Coalitieakkoord Den Haag 2022 2026

Coalitieakkoord Den Haag 2022-2026 ‘Voor een stad die tegen een stootje kan’

Inhoud Voorwoord7 1

Opgaven, aanpak en uitgangspunten

9

2

Een schone, veilige en leefbare stad

15

3

Een verantwoorde ontwikkeling van de stad

29

4

Bestaanszekerheid en kansengelijkheid

55

5

Duurzaamheid

65

6

Basis op orde

71

Bijlagen83

Colofon Dit is een uitgave van: Gemeente Den Haag Vormgeving: Ontwerpwerk Productie: Drukkerij Van Deventer September 2022

Voorwoord Beste Hagenaars, Voor u ligt het coalitieakkoord “Den Haag 2022-2026, Voor een stad die tegen een stootje kan”. De onderhandelingen om te komen tot dit akkoord hebben lang geduurd. De uitdagingen en ambities voor onze mooie stad zijn groot. De financiële middelen zijn echter beperkt. Dat geldt ook voor veel Hagenaars in hun persoonlijke leven. De wereld om ons heen is bovendien roerig en onrustig en dat maakt extra onzeker over de toekomst. Dat kunnen we niet veranderen, maar we kunnen wel met elkaar de schouders eronder zetten. Daar wil deze coalitie aan werken. Aan een betrouwbaar stadsbestuur dat keuzes durft te maken voor de toekomst. Met de afspraken in dit akkoord brengen we de basis op orde om te kunnen werken aan de toekomst van Den Haag, waarbij we steeds oog houden voor dat wat kwetsbaar is.

Robert van Asten, Marieke van Doorn D66 Anne Mulder, Lotte van Basten Batenburg VVD Mariëlle Vavier, Maarten De Vuyst GroenLinks

We danken alle Hagenaars voor het leveren van input voor dit coalitieakkoord.

Martijn Balster, Janneke Holman PvdA

We willen dit graag samen doen met iedereen die onze mooie stad een warm hart toedraagt. Voor een stad die tegen een stootje kan. Voor nu en in de toekomst. En nu aan het werk!

Hilbert Bredemeijer, Kavish Partiman CDA

Coalitieakkoord Den Haag 2022-2026

7

Voorwoord

1

Opgaven, aanpak en uitgangspunten

Den Haag is een groeiende en uitdagende wereldstad met alle kansen en uitdagingen die daarbij horen. Het is een goede stad om te wonen, te leven en te werken. Een stad die z’n inwoners veel kansen biedt, al profiteert nog niet iedereen daar-

Den Haag, mooie stad achter de duinen. Waar op dit moment zo’n 560.000 inwoners op nog geen honderd vierkante kilometer samenleven, wonen en werken. Mensen met mogelijkheden en ambities. Maar ook met zorgen. Zorgen over de leefbaarheid en veranderingen in hun directe omgeving, over het gebrek aan verbinding tussen mensen en over de effecten van de verandering van het klimaat. Over het gevoel van onveiligheid en overlast op straat, over het vinden van betaalbare woonruimte voor hun kinderen en of mensen hun energierekening nog wel kunnen betalen deze winter. Deze zorgen en ambities bepalen de opgaven waar we de komende periode mee aan de slag gaan:

van. Een stad die de sluimerende

•

kracht van het verschil herbergt.

•

Een stad die tegen een stootje kan.

• • •

het maken en behouden van leefbare, schone en veilige buurten en wijken; het toewerken naar een volledig duurzame energievoorziening; het zorgen voor meer betaalbare en duurzame woonruimte, met bijbehorende voorzieningen en mobiliteit; het vergroten van bestaanszekerheid en kansengelijkheid en ervoor zorgen dat iedereen mee kan doen; het creëren van een robuust en toekomstbestendig financieel fundament voor de stad.

Om deze opgaven het hoofd te bieden, moeten we verantwoordelijkheid nemen en omzien naar elkaar. Dat vraagt om een gemeente die oog en oor heeft voor wat er speelt in de stad. Hier willen wij de komende periode aan werken. We gaan aan de slag met bewoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties om bedrijvigheid te stimuleren, gebieden te ontwikkelen, de energietransitie verder te brengen, verduurzaming en leefbaarheid te bevorderen en groeiende sociale verschillen tegen te gaan.

Hoofdstuk 1 | Opgaven, aanpak en uitgangspunten

10

Coalitieakkoord Den Haag 2022-2026

Door de effecten van corona, de oorlog in Oekraïne, de stijgende prijzen en groeiende energielasten moeten we op een aantal onderwerpen ook komen tot een versnelling. Bijvoorbeeld als het gaat om de overgang naar schone, lokale energiebronnen, mobiliteitstransitie en de verduurzaming van de gebouwde omgeving. Tegelijkertijd willen we vooruit blijven kijken. Beperkingen, onzekerheden en knelpunten van het moment mogen niet de richting bepalen. We willen ons richten op ambities, kansen, mogelijkheden en doelen. Vandaar dat wij niet alleen werken aan de stad van nu en morgen, maar ook aan een visie op Den Haag in het jaar 2050. Vanzelfsprekend doen we dit samen, college, raad en stad. Dwingende financiële grenzen Den Haag loopt bij het aanpakken van die opgaven op tegen grenzen. Grenzen aan de fysieke ruimte, de stikstofuitstoot, krapte op de arbeidsmarkt en de beschikbaarheid van middelen. Financieel moet Den Haag al jaren de eindjes aan elkaar knopen als het gaat om structureel beschikbare middelen. Een reden hiervan is dat het Rijk gemeenten wel extra taken heeft gegeven, zoals voor bijstand en jeugdzorg, maar niet voldoende geld om die uit te voeren. Dat leidt tot tekorten die de komende jaren verder oplopen. Tot nu toe ving Den Haag deze vaak op met incidenteel geld, bijvoorbeeld uit reserves of de verkoop van de Eneco-aandelen.

Ook werden nieuwe taken tijdelijk gefinancierd door het Rijk, zoals de aanpak van ondermijning en verkeersveiligheid. Maar het einde van onze reserves is bereikt. Bovendien is er op veel punten sprake van achterstallig onderhoud en acute knelpunten in de gemeentelijke diensten die financieel moeten worden opgelost. Dit is bijvoorbeeld het geval met ICT, publieke ruimte, maatschappelijk vastgoed en voorzieningen. Door een

Coalitieakkoord Den Haag 2022-2026

herverdeling van het gemeentefonds die voor Den Haag negatief uitvalt en de toepassing van de zogenaamde opschalingskorting, ontstaat er vanaf 2026 een gapend gat in de begroting. Het roer moet dan ook om, zeker gezien de opgaven en onze ambities. We willen ons echter niet neerleggen bij ontoereikende Rijksmiddelen. Samen met andere (grote) gemeenten en in VNGverband blijven we ons daartegen verzetten. Tegelijkertijd moeten en willen we wel een begroting opstellen die structureel en reëel in evenwicht is. Dit is nodig, omdat we moeten zorgen dat we de stad schoon, heel en veilig kunnen blijven houden. En dat we de mensen die dat nodig hebben ondersteuning kunnen blijven bieden. Om dat te kunnen doen moeten we onvermijdelijke keuzes maken, waaronder besparingen en lastenverhoging. We moeten er ook op blijven letten dat elke uitgegeven euro maximaal effect heeft. Daarnaast willen we zorgen dat de financiële huishouding van Den Haag op lange termijn financieel robuust wordt èn blijft. Daarvoor stellen we een set van financiële spelregels en begrotingsafspraken vast. Toekomstbestendige stad Onze inzet is een gemeente die toegankelijk en dienstbaar is en gericht is op de behoeftes van bewoners. De gemeente moet nabij zijn; aanwezig in de wijken en gericht op de problemen of de bijzondere omstandigheden van de bewoners.

Vraagstukken zullen zoveel mogelijk gebiedsgericht worden aangepakt en ‘op maat’ uitgevoerd. We komen met een heldere afspraak wanneer en op welke manier bewoners kunnen meepraten. Participatie is wat ons betreft geen keuze, maar het uitgangspunt. Dat wil niet zeggen dat altijd rekening kan worden gehouden met alle wensen. Dat is onmogelijk in een stad waar zoveel verschillende

11

Hoofdstuk 1 | Opgaven, aanpak en uitgangspunten

mensen met zoveel verschillende wensen samenleven. Het gemeentebestuur zal soms pijnlijke keuzes moeten maken. Daar hoort een actieve en open uitleg bij.

•

We versterken de samenwerking met omliggende gemeenten, onder meer op het gebied van mobiliteit, ruimtelijke ordening, wonen (waaronder voor specifieke doelgroepen)economie, arbeidsmarkt en bedrijvigheid, jeugdhulp en jeugdzorg. De opgaven waar we als samenleving voor staan, stoppen nu eenmaal niet bij onze gemeentegrenzen. Datzelfde geldt voor het vinden van oplossingen. Uitgangspunten Bij het besturen van de stad willen wij ons laten leiden door de volgende uitgangspunten: •

• •

•

•

We verbeteren de participatie en communicatie. We gaan eerder in gesprek met bewoners, staan open voor initiatieven en alternatieven, zijn glashelder over de kaders waarbinnen participatie plaatsvindt en nemen de stad goed mee in de besluiten die we nemen; De uitvoering staat centraal. We zijn aanwezig in wijken en buurten, werken intensief samen met partners in de stad, medeoverheden en zijn resultaatgericht. We vieren successen met elkaar, maar zijn ook kritisch als het niet lukt en gaan samen op zoek naar verbeteringen; We werken waar mogelijk gebiedsgericht en met besluitvorming op maat, passend bij de noden en behoeften van wijken, buurten en gebieden.

We verbeteren de veerkracht en de weerbaarheid van de stad en onze inwoners en ondernemers. Het verbinden van mensen, het bevorderen van de ontmoeting en het versterken van sociale verbanden zijn een rode draad in beleid en uitvoering; We voeren een financieel degelijk beleid, volgens de afgesproken financiële spelregels; We staan dicht bij onze bewoners in dienstverlening en besluitvorming. We zijn aanwezig in wijken en buurten, zijn transparant en integer. De gemeente is toegankelijk, zet in op persoonlijk contact, zeker voor wie dit het hardst nodig hebben;

Hoofdstuk 1 | Opgaven, aanpak en uitgangspunten

12

Coalitieakkoord Den Haag 2022-2026

2

Een schone, veilige en leefbare stad

2.1 Een schone stad Iedereen moet in een schone stad kunnen wonen. Afval op straat is een grote ergernis van veel bewoners. Elke dag werken honderden vuilophalers en reinigers aan het schoonhouden van Den Haag. Dit kunnen zij niet alleen. Iedereen heeft een verantwoordelijkheid om afval netjes aan te bieden en geen zwerfvuil te laten rondslingeren. Daar staat tegenover dat de gemeente verantwoordelijk is voor het goed ophalen van afval en het tijdig legen van containers. En bewoners in staat stelt om hun wijk schoon te houden door goede voorzieningen en communicatie. De afvalproblematiek verschilt per wijk. Het mag niet zo zijn dat bewoners die hun verantwoordelijkheid nemen voor een schone wijk, de dupe zijn van mensen die afval dumpen. Daarom blijven

we stevig handhaven en overtredingen beboeten. We reageren sneller op meldingen van afvaloverlast en volle containers. Dit doen we ook om overlast van ratten en meeuwen tegen te gaan. Afgelopen twee jaar hebben we met het Actieplan Schone Stoep en het Programma Voor een Schone Stad een aanzet gegeven voor het terugdringen van vervuiling in onze stad. Het Haags Veegbedrijf en het Haags Werkbedrijf worden samengevoegd tot één gezamenlijke straatreinigingsorganisatie. We verwachten dat deze plannen hun vruchten zullen afwerpen, maar er is meer nodig. Daarom blijven we innoveren en experimenteren in de aanpak. •

•

•

Hoofdstuk 2 | Een schone, veilige en leefbare stad

16

Meldingen over volle containers of afval op straat worden sneller opgepakt. Bewoners krijgen een heldere terugkoppeling wat er met de melding is gedaan, mede door de investeringen die wij doen in IT-systemen; We stimuleren bewoners en ondernemers om hun afval goed weg te gooien. Wanneer dit niet gebeurt, handhaven we. De boete die mensen krijgen wanneer hun adresgegevens aangetroffen worden in “bijgedumpt” afval is in de afgelopen periode tot het toegestane maximum verhoogd. De boete die mensen krijgen wanneer ze op heterdaad betrapt worden voor bijplaatsen of illegaal dumpen wordt door het Rijk vastgesteld. We dringen er bij het Rijk op aan om die boete te verhogen; Wij zorgen ervoor dat we de dienstverlening beter op orde krijgen en duidelijker communiceren. We blijven communiceren in andere talen, zodat alle bewoners weten hoe en waar ze hun afval kwijt kunnen;

Coalitieakkoord Den Haag 2022-2026

•

•

•

•

•

•

•

Pilots die succesvol zijn zetten we voort. Zoals vaste ophaaldagen voor grofvuil, de inzet van wijkambassadeurs, de ORACtuintjes, de extra aandacht voor hotspots en het buiten kantooruren in burger handhaven; Bewonersinitiatieven en ORAC-adoptanten die de stad schoonhouden koesteren we. We faciliteren deze (buurt)initiatieven en kijken of ze verbreed kunnen worden naar andere delen van de stad; Het dumpen van huisraad is een groot probleem. We verkennen manieren om verhuurders verantwoordelijk te stellen voor het opruimen van huisraad die zij in de openbare ruimte (laten) dumpen. We zetten de rattenaanpak, de aanpak van de meeuwenoverlast en aanpak hondenpoep voort. Voor de aanpak van dierenplagen zetten we eenmalig een extra bedrag van € 1 miljoen in; We werken hard aan de overgang naar een circulaire economie om CO₂-uitstoot te verminderen en hergebruik de norm te maken. Daarom maken we een concreet uitvoeringsplan met de focus op de sectoren met de grootste grondstofstromen, namelijk de bouw en het huishoudelijk afval. We maken het nog makkelijker om huishoudelijk afval te scheiden; We stimuleren het Midden- en Kleinbedrijf (MKB) in winkel- en uitgaansgebieden om afspraken te maken over gezamenlijke afvalinzameling. Dit doen we om vervoersbewegingen tegen te gaan.

Ook onderzoeken we of en hoe we reinigingsrechten voor ondernemers kunnen inzetten; We verwijderen achtergelaten fietsen, de zogenaamde weesfietsen en fietswrakken.

Coalitieakkoord Den Haag 2022-2026

2.2 Een veilige stad De cijfers en indicatoren geven aan dat het de goede kant op gaat met de veiligheid in Den Haag. Er zijn minder inbraken, minder overvallen en minder geweldsmisdrijven. De jaarwisseling is, mede door beperkende coronamaatregelen, nu een aantal jaren rustig verlopen. Met gericht beleid en daadkrachtig optreden hebben de politie, de handhavers en het Openbaar Ministerie (OM) veel problemen de afgelopen jaren weten aan te pakken. Ook inwoners en maatschappelijke organisaties nemen verantwoordelijkheid voor de versterking van de leefbaarheid en veiligheid van hun straat en buurt, bijvoorbeeld via buurtpreventie. Toch maken veel Hagenaars zich zorgen over de veiligheid in de stad. En die zorgen komen ergens vandaan. Statistieken laten niet alles zien wat er speelt in de stad. Zo komt uit onderzoeken naar voren dat straatintimidatie aan de orde van de dag is, maar de meldingen blijven uit. In uitgaansgebieden, zeker in de zomer op het strand, moet de politie te vaak optreden tegen opstootjes of vechtpartijen. We maken ons ook zorgen over wapenbezit en de jonge leeftijd van daders van ernstige misdrijven. Er is steeds meer aandacht nodig voor ondermijnende criminaliteit, waarbij onderwereld en bovenwereld met elkaar worden verweven. Ook leven er grote zorgen over radicalisering, huiselijk geweld, pesten, discriminatie en overlast.

En waar een slot op de voordeur de normaalste zaak van de wereld is, is digitale veiligheid voor veel inwoners en ondernemers nog onontgonnen terrein.

17

Hoofdstuk 2 | Een schone, veilige en leefbare stad

Om deze nieuwe uitdagingen het hoofd te bieden, investeren we de komende jaren € 6,25 miljoen incidenteel en € 2,65 miljoen structureel per jaar in veiligheid. We versterken onze inzet en regierol en we blijven ons bij het Rijk inzetten voor versterking van de hele strafrechtketen. Meer politieagenten, ook voor demonstraties De politie heeft de belangrijke taak om onze stad veilig en leefbaar te houden. Politiemensen kunnen hierbij rekenen op onze volle steun. Maar de Haagse eenheid staat zwaar onder druk. Ze kampt met het grootste tekort aan politieagenten van het land. We zetten ons bij het Rijk in om dit tekort sneller op te lossen. We waken ervoor dat capaciteit juist daar waar de veiligheidsproblematiek het grootst is, op orde blijft. Er is steeds meer inzet nodig bij de vele demonstraties en voor persoonsbeveiliging. We vinden het belangrijk dat demonstraties juist in onze stad de ruimte houden, binnen de grenzen van de (grond)wet faciliteert de gemeente dit recht. Om dit uitvoerbaar te houden voor de politie, willen we dat de Haagse eenheid extra agenten krijgt voor deze bijzondere taken, zodat dit niet ten koste gaat van de inzet in de rest van de stad. Dit kaarten we aan bij het Rijk. Gezien het grote capaciteitstekort is het extra belangrijk dat het korps een goede en aantrekkelijke werkgever is voor een brede afspiegeling van de Haagse samenleving.

We ondersteunen de inzet van de Haagse eenheid op inclusie bij de werving en het behoud van medewerkers, op ‘roze in blauw’ en het aanpakken van etnisch profileren.

Hoofdstuk 2 | Een schone, veilige en leefbare stad

18

Wijkagenten en handhavers Zichtbaarheid in de wijken is voor de politie en de handhavers belangrijk. We willen dan ook voldoende benaderbare en toegankelijke wijkagenten en handhavers die weten wat er speelt in hun gebied. De samenwerking van onze handhavers met de politie is een groot succes. Wij blijven eraan werken om onze handhavers zo flexibel mogelijk in te zetten, op de momenten en plaatsen waar dat het meest nodig is. We houden het takenpakket van onze handhavers tegen het licht om meer prioriteit te kunnen geven aan grote problemen van dit moment, zoals afvalovertredingen.

Coalitieakkoord Den Haag 2022-2026

Aanpak Ondermijning We intensiveren de aanpak ondermijning, zoals die de afgelopen jaren vorm heeft gekregen. Dit moet zorgen voor verstoring van criminele activiteiten, onder andere door bestuurlijke interventies. Ook werpt de aanpak barrières op tegen criminele verdienmodellen in bijvoorbeeld vastgoed en bepaalde bedrijfsbranches. De aanpak moet bijdragen aan de weerbaarheid van bewoners, ondernemers en bestuur. De invoering van vergunningplicht voor (retail)bedrijven, zoals dat in de Weimarstraat en omgeving is geïntroduceerd en in Zuidwest zal worden toegepast, blijkt vruchten af te werpen. Dit instrument gaan we vaker inzetten. Regionale aanpak jeugdgroepen We intensiveren de aanpak van criminaliteit en overlast door groepen criminele jongeren tussen de 12 en 24 jaar. Bij deze criminele jeugdgroepen voert geweld dat te maken heeft met drugs en steekwapens de boventoon. Dit vraagt om een regionale aanpak, zeer intensieve begeleiding en intensivering van de lokale persoonsgerichte aanpak voor ontspoorde jongeren. Tegelijkertijd zetten we fors in op preventie. We zetten met een bedrag van € 0,8 miljoen in 2023 de succesvolle inzet van straatcoaches op het gebied van welzijn voort, waarmee we jongeren die dreigen af te glijden op het rechte pad houden.

We maken, in samenwerking met onderwijs, sport en jeugdwerk, kinderen en jongeren weerbaar tegen de aantrekkingskracht van criminele netwerken en de verleiding van het snelle geld. We zetten rolmodellen in om kinderen en jongeren bewust te maken en te ondersteunen bij het maken van de juiste keuzes.

Coalitieakkoord Den Haag 2022-2026

Veiligheid in de wijken De problematiek van veiligheid en leefbaarheid verschilt per wijk. We werken aan een integrale en gebiedsgerichte aanpak, we gebruiken hierbij ook de wijkagenda’s, die we samen met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties opstellen. In wijken waar de meldingsbereidheid laag is en leefbaarheid en veiligheid onder druk staan, proberen we op innovatieve manieren de meldingsbereidheid te vergroten. En we pakken straatintimidatie aan. De aanpak door de zogenoemde accounthouders veiligheid van hardnekkige problemen met overlast en criminaliteit is succesvol. Daarom zorgen we dat er voor ieder stadsdeel zo’n veiligheidsregisseur komt. We verwachten dat mensen zich in Den Haag houden aan de regels en dragen dit actief uit. We handhaven erop als mensen deze overtreden. Ook communitybuilders, straatcoaches, zorgverleners en groenbeheerders leveren een belangrijke bijdrage aan de zichtbaarheid van de overheid op straat. We zetten ons ervoor in om hun signalen zo goed mogelijk te benutten. De inrichting van de buitenruimte heeft veel invloed op de (ervaren) veiligheid op straat. Bij herinrichting van de buitenruimte zorgen we voor een sociaal veilige omgeving en zetten we in op de aanpak van donkere plekken. Ook cameratoezicht kan preventief werken en bijdragen aan de ervaren veiligheid.

19

Hoofdstuk 2 | Een schone, veilige en leefbare stad

Personen met verward gedrag Soms raken mensen in deze complexe samenleving tussen de wal en het schip. Als dit een psychosociale achtergrond heeft, dan verdienen zij zorg. We investeren, ook in de komende jaren, in de integrale aanpak van en zorg voor mensen die worstelen met meerdere problemen. De keten werkt hiervoor samen in het Zorgen Veiligheidshuis, ook ter ontlasting van de inzet van de politie. Uitbreiding integrale handhavingsacties Wij zetten de zogenoemde Integrale Handhavingsacties voort en breiden die verder uit. Dit doen we door extra acties te organiseren, gericht op specifieke problematiek in wijken en buurten. Met deze gebundelde acties treden we op een zeer zichtbare manier op tegen misstanden. Aanpak cyberveiligheid De digitale veiligheid van de stad is een snel groeiende uitdaging. Cybercriminaliteit en digitale criminaliteit nemen toe, met grote risico’s voor maatschappelijke ontwrichting. Net als voor de fysieke veiligheid hebben we voor digitale veiligheid lokaal een passend stelsel nodig. Daarom starten we, ook met steun van Rijksmiddelen, met de uitvoering van de agenda Digitaal Veilig Den Haag. We werken aan de digitale veiligheid van de eigen organisatie, cybercrisisbeheersing, het opstellen van een risicoprofiel voor Den Haag, en het versterken van de digitale weerbaarheid van onze inwoners en bedrijven.

Het project Digitaal Veilig in de Wijk zetten we voort. We werken vanzelfsprekend samen met relevante partners. We investeren in deze periode € 1 miljoen om via Resilience de digitale veiligheid van bewoners en ondernemers te vergroten.

Hoofdstuk 2 | Een schone, veilige en leefbare stad

20

Coffeeshops Er zijn momenteel 36 coffeeshops in Den Haag. Door de periodieke toets op integriteit via Bibob behoort deze branche tot de meest gecontroleerde branches van ondernemers in de stad. Er is sprake van overlast op met name locaties met veel coffeeshops op dezelfde plek. Maar ook bij andere coffeeshops wordt overlast ervaren. Daarom willen wij de criteria waar coffeeshops aan moeten voldoen strak handhaven. Zeker kinderen en jongeren hebben hierbij onze aandacht. We nemen maatregelen om gevaarlijke verkeerssituaties en andere overlast rondom coffeeshops tegen te gaan, waar nodig door het inperken van openingstijden.

Coalitieakkoord Den Haag 2022-2026

Overlast in gebieden met een overconcentratie aan coffeeshops is ontoelaatbaar. Dit is het geval in de Weimarstraat en het Zeeheldenkwartier. Daarom steunen wij het verplaatsen van twee coffeeshops uit deze gebieden.

Gebiedsgerichte aanpak Wanneer specifieke problematiek daarom vraagt, gaan we gericht aan de slag: •

Bij die verplaatsing van coffeeshops stellen wij duidelijke randvoorwaarden. We overleggen met de buurt om te zorgen voor een goede en veilige inpassing. Zo mag de nieuwe locatie zich bijvoorbeeld niet bevinden in de directe nabijheid van een andere coffeeshop of andere overlast-gevoelige ondernemingen/voorzieningen, zoals scholen en cafés, of voorzieningen voor kwetsbare groepen en evenmin in een woonstraat, een kinderrijke buurt of een wijkwinkelcentrum. Alle Haagse coffeeshops worden aan deze criteria gehouden. In het preventiebeleid gaan we expliciet aandacht besteden aan de gevaren van wietverslaving, mede bij de campagne voor een rookvrije generatie.

•

2.3 Een leefbare stad Een goede, leefbare, schone en veilige woonomgeving is voor Hagenaars één van de belangrijkste wensen. De uitdagingen verschillen per wijk. Denk aan achterstallig onderhoud, overbewoning en kwetsbare sociale positie van inwoners, afval, onveiligheid. In gebieden waar de problemen opstapelen is extra, gecoördineerde inzet nodig, zoals nu gebeurt in de prioritaire gebieden en het actieplan Scheveningen. We gaan dit soort gebiedsgerichte aanpak vaker inzetten.

Coalitieakkoord Den Haag 2022-2026

We gaan door met de aanpak van de vier aangewezen prioritaire gebieden en reserveren hiervoor eenmalig € 7,1 miljoen: Kaapseplein, Duindorp, Van Baerlestraat en Weimarstraat / Zevensprong. Dat doen wij ook met het actieplan Kuststrook (Scheveningen en Kijkduin) waarvoor we per jaar € 2 miljoen reserveren. We maken oplopend tot € 3 miljoen per jaar structureel vrij voor soortgelijke, tijdelijke gebiedsgerichte aanpak waar dat nodig is. Ook zetten we voor deze activiteit een deel van de zogenaamde POK-middelen in (€ 10 miljoen incidenteel). Dit gebruiken we voor de gebundelde aanpak van problemen met afval, handhaving, openbare orde, ondermijning, welzijn en achterstallig onderhoud en de inrichting van de buitenruimte. Deze flexibele inzet komt boven op de reguliere inzet op deze terreinen. We prioriteren op basis van data en monitoren de effectiviteit. Voor Laak Centraal maken we een aanpak die passend is voor dit gebied.

Den Haag Zuidwest De wijken in Den Haag Zuidwest krijgen met de status van Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid speciale aandacht. Het is meer dan een fysieke transformatie van een groot deel van de stad. Het is een grote operatie, die veel vraagt van gemeente, maatschappelijke partners en bewoners, die de wijken Vrederust, Bouwlust, Morgenstond en Moerwijk drastisch moet vernieuwen en verbeteren. Het gaat om gezondheid, veiligheid, onderwijskansen, participatie, huisvesting en werkgelegenheid.

21

Hoofdstuk 2 | Een schone, veilige en leefbare stad

De afgelopen jaren is met bewoners, ondernemers en allianties van maatschappelijk betrokken partners Verbond van Zuidwest gesloten en een Programma Zuidwest ontwikkeld. Wij geven met kracht uitvoering aan dit programma en trekken eenmalig € 8 miljoen uit voor het meerjarenprogramma Nationaal Programma Zuidwest, de participatie van en ontmoeting met bewoners. We reserveren eenmalig € 15 miljoen in ons cofinancieringsfonds voor Zuidwest waarmee de ambities kunnen worden gecofinancierd. We proberen op tal van terreinen het Rijk medefinancier te laten zijn. We zorgen ervoor dat de gemeentelijke organisatie gericht samenwerkt om het perspectief van de bewoners van Zuidwest te verbeteren. Van onze partners verwachten we eveneens een stevige bijdrage.

manier van werken (in coöperaties, online, etc.) kan het aantal ramen verminderen, kunnen we misstanden beter tegengaan en zetten we in op de verbetering van de positie van de werker.

Sekswerkers Het doel van het Haagse beleid is dat sekswerkers veilig en gezond kunnen werken, dat uitbuiting wordt aangepakt en bij onvrijwilligheid hulp wordt geboden. We zetten in op de verbetering van de positie van sekswerkers en pakken misstanden aan. Niets doen zal leiden tot verslechtering van de werkomstandigheden, toename van misstanden en verloedering van de buurten waar sekswerk-ramen zijn. Sekswerk vindt niet alleen plaats achter ramen. De branche is in beweging, ook als gevolg van de Corona lockdowns. Zo wordt er meer online en in privéclubs gewerkt. We sluiten aan bij deze beweging.

Het doel van ons beleid is op termijn te komen tot sluiting van het raamsekswerk. We betrekken hierbij de branche en de stad - in het bijzonder de bewoners van het Oude Centrum en de Rivierenbuurt. Daarnaast biedt vermindering van ramen kansen voor herontwikkeling in de wijk, wanneer alternatieve werkplekken worden gevonden. We gaan dit aanpakken op een manier die recht doet aan de sekswerkers zelf, de buurt en de ondernemers en op een manier dat het geen negatieve impact heeft op de werkomstandigheden van sekswerkers. Wij denken dan aan bestemmingsplanwijzigingen.

Voor sekswerkers die willen uitstappen blijven we uitstaptrajecten ondersteunen. Hierin staat keuzevrijheid voorop en bieden we perspectief elders op de arbeidsmarkt. Uitstaptrajecten worden integraal benaderd: wonen (scheiding bed en brood), schulden, werk, taal, onderwijs. Door ondersteuning van een veilige andere

Hoofdstuk 2 | Een schone, veilige en leefbare stad

22

In de afgelopen jaren zijn er veel plannen, onderzoeken en ideeën geweest voor het raamsekswerk in de Doublet- en Geleenstraat. Die hebben nog steeds niet geleid tot duidelijkheid over de toekomst voor de sekswerkers, exploitanten, de buurtbewoners en andere betrokkenen. Dat willen we veranderen. Er moet duidelijkheid komen over de toekomst van de raamstraten en de buurten eromheen. We willen dat sekswerk onder veilige omstandigheden mogelijk blijft in onze stad. Maar sekswerk aanbieden via het raam aan de straatzijde heeft zijn langste tijd gehad.

Arbeidsmigranten Er wonen en leven veel Europese arbeidsmigranten in de stad. We vinden het onacceptabel dat er arbeidsmigranten worden aangetrokken zonder dat ze een goede woning en fatsoenlijke arbeidsvoorwaarden wordt aangeboden. Den Haag handhaaft op misstanden en gevaarlijke (woon)situaties, maar er is meer nodig.

Coalitieakkoord Den Haag 2022-2026

Zowel voor de buurten waar mensen wonen, als voor de positie van de migranten zelf. Daarom starten we een Programma ‘Arbeidsmigratie in goede banen’. We spreken nadrukkelijk werkgevers, uitzendbureaus, Rijk en buurgemeenten aan op hun verantwoordelijkheid. Veel arbeidsmigranten komen terecht in wijken waar de leefbaarheid al onder druk staat. Niet zelden zijn de woonomstandigheden erbarmelijk en hebben deze woonomstandigheden negatieve gevolgen voor het gevoel van veiligheid in de wijk. We pakken malafide verhuurders en uitzendbureaus aan, in samenwerking met de Inspectie SZW. We vergroten de handhaving op misstanden door de pandbrigade met een extra investering oplopend naar een bedrag van € 2 miljoen structureel per jaar en zetten de verhuurvergunning actief in om malafide verhuurders de mogelijkheid te ontzeggen om te verhuren. Net als van andere Hagenaars verwachten we van arbeidsmigranten dat ze zich aan de regels houden. Bij overlast treden we op en we zetten ‘bemoeizorg’ in bij notoire overlastgevers. Overlastsituaties kunnen via 14070 worden gemeld. Maar we pakken de problemen ook bij de bron aan: de huisvestingssituatie, de ontbrekende mogelijkheden om te recreëren en elkaar te ontmoeten. We verplaatsen zogeheten ophaallocaties naar buiten de woonwijk.

We werken samen met stakeholders en arbeidsmigrantenorganisaties om de verbondenheid en saamhorigheid in de wijken te vergroten. Deze samenwerking moet arbeidsmigranten ook helpen hun recht te halen bij misstanden en uitbuiting, opnieuw werk te vinden als dat kan en naar huis terug te keren als hier voor hen geen toekomst meer is. We verwijzen waar nodig door naar de zorg.

Coalitieakkoord Den Haag 2022-2026

Een deel van de arbeidsmigranten is hier kortdurend, een ander deel blijft. Van alle arbeidsmigranten die in onze regio willen blijven - praktisch of theoretisch opgeleid - verwachten we dat ze zich inspannen om de taal te leren en deel te nemen aan onze maatschappij. Om hen hierbij te helpen bieden we taalonderwijs en allerlei sociale activiteiten aan. We organiseren informatievoorziening niet alleen op het stadhuis, maar ook in de wijken, zoals in Transvaal al is gestart. Dat doen we in samenwerking met arbeidsmigrantenorganisaties. In lijn met de aanbevelingen van de commissie Roemer dringen we bij het Rijk aan op (afdwingbare) maatregelen die de problematiek rond arbeidsmigratie verkleinen. Denk aan onder meer vergunningsplicht voor uitzendbureaus, scheiding van bed en baan en registratie van arbeidsmigranten. Voor een goed inzicht in de problematiek is een voorwaarde de juiste registratie in de bevolkingsadministratie met actuele verblijfsadressen. Het kabinet werkt aan wetswijzigingen voor aanpassingen van de Basisregistratie Personen (BRP) en Registratie van Niet-ingezeten (RNI). Zodra deze gereed zijn, voeren we deze in.

2.4 Buitenruimte, groen en klimaatadaptatie Van Zuiderpark tot Westduinpark, van de boulevard tot de Haagse Markt, van Archipel tot Schilderswijk. Onze bosjes en parken, onze duinen en strand en onze straten en lanen hebben Hagenaars veel te bieden. We willen dat steeds meer straten en groen Hagenaars uitnodigen om buiten te zijn, te bewegen en elkaar te ontmoeten. Dat steeds meer Hagenaars trots zijn en zich verbonden voelen met hun buurt. Daarom investeren we extra in onderhoud van

23

Hoofdstuk 2 | Een schone, veilige en leefbare stad

onze straten en ons groen. Dat doen we op plekken waar toch al werkzaamheden zijn, zoals bij de vernieuwing van de riolering in de Bomenbuurt. Of op plekken waar dit het hardst nodig is, zoals het planten van extra bomen in Transvaal. We gaan verder met de verbetering van woonbuurten met achterstallig onderhoud, zoals we in Kraayenstein doen. Bijzondere aandacht hebben we voor de aanpak van versteende straten en wijken. Mensen wonen, werken en verblijven graag in een groene omgeving. Zeker bomen hebben belangrijke waarde voor mensen in hun woonomgeving. Door klimaatverandering krijgt de stad steeds vaker te maken met hitte, wateroverlast en ander extreem weer. Meer bomen en groen bieden verkoeling op warme dagen en zorgen voor minder wateroverlast. Daarnaast levert een groene stad ook directe gezondheidswinst op en kunnen we de biodiversiteit in onze stad verbeteren. Buitenruimte De openbare ruimte is de huiskamer van de stad en is van iedereen. Het beheer van de openbare ruimte is een kerntaak van de gemeente. Van straatmeubilair tot riolering en van plantsoenen en pleintjes tot civieltechnische kunstwerken als bruggen en kademuren. Om op een goede manier invulling te geven aan deze kerntaak investeren we de komende periode in het volgende. •

Met een eenmalig bedrag van € 10 miljoen en structureel oplopend tot € 3 miljoen per jaar voor beheer,onderhoud en vergroening zetten we een nieuwe stap om de kwaliteit van de buitenruimte in de hele stad op orde te krijgen. We prioriteren onze investeringen op basis van vastgestelde normen voor onderhoud. De gemeente reageert adequaat op signalen van

Hoofdstuk 2 | Een schone, veilige en leefbare stad

24

•

•

•

bewoners als de (sociale) veiligheid in het geding is of als sprake is van verloedering en achterstallig onderhoud; Bij werkzaamheden in de openbare ruimte en groen, zoals vervanging van riolering, maken we waar mogelijk werk-metwerk. Dit is een uitgelezen kans om bijvoorbeeld te vergroenen, straten veiliger en toegankelijker te maken, meer geschikt te maken om te sporten en om waterpunten toe te voegen; We blijven het gebruik van publiek toegankelijke ontmoetingsplekken in onze stad stimuleren. Ook benutten we bestaande plekken in de openbare ruimte voor sport en bewegen. Er zijn verschillende playgrounds en sportparken waarvan inwoners ook overdag gebruik kunnen maken; We willen een toegankelijke stad zijn. Dat wil zeggen een kindvriendelijke stad, toegankelijk voor ouderen en voor mensen met een beperking. Bij alle projecten die we uitvoeren is toegankelijkheid dan ook het uitgangspunt en een expliciet onderdeel van de planvorming. Ook bij (tijdelijke) verkeerssituaties. Dat doen we ook door inwoners, jong en oud, en belangenbehartigers uit onze stad te betrekken bij de planvorming voor de inrichting van de openbare ruimte. Denk bijvoorbeeld aan de Stedelijke Ouderencommissie en Voorall. We passen het Handboek Openbare Ruimte aan op zowel het toegankelijk aanleggen van de stad voor mensen met een beperking als voor klimaatadaptatie.

Groen, natuur en water Op teveel plekken is Den Haag ongezond versteend. Delen van de stadsdelen Centrum en Laak zijn notoire voorbeelden. Daarom grijpen we kansen aan om, waar het kan met cofinanciering, versteende straten te vergroenen, zodat het er fijner en gezonder

Coalitieakkoord Den Haag 2022-2026

leven is. Ook beschermen en verbeteren we op die manier bestaand groen. •

We zijn zuinig op onze bomen.We kappen bomen alleen wanneer het aantoonbaar niet anders kan. Daarbij is er in het bijzonder oog voor de monumentale status, de leeftijd en de grootte van het kroonoppervlak. Bij gebiedsontwikkeling en werkzaamheden in de openbare ruimte wordt standaard een bomenbalans gemaakt. Bij nieuwe beplanting en onderhoud hebben inheemse bomen- en plantensoorten en biodiversiteit de prioriteit. Overlastgevende exoten zoals Japanse duizendknoop blijven we bestrijden;

•

•

•

•

•

Coalitieakkoord Den Haag 2022-2026

25

We werken actief aan het verbeteren van het Haags stadsbomennetwerk. Doel is 5% meer kroonoppervlak in 2030. Dit doen we door extra bomen aan te planten en door het verbeteren van groeiplaatsen. Ook gaan we door met het verstrekken van gratis bomen. We onderhouden en verbeteren grote groengebieden en parken als Zuiderpark en Scheveningse Bosjes. Ook in de gebiedsontwikkelingen hebben we oog voor voldoende groen in de stad; Om kinderen op een natuurlijke wijze enthousiast te maken voor natuur en milieu hebben we buurtspeeltuinen, schooltuinen en stadsboerderijen. Op deze manier vergroten we het besef van en kennis over de natuur bij kinderen; Den Haag is trotse bestuurlijke partner van het Nationaal Park Hollandse Duinen. We willen hiermee de bescherming en toegankelijkheid van de natuurgebieden en buitenplaatsen verbeteren. Ook ontwikkelen we de zone ‘van Zee tot Zweth’ om de natuur- en recreatiegebieden De Uithof, Madestein, Ockenburgh, Solleveld en Kijkduin te verbinden tot een park met regionale betekenis; Den Haag is zuinig op kwetsbare Natura 2000-duingebieden, onze ecologische verbindingszones en natuurgebieden in en om de stad. Het drinken van kraanwater bespaart veel plastic afval, onnodig vervoer en tonnen CO2-uitstoot. Den Haag heeft tientallen watertappunten om het gebruik van plastic flesjes tegen te gaan en het drinken van kraanwater te stimuleren.

Samen met Dunea zetten we ons in voor het vergroten van het aantal watertappunten op plekken waar veel wordt gesport en bij drukke speeltuinen. We gaan door met het toevoegen van openbare toiletten;

Hoofdstuk 2 | Een schone, veilige en leefbare stad

•

•

We koesteren en verbeteren de Haagse grachten als onderdeel van de stadsnatuur en plek voor recreatie. We zoeken bij werkzaamheden naar kansen om meer water zichtbaar te maken in de stad. Ook ‘groene grachten’ maken de stad aantrekkelijker en meer klimaat-adaptief. Met ‘groene grachten’ bedoelen we de mogelijkheid de contouren van voormalige grachten terug te brengen met behulp van bomen, gras en planten; Dieren zijn van wezenlijk belang voor een levende stad en we gaan door met het bevorderen van het dierenwelzijn in de stad. We voeren onze wettelijke taken goed uit met hulp van de Haagse dierenorganisaties en maken hiervoor € 0,2 miljoen per jaar beschikbaar. Dieren en mensen moeten naast elkaar kunnen leven. Veel van onze besluiten en activiteiten zijn van invloed op het welzijn van dieren. Het vorig jaar vastgestelde dierenwelzijnsbeleid is daarbij leidend.

• •

• •

bewoners tegels vervangen door groen en gaan voor verlenging van onze titel bij het NK Tegelwippen; We onderzoeken of waterdoorlatende verharding de norm kan worden bij de aanleg of vervanging van parkeervakken; Ook gaan we door met de Duurzame Dakenjacht. Groene daken zijn een goede manier om zowel heftige regenbuien op te vangen, als de temperatuur in hittestresseilanden te doen dalen; We verbeteren de waterberging. Cromvlietpark is hier een goed voorbeeld van; Onze buitenruimte passen we zoveel mogelijk aan aan de eisen van klimaatadaptatie, ook bij onderhoudswerkzaamheden. We maken ‘werk met werk’ bij het onderhoud van de buitenruimte. We zorgen voor meer groen in de stad, bijvoorbeeld langs de grachten.

Klimaatadaptatie De verandering van het klimaat zorgt voor meer extreem weer zoals droogte, hitte en zware regenval. Daar passen we de stad op aan om Den Haag leefbaar te houden, nu en in de toekomst. •

Ook de komende jaren wordt minimaal 3000 vierkante meter per jaar ontsteend. We vergroenen de meest versteende wijken en plekken waar zich kansen voordoen. In de buitenruimte grijpen we met hulp van cofinanciering kansen aan om te vergroenen en de omgeving klimaatbestendiger te maken. Daarnaast kunnen ook inwoners en ondernemers veel doen, bijvoorbeeld door hun tuin, dak of gevel te vergroenen. Dat ondersteunen we en moedigen we aan. We werken hierbij samen met Duurzaam Den Haag. We blijven samen met

Hoofdstuk 2 | Een schone, veilige en leefbare stad

26

Coalitieakkoord Den Haag 2022-2026

3

Hoofdstuk titel Een verantwoorde ontwikkeling van de stad

3.1 Wonen en gebiedsontwikkeling Den Haag is een prettige en aantrekkelijke stad om te wonen, te leven en te werken. We willen dat dit in de toekomst zo blijft. Net als andere steden groeit Den Haag en zal de stad dat de komende decennia blijven doen. Maar veel starters en mensen met een modaal inkomen komen er niet meer tussen. Er zijn grote tekorten in de sociale huursector en in het middensegment. Veel mensen komen in de knel. We willen meer woningen bouwen om de woningnood aan te pakken. We zorgen ervoor dat nieuwe woningen op een verantwoorde manier worden ingepast, zodat de stad er beter van wordt voor alle (nieuwe) Hagenaars. Gebalanceerde groei betekent meer

betaalbare woningen in een leefbare omgeving: een groene stad, een duurzame stad en een stad waar we ons gezond kunnen verplaatsen. Een veilige en toegankelijke stad voor alle inwoners. Verreweg de meeste nieuwbouwwoningen worden gerealiseerd in de Binckhorst, het Central Innovation District (CID) en Zuidwest. Maar natuurlijk staat de rest van de stad ook niet stil. We verbeteren wijken door het toevoegen en herontwikkelen van woningen, het verbeteren van bestaande panden en het mooier maken van de buitenruimte. Verbetering van de leefbaarheid staat daarbij voorop. De ambities om de wooncrisis op te lossen, blijven onverminderd groot. We willen de kansen op de woningmarkt vergroten voor starters, gezinnen, mensen met een laag of modaal inkomen, ouderen en zorgdoelgroepen. Specifiek hebben we aandacht voor vitale beroepsgroepen. Den Haag houdt vast aan de ambitie om 4000 nieuwbouwwoningen per jaar te realiseren. Wij stellen hoge eisen aan de kwaliteit van de ontwikkeling van de stad. De kwaliteitsdoelstellingen die wij hiervoor hanteren monitoren wij en stellen we zo nodig bij. Samen maken we de stad De ontwikkeling van onze stad vraagt veel van alle betrokken partijen. We werken intensief samen met marktpartijen en woningcorporaties, zoals dat de afgelopen jaren effectief vorm heeft gekregen in de Haagse Aanpak.

De samenwerking leidt tot betrouwbaarheid, transparante besluitvorming met de stad en partijen, vlotte doorlooptijden en oog voor langjarige kwaliteit en betaalbaarheid. Uiteraard zijn we bij het tempo afhankelijk van

Hoofdstuk 3 | Een verantwoorde ontwikkeling van de stad

30

Coalitieakkoord Den Haag 2022-2026

onder meer beschikbare middelen, de gestegen kosten van arbeid, materiaal en de regelgeving rondom stikstof. Den Haag is voor het aanpakken van de wooncrisis mede afhankelijk van Rijk, provincie en omliggende gemeenten. Elke gemeente zal een eerlijk aandeel moeten leveren aan het oplossen van de volkshuisvestelijke en ruimtelijke opgaven. Wij doen een stevig appèl op de betrokkenheid van medeoverheden om betaalbaar te bouwen en woningen betaalbaar te houden. Op Rijksniveau is veel geld beschikbaar voor de opgaven waar we als grote stad voor staan. Daar willen we met een gerichte lobby zoveel mogelijk gebruik van maken. Het is daarbij van belang actueel inzicht te hebben in kansrijke mogelijkheden voor fondsen subsidieverwerving. Door opheffing van de verhuurdersheffing neemt de financiële draagkracht van woningcorporaties toe. We verwachten van hen dat ze hiermee een impuls geven aan de verbetering en uitbreiding van de betaalbare woningvoorraad en een gezonde leefomgeving. Tegelijkertijd doen we een stevig beroep op het Rijk voor meer financiële steun, aangezien de Haagse woningcorporaties ook na afschaffing van de verhuurdersheffing de laagste investeringscapaciteit van Nederland hebben. Woningcorporaties uit de regio die willen investeren in het Haagse heten we van harte welkom.

zijn op de bewoners toegesneden voorzieningen noodzakelijk: plekken om te ontmoeten, te recreëren, te sporten, van cultuur te genieten en onderwijs te krijgen. We zorgen ook voor voldoende (betaalbare) ruimte voor maatschappelijke voorzieningen die niet door de gemeente worden bekostigd, zoals huisartsenzorg, tandartsen en fysiotherapeuten. We zorgen dat er voldoende ruimte is en blijft om te werken. En we ondersteunen met een eenmalig bedrag van € 0,65 miljoen een maatschappelijk gedragen initiatief voor migrantenkerkgroeperingen.

3.1.1

Iedereen wil goed en betaalbaar kunnen wonen. Maar er is nog altijd een fors tekort aan betaalbare woningen. We bouwen voort op ons staande beleid met de woonagenda, nota voorraadbeleid en urgentieprogramma betaalbare woningbouw. Bovendien varen we strakker aan de wind door de normen voor middeldure huur en betaalbare koop op te hogen. Uiteraard binnen de financiële mogelijkheden. •

Voorzieningen en leefbaarheid op orde Voor de benodigde maatschappelijke voorzieningen die de gemeente bekostigt, wordt investeringsruimte vrijgemaakt. Daarmee investeren we structureel in voorzieningen die bijdragen aan de woon- en leefkwaliteit van de stad. Want overal in de stad

Coalitieakkoord Den Haag 2022-2026

Wonen

31

Den Haag werkt toe naar een woningbouwproductie van 4000 woningen per jaar die in gelijke tred met de voorzieningen moeten worden ontwikkeld. Voor nieuwbouw geldt de volgende normering: – 30% sociaal; – 25% middeldure huur (met instandhoudingstermijn van minimaal 20 jaar); – 25% betaalbare koop (tot normbedragen NHG); – Voor het CID gelden de volgende normen: 30% sociaal, 20% middeldure huur (met instandhoudingstermijn van minimaal 20 jaar) en 20% betaalbare koop.

Hoofdstuk 3 | Een verantwoorde ontwikkeling van de stad

•

•

• •

•

•

•

We sluiten hiermee aan bij de beweging van het Rijk om te garanderen dat er meer betaalbare woningen worden ontwikkeld; Deze percentages realiseren we per project of per gebied, overal in de stad. Waar de norm in een betreffend gebied onverhoopt niet wordt gehaald, wordt dit elders in de stad gecompenseerd. Hiertoe ontwikkelen we een compensatiemechanisme zodat we in het betreffende gebied, dan wel stadsbreed per saldo voldoen aan de gestelde normen. Zo ontwikkelen we diverse en gemengde wijken met voldoende voorzieningen; De aangescherpte normen gelden voor nieuwe projecten; Bij vergunningsplichtige bouwactiviteiten dagen we aannemers uit via onze aanbestedingen om verder te gaan dan het minimaal voorgeschrevene wat betreft schonere bouwmachines en voertuigen. Wij richten onze processen hierop in, maar aanvullende financiële middelen van het Rijk zijn nodig om deze extra wettelijke taak te kunnen uitvoeren; In de programmering voor middeldure huur en betaalbare koop streven we naar 100 woningen per jaar voor innovatieve woonvormen, zoals particulier opdrachtgeverschap, wooncorporaties en groepswonen. Woningcorporaties vragen we aanvullend hierop ook een bijdrage te leveren; Gerealiseerde betaalbare koopwoningen moeten ook betaalbaar blijven.

We onderzoeken, op basis van ervaringen in het land, welk aanvullend instrumentarium kan worden ontwikkeld om betaalbare koop ook in de toekomst betaalbaar te houden; Er komt landelijk een huurprijsbescherming om betaalbare huur op niveau te houden. Mocht deze regeling onverhoopt niet worden ingevoerd, dan zal worden onderzocht welke

Hoofdstuk 3 | Een verantwoorde ontwikkeling van de stad

32

•

•

•

•

lokale maatregelen kunnen worden ingevoerd om deze categorie huur voor langere termijn beschikbaar te houden; We pakken leegstand en verkrotting aan, stimuleren wonen boven winkels en treffen maatregelen die de doorstroming bevorderen. We maken mogelijk dat leegstaande kantoren, gemeentelijk vastgoed en winkels kunnen worden gebruikt voor (tijdelijke) woningen. We maken goede afspraken over het tijdelijk gebruik van vastgoed en leegstandsbeheer. We zetten de tijdelijkheidsaanpak voort. Tijdelijk gebruik blijft tijdelijk. Maar we zien dat op tijdelijke plekken soms initiatieven groeien die een onmisbare plek zijn gaan innemen. Deze ondersteunen we bij het vinden van een nieuwe plek; We handhaven de regels rondom splitsing van woningen. We verruimen de regels rondom verkamering met het doel om meer ruimte te vinden voor studenten, in wijken waar verkamering verantwoord is. Initiatieven als ‘Kamers met aandacht’ en andere vormen van hospitaverhuur kunnen bijdragen aan een beter gebruik van de bestaande woonvoorraad; We voeren de komende periode beleid met als doel het stimuleren en afdwingen van goed verhuurderschap op grond van het nieuwe wettelijk kader. We hanteren een verhuurvergunning om goed verhuurderschap af te dwingen en zetten een aanpak overbewoning op, waarin ook ongeregistreerd wonen wordt meegenomen.

We onderzoeken de effecten van keep to let: het ‘in bezit houden’ van een koopwoning na verhuizing, om deze te verhuren; We versterken de Haagse aanpak van slecht verhuurderschap en woonoverlast, onder andere door uitbreiding van de inzet van de Haagse Pandbrigade. Het tegengaan van overbewoning krijgt prioriteit;

Coalitieakkoord Den Haag 2022-2026

•

•

•

•

•

Coalitieakkoord Den Haag 2022-2026

33

Aandachtsgroepen zoals uitstromers uit (jeugdzorg)instellingen, statushouders en (economisch) dakloze mensen en vluchtelingen hebben het in deze wooncrisis extra moeilijk en langer verblijf in instellingen is kostbaar. We zetten het doorbraakplan voort met aandacht voor kleinschaligheid en evenwichtige spreiding in de stad. We hebben extra aandacht voor jongeren die uitstromen uit zorginstellingen; We continueren het woonwagenbeleid. Voor de bewoners van het kamp aan de Energiestraat wordt een alternatieve plek gezocht; Dak- en thuisloosheid voorkomen begint met het voorkomen van huisuitzettingen. We blijven ons inzetten om het aantal huisuitzettingen terug te dringen, in de sociale maar vooral ook in de particuliere huursector. We kijken hoe we als gemeente aanvullende afspraken kunnen maken met nutsbedrijven, zodat woningen niet afgesloten worden van basisbehoeftes als gas, water en elektriciteit, en er tijdig (schuld) hulpverlening wordt geboden; We continueren de huurbalie met een structureel bedrag van € 0,2 miljoen om particuliere huurders te voorzien van informatie over hun rechtspositie en verantwoordelijkheden. Via prestatieafspraken dringen we bij woningcorporaties aan op het stimuleren en goed positioneren van bewonerscommissies. Daarmee willen we hun informatie-, agenderings-, overleg- en adviesrecht proactief stimuleren.

We spreken woningcorporaties en particuliere verhuurders aan in het geval van misstanden of slecht verhuurderschap; We willen woningen met E, F en G labels versneld opknappen en verduurzamen. We ontwikkelen een actieprogramma, waarbij verduurzaming en onderhoud zoveel mogelijk hand in hand gaan en bewoners van particuliere (huur)woningen

Hoofdstuk 3 | Een verantwoorde ontwikkeling van de stad

worden ondersteund bij de noodzakelijk te nemen maatregelen. Uiteraard trekken we hierbij op met (georganiseerde) verhuurders en woningeigenaren en maken we zo effectief mogelijk gebruik van het maatregelenpakket van het Rijk. Het gaat dan over het verbod op E, F en G-labels vanaf 2030, het volkshuisvestingsfonds, middelen voor het Nationaal Isolatieprogramma, Europese subsidies voor verduurzaming en onderhoud van woningen.

Hoofdstuk 3 | Een verantwoorde ontwikkeling van de stad

34

3.1.2

Gebiedsontwikkeling

De komende jaren voeren we steviger regie bij gebiedsontwikkeling. Dat betekent dat we sturen op aantallen woningen, het gewenste tempo, en op maatschappelijke voorzieningen, groen, flora en fauna, verduurzaming en bedrijvigheid. Heldere afspraken en helder verwachtingsmanagement over processen, participatie, besluitvorming en communicatie zijn hierbij cruciaal.

Coalitieakkoord Den Haag 2022-2026

•

•

•

•

•

De intensieve sturing op de ruimtelijke ordening in de stad krijgt vorm op basis van de nieuwe omgevingsvisie. Voor de grote gebiedsontwikkelingen zijn de structuurvisies leidend. Deze worden vervolgens per deelgebied vertaald in programmaplannen. Hierin geven we het aantal woningen in welke segmenten aan en wat de omvang is van de toe te voegen bedrijfsruimte voor diverse soorten bedrijvigheid. Ook wordt opgenomen welke infrastructurele maatregelen nodig zijn, wat de noodzakelijke ruimte is voor energietransitie en mobiliteit en hoeveel (maatschappelijke) voorzieningen moeten worden gerealiseerd; We maken de ruimtelijke besluitvormingsprocessen transparanter voor stad en gemeenteraad. Door van het begin tot het einde scherp te maken welke besluiten wanneer worden genomen en in welke fase met welke beslissingsruimte een ontwikkeling zich bevindt. Hierdoor zorgen we ervoor dat de raad de kaderstellende rol adequaat kan invullen en bewoners op het juiste moment op de hoogte en betrokken zijn; Om regie te kunnen pakken, vergroten we onder meer de grip in gebieden waar we tot op heden ‘organisch’ ontwikkelden, zoals in de Binckhorst en het CID. We hebben hoge ambities ten aanzien van het aantal te realiseren woningen, de betaalbaarheid, leefbaarheid, duurzaamheid en het groen.

Om deze ambities te verwezenlijken, kan het nodig zijn om op gerichte plekken actief grondbeleid te voeren. We zetten dit instrument vaker in. We zetten grondposities strategisch in om een evenwichtige ontwikkeling mogelijk te maken. Binnen het cofinancieringsfonds reserveren we middelen voor actief grondbeleid en het verwerven van vastgoed voor publieke doeleinden. We onderzoeken welk deel van de opbrengst van de verkoopopgave

Coalitieakkoord Den Haag 2022-2026

•

gemeentelijk vastgoed kan terugvloeien in dit fonds; We beoordelen potentiële bouw- of vervangingsprojecten op passendheid en toegevoegde waarde in de bestaande omgeving. Als afgeleide van het Omgevingsplan stellen we een gebiedsvisie op waarin we aangeven of en tegen welke randvoorwaarden dergelijke plannen inpasbaar zijn. Dat geeft bewoners en het stadsbestuur grip op de richting van de ontwikkeling van de Haagse wijken.

Drie grote gebiedsontwikkelingen De afgelopen jaren is gestart met de grote gebiedsontwikkelingen in de Binckhorst, Zuidwest en het CID. Met de drie ontwikkellocaties kan voor de komende 20 jaar vanuit een samenhangende visie op wonen, leven, werken, groen, natuur, recreëren, gewerkt worden aan een toekomstbestendige stad. •

•

•

35

We werken aan de doorontwikkeling van de Binckhorst en brengen in beeld welke groei de Binckhorst kan maken tot 2050 en welke voorwaarden daarvoor nodig zijn; We sturen op de ontwikkelingen in de Binckhorst met oog voor (betaalbare) woningbouw, noodzakelijke voorzieningen, energiebronnen, een kwalitatieve buitenruimte en ruimte voor nieuwe en bestaande bedrijvigheid. Hierbij wordt ook onderzocht of er een kwalitatieve toets meegenomen kan worden in het nieuwe reserveringsysteem. De toekomstige hoogwaardige OV-lijn is essentieel voor de ontwikkeling van de Binckhorst; We werken verder aan het CID. De doelstelling om fors te investeren in het gebied tussen de drie grote stations is onverminderd aanwezig. Op deze plek in de stad verrijst het meest hoogstedelijke gebied van Den Haag. We bouwen voort op de eerder gemaakte afspraken die voortkomen uit de structuurvisie CID;

Hoofdstuk 3 | Een verantwoorde ontwikkeling van de stad

•

•

Om het CID succesvol te maken is het van belang dat niet alleen toekomstige bewoners hier goed kunnen wonen, maar ook de huidige inwoners zoals de bewoners in de Rivierenbuurt en het Bezuidenhout. Deze bewoners worden ook in de volgende fasen betrokken; We voeren de structuurvisie voor Den Haag Zuidwest uit. We vernieuwen de komende 20 jaar 10.000 woningen en er komen 10.000 extra woningen bij. Bewoners hebben een terugkeergarantie, om zo met passende woonlasten terug te kunnen keren in de wijk. We behouden en verbeteren het groene karakter en versterken het voorzieningenniveau: van bedrijvigheid tot zorg, van onderwijs tot ruimte voor ontmoeting. Het onderhoud en opknappen van woningen heeft grote aandacht, zo ook de verbetering van de openbare ruimte.

•

•

• Kust en binnenstad • De laatste jaren is veel energie gestoken in het programma De Kust Gezond, met het doel om de kuststrook aantrekkelijker te maken voor bewoners, ondernemers en toeristen. We gaan hier de komende jaren mee door. We benutten hierbij ook kansen die zich voordoen bij particuliere investeringen. We zetten samen met bewoners en ondernemers via een nieuwe toekomstvisie Scheveningen een stip op de horizon. Hier hoort ook een realistisch uitvoeringsprogramma bij. Belangrijke thema’s zijn veiligheid, bereikbaarheid, aantrekkelijkheid gedurende het hele jaar en zichtbare verbindingen met zee. Zoals in het Havenconvenant overeengekomen, maken we een toekomstvisie voor de haven, waarbij economische waarde de basis vormt;

Hoofdstuk 3 | Een verantwoorde ontwikkeling van de stad

36

De binnenstad is belangrijk voor het vestigingsklimaat en tevens een aantrekkelijk gebied voor bewoners en bezoekers. De nieuwe visie voor de binnenstad geeft richting aan nieuwe uitdagingen, zoals leegstand, het herstel na Corona, online winkelen en concurrentie van Mall of the Netherlands; We benutten de renovatie van het Binnenhof en andere ontwikkelingen om de openbare ruimte te verbeteren, waaronder door te ontstenen en te vergroenen. De ambities uit de Haagse Lanen zijn hiervoor inspiratiebronnen. We willen het historische karakter versterken door het Oude Centrum nadrukkelijker te verbinden met de rest van de binnenstad. Dit maakt de binnenstad ook een prettiger plek om te wonen. Daarmee zetten we onze ambitie om het wonen boven winkels te stimuleren, kracht bij; We versterken de aantrekkelijkheid van de binnenstad met de uitbouw van het Museumkwartier via verhuizing van het Eschermuseum naar het voormalig pand van de Amerikaanse Ambassade, de verbouwing van het Haags Historisch Museum en de verhuizing van het Kinderboekenmuseum naar het Museumkwartier.

Stad met voorzieningen Om fijn te kunnen wonen, is meer nodig dan alleen goede woningen. Groen, een mooie en schone buitenruimte die uitnodigt om te bewegen en waar je elkaar kan ontmoeten, maar ook ruimte voor horeca en bedrijven, goede maatschappelijke voorzieningen en de aanwezigheid van kunst en cultuur. Wij houden rekening met deze belangen, die een claim leggen op dezelfde ruimte als de woningbouwprojecten, bedrijfsruimte, winkels, horeca en ruimte voor mobiliteit en schone bronnen en netten.

Coalitieakkoord Den Haag 2022-2026

Voor ons is uitgangspunt dat we woningen en voorzieningen in gelijke tred plannen, financieren en ontwikkelen. De schaarse ruimte dwingt tot innovatie, multifunctioneel ruimtegebruik en samenwerking met de woningcorporaties en markt. •

Voor de maatschappelijke voorzieningen waarvoor de gemeente verantwoordelijk is, hanteren we integrale huisvestingsplannen. Daarin worden voor onderwijs, sport, cultuur, bibliotheken, zorg en welzijn de investeringsbehoefte met een horizon van circa tien jaar in beeld gebracht. Ook de investeringen in vervanging, functionele aanpassing en verduurzaming van bestaande voorzieningen worden daarin meegenomen. We vragen ook van ontwikkelende partijen een bijdrage via kostenverhaal;

•

•

•

Coalitieakkoord Den Haag 2022-2026

37

Om in de gebiedsontwikkelingen prettige en leefbare buurten te laten ontstaan, is het cruciaal dat er naast woningen ook voldoende voorzieningen en groen worden ontwikkeld. Om hiervoor te zorgen, houden we vast aan de Haagse systematiek van referentienormen. We werken deze systematiek verder uit. De referentienormen worden gebruikt om te toetsen of een ontwikkeling past in de omgeving, waarbij de conclusie kan zijn dat er voorzieningen bij moeten. De referentienormen zijn daarmee niet alleen bedoeld om voorzieningen toe te voegen, maar ook om te bezien of er voldoende voorzieningen zijn en toevoegen dus niet nodig is; Een goed voorzieningenniveau is van belang om fijn te kunnen (blijven) wonen in onze wijken. Daarom willen we goed inzicht houden in de ontwikkeling van de voorzieningen. Dit is ook nodig om de effecten van een ontwikkeling op de leefbaarheid te kunnen inschatten en is ook voor wijkbewoners behulpzaam in participatietrajecten. Voor bestaande wijken zetten we hiervoor onder andere de leefbaarheidseffectrapportage in. Dit participatie-instrument passen we stapsgewijs verder toe; We borgen de investeringen, verduurzaming en de beheer- en onderhoudskosten van maatschappelijke voorzieningen als sportvoorzieningen, onderwijshuisvesting, cultuur en welzijnspanden stapsgewijs beter in onze begroting. Voor investeringen werken we toe naar een investeringsbegroting.