Verslag Commissie Sociaal 26.11.2025

Mevrouw Samshuijzen (PvdD) vraagt hoe D66, na deze ronkende woorden, de omgang met de vereniging vindt. De heer Elders (D66) juicht het toe dat het college heeft onderzocht welke mogelijkheden er zijn. Het is prima dat daarover een gesprek wordt gevoerd. De conclusie kan dan zijn dat het gebouw van de roeivereniging niet in de plannen past. De heer Van Haren (VVD) vindt het vreemd hoe D66 een aantal wensen, zoals groei en een verhuizing, projecteert op de roeivereniging. Het is aan de vereniging zelf om te bepalen wat ze wil en doet. Hij vraagt of D66 het daarmee eens is. De heer Elders (D66) probeerde aan te geven dat de roeivereniging absoluut bestaansrecht heeft in Den Bosch, maar dat ze wel in de plannen voor het gebied Citadelpoort ingepast moet kunnen worden. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) benadrukt dat de vereniging niet alleen voor de leden is, maar dat het een openbaar gebied is, waar mensen kunnen wandelen en recreëren. Daar zou wel meer gebruik van gemaakt kunnen worden.

17

De heer Elders (D66) deelt de mening dat er beter gebruik gemaakt kan worden van het gebied, want het is nu een stille plek. D66 blijft van mening dat het beter is om de huidige locatie van de roeivereniging los te laten en te overleggen waar de roeivereniging een plek kan krijgen. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) vraagt wat voor reuring de heer Elders had verwacht als het Design Museum op de plek van de roeivereniging was gebouwd. De heer Elders (D66) reageert dat op die plek niet alleen het Design Museum zou komen. Er is nog niet gesproken over het ontwerp, maar er waren al wel plannen voor horeca en culturele activiteiten. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) merkt op dat een aantal ambities gewoon uitgevoerd kan worden als de roeivereniging op de huidige locatie blijft. Hij denkt dat de roeivereniging wel een publiekstrekker kan worden, die voor reuring en levendigheid in de omgeving zorgt. De heer Elders (D66) vraagt zich af wat dat verandert aan de ambities die de gemeente heeft op het gebied van woningbouw, cultuur, groen en evenementen. Als dat allemaal samengebracht moet worden, past daar geen gebouw bij met een gesloten karakter. De heer Van Silfhout (Volt) vraagt of D66 verbaasd was door de gestegen exploitatiekosten van het Design Museum. De heer Elders (D66) reageert dat D66 altijd gesteld heeft dat de financiële randvoorwaarden op orde moesten zijn.

De fractie heeft als ambitie gehad om niet gewoon een nieuwe woonwijk te bouwen, maar een uitbreiding van de stad. D66 is er trots op dat de mogelijkheden zijn onderzocht. De heer Van Silfhout (Volt) herhaalt zijn vraag. De heer Elders (D66) was niet verbaasd. De heer Van Silfhout (Volt) vraagt waarom de raad al drie jaar geen inzicht heeft gekregen in de exploitatiekosten. Waarom ligt er nu een goed besluit van de wethouder, terwijl D66 blijkbaar al veel eerder had geconcludeerd dat de exploitatiekosten enorm waren gestegen. De heer Elders (D66) reageert dat niet alleen de exploitatiekosten zijn opgelopen, maar ook de bouwkosten. De vraag over het inzicht in de kosten, is er een voor het college. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) vindt het vreemd om te moeten constateren dat het college doorgaat met de ambities, terwijl duidelijk is geworden dat deze onbetaalbaar zijn. Nu het Design Museum te duur is gebleken, weet het college nog niet wat voor publiekstrekker er wel kan komen. Het moet echter een iconisch gebouw worden, want dat ligt vast in de ambities. De Bossche Groenen begrijpt niet hoe de exploitatie van een ander gebouw wel gaat rondkomen. Destijds heeft het college rondom het Design Museum allerlei ambities gevormd, waaraan nu wordt vastgehouden, terwijl het fundament eruit is gehaald.

Mevrouw Hoekstra (PvdA) vraagt of De Bossche Groenen 200 betaalbare woningen onzinnige of onnodige ambities noemt. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) is het eens met mevrouw Hoekstra dat dit de topambitie zou moeten zijn in het hele gebied, dus ook op de Citadelpoort. Hij probeert echter aan te geven dat de gemeente het hele plan moet loslaten, nu het Design Museum niet meer doorgaat. Als het met het Design Museum niet gaat lukken, hoe wil het college dan een iconische publiekstrekker realiseren? Mevrouw Hoekstra (PvdA) veronderstelt dat de raad juist gaat spreken over de mogelijkheden, nu het Design Museum er niet komt. Het kan best zijn dat een museum niet betaalbaar is, maar een combinatie van commerciële en maatschappelijke functies wel.

18

De heer Hoeben (De Bossche Groenen) is heel benieuwd in hoeverre de raad bereid is om budget bij te passen om de exploitatie rond te krijgen. Voor het Design Museum heeft de gemeenteraad het blijkbaar niet over. Mevrouw Hoekstra (PvdA) merkt op dat juist De Bossche Groenen altijd enthousiast is voor meer ruimte voor makers. Deze plek biedt een enorme kans voor makers, zeker in combinatie met commerciële activiteiten. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) denkt dat het financieel onhaalbaar is om kunstateliers te realiseren in nieuwbouwpanden, aangezien het in oude gebouwen al niet rendabel is. De heer Elders (D66) zou niet alleen over gebouwen willen spreken, maar het breder willen trekken. De architectuur in het gebied, muurschilderingen of pop-ups voor makers kunnen ook trekpleisters worden. Hij vraagt of De Bossche Groenen onderzoek zou willen laten doen om te kijken hoe het gebied een trekpleister kan worden. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) denkt dat de gemeente dan haar eigen concurrent creëert, want daar was de Tramkade al voor bedoeld. De heer Elders (D66) veronderstelt dat de Citadelpoort onderdeel wordt van hetzelfde gebied als de Tramkade, namelijk de Bossche Stadsdelta. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) gaat ervan uit dat het vandaag gaat over een publiekstrekker op de Citadelpoort en niet over de Tramkade.

Overigens valt in de originele plannen voor de Spoorzone de Citadelpoort er buiten; daar zat niet in de Spoorzone. Een tweede punt is dat op 9 december a.s. gesproken zou worden over het Design Museum. Dat het museum op de Citadelpoort niet doorgaat, betekent niet dat het dossier niet meer besproken hoeft te worden. Hij sluit zich aan bij het verzoek van de heer Van Hattem om het dossier vrij te geven. De gemeenteraad is tot nu toe immers nauwelijks geïnformeerd over het project, terwijl er al wel is gesproken over een aanbesteding. Ten derde wordt gesteld dat het Design Museum op de huidige locatie in het Museumkwartier blijft. De vraag om extra ruimte blijft echter bestaan. De Bossche Groenen zou daar graag duidelijkheid over willen hebben. Uitbreiding in de museumtuin is voor de fractie in ieder geval onbespreekbaar. De Bossche Groenen wil bovendien niet de mogelijkheid openhouden voor het museum om alsnog in de plannen voor de Citadelpoort te worden opgenomen. Tot slot geeft hij mee dat de roeivereniging nooit heeft aangegeven dat ze een grote groei nastreeft. Ze wil beperkte groeimogelijkheden hebben. Hij roept de fracties om die feiten in acht te nemen. Mevrouw Lipman (CDA) is blij met de toezegging dat het college in overleg blijft met de roeivereniging om te kijken of ze kan worden ingepast in de plannen. De vereniging is van belang voor de gemeente en voor het gebied.

Verder heeft ze begrepen dat er een opschaling komt voor het bekijken van een alternatieve locatie. Het CDA kijkt uit naar de uitkomst van die gesprekken. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) vraagt hoe de roeivereniging er op een andere locatie op vooruit kan gaan, aangezien ze op de huidige locatie wil blijven zitten. Mevrouw Lipman (CDA) antwoordt dat ze het vooral belangrijk vindt dat er wordt gekeken wat de mogelijkheden zijn op de huidige locatie. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) merkt op dat de roeivereniging volgens de motie van het CDA binnen het plangebied een plek moet krijgen, maar dat mevrouw Lipman het nu heeft over “andere locaties”. Mevrouw Lipman (CDA) antwoordt dat ze bedoelde dat andere locaties mogelijk zijn als de roeivereniging dat zelf graag wil. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) merkt op dat de roeivereniging toch duidelijk genoeg heeft gezegd dat ze op de huidige locatie wil blijven. Hij begrijpt niet waar de veronderstelling vandaan komt dat men wel wil verhuizen.

19

Mevrouw Lipman (CDA) heeft dat niet gezegd. Het CDA vindt het juist goed dat er is toegezegd dat gekeken wordt of de roeivereniging ingepast kan worden in de plannen. De heer Huibers (Rosmalens Belang) zou de ambities van het Design Museum op de Citadelpoort willen loslaten, maar benadrukt dat de gemeente nog steeds voor de opgave van een groeiende stad staat. Tegelijkertijd moet men financieel realistisch blijven. De Citadelpoort is een van de duurste locaties van Den Bosch. De gemeente moet dus bereid zijn om te investeren of haalbare alternatieven zoeken. Ambitie en realisme moeten hand in hand gaan. Rosmalens Belang wil koers blijven houden om de grote opgaven het hoofd te bieden en wil medio 2026 de kaders vaststellen voor de cultureel-maatschappelijke functies in de Citadelpoort. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) vraagt of het voor Rosmalens Belang bespreekbaar zou zijn om een gebouw te financieren met kunstateliers, met in de plint culturele activiteiten en horeca. De heer Huibers (Rosmalens Belang) heeft dat niet zo bedoeld. Hij constateerde slechts dat de gemeente bereid moet zijn om te investeren, als ze kiest voor een niet kostendekkende functie. Rosmalens Belang blijft de lijn volgen dat functies kostendekkend moeten zijn, tenzij de gemeenteraad een functie zo belangrijk vindt, dat men bereid is die te subsidiëren.

De heer Van Silfhout (Volt) begrijpt dat de exploitatie kostendekkend moet zijn voor Rosmalens Belang. Iedereen wist echter dat een museum op die dure locatie niet kostendekkend kon zijn. Dat geldt ook voor andere plannen. Hij vraagt hoe Rosmalens Belang daartegen aankijkt. De heer Huibers (Rosmalens Belang) is juist benieuwd wat er op de plot gepland gaat worden. Zoals de wethouder aangaf, liggen er veel wensen en ambities. Rosmalens Belang is benieuwd wat het allemaal gaat kosten. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vraagt wat voor Rosmalens Belang de prioriteiten zijn in het gebied: woningen, sport of beleving? De heer Huibers (Rosmalens Belang) antwoordt dat Rosmalens Belang van mening is dat een wijk meer is dan wonen. De Citadelpoort is een unieke kans om de binnenstad uit te breiden. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) concludeert dat Rosmalens Belang wonen belangrijker vindt dan sportbeoefening. De heer Huibers (Rosmalens Belang) vindt dit een onterechte conclusie. Ze zijn beide nodig. En aangezien niet iedereen sport, zijn er ook nog andere voorzieningen nodig. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vraagt of Rosmalens Belang bereid is om het hele gebiedspaspoort opnieuw te bespreken. De heer Huibers (Rosmalens Belang) is het niet eens met gewoon ge-DREVEN dat het hele gebied leunde op het Design Museum.

Hij is van mening dat het verbreden van de binnenstad betekent dat er niet alleen woningen gebouwd moeten worden, maar dat er ook publiekstrekkers nodig zijn. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) vindt het lastig dat de gemeenteraad nog moet besluiten wat er gaat gebeuren in de Citadelpoort, maar dat nu al om akkoord gevraagd wordt voor het overeind houden van de gebiedsplannen. De PvdD zou liever een streep door alle plannen zetten en het gebiedspaspoort openbreken, zodat in 2026 een nieuwe discussie kan worden gestart over wat men wil met het gebied. Het Design Museum is te duur, maar de wethouder wil desondanks alles slopen voor nieuwbouw. Wordt dat ook niet te duur, vraagt de PvdD zich af. Voor een sluitende exploitatie zijn er zeer commerciële functies nodig, want culturele en maatschappelijke initiatieven zijn zelden kostendekkend. Vooralsnog beoordeelt de PvdD het plan als niet uitvoerbaar. Als de discussie over de gebiedsinrichting wordt gestart, zou de PvdD graag zien dat het ook bespreekbaar is om het Citadelhofje te renoveren, de roeivereniging te behouden en de parkeergarage, het Ravelijn en de publiekstrekker te laten schieten. Dat laatste zorgt er ook voor dat er meer ruimte overblijft voor woningbouw.

20

Woningbouw kan overigens ook aan de overkant van de weg, bij de Gamma, ontwikkeld worden. Als de Orthenseweg vervolgens eruit gehaald wordt, kunnen de twee gebieden met elkaar verbonden worden en ontstaat er een aangename leefomgeving. Mevrouw Van den Wildenberg (VOOR Den Bosch) vraagt hoe de nieuwe woongebieden ontsloten worden als de Orthenseweg weggaat. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) antwoordt dat de weg niet hoeft te verdwijnen, maar aangepast en versmald kan worden. De aanpak is al verwerkt in de gebiedsontwikkeling, dus daar zou de PvdD sneller werk van willen maken. Er kan een bescheiden weg komen, waarmee al wordt voorgesorteerd op de knip die in de binnenstad komt, zodat er minder doorgaand verkeer over de brug rijdt. Twee jaar geleden beweerde het college dat de roeivereniging op haar locatie kon blijven zitten. Later bleek de roeivereniging niet meer ingetekend in de plattegrond en diende het CDA een motie in om de vereniging te behouden. Nu blijkt dat dit nog steeds op losse schroeven staat. Het Design Museum valt weg, maar voor de roeivereniging is het nog steeds niet zeker of ze kan blijven. Het CDA wilde de roeivereniging toen helpen, maar nu lijkt het of er steeds een nieuwe reden wordt gezocht om de vereniging te verhuizen. Staat het CDA nog steeds voor het behoud van de roeivereniging? De PvdD kiest voor een open debat in de raad over de ambities voor het gebied.

Vervolgens kan de wethouder een plan gaan uitwerken. Beslispunt 1 en 2 van het voorstel kunnen behouden worden, maar de overige beslispunten mogen geschrapt worden. Mevrouw Hoekstra (PvdA) vraagt of de PvdD het accepteert dat de bouw van betaalbare woningen grote vertraging oploopt als het debat weer opnieuw gevoerd gaat worden. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) vindt het belangrijk om een zorgvuldige procedure te doorlopen. Bovendien hoeft het proces geen vertraging op te lopen, omdat nog niet duidelijk is wat er voor het Design Museum in de plaats komt. Mevrouw Hoekstra (PvdA) vindt dat een vreemde stellingname. Er is nog niet besloten over de publiekstrekker in het gebied, maar er wordt ook niet gezegd dat de basis onder de ontwikkeling van het gebied vandaan wordt gehaald. De PvdD wil dat nu wel doen, waardoor het woningbouwtraject vertraging gaat oplopen. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) stelt dat er nog geen definitief besluit is genomen over het gebied en dat er dus ook nog niet gebouwd kan worden. Mevrouw Hoekstra (PvdA) benadrukt dat er een gebiedspaspoort is vastgesteld. Daarin staan de uitgangspunten om te gaan bouwen. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) erkent dat, maar de ontwikkelingen zijn nog niet ingevuld. Er kan nu nog niet ontwikkeld gaan worden. Dat kan pas als de puzzel voor het gebied compleet is.

De heer Hoeben (De Bossche Groenen) vraagt of de PvdD het ermee eens is dat voor woningbouw eerst de nieuwe Diezebrug aangelegd moet worden en dat dit veel meer vertraging oplevert dan bouwen op het Gammaterrein of op de Tramkade. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) is het daar geheel mee eens. Het gebied rondom de Gamma kan meteen ontwikkeld worden. De gemeente is voor de woningbouw niet afhankelijk van de Citadelpoort. Mevrouw Lipman (CDA) reageert op het betoog van de PvdD met de opmerking dat het CDA behoud van de roeivereniging nog steeds heel belangrijk vindt. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) roept het CDA op om een keuze te maken: als het CDA voor deze vereniging staat, kom dan voor ze op door opnieuw een motie in te dienen. De heer Van Silfhout (Volt) vindt al drie jaar dat in het Citadelhofje ambities waargemaakt moeten worden. Al drie jaar kan dat volgens Volt met of zonder het Design Museum. De ambitie voor het

21

gebied staat los van het museum. Er is een stip op de horizon nodig en voor Volt is cultuur daarin een belangrijk aspect. De gemeente moet aan draagvlak gaan bouwen om alsnog iets te kunnen gaan ontwikkelen. Zowel vanuit het raadsvoorstel als vanuit de coalitiepartijen merkt hij dat er nog steeds een wens is om een publiekstrekker naar het gebied te krijgen. Volt zou graag in het dossier zien hoe het college de afgelopen jaren heeft gebouwd aan draagvlak voor het project. Volt is blij dat er eindelijk over scenario’s kan worden nagedacht en ziet graag varianten inclusief een financiële onderbouwing: met en zonder museum, met en zonder commerciële partijen erbij. Volt heeft wat moeite met de term “publiekstrekker”. Het hoeft geen iconisch gebouw te zijn, maar er moet een reden zijn om ernaar toe te gaan. De cultuursector staat hierbij centraal: mensen komen er voor de levendigheid, bijvoorbeeld om ateliers te bezoeken of erin te werken. De heer Van Haren (VVD) vraagt of het ook mogelijk is om mensen naar het gebied te trekken zonder culturele aspecten. De heer Van Silfhout (Volt) denkt dat dit niet mogelijk is. Daarom hebben Volt en de VVD de motie ingediend voor lokale en jonge makers op het Citadelhofje. Volt is wel bereid om te kijken of het met commerciële partijen rendabeler kan worden gemaakt.

De heer Hoeben (De Bossche Groenen) vraagt of de kaders hiervoor aangepast moeten worden. Nu staat er namelijk dat er een iconisch gebouw moet komen. De heer Van Silfhout (Volt) had willen vragen waar de ruimte voor de raad ligt om toch nog iets anders te doen dan nu in het gebiedspaspoort staat. Daar lijkt het namelijk nog wat te wringen, dus misschien moet er eerst nog een andere keuze gemaakt worden, voordat het proces kan worden voortgezet. De discussie ging weinig over de financiën. Het Design Museum werd € 16 miljoen duurder dan verwacht. € 10,5 miljoen daarvan wordt veroorzaakt door inflatie en € 1 miljoen doordat het pand groter moet worden. Het gaat dus maar om € 4,5 miljoen dat het gebouw door een gestegen ambitie duurder uitpakt. De € 10,5 miljoen komt gewoon doordat het museum acht jaar later wordt gebouwd dan was gepland. Waar de gemeente zich normaal vaak rijk rekent, rekent ze zich nu arm. De heer Kagie (Leefbaar ’s-Hertogenbosch) vraagt of Volt ook heeft begrepen dat er nog helemaal geen sprake is van een aanbesteding. De kosten zullen dus nog veel meer stijgen. De heer Van Silfhout (Volt) vindt het logisch dat een plan van jaren geleden inmiddels duurder is geworden. Als het over vier, vijf jaar gerealiseerd wordt, zullen de kosten nog hoger zijn. De begroting is dan echter ook groter.

Als er in plaats van het Design Museum iets anders ontwikkeld wordt, gaat dat ook meer geld kosten. De gemeenteraad moet dus accepteren dat er iets wordt gebouwd wat niet rendabel geëxploiteerd kan worden. Zolang de raad niet kan besluiten dat het een optie is dat de gemeente geld moet toeleggen om de ambities waar te maken, dan zullen de plannen opnieuw stranden. De heer Elders (D66) vraagt of Volt het project met het Design Museum had willen laten doorgaan. De heer Van Silfhout (Volt) antwoordt van niet. Volt wilde graag meerdere varianten zien, omdat de fractie dacht dat er slimmere mogelijkheden waren. De fractie was niet verknocht aan het Design Museum, maar wel aan de culturele verrijking van het gebied. Tot slot roept Volt op om voor jonge, lokale cultuurmakers en kunstenaars een permanente plek te creëren, bij voorkeur op de locatie Citadelhofje. Mevrouw Van de Leemput (Bosch Belang) constateert dat het niet doorgaan van het Design Museum weer veel zaken bespreekbaar maakt. Bosch Belang wil met name dat er rekening wordt gehouden met de roeivereniging. Verder wil Bosch Belang dat het gebied de Bossche identiteit uitademt, dat er een serieus participatietraject wordt opgezet om draagvlak te creëren voor de plannen. Tot slot wil de fractie dat er stevig wordt ingezet op betaalbare woningen voor de Bosschenaren.

Eerder werd de druk op de binnenstad genoemd, onder andere met carnaval. Het zijn echter niet de Bosschenaren die deze druk veroorzaken. Bovendien heeft de raad besloten om omliggende

22

dorpen en wijken meer te betrekken bij festiviteiten. Daar is de Bossche Stadsdelta niet voor nodig. De fractie sluit zich aan bij het plan van de SP om het gebied zoveel mogelijk intact te houden en aan te vullen met woningbouw. De voorzitter geeft het college de gelegenheid om te reageren op de tweede termijn. Wethouder Craste beantwoordt de vragen. Gevraagd werd of aanpassing van het gebiedspaspoort nodig is. Nu staat erin dat het Design Museum in een iconisch gebouw komt op de kop van de Citadelpoort. Dat moet gewijzigd of aangevuld worden. Belangrijk is dat dit gebeurt op het moment dat duidelijk is wat er komt. Dat zal in de loop van 2026 zijn. De heer Van Haren (VVD) vraagt of er een geactualiseerde tijdlijn kan worden gegeven. Wethouder Craste zegt een overzicht van te nemen besluiten toe. De heer Van Silfhout (Volt) vraagt of de wethouder al kan aangeven welke aspecten al dan niet gewijzigd worden in het gebiedspaspoort. Wethouder Craste antwoordt dat de uitspraak over het iconische gebouw gewijzigd moet worden. Verder hoopt zij dat de ambities zoveel mogelijk in stand gehouden worden. Het college heeft het ontkoppeld om vaart te kunnen maken met de woningbouwontwikkeling. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) dacht dat juist was afgesproken om eerst het gebiedspaspoort vast te stellen en daarna pas over te gaan tot woningbouwontwikkeling.

Hij vraagt waar de komende jaren op gestuurd wordt, als het gebiedspaspoort niet leidend is. Wethouder Craste legt uit dat er al een aanbesteding voor het voorlopig ontwerp liep, maar dat dit traject on hold is gezet tot aan het raadsbesluit. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) begrijpt niet hoe het college dan kan zeggen dat de gemeente vaart wil maken en vraagt of het niet verstandiger is om te kijken of er elders woningen gebouwd kunnen worden. Wethouder Craste antwoordt dat de gemeente ook op heel veel andere plekken woningbouw ontwikkelt, waaronder op de Tramkade en op het Gammaterrein. Er is nog geen opdracht verleend voor de verkenning. Doel van het onderzoek is een beeld te krijgen van waar alle partijen staan en welke oplossingsrichtingen iedereen ziet. Zodra de opdracht definitief is, zal zij de commissie hierover informeren. De heer Kagie (Leefbaar ’s-Hertogenbosch) verwijst naar artikel 8 van de intentieovereenkomst en vraagt of het voor het college een reële optie is dat het Design Museum op de huidige locatie gevestigd blijft. Wethouder Craste bevestigt dit. Gewoon ge-DREVEN betoogde dat het fundament onder het gebiedspaspoort wegvalt. Daar is zij het niet mee eens. Op basis van het gebiedspaspoort wil het college heel veel ontwikkelen. Eén speler is eruit gevallen, maar het fundament blijft intact.

De heer Kagie (Leefbaar ’s-Hertogenbosch) vraagt de bevestiging dat de realisatie van de twee woontorens op de kop van de Citadelpoort geen vertraging oplopen. Wethouder Craste kan niet toezeggen dat de ontwikkeling helemaal geen vertraging oploopt, maar de elementen worden nu ontkoppeld om vaart te kunnen maken met de woningbouw. De heer Kagie (Leefbaar ’s-Hertogenbosch) vraagt of de wethouder bedoelt dat de elementen ontkoppeld worden in de beeldvorming of in de functionaliteit. Wethouder Craste legt uit dat de parkeergarage, de woontorens en het Design Museum door het raadsbesluit worden ontkoppeld, waardoor het aparte projecten worden. Het is een ingewikkeld gebied om te ontwikkelen.

23

De heer Roovers (SP) vraagt of het klopt dat de sloop van het Citadelhofje met een jaar was uitgesteld, voordat het besluit over het Design Museum was genomen. Wethouder Craste zal dit navragen en terugkoppelen. De PVV vroeg om het projectdossier. Alle relevante besluitdocumenten zijn inmiddels verstrekt, dus het is haar niet duidelijk wat er nog meer gewenst is. Een compleet projectdossier is er nog niet. Hierover gaat het college nog in gesprek met het presidium, maar voor de raadsvergadering van 9 december a.s. zal zo’n dossier nog niet beschikbaar zijn. Wel is ze bereid om alle beschikbare informatie toe te sturen. De heer Van Hattem (PVV) hoorde vanavond veel zaken, waarvan hij nog niet wist. Bijvoorbeeld over het onderzoek van de verkenner en over uitstel van de sloop van het Citadelhofje. Hij twijfelt daarom of de commissie inmiddels een volledig en compleet beeld heeft van het hele proces. Wethouder Craste is bereid om alle informatie op te leveren. Er ontbreekt nog één document over het voorbereidingskrediet. Dat zal nog voor de raadsvergadering worden opgeleverd. De heer Van Hattem (PVV) doelde meer op een doorkijk van het college. Hij heeft het gevoel dat er bij het college meer zaken in beeld zijn en meer besproken is dan dat er nu op tafel ligt bij de raad. Wethouder Craste wil, als nieuwe wethouder, ook graag alles weten.

Voor zover zij weet, is de commissie nu volledig geïnformeerd. Ze stelt voor om een lijst te maken van de technische vragen die zijn gesteld, zodat alle fracties de beantwoording kunnen inzien. Gevraagd werd wanneer er duidelijkheid komt over het pand van het Design Museum. Het traject met de verkenner wordt snel gestart. Eind januari worden de eerste resultaten hiervan verwacht. Tegelijkertijd wordt onderzocht wat er nodig is voor het culturele klimaat. Dat onderzoek loopt wat langer door. Aan beide musea is toegezegd dat er eind 2026 een toekomstperspectief wordt gepresenteerd. De heer Kagie (Leefbaar ’s-Hertogenbosch) vraagt wat de opdracht voor de verkenner gaat worden. Wethouder Craste legt uit dat de verkenner in gesprek gaat met het Design Museum en het Noordbrabants Museum. Daarnaast komt er een onderzoek wat er aan cultuur nodig is om de stad van 160.000 naar 200.000 inwoners te laten groeien. De heer Kagie (Leefbaar ’s-Hertogenbosch) vraagt waar de wethouder het vandaan haalt dat Den Bosch gaat groeien met 40.000 inwoners. Wethouder Craste antwoordt dat dit voortkomt uit de demografische ontwikkeling. Alle ontwikkelingen voor de stad zijn op deze groeiverwachting gebaseerd. Volt vroeg naar de exploitatie. Het klopt dat de gestegen kosten grotendeels worden veroorzaakt door inflatie en hogere bouwkosten.

De exploitatiekosten stijgen hierdoor echter ook, waardoor het als geheel buiten de financiële kaders komt. De exploitatiekosten stijgen met bijna 40% en dat vond het college onacceptabel. De heer Van Silfhout (Volt) herhaalt dat die gestegen kosten ook bij een nieuwe investering betaald moeten worden. Hij vraagt hoe de gemeente ervoor gaat zorgen dat er enerzijds wordt geïnvesteerd in een publiekstrekker en anderzijds de atelierruimte betaalbaar wordt gehouden. Wethouder Craste erkent dat het een dilemma is. Een manco van het structuurfonds is dat er veel tijd zit tussen planvorming en realisatie, waardoor je altijd te maken hebt met stijgende bouwkosten. Diverse commissieleden vroegen zich af of het commerciële of publieke functies moet worden. Ze kan zich voorstellen dat het college een commercieel en een publiek scenario opstelt. In dat laatste geval moet de gemeente bijvoorbeeld door middel van subsidie de exploitatie ondersteunen.

24

De heer Van Silfhout (Volt) vindt dit een realistisch verhaal. Nu er een post van € 43 miljoen in geschrapt in de plannen, hoort hij graag hoeveel de gemeente nog bereid is om te investeren in cultuur in het gebied. Wethouder Craste kan moeilijk namens de volgende gemeenteraad een inschatting hiervan doen. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) vraagt of het Design Museum op de Citadelpoort gevestigd kan worden als wordt afgestapt van het idee dat het museum in een iconisch pand moet komen. Wethouder Craste antwoordt dat het college niet met een dergelijk voorstel zal komen. Het Design Museum komt niet op de Citadelpoort. Eerder is al geprobeerd of de plannen bijgesteld konden worden, maar dat is niet gelukt. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) concludeert dat een verhuizing van het Design Museum mogelijk is, maar niet naar de Citadelpoort. Wethouder Craste bevestigt dat. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) komt terug op de vraag van Volt wat de gemeente bereid is om te investeren. Tot nu toe wordt namelijk steeds aangegeven dat de plannen kostendekkend moeten zijn. Wethouder Craste vindt dat een interessante vraag, want het proces gaat lopen tijdens een collegevrije periode. Ze weet nog niet hoe alle raadsfracties erin staan. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) vraagt of raadsfracties dan opnieuw de ambities kunnen gaan bijstellen.

Wethouder Craste reageert dat de ambities voor het gebied onveranderd blijven. Als de raad daar wijzigingen in wil aanbrengen, moet hij daartoe opdracht geven aan het college. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) concludeert dat de ambities in Q2 2026 alsnog gewijzigd kunnen worden als de raad vindt dat de plannen niet kostendekkend hoeven te zijn. Wethouder Craste zegt dat in het gebiedspaspoort niets is opgenomen over kostendekkendheid. Er staan alleen inhoudelijke ambities in. De heer Kagie (Leefbaar ’s-Hertogenbosch) vraagt wat het college nu nog gaat doen aan de mogelijkheden om de roeivereniging in te passen in de plannen. Wethouder Craste reageert dat het college nog steeds druk bezig is met het uitvoeren van de motie van het CDA. Er worden, in overleg met de roeivereniging, scenario’s voor alternatieve locaties onderzocht. De functie van de roeivereniging wil het college in de Bossche Stadsdelta houden. Dat betekent echter niet dat het college zich inspant om het clubhuis van de roeivereniging op de huidige locatie te houden. De heer Van Hattem (PVV) had gevraagd naar de participatie. Wat gaat de wethouder hiermee doen en in hoeverre is er nog ruimte om de plannen bij te stellen naar aanleiding van de participatie. Wethouder Craste antwoordt dat er natuurlijk een participatieproces wordt doorlopen.

Het bijstellen van de plannen is mogelijk, mits de ambities voor de Citadelpoort behouden blijven. Volt vroeg nog inzicht in de opbouw van draagvlak. Ze kan een overzicht verstrekken van het participatietraject dat is doorlopen. De voorzitter inventariseert de moties en amendementen. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) overweegt moties over het gebiedspaspoort en de roeivereniging.

25

De heer Kagie (Leefbaar ’s-Hertogenbosch) roept de fracties op om gezamenlijk op te treden om het raadsvoorstel te verduidelijken. De heer Van Hattem (PVV) overweegt amendementen voor het stopzetten van de aanbesteding, het uit het structuurfonds halen van het plan en behoud van de roeivereniging. De PVV overweegt moties over het gebiedspaspoort, de verkenner, geen nieuwe huisvesting als inzet en behoud van het Citadelhofje. De PVV verzoekt om over elk beslispunt afzonderlijk te stemmen. De heer Van Haren (VVD) heeft niets toe te voegen aan de reeds aangekondigde moties. De heer Roovers (SP) zal een amendement indienen voor het wijzigen een het aantal beslispunten, zoals het gebiedspaspoort en het structuurfonds. Voor het behoud van het Citadelhofje zal de SP een motie indienen. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) denkt in dezelfde richting als de SP. De heer Van Silfhout (Volt) zal een motie indienen voor het schrappen van een “iconisch gebouw”. Wellicht komt er ook een motie over het kostendekkend houden van projecten. Mevrouw Van den Wildenberg (VOOR Den Bosch) sluit zich aan bij een motie voor het behoud van de roeivereniging. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) zal een aantal moties steunen. Mevrouw Van de Leemput (Bosch Belang) zal een aantal moties steunen. Mevrouw Korver (GroenLinks) dient geen moties in. Mevrouw Hoekstra (PvdA) dient geen moties in.

De heer Huibers (Rosmalens Belang) overweegt de motie van Volt over kostendekkendheid te steunen. De heer Elders (D66) dient geen moties in. De voorzitter schorst de vergadering om 22.43 uur tot maandag 1 december 2025, 19.00 uur.

26