelbegrippen: toegankelijk, nabij, aanspreekbaar, integraal en meedenken met de vraagsteller. • •

•

•

Hoofdstuk 6 | Basis op orde

74

Onze telefonische dienstverlening (14070) wordt verbeterd door een betere opvolging van contacten; Wij willen dat het niet uitmaakt bij welk loket Hagenaars aankloppen met hun vraag of verzoek. Zij zijn per definitie aan het goede adres; Om onze (digitale) dienstverlening en onze privacy en security op peil te houden, investeren we oplopend naar € 2,68 miljoen per jaar in onze IT. Voor de vervanging van onze bedrijfskritische applicaties trekken we € 4,2 miljoen per jaar uit. Denk daarbij onder meer aan ICT-systemen die nodig zijn voor het digitaal maken van afspraken, het callcenter van het invullen van online formulieren of het systeem van vergunningaanvragen; We onderzoeken de bekendheid en toegankelijkheid van beschikbare voorzieningen zodat we hiervan kunnen leren en verbeteringen kunnen doorvoeren. En we kijken hoe de

Coalitieakkoord Den Haag 2022-2026

•

•

responsiviteit en slagkracht in de stadsdelen verder kan worden verbeterd; Dienstverlening betekent niet dat elke vraag positief beantwoord moet worden en elk verzoek gehonoreerd moet worden. Een onderbouwd ‘nee’ is dus ook een antwoord. Het is wel belangrijk dat hierover open, begripvol, duidelijk en eerlijk wordt gecommuniceerd; We willen continu leren van ervaringen, positief en negatief. Daarbij gebruiken we ook de reflecties en aanbevelingen van de (jeugd)ombudsman. We versterken de functie van de ombudsman en Raad in de Stad door een middel van in totaal € 0,4 miljoen per jaar;

•

Opgave- en gebiedsgericht werken De opgaven en vraagstukken in de stad verschillen. Soms per wijk of buurt, soms in een heel stadsdeel. Dat vraagt om een gemeentelijke organisatie die weet wat er leeft en speelt in wijken èn daarop kan inspelen. Het vraagt om een organisatie die wendbaar is en die gebiedsgericht werkt. We richten onze gemeentelijke inzet aan de hand van een aantal uitgangspunten: •

•

Coalitieakkoord Den Haag 2022-2026

We bevorderen met een eenmalige investering van € 1 miljoen ontmoetingspunten in de wijken, aansluitend op de behoefte. Waar inwoners, organisaties en gemeente elkaar kunnen treffen. Om vragen te stellen, verzoeken te doen of gewoon elkaar te ontmoeten. De ambitie is om samen met partners in de stad 20 extra ontmoetingsplekken te organiseren, laagdrempelig in de wijk. Daarbij sluiten we zoveel mogelijk aan bij de bestaande infrastructuur van bibliotheken, buurthuizen waaronder de al bestaande Buurthuizen van de Toekomst, servicepunten en andere beschikbare panden.

75

Eén van de instrumenten voor de inventarisatie van de problematiek vormen de wijkagenda’s. Met bewoners, maatschappelijke instellingen en ondernemers in een wijk wordt – via bewonersonderzoek en gesprekken – voor iedere wijk een wijkagenda en plan van aanpak opgesteld. Met daarin de wensen voor de te realiseren verbeteringen en prioriteiten daarbij. Daarbij wordt ook aangeven hoe de participatie wordt geregeld. Over de uitvoering van de agenda en de aanpak daarvan wordt regelmatig gecommuniceerd; Tegelijkertijd laten niet alle vraagstukken zich gebiedsgericht aanpakken. Huisvesting van leraren, agenten en andere beroepen die in de wijken nodig zijn, zal stadsbreed worden

Hoofdstuk 6 | Basis op orde

•

aangepakt. Andere vraagstukken vergen een regionale aanpak, zoals overbewoning door arbeidsmigranten die in Den Haag wonen, maar in omliggende gemeenten werkzaam zijn. Of vragen om samenwerking met landelijke partners. Denk daarbij aan de integrale handhavingsacties; We geven dan ook een flinke impuls aan het integraler, opgavegerichter en gebiedsgerichter werken van onze organisatie. En we richten onze inspanningen op dit terrein op de mensen en de wijken waar dit het hardst nodig is.

Integer bestuur • Wij zien een goed functionerend en integer bestuur als de basis voor het vertrouwen in de politiek. De integriteit van het bestuur en het ambtelijk apparaat blijft ook in de komende jaren prioriteit. Onderdeel daarvan is dat medewerkers zich veilig moeten voelen om integriteitsdilemma’s bespreekbaar te maken en/of te melden; • We zetten in op bewustwording en bescherming. We blijven werken aan de aanbevelingen van de Commissie Integriteit uit 2019. Periodiek zullen deze worden besproken door raad en college; • Wij geven invulling aan de Open Overheid. Dat doen we door het actief beschikbaar stellen van informatie (transparante overheid), het samen met partners maatschappelijke problemen oplossen (faciliterende overheid) en door open te staan voor initiatieven uit de samenleving en verantwoording af te leggen (toegankelijke overheid).

Hoofdstuk 6 | Basis op orde

76

Digitalisering en privacy • Bij de toenemende digitalisering speelt het waarborgen van privacy en een zeer zorgvuldig gebruik van data en algoritmen, een grote rol. We leggen niet alleen onszelf hierbij hoge normen op maar stellen ook eisen aan samenwerkingspartners en private partijen. We spelen een actieve rol in de ontwikkeling van de inzichten en mogelijkheden op dit gebied en benutten inzichten van derden, zoals het Rathenau-instituut, de Raad voor het Openbaar Bestuur en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten. We investeren in dit programma € 6,5 ton per jaar.

6.3 Meerjarig stabiele gemeentefinanciën Het vertrekpunt De financiële positie van gemeenten, in het bijzonder die van Den Haag, staat al jaren onder druk. Verbetering vergt een structurele verandering in de financiering van gemeenten. Er zijn drie grote dossiers waar het Rijk onze stad in de problemen brengt; de Jeugdhulp/Zorg, de bijstandsverlening en het gemeentefonds (herijking en opschalingsfonds). Bij de overdracht van de Jeugdhulp-taken in 2015 bezuinigde het Rijk fors op de over te dragen budgetten. De jeugdzorg is een open-einde-regeling. De stijgende trend van kosten voor tweedelijns-jeugdhulp zet zich voort. In 2021 leidde dit tot een nadeel van € 15,1 miljoen. We verwachten dat de kosten blijven toenemen als er geen maatregelen worden genomen.

Coalitieakkoord Den Haag 2022-2026

Op het terrein van de bijstandsverlening werden wij vanaf 2015 geconfronteerd met nadelige effecten van de systematiek en de rekenregels van de verdeling van de BUIG-middelen. Per saldo betaalde de gemeente in 2021 € 10,6 miljoen aan bijstandsuitkeringen uit eigen middelen. Als we geen maatregelen treffen lopen deze tekorten eveneens op. Op het terrein van het gemeentefonds moet geconstateerd worden dat de reeds jaren ter discussie staande herverdeling zeer ongunstig uitpakt voor de grote gemeenten, met name voor Den Haag. De maximale korting op de BUIG-middelen is begrensd op € 20,6 miljoen, jaarlijks vanaf 2025. Om een toekomstig tekort op de BUIG-middelen te voorkomen, investeren we nu extra in het aan het werk helpen van 1.600 personen met behulp van Stipbanen en uitbreiding van mogelijkheden voor loonkostensubsidie. Vanaf 2026 heeft het Rijk bovendien de opschalingskorting in het vooruitzicht gesteld. Hoewel de opschalingskorting nog volop ter discussie staat, zijn we gedwongen deze korting op dit moment onverkort in onze meerjarenbegroting op te nemen. Het is niet meer vol te houden om taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden bij de gemeenten neer te leggen zonder dat daar een reële Rijksvergoeding tegenover staat.

Wij vinden het getuigen van betrouwbaar bestuur dat het Rijk met substantiële middelen over de brug komt en we zetten samen met de (grote) steden de lobby richting Rijk onvermoeibaar voort. Er moet worden geconstateerd dat de gemeentebegroting op een aantal punten kwetsbaar is. In de afgelopen jaren ontstond stapsen sluipenderwijs een mismatch tussen inhoudelijke ambities en

Coalitieakkoord Den Haag 2022-2026

financiële spankracht. Dat werd opgelost met het aanboren van geld uit programma’s en reserves. En ook door het incidenteel financieren van activiteiten die feitelijk een structureel karakter hebben. Met als gevolg dat tal van activiteiten die hard nodig zijn na dit jaar dreigen af te lopen bij gebrek aan financiering. We staan, los van het feit dat we ervan overtuigd zijn dat het Rijk de plicht heeft om gemeenten financieel te compenseren, voor de opgave om een sluitende begroting te presenteren. Dat is een harde eis van de toezichthouder. Vooruitlopend op waarschijnlijke bewegingen van het Rijk rond de accresraming 2026 is met de toezichthouder afgesproken dat de accresraming voor 2026 gelijkgesteld mag worden aan 2025. Daarentegen moet de opschalingskorting onverkort worden opgenomen in de meerjarenraming.

77

Hoofdstuk 6 | Basis op orde

Wij hechten zelf evenzeer aan een structureel gezonde financiële huishouding. Structurele lasten willen we structureel van dekking voorzien. Daarmee zorgen we voor duidelijkheid en zekerheid en voorkomen we dat we gaten met gaten vullen. De omvang van de reservepositie maakt incidentele oplossingen voor structurele problemen steeds minder mogelijk. Het structurele begrotingstekort van ruim € 19 mln. uit de begroting 20222025 moet worden opgelost. Dit alles heeft ons ertoe gedwongen in dit coalitieakkoord scherpe keuzes te maken; in bijlage twee is het financieel kader 2023-2026 op hoofdlijnen geschetst. Onze plannen leiden tot een structureel sluitende meerjarige begroting. Er zijn nieuwe budgettaire spelregels nodig om de financiële huishouding meer solide te maken. We hanteren hierbij drie uitgangspunten: • • •

Kern is dat de investeringsbegroting jaarlijks wordt geactualiseerd zodat besluitvorming daarover onderdeel wordt van de begrotingsvoorbereiding en -vaststelling. Deze methodiek maakt het ook het mogelijk om aan de investeringskant rekening te houden met de groei van de stad. In dit akkoord zetten we belangrijke stappen ter voeding van nieuwe investeringen.

We maken de begroting meer solide; We gaan meer werken met een investeringsbegroting; We organiseren een stevig cofinancieringsfonds

• Cofinancieringsfonds Het cofinancieringsfonds krijgt een belangrijke positie binnen het gemeentelijk financieel stelsel. Dat doen we omdat het Rijk, de provincie, Europa, de Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH) en mogelijke andere partijen doelstellingen hebben die overeenkomen met de onze. Voor veel van onze plannen zijn er daardoor zeer goede mogelijkheden voor externe (mede) financiering.

• Investeringsbegroting Er komt een investeringsbegroting voor ruimtelijk fysieke investeringen in gemeentelijke eigendommen. Daarmee wordt een integrale afweging voor investeringen mogelijk en ontstaat een mechanisme om te prioriteren en middelen te alloceren. De structurele dekking van de benodigde kapitaallasten is een

Hoofdstuk 6 | Basis op orde

waarborg voor vervanging op termijn. Hiervoor is het noodzakelijk om te beschikken over een integraal inzicht en overzicht. Wat is, vooruitkijkend, aan investeringen gewenst en welke middelen zijn hiervoor beschikbaar? Er zijn eerder stappen gezet om dit in beeld te brengen. Denk hierbij aan de Integrale huisvestingsplannen (IHP) en het meerjarig programma kunstwerken (MJPK). Dit leidt deze raadsperiode voor het MJPK tot een extra investeringsvolume van circa € 80 miljoen en voor de IHP’s van circa € 160 miljoen. Hiervoor wordt een structurele oplopende reeks kapitaallasten in de investeringsbegroting opgenomen.

78

Coalitieakkoord Den Haag 2022-2026

Doel van het cofinancieringsfonds is om de grote opgaven in de stad op het terrein van wonen, mobiliteit, maatschappelijke ontwikkeling, klimaat en gebiedsontwikkeling, waar we het Rijk en andere partijen bij nodig hebben, helpen te realiseren door aan de eis van meebetalen te kunnen voldoen. We willen meer Europese middelen binnenhalen, daartoe benutten we onder andere ook onze internationale netwerken. In dit akkoord maken we hiermee een substantiële start en reserveren hiervoor € 30 miljoen (waarvan de helft voor Zuidwest wordt gereserveerd). Daarnaast voeden we het co-financieringsfonds met onder andere overschotten uit toekomstige jaarrekeningen.

Financiële keuzes • Onvermijdelijke tegenvallers Onder deze categorie vallen de zogenaamde onontkoombare en onuitstelbare onderwerpen waar feitelijk geen beleidskeuzes in zijn te maken. Het betreft enkele onderwerpen zoals de uitvoering van de wettelijke taak van het opruimen van verf- en oliesporen en drugsafval, de overdracht van asbestsanering aan de Omgevingsdienst Haaglanden, de kosten van de raadsenquête Amare. • Intensiveringen Met dit akkoord investeren we in de stad. In lijn met voorgaande toelichting omvatten deze investeringen verschillende categorieën: •

•

•

Coalitieakkoord Den Haag 2022-2026

79

Diverse reguliere taken die nu incidenteel gefinancierd zijn. Denk bijvoorbeeld aan verkeersmanagement (inclusief handhaving milieuzones), de huurbalie, het sociaal werkgeverschap (beschut werk binnen de gemeente), capaciteit voor programma energietransitie en duurzaamheid en programma ruimtelijke ontwikkeling. Zonder financiële maatregelen zouden deze taken moeten vervallen. Gelet op de financiële positie van de gemeente, hebben we voor enkele taken gekozen voor een incidentele dekking. Denk aan programma Fiets of de inzet ten behoeve van de prioritaire gebieden. Een groot aantal nieuw voorgenomen intensiveringen.

Hoofdstuk 6 | Basis op orde

• Investeren in de gemeentelijke organisatie Zoals aangegeven eerder in dit hoofdstuk 5 moet ook geïnvesteerd worden in de gemeentelijke organisatie om deze toekomstbestendig te maken. Deels is er sprake van achterstallig onderhoud, denk aan ICT, en deels is er sprake van hogere kosten of nieuwe taken of waar binnen de bestaande middelen onvoldoende ruimte is om te herprioriteren. Voorbeelden daarvan: verstevigen controlfunctie, toename kosten informatieveiligheid, privacy en security, invoering Wet kwaliteitsborging. Met deze investeringen zorgen we ervoor dat de dienstverlening aan inwoners en ondernemers door goede interne taken, systemen en processen wordt ondersteund. Investeringen onder de motorkap. Waar dat kan maken we voor het verbeteren van onze dienstverlening en het zijn van een nabije overheid, ook gebruik van externe impulsen, zoals de zogenaamde POK-middelen (Rijksmiddelen). De hiervoor genoemde ontwikkelingen en beleidskeuzes moeten worden gefinancierd. Daartoe hebben wij de volgende keuzes gemaakt. • Incidenteel geld vrijmaken vanuit vrije ruimte reserves Door het laten vrijvallen van diverse reserves zoals Rotterdamse Baan, vrijval corona-compensatiemiddelen en, in het geval van de BUIG, deze direct aan te wenden voor de extra uitstroom BUIG/ Stip, kunnen middelen worden ingezet binnen het budgettair kader.

Hoofdstuk 6 | Basis op orde

80

• Structureel geld vrijmaken Binnen diverse programma’s willen we de middelen financieel en capacitair effectiever inzetten. Denk aan gebiedsgericht werken en prioriteren, het vergroten van de aanwezigheid in wijken en buurten, het effectiever omgaan met de armoedebudgetten, het verbeteren van de participatie en communicatie. Deze intensiveringen worden uitgevoerd door verschuivingen binnen de bestaande begroting. We maken geld vrij door het stoppen met kapvergunningen in achtertuinen, het schrappen van de OZBvrijstelling voor startende ondernemers en een maatregelenpakket op de WMO, zodat er financiële ruimte ontstaat ter dekking van intensiveringen. Een deel van de intensivering van de aanpak laaggeletterdheid financieren wij door een herprioritering van de inzet binnen het programma onderwijs. De gemeentelijke organisatie werkt aan minder bureaucratie, kortere lijnen naar bewoners en ondernemers, betere en gestroomlijndere dienstverlening, een optimale IT. Deze manier van werken zou er op termijn toe moeten leiden dat er sneller en oplossingsgericht gewerkt kan worden en daarmee dus goedkoper. Tegen die achtergrond werken we met een langzaam oplopende taakstelling op het gemeentelijk apparaat ter grootte van € 9 miljoen in 2026.

• Verhogen gemeentelijke inkomsten Mede tegen de achtergrond van de financiële opgave waarvoor de gemeente staat, hebben we, als onderdeel van het sluitend maken van onze meerjarenbegroting, de omvang van de gemeentelijke inkomsten beoordeeld. Dat hebben we gedaan mede in het licht van de positie ten opzichte van andere grote steden.

Coalitieakkoord Den Haag 2022-2026

Dit heeft geleid tot de volgende maatregelen: •

•

• •

Gemeentelijke heffingen: de afvalstoffenheffing, een dienst die in principe kostendekkendheid wordt doorberekend aan de gebruikers, maken we volledig kostendekkend. Ook passen we dit principe toe bij de rioolheffing; Mobiliteit: De tarieven voor straatparkeren en de eerste bewonersvergunning worden verhoogd. De extra inkomsten, ook als gevolg van areaaluitbreiding betaald parkeren, investeren we in de doorstroming bevorderende projecten. OZB: We verhogen de OZB-opbrengsten met een bedrag van circa € 16,9 miljoen per jaar. Toeristenbelasting: wij verhogen de toeristenbelasting naar een bedrag van € 6 normaaltarief en € 2,75 laagtarief. Dit gaat in per 1-1-2024 en geldt voor de hele periode.

Coalitieakkoord Den Haag 2022-2026

81

Hoofdstuk 6 | Basis op orde

Bijlagen

Financieel kader 2022 - 2026 bedragen x € 1.000

Budgettair kader

Incidenteel

Actualisatie accresraming gemeentefonds

2023 e.v.

2023

2024

2025

2026

Actualisatie accresraming t/m 2026 (volume)

63.000

94.000

118.000

118.000

Herverdeling gemeentefonds

-4.150

-12.450

-20.750

-20.750

0

0

0

-30.000

2023

2024

2025

2026

Doorwerking CAO gemeenten 2021-2022

-14.537

-14.537

-14.537

-14.537

Op te lossen begrotingstekort begroting 2022-2025

-19.288

-19.288

-19.288

-19.288

Dividendbijstellingen verbonden partijen

-6.800

-3.800

-3.800

-3.800

Volumebijstelling belastinginkomsten

1.300

1.700

1.900

2.675

Reclame-inkomsten

1.500

1.500

1.500

1.500

Bespaarde rente

2.913

0

0

0

Toevoegen bespaarde rente aan algemene reserve

-2.913

0

0

0

931

931

931

-1.836

Opschalingskorting Algemene budgettaire bijstellingen (onvermijdelijke tegenvallers)

2023 e.v.

Bijstelling areaal

Bijlagen

Structureel

84

Coalitieakkoord Den Haag 2022-2026

bedragen x € 1.000

Budgettair kader

Incidenteel

Structureel

Beëindigen winstafdracht uit reserve grondbedrijf

-3.600

-3.600

-3.370

-3.370

Erfpacht

-4.500

-4.500

-3.000

-3.000

Opruimen verf-/oliesporen en drugsafval

-250

-250

-250

-250

Overdracht asbestsanering aan ODH

-155

-155

-155

-155

Raadsenquête Amare

-1.350

0

0

0

Structurele beheer en exploitatielasten/afschrijving KJ-stalling

-500

-500

-500

-500

Wettelijke taken verkeersmanagement

-500

-500

-500

-500

2023 e.v.

2023

2024

2025

2026

0

11.101

38.551

56.181

24.189

Subtotaal budgettair kader

Coalitieakkoord Den Haag 2022-2026

85

Bijlagen

bedragen x € 1.000

Intensiveringen

Incidenteel

Programma 01 - Gemeenteraad

2023 e.v.

2023

2024

2025

2026

Ombudsman en Raad in de stad

0

-400

-400

-400

-400

2023 e.v.

2023

2024

2025

2026

0

-4.000

-4.000

-4.000

-4.000

-200

0

0

0

0

2023 e.v.

2023

2024

2025

2026

0

-2.550

-2.550

-2.550

-2.550

Ondermijningsaanpak

-4.250

0

0

0

0

Aanpak jeugdoverlast en jeugdcriminaliteit

-2.000

0

0

0

0

0

-100

-100

-100

-100

Programma 05 - Cultuur en Bibliotheek

2023 e.v.

2023

2024

2025

2026

Bibliotheken Moerwijk en Benoordenhout

0

-1.600

-1.600

-1.600

-1.600

Cultuur (o.a. fair pay)

0

-1.400

-1.400

-1.400

-1.400

-400

0

0

0

0

0

-500

-500

-1.400

-1.400

Programma 03 - Duurzaamheid, Milieu en Energietransitie Projectcapaciteit Wettelijke taak dierenwelzijn Programma 04 - Openbare orde en Veiligheid Veiligheidsfonds

Gebiedsgerichte veiligheidsregisseur

Toegankelijk maken culturele programmering Escher Museum

Bijlagen

Structureel

86

Coalitieakkoord Den Haag 2022-2026

bedragen x € 1.000

Intensiveringen

Incidenteel

Programma 06 - Onderwijs

Structureel

2023 e.v.

2023

2024

2025

2026

0

-1.500

-2.000

-2.500

-4.500

2023 e.v.

2023

2024

2025

2026

0

-500

-1.000

-1.500

-2.000

Aanpak kinderarmoede

-2.000

0

0

0

0

Uitstroom Bijstand / STIP

-30.000

0

0

0

0

Risico extra beroep armoedevoorzieningen (€ 9 mln. POK)

-9.000*

0

0

0

0

Programma 08 - Zorg, welzijn, jeugd en volksgezondheid

2023 e.v.

2023

2024

2025

2026

-3.000

-2.500

-2.500

-2.500

-2.000

0

-6.400

-6.400

-6.400

-6.400

Actieprogramma jeugdhulppreventie (+ € 10 mln. POK verzachtingsgelden)

-10.000*

-2.600

-4.000

-4.000

-4.000

Programma 09 - Buitenruimte

2023 e.v.

2023

2024

2025

2026

Kwaliteit buitenruimte

-10.000

-2.000

-3.000

-3.000

-3.000

0

-200

-400

-1.400

-4.000

-1.000

0

0

0

0

Taalaanpak Programma 07 - Werk en Inkomen Beschut werk binnen gemeente (sociaal werkgeverschap)

Permanente winteropvang Haagse preventie aanpak op het gebied van gezondheid

Investeringsruimte (via investeringssystematiek) voor meerjarenprogramma kunstwerken Aanpak plagen

Coalitieakkoord Den Haag 2022-2026

87

Bijlagen

bedragen x € 1.000

Intensiveringen

Incidenteel

Programma 10 - Sport

2023 e.v.

2023

2024

2025

2026

-3.000

0

0

0

0

0

-500

-500

-500

-500

2023 e.v.

2023

2024

2025

2026

Economie

-4.800

-3.800

-3.800

-3.800

-3.800

Wervingsfonds

-1.500

0

0

0

0

2023 e.v.

2023

2024

2025

2026

0

-3.000

-3.000

-3.000

-3.000

-500

0

0

0

0

Exploitatie en beheer fietsenstallingen

0

-1.000

-1.000

-1.300

-1.300

Actieplan Kuststrook (Scheveningen en Kijkduin)

0

-2.130

-2.000

-2.000

-2.000

-5.000

0

0

0

0

Verkeersmanagement (inclusief € 0,2 mln. handhaving milieuzones)

0

-600

-800

-1.000

-1.200

Mobiliteitsdoorstroming (incidenteel en vanaf 2026 via investeringssystematiek)

0

-4.000

-4.000

-4.000

-4.000

Sport (dotatie olympisch fonds) Sport Programma 11 - Economie

Programma 12 - Mobiliteit Verkeersveiligheidsmaatregelen Noise patrol

Programma fiets na 2025

Bijlagen

Structureel

88

Coalitieakkoord Den Haag 2022-2026

bedragen x € 1.000

Intensiveringen

Incidenteel

Structureel

Co-financiering mobiliteitsonderdelen voor gebiedsontwikkeling Zuidwest, CID, Binckhorst

0

0

0

0

-2.000

Planvoorbereiding mobiliteit

0

-550

-550

-550

-750

50 cent per uur verhogen parkeertarief bezoekers

0

2.700

2.700

2.700

2.700

1e parkeervergunning naar € 7,50 per maand

0

2.100

2.100

2.100

2.100

Bezoekersvergunning naar € 30,95 per jaar

0

1.700

1.700

1.700

1.700

Areaaluitbreiding (excl WV, VR, L/YP) bezoekersparkeren en vergunningen

0

0

0

7.250

10.400

Verhogen straatparkeren Scheveningen & Centrum van € 3,60 -> € 6,50 per uur

0

1.200

1.200

1.200

1.200

2023 e.v.

2023

2024

2025

2026

Huurbalie

0

-200

-200

-200

-200

Projectcapaciteit

0

-5.000

-5.000

-5.000

-5.000

Pandbrigade

0

-750

-1.200

-1.600

-2.000

-8.000

0

0

0

0

Extra parkeerinkomsten

Programma 13 - Stadsontwikkeling en Wonen

Nationaal programma Zuidwest

Coalitieakkoord Den Haag 2022-2026

89

Bijlagen

bedragen x € 1.000

Intensiveringen

Incidenteel

Programma 14 - Stadsdelen, Integratie en Dienstverlening

2023 e.v.

2023

2024

2025

2026

0

-1.250

-1.250

-1.250

-1.250

Straatcoaches

-800

0

0

0

0

Verkiezingen

-2.500

0

0

0

0

Inzet in aangewezen prioritaire gebieden

-7.100

0

0

0

0

-10.000*

-2.000

-3.000

-3.000

-3.000

-1.000

0

0

0

0

0

-200

-300

-300

-400

Evenementen badplaats Kijkduin

-400

0

0

0

0

Ondersteunen initiatief verzamelgebouw migrantenkerkgroeperingen

-650

0

0

0

0

Viering 150 jaar Hindoestaanse immigratie in Den Haag

-150

0

0

0

0

Programma 15 - Financiën

2023 e.v.

2023

2024

2025

2026

Aanvangsbudget co-financieringfonds Waarvan voor Nationaal Programma Zuidwest 15 mln.

-30.000

0

0

0

0

Expertisepunt participatie (Haags samenspel)

Gerichte gebiedsaanpak (+ incidenteel 10 mln POK) Dienstverlening nabij Versterking poortwachtersfunctie ihkv fraudebestrijding en ondermijning (BRP, ICT en formatie)

Bijlagen

Structureel

90

Coalitieakkoord Den Haag 2022-2026

bedragen x € 1.000

Intensiveringen

Incidenteel

Overhead

Structureel

2023 e.v.

2023

2024

2025

2026

IT: vervanging bedrijfskritische applicaties

0

-1.500

-2.700

-3.700

-4.200

IT: Toename kosten informatieveiligheid (licenties)

0

-975

-975

-975

-975

Control: Verbetering interne beheersing

0

-800

-800

-1.000

-1.000

Invoering Wet kwaliteitsborging (WKB)

0

-300

-600

-700

-800

Privacy, security, informatiebeheer

-150

-600

-850

-850

-850

Digitale veiligheid via Resilience

-1.000

0

0

0

0

Uitwerken naar programma’s

2023 e.v.

2023

2024

2025

2026

Exploitatie, beheer en onderhoud maatschappelijk vastgoed

0

-3.000

-4.500

-6.200

-6.200

Investeringsruimte (via investeringssystematiek) voor integrale huisvestingsplannen (onderwijs, cultuur, sport, zorg en welzijn) (uitwerken naar programma's)

0

0

-3.000

-5.000

-8.000

2023 e.v.

2023

2024

2025

2026

-119.400

-50.705

-62.175

-63.725

-71.675

Subtotaal investeringen

* Het betreffen recent door het Rijk beschikbare POK-middelen die reeds in de begroting zijn verwerkt.

Coalitieakkoord Den Haag 2022-2026

91

Bijlagen

bedragen x € 1.000

Dekking voor intensiveringen

Bijlagen

Incidenteel

Structureel

2023 e.v.

2023

2024

2025

2026

Verhogen OZB

0

16.900

16.900

16.900

16.900

Kostendekkend maken tarief afvalstoffenheffing

0

10.000

10.000

10.000

10.000

Kostendekkend maken rioolrecht

0

3.600

3.600

3.600

3.600

Verhogen toeristenbelasting

0

0

1.000

1.000

1.000

Vrijval reserve Rotterdamse baan

35.000

0

0

0

0

Inzetten BUIG reserve

30.000

0

0

0

0

Vrijval reserves, inclusief nog te ontvangen coronacompensaties

14.800

0

0

0

0

Taalaanpak bekostigen via herprioriteren binnen Onderwijs

0

500

500

1.000

1.000

Vrijval toezicht kinderopvang door structurele rijksbijdrage

0

320

320

320

320

Maatregelenpakket Wmo

0

0

3.000

4.000

5.000

Afschaffen met kapvergunning achtertuinen

0

150

150

150

150

Stoppen subsidie OZB startende ondernemers

0

500

500

500

500

Taakstelling gemeentelijk apparaat

0

500

1.500

3.000

9.000

92

Coalitieakkoord Den Haag 2022-2026

bedragen x € 1.000

Dekking voor intensiveringen

Incidenteel

Structureel

2023 e.v.

2023

2024

2025

2026

Subtotaal geld vrijmaken

79.800

32.470

37.470

40.470

47.470

Totaal

-39.600

-7.134

13.846

32.926

-16

Coalitieakkoord Den Haag 2022-2026

93

Bijlagen

Kandidaat-wethouders D66 Robert van Asten | Stedelijke Ontwikkeling, Strategie en Europa loco-burgemeester Stedelijke ontwikkeling, Gebiedsontwikkeling CID, Binckhorst, incl. MIRT, Internationale Zone, Kijkduin, Strategie, Regionale samenwerking, Europa, Lobby, Bibliotheken Stadsdeel Segbroek

Arjen Kapteijns | Duurzaamheid en Energietransitie Duurzaamheid, Milieu, Energietransitie, Luchtkwaliteit, Klimaatadaptatie, Stikstof, Circulaire economie, Voedselstrategie, Dierenwelzijn, Natuur- en milieueducatie Stadsdeel Centrum

Saskia Bruines | Financiën, Cultuur en Economie Financiën, Centrale Vastgoedorganisatie, Cultuur, Media en Erfgoed (Archief, Archeologie, Monumenten en Welstand), Economie, incl. Binnenstad en Binnenhof Stadsdeel Haagse Hout VVD Anne Mulder | Mobiliteit, Buitenruimte en Scheveningen Mobiliteit, MRDH-vervoersautoriteit, Buitenruimte, Vergroening, Stadsnatuur en Afval, Coördinator Toegankelijkheid, Scheveningen: Kust Gezond, Actieplan Kust/Zeehaven; Stadsdeel Scheveningen Kavita Parbhudayal | Werk, Wijken en Dienstverlening Werk en inkomen, Arbeidsmarkt, incl. aansluiting met onderwijs, Wmo, Gemeentelijke organisatie, incl. stadsdelen en wijken, Dienstverlening, Participatie, Communicatie Stadsdeel Leidschenveen-Ypenburg

Bijlagen

GroenLinks Mariëlle Vavier | Armoede, Inclusie en Volksgezondheid Armoede, Maatschappelijke opvang, Vluchtelingen, Volksgezondheid, Huiselijk geweld, Emancipatie, Inclusie, Antidiscriminatie, Inburgering, Internationale Humaniteit Stadsdeel Laak

94

PvdA Martijn Balster | Volkshuisvesting, Welzijn en Zuidwest Wonen, Nationaal Programma Zuidwest, Stedelijke ontwikkeling Escamp en Segbroek, Grondbedrijf, Welzijn, Arbeidsmigranten, Huisvesting Statushouders en Zorgdoelgroepen Stadsdeel Escamp CDA Hilbert Bredemeijer | Onderwijs, Jeugd en Sport Onderwijs, Taalaanpak, Jeugd, waaronder jeugdpreventie, jeugdzorg en jeugdhulp, Sportbeleid & Speelplaatsen, Strandbeleid en Nationaal Park Hollandse Duinen Stadsdeel Loosduinen

Coalitieakkoord Den Haag 2022-2026