Verslag Commissie Sociaal 26.11.2025

Commissie SOCIAAL Verslag Datum: Locatie: Aanwezig: Voorzitter: Secretaris: (plv.) Commissieleden:

26 november 2025 Raadzaal J.J.M. Gersjes drs. E.A.A. Kerkhoff N.H. Burg, O. Çifçi, J.J.E.L. van Creij, mr. Y. Doǧan, S.J.A. Elders BA, F.J. van Haren, A.W.J.A. van Hattem LLB, W.B.G. Hoeben, F. Hoekstra-Wittebol, J.A.B. Huibers, P.E. Kagie, M.A.J.T. Korver-van Weegberg, W.M. van de Leemput, mr. drs. R. Lipman, H.J.M. Mees, ir. V.P.T. Muller-Laumans, M.C.J.M. Ploegmakers, B.F.C. Roovers, E. Samshuijzen, ir. P.K. Schuurmans, A.C. van Silfhout, mr. C.H.A. van den Wildenberg

Collegeleden:

M. Craste bc, P. Slikker, mr. M.A.B. van der Sloot

Afwezig:

M. Claessen, T.A.J. Heijmans, L. Holterman, B.B.G.M. van den Hoven, R.F. van der Kallen-van der Donk, W.J. Plasmeijer, C.K.J. Visscher

Verslaglegging

mw. I. Wendt, DemiSec

1.

Opening en mededelingen De voorzitter heet allen, in de zaal en thuis, welkom bij de vergadering van de commissie Sociaal van 26 november 2025. Mevrouw Lipman heeft zich aangesloten bij de CDA-fractie. Mevrouw Van der Kallen, mevrouw Visscher, de heer Holterman en mevrouw Claessen worden vervangen door respectievelijk de heren Huibers, Roovers, Kagie en Hoeben. Verder is bericht van verhindering ontvangen van de leden Heijmans en Van den Hoven.

2.

Vaststellen van de agenda De voorzitter gaat over tot het vaststellen van de agenda. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) stelt voor om agendapunt 8, Herijking gebiedsontwikkeling Citadelpoort, naar voren te halen, omdat hiervoor veel publiek aanwezig is. De heer Mees (Leefbaar ’s-Hertogenbosch) is het hier niet mee eens, omdat de woordvoerder van Leefbaar ’s-Hertogenbosch pas later aanschuift, rekening houdend met de oorspronkelijke agenda. De voorzitter inventariseert wie het ordevoorstel van de heer Van Creij steunt en concludeert dat daar een meerderheid voor is. Daarmee zal het agendapunt “Herijking gebiedsontwikkeling Citadelpoort” als eerste worden behandeld. De voorzitter vervolgt met de mededeling dat de notitie ‘Verdrinkingsgevaar voor dieren’ vanavond wordt behandeld, indien er voldoende tijd over blijft.

3.

Vaststellen van het verslag van de commissie Sociaal van 3 november 2025 Het verslag van de commissie Sociaal van 3 november 2025 wordt ongewijzigd vastgesteld.

4.

Vaststellen van de lijst van toezeggingen en de lijst van openstaande moties De voorzitter licht toe dat het voorstel is om een aantal moties en toezeggingen als afgedaan te beschouwen. Het betreft: - Motie 24 Toegankelijke wijkloketten voor uitvoering Aanvalsplan - Motie 25 Bescherm jongeren tegen schulden

1

-

Motie 26 Oog voor kinderen met ouders in schuldhulpverlening Toezegging 8 Informatie over weerbaarheidscampagne

Hij concludeert dat de commissie daarmee kan instemmen. 5.

Werkplanning commissie Sociaal Er zijn geen opmerkingen over de werkplanning.

8.

Herijking gebiedsontwikkeling Citadelpoort De voorzitter meldt dat het college voorstelt om af te zien van het vestigen van het Design Museum op de Citadelpoort, maar de ambities uit het gebiedspaspoort Citadelpoort overeind te houden. Ook wordt voorgesteld om in het tweede kwartaal 2026 de kaders vast te stellen voor de cultureel-maatschappelijke functies in het gebied van de Citadelpoort en eind 2026 hierover te besluiten. Mevrouw Van den Wildenberg (VOOR Den Bosch) stelt dat VOOR Den Bosch altijd tegen de vestiging van het Design Museum op de Citadelpoort is geweest en heel blij is dat het er niet komt. De fractie is dus positief over het nieuwe voorstel. Wel heeft ze nog enkele vragen: - De raad heeft tweemaal aangegeven dat het clubgebouw van de roeivereniging moet worden ingepast. Hoe kan het college nu al stellen dat dit niet mogelijk is, terwijl de heroriëntatie nog moet beginnen? Het verplaatsen van de vereniging is kostbaar, terwijl er geen geld voor is gereserveerd. Afgesproken is dat er een alternatief komt dat voor beide partijen aanvaardbaar is. Een haalbaar alternatief is er nog niet, maar nu wordt al gesteld dat het huidige gebouw niet kan worden gehandhaafd. VOOR Den Bosch hoort graag hoe zich dat verhoudt tot eerdere afspraken. - In het gebiedspaspoort staat dat de exacte locatie voor een parkeergarage nog bepaald moet worden.

De roeivereniging ziet daarin een alternatieve oplossing, zodat het clubgebouw gehandhaafd kan worden. Is het college bereid om hierover het gesprek aan te gaan? - Is het college bereid om terug te grijpen op het eerder vastgestelde uitgangspunt dat het clubgebouw op de huidige locatie wordt gehandhaafd? De heer Huibers (Rosmalens Belang) ziet het als realistisch dat het Design Museum niet op de Citadelpoort wordt gevestigd. Dat verandert de ambitie voor het museum, maar niet de opgave om een toekomstbestendig en aantrekkelijk stadsdeel te creëren. De plek op het kruispunt van de binnenstad, de Dieze en de Bossche Stadsdelta vraagt om meer dan alleen woningen. Rosmalens Belang wil dat het gebied mensen aantrekt, verbindt en hen over de Dieze heen trekt. Het voorliggende voorstel is slechts een klein onderdeel van de gebiedsontwikkeling. Dat maakt het noodzakelijk om verder vooruit te kijken om te bepalen hoe het gebied in 2045 of 2050 tot leven komt. Rosmalens Belang staat open voor een culturele of maatschappelijke invulling, maar vindt het vooral belangrijk dat de publiekstrekker leidt tot ontmoeting, beweging en levendigheid.

Hoe gaat het college de ambitie voor het gebied vertalen naar concrete kaders en keuzes voor het vervolgproces? Hoe ziet het college het proces voor de herhuisvesting van het Design Museum voor zich? Wanneer start een verkenning naar een alternatieve locatie en welke rol krijgt de gemeenteraad daarbij? De heer Van Silfhout (Volt) gaf vorig jaar al aan dat Volt een cultuurcentrum aan de Dieze wil met expositieruimtes voor lokale kunstenaars, oefenruimtes, amateurtheatervoorstellingen en atelierruimte voor lokale makers. Iedereen wist allang dat de exploitatie van het Design Museum veel duurder zou worden, maar nu verbindt het college daar conclusies aan. De les van het Paleiskwartier is echter dat succesvolle stadsontwikkeling lef en ambitie nodig heeft. Die plicht heeft de gemeenteraad, want er zijn voldoende kansen om een bruisende Bossche Stadsdelta te maken aan beide kanten van de Dieze. In 2023 vroeg Volt al naar meerdere opties voor het gebied. Nu vraagt de fractie aan de wethouder om op het geschetste beeld van een cultuurcentrum aan de Dieze te reflecteren. Een parkeergarage op de Citadelpoort is niet voldoende. Er moet een ambitieus cultuur-, horeca- en evenementenplan komen, zodat de Citadelpoort gaat bruisen. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vindt het belangrijk om snel duidelijkheid te geven over de roeivereniging en het Design Museum.

De roeivereniging zit vanaf 2010 op de huidige locatie en gewoon ge-DREVEN ziet geen goede argumenten om de vereniging te verplaatsen. Een

2

woontoren kan ook aan de andere kant worden gebouwd. De fractie vindt dat het gebiedspaspoort sowieso opnieuw moet worden vastgesteld. Het college geeft aan dat er gezocht moet worden naar een robuuste oplossing voor het Design Museum. Volgens gewoon ge-DREVEN is die er al, namelijk op de huidige plek. In de informatiebrief van het college mist de fractie een deel, namelijk hoe het staat met het terugkopen van het pand van het Design Museum. De heer Van Haren (VVD) vindt het een verstandig besluit van het college om het Design Museum niet te huisvesten op de Citadelpoort. De VVD heeft al eerder gevraagd alleen tot uitvoering van de plannen over te gaan als het zou leiden tot een haalbare investering en gelijkblijvende exploitatie. Dat bleek niet haalbaar, dus stopzetten van het traject is een juist besluit. De Bossche VVD heeft echter wel grote ambities voor het gebied: - De fractie wil het gebied ontwikkelen met woningbouw, commerciële functies en maatschappelijke ruimten. Er moet een betere verkeersafwikkeling komen. Het moet een levendig, stedelijk gebied worden. - Het gebied verdient een economische trekker en ruimte voor evenementen. - Met een grote parkeergarage worden meerdere problemen in één keer opgelost. Het wordt de plek voor bezoekers van culturele instellingen, het is een vervanging voor de parkeergarage Tolbrug in de binnenstad.

Ook bewoners en bezoekers van het gebied zullen de garage gebruiken. De VVD zal het voorstel toetsen aan deze drie ambities. De heer Van Hattem (PVV) heeft het Design Museum nooit zien zitten en is blij dat het plan nu gewijzigd wordt. De PVV maakt zich wel zorgen om een aantal zaken. De ambities worden volgens het voorstel overeind gehouden, maar de PVV vindt het belangrijk dat de burger zich bij de gemeenteraadsverkiezingen kan uitspreken over de plannen voor de Citadelpoort. De nieuwe gemeenteraad zou daarom volledig vrij moeten kunnen beslissen over de invulling van het gebied. De intentieovereenkomst kan worden beëindigd als de voorziene huisvesting niet doorgaat. De JK Art Foundation heeft toegezegd dat de samenwerking wordt voortgezet, maar wat betekent dit voor de huisvesting? Is het een conditio sine qua non? De PVV zou graag zien dat het Design Museum uit het structuurfonds wordt gehaald, zodat het project niet na de verkiezingen alsnog wordt uitgevoerd. Verder wil de PVV dat de aanbesteding van het consortium voor de ontwerpers wordt gestopt. De roeivereniging wil de fractie graag op de huidige plek houden, om kapitaalvernietiging te voorkomen. Ook het Citadelhofje wordt bij voorkeur behouden. Het Design Museum hoeft geen nieuwe plek te krijgen. Momenteel is er een tentoonstelling over Islamitische architectuur, waar volgens hem niemand op zit te wachten.

De heer Elders (D66) noemt de Citadelpoort een puzzelstuk in het grotere geheel van de Bossche Stadsdelta. Het college kreeg de opdracht om te onderzoeken of het Design Museum daar kan worden ingepast. D66 heeft altijd gesteld dat de financiële randvoorwaarden op orde moesten zijn. De fractie vindt het verstandig om het traject stop te zetten en de plannen bij te sturen nu dat nodig is. Voor D66 blijven de ambities echter ongewijzigd. De verstedelijkingsopgave is groot en de fractie wil een aantrekkelijk gebied creëren, dat mensen aantrekt met ontmoeting, creativiteit, cultuur en evenementen. Tegelijkertijd moet het plek bieden aan de vele woningzoekenden in Den Bosch. D66 vraagt het college om integraal naar het gebied te blijven kijken. Het voorliggende besluit ziet de fractie als een nieuwe start. De stad groeit naar 200.000 inwoners. Er moet daarom ingezet worden op woningbouw, in combinatie met groen, levendigheid en inclusie. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) is opgelucht door het besluit om te stoppen met de nieuwbouw voor het Design Museum. Daarmee zijn de problemen voor de Citadelpoort echter niet opgelost. Gebouwen worden nog steeds gesloopt en bomen worden gekapt. Het Citadelhofje dreigt te verdwijnen. Veel bewoners zijn hun thuis al kwijtgeraakt en zijn verjaagd door plannen die niet doorgaan.

De geplande parkeergarage vindt PvdD onnodig duur en niet passend in een stad die zegt te willen vergroenen. De fractie ziet het als het voortzetten van beleid uit de vorige eeuw. PvdD wil roeivereniging De Hertog behouden en beschermen. Het gebouw van de roeivereniging is een waardevolle plek. Slopen zou kapitaalvernietiging zijn.

3

Met het voorliggende voorstel verdwijnt het Design Museum uit de plannen, wat de PvdD goed vindt. In de resterende plannen kan de fractie zich echter niet geheel vinden. Daarom is het lastig om te bepalen of PvdD voor of tegen het voorstel gaat stemmen. Mevrouw Lipman (CDA) vindt het moedig dat het college nu alle informatie op tafel legt, waaruit blijkt dat de verhuizing van het Design Museum veel duurder wordt dan werd gedacht. Voor het CDA was een sluitende businesscase altijd belangrijk. Het CDA heeft zich altijd sterk gemaakt voor de roeivereniging, die een belangrijke functie in de stad vervult. Ze brengt mensen samen, bevordert beweging en draagt bij aan saamhorigheid. Het CDA wil dit behouden, zeker omdat het een publiekstrekker kan zijn in het gebied. De roeivereniging heeft een ontwerp gemaakt, waar het huidige clubgebouw wel ingepast kan worden. Als er toch naar een alternatieve locatie wordt gekeken, moet die wel zekerheid brengen. Daarom heeft het CDA de volgende vragen: - Is het college bekend met de ideeën van de roeivereniging? - Is het college bereid om alle publiektrekkende opties binnen de Citadelpoort te onderzoeken? - Wat vindt het college van de onzekerheid voor de roeivereniging als besloten wordt tot een alternatieve locatie? De heer Roovers (SP) heeft de plannen voor het nieuwe Design Museum altijd te duur, riskant en onnodig gevonden.

Het is goed dat het college heeft besloten om het traject stop te zetten. Het is echter vreemd om de gebiedsontwikkeling min of meer ongewijzigd door te zetten, terwijl alles was gebaseerd op de aanname dat het Design Museum daar zou komen. De SP vindt dat de gebiedsontwikkeling in zijn geheel weer besproken moet worden in de gemeenteraad, inclusief de culturele ambities die er zijn voor het gebied. Nu al zeggen dat de roeivereniging en het Citadelhofje moeten verdwijnen, vindt de SP onterecht. De fractie zou liever inzetten op behoud van bestaande woningbouw en het toevoegen van nieuwe woningbouw. Een publiekstrekker op die locatie en het verbreden van de binnenstad over de Dieze is misschien helemaal niet nodig. Mevrouw Van de Leemput (Bosch Belang) steunt het besluit om af te zien van de nieuwbouw voor het Design Museum. De herijking biedt de kans om het gebied echt onderdeel van de stad te maken. Bosch Belang vindt het belangrijk om naar de bewoners te luisteren en een ontwikkeling te realiseren die past bij de Bossche mentaliteit. De roeivereniging moet op de huidige locatie blijven, want ze is een waardevolle toevoeging aan de stad. Het gebouw kan wellicht aangepast worden, zodat het mogelijkheden biedt voor ontmoeting, ontspanning en recreatie. De Citadelpoort moet levendig, toegankelijk en herkenbaar blijven, met ruimte voor wonen, groen en recreatie.

Participatie van inwoners is voor Bosch Belang van essentieel belang. Er moeten woningen komen met sociale en middeldure huur, zodat een diverse wijk ontstaat voor starters, gezinnen en ouderen. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) is verrast door het voorstel om de nieuwbouw voor het Design Museum te schrappen. Ook verrast is hij door de uitspraak van het Noordbrabants Museum dat een aparte vleugel voor de JKA-collectie niet nodig is. Daarmee was er geen onderbouwing meer voor de nieuwbouw. Alles wat in de plannen was opgenomen om de coalitiegenoten tevreden te houden, zoals extra woningen, verticaal groen en een parkeergarage, zijn nu zelf de ambitie gaan vormen. De Bossche Groenen is van mening dat de ambitie om woningbouw te realiseren snel kan worden uitgevoerd op het parkeerterrein achter de Kaaihallen of bij de Gamma. De fractie ziet geen noodzaak meer om de Citadelpoort met voorrang te ontwikkelen en wil graag terug naar de oorspronkelijke planning. De roeivereniging kan gewoon op de huidige locatie blijven zitten. Mevrouw Hoekstra (PvdA) vindt het besluit om de nieuwbouw voor het Design Museum stop te zetten logisch en verstandig. Tegelijkertijd heeft de gemeenteraad de verantwoordelijkheid om na te denken over de toekomst van het gebied. Den Bosch groeit hard en de historische binnenstad barst uit zijn voegen.

Meer dan tienduizend inwoners zijn op zoek naar een woning in de gemeente. Er moeten dus nieuwe wijken worden gebouwd met veel woningen, groen en levendigheid. Dat geldt zeker voor de locaties die dicht tegen de stad aan liggen. Op de vraag hoe er gebouwd kan worden aan een gebied dat meer is dan een optelsom van woningen en een parkeergarage, komt zij terug in de tweede termijn.

4

De heer Kagie (Leefbaar ’s-Hertogenbosch) vindt het een wijs besluit van de wethouder om de plannen voor het Design Museum stop te zetten. Het is nu wel zaak om duidelijkheid te verschaffen over de toekomst voor het Design Museum. Leefbaar ’s-Hertogenbosch ziet hiervoor mogelijkheden in het Museumkwartier. Daarover zou de fractie graag besluiten in de raadsvergadering van 9 december 2025. Voor de gebiedsontwikkeling is de bouw van 1.700 woningen de eerste prioriteit. Leefbaar ’sHertogenbosch vindt het niet verstandig om even snel een andere publiekstrekker te verzinnen voor het gebied. Een goede parkeervoorziening aan de noordkant van de stad is voor Leefbaar een prioriteit. De fractie twijfelt echter of de geplande locatie de meest geschikte is en vreest dat er straks € 50 miljoen is uitgegeven aan een leegstaande parkeergarage. De roeivereniging ligt op een perfecte plek, sport en ontmoeting op de rand van de historische binnenstad. Leefbaar ’s-Hertogenbosch wil dat graag behouden. Mevrouw Korver (GroenLinks) staat positief tegenover het voorstel om het Design Museum niet te verplaatsen naar de Citadelpoort. GroenLinks is voorstander van het gebiedspaspoort, ook zonder het museum. Daarin staan: woningbouw, een ontmoetingsfunctie, atelier- en expositieruimte, een mobiliteitshub en veel groen.

Ook ziet GroenLinks nog steeds mogelijkheden voor een publiekstrekker om de ontwikkeling van de brede binnenstad te ondersteunen. Wat er moet komen op de plek van het Design Museum kan volgend jaar bepaald worden door de nieuwe gemeenteraad. De fractie zal in de tweede termijn enkele voorstellen meegeven. De voorzitter geeft het college de gelegenheid om te reageren op de eerste termijn. Reactie college Wethouder Craste heet alle belangstellenden bij dit agendapunt van harte welkom en spreekt haar waardering uit voor de betrokkenheid bij de roeivereniging. Ook dankt ze de raads- en commissieleden voor de positieve reacties op het collegebesluit om het Design Museum niet te vestigen op de Citadelpoort. Afgelopen jaren is gewerkt aan de plannen voor het Design Museum, als belangrijk onderdeel van de Bossche Stadsdelta en de Spoorzone. De omstandigheden zijn echter veranderd, de oorspronkelijke aanleiding voor de verplaatsing is gewijzigd, de kosten zijn sterk gestegen en het maatschappelijk draagvlak is afgebrokkeld. Daarom heeft het college besloten om de plannen bij te sturen. Het Design Museum krijgt een nieuw, toekomstbestendig perspectief. De meeste vragen die werden gesteld, betroffen de roeivereniging. Met de roeivereniging zijn afspraken vastgelegd in een intentieovereenkomst. Ook ligt er een motie van het CDA over de roeivereniging.

Beide worden gerespecteerd door het college. Eerder is gezegd dat de roeivereniging op de huidige locatie kan blijven, maar toen was nog niet duidelijk welke functies in het gebied moesten komen en wat de ambities waren in het gebiedspaspoort. De Citadelpoort wordt onderdeel van de Spoorzone, waar de komende acht jaar 4.800 woningen worden gebouwd. Binnenstedelijke ontwikkeling vraagt om hoogbouw, zodat veel mensen in het gebied een huis vinden, maar ook om passende groenvoorziening, zodat mensen de ruimte krijgen om er fijn te wonen. Om die reden blijven de ambities in het gebiedspaspoort hetzelfde. Op basis van die ambities zet het college een nieuwe koers uit. Zo’n grote ontwikkeling in de binnenstad vraagt iets van iedereen, ook van de roeivereniging. Gewoon ge-DREVEN verzocht om vandaag duidelijkheid te krijgen over de roeivereniging. Die wordt deels gegeven in het raadsvoorstel. Verder vormt de intentieovereenkomst de basis om met de vereniging te zoeken naar alternatieve locaties. De heer Kagie (Leefbaar ’s-Hertogenbosch) vraagt waar de blokkade zit om de roeivereniging op de huidige locatie te houden. Wethouder Craste antwoordt dat het huidige gebouw van de roeivereniging botst met het uitvoeren van alle ambities in het gebiedspaspoort.

Bovendien kan de roeivereniging er niet groeien, terwijl er nu al mensen op de wachtlijst staan en een deel van de nieuwe inwoners ook zal willen roeien. De heer Kagie (Leefbaar ’s-Hertogenbosch) stelt dat de roeivereniging slechts beperkte groei wil doormaken. Er komen lage en hoge woontorens op de kop van de Citadelpoort, waar ook de roeivereniging zit. Volgens hem is er voldoende ruimte voor beide.

5

Wethouder Craste antwoordt dat er nog veel meer functies op de Citadelpoort worden gepland, zoals een oeverpark. De heer Van Hattem (PVV) vraagt waarom alle ambities behouden blijven, als het college heeft besloten om een andere koers te gaan varen. Wat gaat het college nu doen? Gaat het college nieuwe afwegingen maken en de ruimte daarop afstemmen, inclusief eventueel ruimte voor de roeivereniging, of houdt het college vast aan de oude ambities en stelt de aanpassing niet zoveel voor? Wethouder Craste antwoordt dat het college de koers aanpast in de zin dat het Design Museum wordt geschrapt, maar dat het gebied wel ontwikkeld wordt volgens eerder vastgestelde ambities: betaalbare woningen, groen en culturele activiteiten. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) stelt dat het gebied nu al heel mooi groen is, inclusief de roeivereniging. Hij begrijpt niet dat er weer iets nieuws gecreëerd moet worden. Wethouder Craste reageert dat de plot heel groen moet worden. Er komt dus meer groen, omdat de mensen die daar wonen voldoende groen moeten hebben om er prettig te verblijven en iedereen aan het water kan zitten. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) herhaalt zijn vraag. Het is er al groen en men kan er al aan het water zitten. Er is een openbaar gebied, waar iedereen gratis kan verblijven.

Wethouder Craste benadrukt dat het alleen maar meer wordt, zodat iedereen kan genieten aan het water. Het lijkt haar een goed idee om er een horecavoorziening te maken. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) stelt dat het oeverpark aan de overkant van de Bossche Stadsdelta zit, maar niet op de locatie van de roeivereniging en vraagt of er een extra oeverpark op de plek van de roeivereniging komt. Wethouder Craste antwoordt dat het oeverpark vanaf de Citadelpoort loopt naar de Gamma. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) vraagt welke functie er op de huidige plek van de roeivereniging komt. Wethouder Craste antwoordt dat nog niet bekend is welke functie er precies op de plek van de roeivereniging komt. Daarover komt medio 2026 meer duidelijkheid. Als het college echter alle ambities in het gebied moet realiseren, waartoe de raad opdracht heeft gegeven, dan is er geen plek meer voor het huidige gebouw van de roeivereniging. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) vraagt wat het bezwaar is tegen een roeivereniging die goed is ingepast in het gebied, zeker gezien een van de plannen was om het thema ‘water’ voor het gebied te gebruiken. Hij zou graag teruggaan naar de oorspronkelijke benadering van het gebied rondom de Citadelpoort. Wethouder Craste antwoordt dat water een belangrijk onderdeel wordt van de Bossche Stadsdelta en dus ook voor de Citadelpoort.

De opzet is dat iedereen van het water kan genieten. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) vindt dat geen antwoord. De roeivereniging staat op de plek waar het Design Museum was gepland. Waarom wilde het college op die locatie een nietwatergebonden publiekstrekker realiseren, als water zo’n belangrijk thema is. Wethouder Craste antwoordt dat zij helemaal nog niet heeft aangegeven wat het college op die plek wil realiseren. Het wil alleen iets met het plot van het Design Museum kunnen doen. Mevrouw Van den Wildenberg (VOOR Den Bosch) vraagt of het wel een optie is dat de roeivereniging op dezelfde plek blijft, maar in een nieuw gebouw. Wethouder Craste antwoordt dat het inderdaad om het huidige gebouw gaat. Het college is in overleg met de roeivereniging over de mogelijkheden.

6

Mevrouw Van den Wildenberg (VOOR Den Bosch) concludeert dat het hele gebied rondom het Design Museum opnieuw wordt ingetekend. Wethouder Craste antwoordt dat er een nieuw plan komt, gebaseerd op dezelfde ambities voor het gebied. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vraagt waarom het college zo halsstarrig blijft zeggen dat de roeivereniging weg moet en dat de ambities intact blijven. Wethouder Craste antwoordt dat het college heeft besloten om aan de raad voor te leggen of de ambities voor de Citadelpoort behouden moeten worden. Een van de gevolgen daarvan is dat het huidige gebouw van de roeivereniging er niet kan blijven staan. De raad kan aangeven dat hij een nog opener gesprek wil voeren over het gebied. Mevrouw Van de Leemput (Bosch Belang) vraagt of de wethouder bereid is om te kijken of het gebouw van de roeivereniging aangepast kan worden, zodat de gewenste functies erin ondergebracht kunnen worden. Wethouder Craste is daartoe bereid, maar het voorstel aan de raad is dat de roeivereniging niet in het huidige gebouw kan blijven. De heer Huibers (Rosmalens Belang) vraagt of de wethouder kan aangeven wat voor plan medio 2026 aan de raad wordt voorgelegd. Wethouder Craste antwoordt dat er in 2026 wordt overlegd wat de gemeente precies wil met het plot van het Design Museum. Ze adviseert om eerst dat proces te volgen om verwarring te voorkomen.

Na de discussie in Q2 van 2026 volgt eind van het jaar scenariovorming, zodat de gemeenteraad uit diverse scenario’s kan kiezen. Wellicht heeft het college dan al wel een voorkeursscenario. De heer Van Silfhout (Volt) is blij met deze manier van werken, maar drie jaar geleden vroeg de raad al om scenario’s voor de Citadelpoort. Kan de wethouder inzicht geven in het proces, waardoor nu ineens wel scenario’s worden opgesteld? Wethouder Craste erkent dat het een vreemd moment is om een dergelijk besluit te nemen. In principe is met de raad afgesproken dat er een voorlopig ontwerp komt, waarover de raad kan beslissen. Door de oplopende bouwkosten en het verwachte exploitatietekort is echter besloten om het traject met het Design Museum stop te zetten. De heer Van Silfhout (Volt) stelt dat gestegen kosten en gebrek aan draagvlak argumenten zijn om het traject te stoppen. Volt vindt dat het college zich gedraagt als passagier van het besluit in plaats van als regievoerder. Draagvlak moet actief worden opgebouwd. De fractie vraagt wat er is misgegaan in de zoektocht naar draagvlak voor het Design Museum. Wethouder Craste antwoordt dat het college niet in staat is geweest om de stad verliefd te laten worden op het nieuwe Design Museum. Waar dat door komt, is moeilijk te bepalen.

De heer Van Silfhout (Volt) vindt het juist belangrijk om te weten wat er is misgegaan, om te voorkomen dat het opnieuw gebeurt. Wethouder Craste vindt dat een terechte constatering. Het college wil dit samen met de stad en met de raad onderzoeken. Het is echter altijd zo dat niet iedereen blij wordt van zo’n grote gebiedsontwikkeling. Met het bouwen van 4.800 woningen in een klein gebied moeten omwonenden inschikken en dat is niet altijd gemakkelijk. De gemeente moet echter kijken naar de gehele ontwikkeling van de stad. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) denkt dat de wethouder klem zit tussen de toezegging om de ambities in het gebiedspaspoort te realiseren en het uitvallen van het Design Museum. Hij twijfelt of het verstandig is om een gebouw neer te zetten, zonder te weten wat erin komt.

7

Wethouder Craste antwoordt dat ze niet klem zit, omdat de Citadelpoort onderdeel is van een groter geheel. Het college wil het gesprek nog aangaan over wat men beschouwt als een geschikte publiekstrekker. Dat kan een gebouw zijn, maar ook een evenementenplein. De heer Kagie (Leefbaar ’s-Hertogenbosch) begrijpt dat de wethouder eind 2026 met scenario’s komt. Hij vraagt of een denkbaar scenario is: 185 woningen op de kop van de Citadelpoort, een evenemententerrein, het oeverpark en de roeivereniging. Wethouder Craste spreekt zich nog niet uit over scenario’s, want ze wil eerst gesprekken voeren met alle betrokkenen. De heer Huibers (Rosmalens Belang) vraagt waarom het zo belangrijk is om het gebied over de Dieze bij de binnenstad te betrekken. Wethouder Craste antwoordt dat het gebied onderdeel wordt van de brede binnenstad. In de historische binnenstad zijn weinig mogelijkheden. Bovendien wil niet iedereen in de historische kern wonen. Het proces van uitbreiding is al lang geleden ingezet met het Paleiskwartier. Nu zijn het stationskwartier en de Bossche Stadsdelta aan de beurt. De sprong over de Dieze is dan belangrijk om een robuuste binnenstad te krijgen. De heer Elders (D66) vraagt waarom het huidige gebouw van de roeivereniging niet voldoet aan de ambities voor het gebied.

Wethouder Craste antwoordt dat het niet lukt om alle ambities op de kleine plot te realiseren als het gebouw van de roeivereniging daar staat. De heer Elders (D66) begrijpt dat het college speelruimte nodig heeft om het gebied in te richten. Hij vraagt hoe voorkomen kan worden dat raad en college over het specifieke gebouw van de roeivereniging blijven spreken, terwijl het gaat om alle opgaven die de gemeente in dat gebied heeft. Wethouder Craste vindt het belangrijk om de plot Citadelpoort te zien binnen de bredere ontwikkeling van de stad. Ze vraagt of D66 bedoelt dat de Spoorzone en de Bossche Stadsdelta meegenomen moeten worden in de gebiedsontwikkeling. De heer Elders (D66) zou dat inderdaad willen, maar vraagt ook om in het gebied perspectief te bieden aan de roeivereniging. Wethouder Craste begrijpt dat. De motie van het CDA vraagt ook om samen met de roeivereniging scenario’s te bedenken. Mevrouw Lipman (CDA) vraagt of de wethouder bekend is met de schetsen die de roeivereniging heeft gemaakt. Wethouder Craste antwoordt dat de tekeningen niet bekend zijn bij de gemeente, terwijl er al vier jaar wordt nagedacht wat er mogelijk is op het betreffende plot. Er zijn dus al veel scenario’s de revue gepasseerd. Mevrouw Lipman (CDA) vraagt of de wethouder bereid is om het scenario van de roeivereniging mee te nemen.

Wethouder Craste is bereid om de plannen met de roeivereniging te bespreken. Gevraagd was hoe het college de doorontwikkeling van het Design Museum voor zich ziet. Momenteel wordt een verkenner aangewezen om de mogelijkheden te inventariseren. Er blijft namelijk een ruimtevraag bestaan bij het Design Museum en het Noordbrabants Museum. Ze benadrukt dat het Design Museum een belangrijke speler is in het culturele klimaat van Den Bosch. De heer Van Haren (VVD) vraagt of de verkenner uit de ambtelijke organisatie komt of dat er extern iemand wordt aangetrokken.

8

Wethouder Craste antwoordt dat gekozen is voor een externe, onafhankelijke deskundige. Eind januari verwacht het college een advies te ontvangen. De heer Van Hattem (PVV) is verbaasd over dit bericht en vindt het vreemd dat het niet is meegenomen in het raadsvoorstel. Misschien komt er in januari alsnog een advies om het Design Museum in een nieuw gebouw te vestigen en is dit hele proces alleen maar een schijnbeweging. Wethouder Craste is geen voorstander van schijnbewegingen. De verkenner gaat inventariseren wat de ruimtevraag is van de musea. Het is nog niet bekend of er een gebouw nodig is, of dat het meer gaat om een inhoudelijke doorontwikkeling van de musea. De groei van 160.000 naar 200.000 inwoners vraagt ook iets van de culturele infrastructuur. Een verkenning daarnaar loopt parallel, maar zal langer duren. De heer Van Hattem (PVV) hoort enerzijds dat er een ruimtevraag is en anderzijds dat nog onderzocht moet worden of er een ruimtevraag is. Ondertussen blijft het geld in het structuurfonds zitten. De PVV hoort graag hoe groot de kans is dat er volgend jaar alsnog besloten wordt om een nieuw museum te gaan bouwen. Wethouder Craste had niet bedoeld te zeggen dat er een ruimtevraag is. Er is wel in bestuurlijke overleggen aangegeven dat de musea behoefte hebben aan meer ruimte. Momenteel is er geen budget beschikbaar voor het Design Museum.

Er ligt alleen een kostenraming, maar die stond er al op in de verkenningsfase. Dat het college nu van de planfase naar een nieuwe verkenningsfase gaat, verandert daar niets aan. De heer Van Hattem (PVV) had gevraagd in hoeverre de intentieovereenkomst ziet op huisvesting en naar de aanbesteding van het consortium voor ontwerpers. Wethouder Craste antwoordt dat in de intentieovereenkomst staat dat de gemeente het gebouw voor de aankoopprijs kan terugkopen. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vraagt welke criteria gelden voor het terugkopen van het gebouw. Op basis van welke criteria wordt besloten dat het niet haalbaar is. Wethouder Craste benadrukt dat het traject met de verkenner pas een eerste stap is. Het is niet zo dat dan al besloten wordt of het pand wordt teruggekocht. Er zijn geen criteria opgesteld, maar ‘onhaalbaar’ lijkt haar een duidelijk criterium. Mevrouw Lipman (CDA) vraagt hoe het college aankijkt tegen de onzekerheid van de alternatieve locatie, bijvoorbeeld in de communicatie met het waterschap. Wethouder Craste weet dat het op ambtelijk niveau niet lukt om afspraken te maken met het waterschap. Daarom wordt het bestuurlijk opgeschaald om hierover een uitspraak te maken, zodat er perspectief ontstaat voor de roeivereniging.

Over de vraag van de PVV over de aanbesteding zegt de wethouder dat momenteel wordt onderzocht wat de gevolgen zijn voor de aanbesteding. Het proces kan altijd gestopt worden, maar de gemeente wil wel vaart houden in de gebiedsontwikkeling. De voorzitter geeft de commissie de gelegenheid om te spreken in tweede termijn. Tweede termijn De heer Kagie (Leefbaar ’s-Hertogenbosch) zegt dat Leefbaar vooral het wonen belangrijk vindt, maar ook graag ziet dat een oeverpark, een festivalterrein en de roeivereniging een plek vinden in de plannen. De wethouder vindt het nog te vroeg om zich uit te spreken over scenario’s, maar Leefbaar hoort graag of zij bereid is om de roeivereniging mee te nemen in de scenario’s. Mevrouw Hoekstra (PvdA) zou de vraag willen omdraaien. Volgens het college is er binnen de ambities geen plek voor de roeivereniging. Welke ambitie zou de heer Kagie willen laten vervallen om de roeivereniging in het gebied te houden? De heer Kagie (Leefbaar ’s-Hertogenbosch) antwoordt dat hij 185 tot 200 woningen op de kop van de Citadelpoort wil zien, met een oeverpark, de roeivereniging en een festivalterrein.

9

Mevrouw Hoekstra (PvdA) vraagt opnieuw welke ambitie Leefbaar zou laten vervallen. De heer Kagie (Leefbaar ’s-Hertogenbosch) stelt dat door het schrappen van het Design Museum voldoende ruimte ontstaat voor alle functies op die locatie, inclusief de roeivereniging. Mevrouw Lipman (CDA) had al van de wethouder begrepen dat zij bereid is om het scenario met de roeivereniging te overwegen. De heer Kagie (Leefbaar ’s-Hertogenbosch) hoopt dat op 9 december a.s. klip-en-klaar duidelijk wordt, hoeveel ruimte wordt gegeven aan de roeivereniging, zodat zij niet weer een jaar moet vechten voor ruimte. Mevrouw Lipman (CDA) vindt dat geen antwoord op haar vraag. De heer Kagie (Leefbaar ’s-Hertogenbosch) wil op 9 december borgen dat een variant met de roeivereniging wordt toegevoegd aan de scenario’s. De heer Van Silfhout (Volt) mist in de inbreng van Leefbaar de ambitie om ruimte voor makers en doeners te realiseren. Hij vraagt of de heer Kagie daarvan afscheid neemt in het plan voor de Citadelpoort. De heer Kagie (Leefbaar ’s-Hertogenbosch) vindt dat er veel cultuur zit in het programma voor de Bossche Stadsdelta. Het Design Museum vond Leefbaar nogal over the top. Hij vindt het prima dat er atelierruimtes komen voor kunstenaars, maar hij kan zich niet voorstellen dat het met nieuwbouw mogelijk is om betaalbare ateliers te realiseren.

De heer Van Silfhout (Volt) stelt dat in het plan staat dat er atelierruimte komt en vraagt of Leefbaar daar afstand van wil doen. De heer Kagie (Leefbaar ’s-Hertogenbosch) benadrukt dat het ondenkbaar is dat er betaalbare atelierruimte wordt gerealiseerd. De heer Huibers (Rosmalens Belang) erkent dat het een zeer dure locatie is. Alles moet geld kosten voor de gemeente, of het moet kostendekkend worden gerealiseerd. Hij vraagt waar de voorkeur van Leefbaar ’s-Hertogenbosch naar uitgaat. De heer Kagie (Leefbaar ’s-Hertogenbosch) herhaalt dat zijn voorkeur uitgaat naar woningbouw met zoveel mogelijk sociale huurwoningen, de roeivereniging, een festivalterrein en het oeverpark. De heer Huibers (Rosmalens Belang) vraagt of dat allemaal kostendekkend kan. De heer Kagie (Leefbaar ’s-Hertogenbosch) denkt dat een appartementengebouw niet kostendekkend zal zijn, maar een festivalterrein is goedkoper dan een museum. Leefbaar hoort graag of het college bereid is om het verantwoordingsdossier aan de raad te doen toekomen over het proces dat de afgelopen 3,5 jaar is doorlopen. Volgens het raadsvoorstel wordt er door onvoorziene omstandigheden afscheid genomen van het nieuwe Design Museum. Het zijn echter geen onvoorziene omstandigheden, maar het college is niet in staat om te presteren, zoals in artikel 8 van de intentieovereenkomst is verwoord.

Daar moet snel duidelijkheid over komen, want het Design Museum heeft recht op een toekomstperspectief. De heer Huibers (Rosmalens Belang) vraagt of Leefbaar ’s-Hertogenbosch bereid is om budget beschikbaar te stellen als uit de inventarisatie blijkt dat het Design Museum niet in het huidige pand kan blijven. De heer Kagie (Leefbaar ’s-Hertogenbosch) antwoordt dat de gemeente € 14 miljoen heeft ontvangen om het museum te verplaatsen. Als voor dat bedrag de begane grond van het V&Dpand kan worden verkregen, zou dat een oplossing kunnen zijn voor het museum. Een nieuw traject om het hele museum te verplaatsen, ziet Leefbaar niet zitten. Dat is ook niet nodig, want het Design Museum floreert als nooit tevoren.

10

De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vraagt of de synergie met het Noordbrabants Museum de reden kan zijn dat het Design Museum tegenwoordig goed floreert. De heer Kagie (Leefbaar ’s-Hertogenbosch) kan zich dat goed voorstellen. De opname in het Museumkwartier vindt hij nog steeds een wijs besluit. De heer Van Haren (VVD) vindt het verhuizen van de roeivereniging of behouden op de huidige plek geen doel op zich. Dat geldt ook voor andere functies, zoals de culturele makers. Als de roeivereniging past binnen de ambities, is dat mooi. Als dat niet mogelijk is, steunt de VVD de zoektocht naar een alternatieve locatie. Op 9 december a.s. wil de VVD het voorliggend besluit nemen, om daarna met het gebiedspaspoort en de verkenning van de functies aan de slag te gaan. De heer Roovers (SP) merkt op dat het vasthouden aan het bestaande gebiedspaspoort volgens het college automatisch leidt tot het verhuizen van de roeivereniging. De SP zou daarom liever het gebiedspaspoort opnieuw ter discussie stellen. De heer Van Haren (VVD) vindt dat op zich geen probleem, maar het standpunt van de VVD, dat in het gebiedspaspoort goed is opgenomen, zal niet veranderen. Het vasthouden aan het gebiedspaspoort is echter iets anders dan het inrichten van het gebied.

De wethouder heeft al wel toegezegd dat ze wil kijken hoe alle functies in het gebied zo goed mogelijk met elkaar verenigd kunnen worden, zonder te tornen aan de ambities die de gemeenteraad heeft vastgesteld. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) vindt het niet duidelijk of de VVD nu geheel achter de ambities en het gebiedspaspoort staat of dat het gebiedspaspoort nog ter discussie kan worden gesteld. De heer Van Haren (VVD) antwoordt dat de VVD volmondig heeft ingestemd met het gebiedspaspoort, omdat het goede ambities bevat. De argumenten om ermee in te stemmen, zijn niet veranderd door het nu voorliggende raadsbesluit. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) stelt dat het fundament van het gebiedspaspoort volledig verdwenen is. Waarom wil de VVD het dan nog steeds in stand houden? De heer Van Haren (VVD) herhaalt dat de ambities voor de VVD gelijk zijn gebleven. Dat het Design Museum eruit gehaald is, vindt de VVD een verstandig besluit. Het leidt ertoe dat opnieuw gekeken moet worden hoe alle ambities een plek kunnen krijgen in de plannen. Het zou mooi zijn als de roeivereniging in de plannen kan worden opgenomen, maar het is geen voorwaarde voor de VVD. De heer Roovers (SP) vond de wethouder heel duidelijk: eerst moet de raad onderling in gesprek over de vraag wat men wil met het gebied.

Als de ambities onveranderd blijven, is er geen plek voor de roeivereniging op de huidige locatie. De raad heeft dus alle ruimte om zich af te vragen of alle ambities nog wel opportuun zijn. De SP zou graag de ambities bijstellen. Voor de fractie is de eerste prioriteit woningbouw en de tweede prioriteit het behoud van wat er al is, zijnde de roeivereniging. Verder is alles nog bespreekbaar. De SP zou bijvoorbeeld graag willen heroverwegen om het Citadelhofje te behouden. Voor de heer Roovers is het nog helemaal niet in beton gegoten dat het Ravelijn wordt hersteld en dat er een publiekstrekker komt. De SP zou graag over alles opnieuw willen nadenken, om daarna zorgvuldig aan de slag te gaan. De heer Van Haren (VVD) vraagt of de SP zich ervan bewust is dat ook een eventuele nieuwe publiekstrekker langs de meetlat van haalbare investering en exploitatie gelegd moet worden. De heer Roovers (SP) begrijpt dat, maar hij wil eerst de fundamentele vraag stellen of de gemeente een publiekstrekker wil in dat gebied. Volgens de SP is dat niet nodig, want het gebied is al levendig genoeg. Mevrouw Hoekstra (PvdA) merkt op dat de huidige binnenstad uitbreiding behoeft en vraagt hoe de SP het voor zich ziet als er bij de Citadelpoort alleen een woonwijk wordt gebouwd. De

11

bedoeling is toch dat het gebied een verlengstuk wordt van de historische binnenstad, zodat de druk wordt verdeeld en de leefbaarheid in de binnenstad wordt vergroot. De heer Roovers (SP) is het er niet mee eens dat de binnenstad te krap is. Er is veel leegstand in het centrum, dus ruimtegebrek lijkt er niet te zijn. Bovendien verwacht hij niet dat de Citadelpoort als centrum gaat fungeren, hij kan zich niet voorstellen dat mensen straks bij de Citadelpoort carnaval gaan vieren. Mevrouw Hoekstra (PvdA) vraagt zich af of de heer Roovers kennisgenomen heeft van de informatie over piekbelasting in de binnenstad. Daaruit blijkt wel iets anders. Zij kan zich overigens wél voorstellen dat mensen over enkele jaren carnaval vieren in het nieuwe centrum. Daarvoor is het wel nodig om nu goede randvoorwaarden te creëren die leiden tot een levendig gebied. De heer Roovers (SP) zou de publiekstrekker nog niet willen invullen met ‘geschikt voor carnaval’. Niemand weet nog wat de publiekstrekker gaat inhouden. De SP redeneert vanuit de behoefte van de Bosschenaar. Die heeft vooral behoefte aan woningen. Mevrouw Korver (GroenLinks) denkt dat niemand het betwist dat woningbouw de hoogste prioriteit heeft. Maar alleen woningen zijn onvoldoende voor een leefbaar gebied. Ze vraagt of de SP zich kan voorstellen dat woningen en de roeivereniging onvoldoende zijn voor mensen om er prettig te leven.

De heer Roovers (SP) antwoordt dat het een heel groot gebied is. Mensen hebben voorzieningen nodig, maar dat betekent niet dat alle ambities die de coalitie heeft geformuleerd in dat gebied moeten worden gerealiseerd. Mevrouw Korver (GroenLinks) had dat niet gevraagd. Ze vraagt opnieuw of de SP vindt dat er meer nodig is dan woningen om een levendige wijk te realiseren en dat een publiekstrekker daar onderdeel van uit zou kunnen maken. De heer Roovers (SP) reageert dat hij niet wil instemmen met een publiekstrekker als niemand kan vertellen wat dat precies is. Er zijn woningen en voorzieningen in het gebied nodig en daar wil de SP over besluiten. De heer Elders (D66) vraagt hoe de SP woningbouw wil realiseren als het Citadelhofje en de roeivereniging behouden moeten blijven. De heer Roovers (SP) antwoordt dat de publiekstrekker, het Ravelijn en de parkeergarage van hem mogen vervallen ten gunste van woningbouw. De heer Elders (D66) hoort graag hoe de SP wil borgen dat de honderden woningen die er gebouwd moeten worden een plek kunnen krijgen in het gebied. De heer Roovers (SP) heeft hier al meermaals op geantwoord dat de publiekstrekker, het Ravelijn en de parkeergarage mogen vervallen. Dan moet de coalitie wel voldoende lef en ambitie hebben om het gebiedspaspoort aan te passen. De heer Huibers (Rosmalens Belang) vraagt wat de SP verstaat onder voorzieningen.

De heer Roovers (SP) bedoelt hiermee supermarkten, buurtcentra, groen en ontmoetingsruimte. Een museum vindt hij een voorziening boven de schaal van de buurt. Dat hoeft van hem niet in een woonwijk. De heer Huibers (Rosmalens Belang) vraagt of de SP zich kan voorstellen dat dit gebied een functie gaat krijgen die uitstijgt boven dat van een woonwijk. Hij verwacht dat er ook mensen van buiten de stad naartoe getrokken worden. De heer Roovers (SP) zou dat best willen, maar heeft er niet alles voor over. De SP wil daarvoor niet het Citadelhofje slopen.

12

Hij rondt zijn betoog af met de opmerking dat de SP in de raadsvergadering van december niet alleen de culturele ambities, maar ook de ruimtelijke ambities van het gebied zou willen herzien. Mevrouw Hoekstra (PvdA) stelt dat een gebied pas leeft als er wat te doen is. Zeker als er veel bebouwing is, heeft een wijk groen en ontmoetingsplekken nodig. De gemeente heeft de verantwoordelijkheid om veel mensen van een huis te voorzien, dus dat betekent relatief kleine woningen, die dicht op elkaar staan. De openbare ruimte eromheen moet dus prettig zijn om te vertoeven. De Bosschenaar klaagt al jaren over de lelijke Diezebrug en het armoedige stadsaanzicht aan die kant. Het is een stil en doods stukje stad. Nu wordt het gebied ontwikkeld, maar van de raad moet vervolgens alles blijven zoals het is. Dat verbaast de PvdA. De fractie wil graag een levendige wijk creëren voor de toekomstige bewoners, liefst met een roeiclub waar iedereen lid van kan worden. De heer Van Hattem (PVV) hoort allerlei vage vergezichten van de PvdA, maar in het gebied is helemaal geen plek opgenomen voor de roeivereniging. Hoe kunnen mensen dan plezier maken in een roeiboot op het water? Mevrouw Hoekstra (PvdA) heeft de toezegging gehoord dat er binnen het gebied wordt gezocht naar een locatie voor de roeivereniging. Dat lijkt de PvdA heel belangrijk.

De heer Van Hattem (PVV) vindt het veel logischer om de vereniging op de huidige plek te laten zitten. Elders in het gebied kan nog voldoende geschoven worden met woningbouw en voorzieningen. Hij vraagt wat de meerwaarde is om de roeivereniging te verplaatsen ten gunste van nieuwbouw. Mevrouw Hoekstra (PvdA) vindt, net als de VVD, dat het doel niet is dat de vereniging wel of niet op een bepaalde plek moet zitten. Het gaat erom dat het gebied wordt ontwikkeld op basis van bepaalde ambities. Als dat niet te combineren is met het vestigen van de roeivereniging, dan moet de vereniging maar verplaatst worden. Het college moet hierover goed in gesprek treden met de roeivereniging. De heer Van Hattem (PVV) vindt dat de PvdA de zaak omdraait: ze zegt dat de roeivereniging er niet per se hoeft te blijven. De PVV stelt liever dat het college zijn ambities niet per se op de plek van de roeivereniging hoeft te realiseren. Mevrouw Hoekstra (PvdA) benadrukt dat er de komende jaren 40.000 extra Bosschenaren moeten worden gehuisvest. De gemeente moet daarom gebieden durven te ontwikkelen om de stad klaar te maken voor de toekomst. Als dat niet gebeurt, leidt dat tot onleefbare wijken of tot grote groepen woningzoekenden. De heer Van Silfhout (Volt) vraagt hoe de PvdA denkt draagvlak te creëren als ze de Citadelpoort nu een 'doods stukje stad' noemt.

Mevrouw Hoekstra (PvdA) vindt dat het gebied ’s avonds niet bepaald levendig is. Ze gelooft dat het mogelijk is om het te ontwikkelen tot een levendig gebied, waar men kan recreëren. De heer Van Silfhout (Volt) begrijpt dat, maar vindt het onverstandig om het nu een “doods stukje stad” te noemen. Mevrouw Hoekstra (PvdA) vindt dat het gewoon benoemd mag worden. Soms heeft een woonwijk niet de reuring die de gemeenteraad zou willen. In dat geval kan het ontwikkeld worden tot een meer levendig gebied. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) vindt de wens van enerzijds woningbouw met recreatiemogelijkheden in het groen en anderzijds reuring en levendigheid haaks op elkaar kunnen staan. Waar geeft de PvdA de voorkeur aan als er keuzes moeten worden gemaakt. Mevrouw Hoekstra (PvdA) vindt juist dat er in de ontwerpen een mooie balans wordt gevonden tussen enerzijds een evenemententerrein en horecavoorzieningen en anderzijds een groene buitenruimte.

13

Mevrouw Samshuijzen (PvdD) vraagt of het niet verstandig is om het gebiedspaspoort opnieuw te bespreken, zodat belangrijke functies voorrang krijgen, nu de publiekstrekker eruit gaat. Mevrouw Hoekstra (PvdA) is het daar niet mee eens. Het debat wordt gevoerd over de publiekstrekker. Ze is er geen voorstander van om de ambities voor de rest van het gebied opnieuw ter discussie te stellen, waardoor alle plannen vertraging oplopen. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) denkt dat de roeivereniging met een paar kleine aanpassingen een prima publiekstrekker kan zijn voor het gebied. Mevrouw Hoekstra (PvdA) vindt het prima als dat mogelijk is. Een probleem is wel dat de vereniging niet verder kan groeien, terwijl het aantal inwoners toeneemt. Het lijkt haar juist verstandig als de vereniging verhuist naar een plek waar ze weer nieuwe leden kan verwelkomen. De heer Kagie (Leefbaar ’s-Hertogenbosch) merkt op dat het merendeel van de raad vindt dat op de kop van de Citadel een appartementencomplex met sociale huurwoningen moet komen. Samen met de roeivereniging, het oeverpark en een festivalterrein past dat toch niet in het beeld van de PvdA? Mevrouw Hoekstra (PvdA) is niet bereid om ambities uit het gebiedspaspoort te laten varen om iets op die plek te houden. Als het lukt om de roeivereniging in te passen, zonder concessies te doen aan de ambities, vindt de PvdA dat prima.

Het hogere doel moet echter niet zijn om de vereniging op de huidige locatie te houden. De heer Kagie (Leefbaar ’s-Hertogenbosch) verwacht de PvdA op 9 december aan zijn zijde te vinden. Mevrouw Hoekstra (PvdA) reageert daarop met de opmerking “dat gaan we zien”. Andere steden doen het al: veranderen. Bosschenaren vinden het echter spannend, maar volgens de PvdA is het mogelijk als het college wat lef toont. De heer Huibers (Rosmalens Belang) vindt het wat ver gaan om te zeggen dat heel Den Bosch verandering moeilijk vindt. Het gaat om een klein stukje van de stad, waarover beslist moet worden hoe het ingericht gaat worden. Mevrouw Hoekstra (PvdA) stelt vast dat de gemeenteraad bij grote ontwikkelingen vaak te veel inzoomt op de details en daarin blijft hangen. Zij zou graag op een hoger niveau naar het gebied kijken, zelfs als de roeivereniging daar de dupe van wordt. De heer Huibers (Rosmalens Belang) benadrukt dat de kritiek op de plannen rondom de verhuizing van het Design Museum niet door gebrek aan lef of door angst voor verandering werd ingegeven. Het was terechte kritiek op een slecht uitgewerkt plan. De voorzitter hoort geen vraag en beëindigt de discussie door een korte pauze in te lassen.

De heer Van Hattem (PVV) wil echt stoppen met het nieuwe Design Museum en dus geen schijnbeweging met een “publiekstrekker” die er na de gemeenteraadsverkiezingen weer ingefietst wordt. Er moet ook gestopt worden met de aanbesteding voor ontwerpers van de Citadelpoort, inclusief Design Museum. Het plan moet uit het structuurfonds worden gehaald en er hoeft geen verkenner te worden ingezet. De PVV hoort graag hoe de opdrachtverlening en de onderzoeksvraag voor de verkenner luiden en wat de status en het doel van zijn advies worden. De roeivereniging wil graag op de huidige plek blijven. De PVV vraagt zich af waarom de coalitie zo halsstarrig blijft vasthouden aan alle ambities, waardoor de roeivereniging moet vertrekken. En wat wil de wethouder in 2026 nog gaan ophalen in de stad door middel van dialogen als de ambities en plannen al vaststaan? Moet de functie van “eyecatcher” nog overeind blijven? Volgens het handvest informatievoorziening moet bij het project een informatiedossier beschikbaar zijn. De PVV ontvangt dit graag voor de raadsvergadering van 9 december a.s. De heer Van Haren (VVD) hoort vooral wat de PVV niet wil en vraagt wat de PVV wel wil realiseren in het gebied.

14

De heer Van Hattem (PVV) wil een integrale herziening van het gebiedspaspoort, zodat alles opnieuw kan worden afgewogen nu het Design Museum is geschrapt. De heer Van Haren (VVD) vraagt welke functies de PVV graag zou zien in de plannen. De heer Van Hattem (PVV) antwoordt dat hij de roeivereniging en het Citadelhofje wil behouden. De woningbouwopgave kan in andere delen van het gebied worden gezocht, bijvoorbeeld bij de Gamma of op de plek waar nu de moskee staat. Mevrouw Korver (GroenLinks) vraagt of de heer Van Hattem het reëel vindt om het college te vragen om binnen twee weken het projectdossier op te leveren. De heer Van Hattem (PVV) vindt dat het projectdossier bij het raadsvoorstel hoort te zitten. Er wordt namelijk door het college aan koppelverkoop gedaan: het Design Museum wordt geschrapt, maar er wordt ook een besluit gevraagd over het verplaatsen van de roeivereniging en enkele andere aspecten. Mevrouw Korver (GroenLinks) stelt dat er al veel informatie is aangeleverd en hoopt dat de PVV geen onhaalbare eisen gaat stellen. De heer Van Hattem (PVV) vindt het helemaal niet onhaalbaar. Hij wil alleen het dossier met alle beschikbare informatie ontvangen.

De PVV overweegt amendementen op de volgende onderwerpen: - stoppen met de aanbesteding voor de ontwerpers; - schrappen van het Design Museum uit het structuurfonds; - behoud van de roeivereniging op de huidige locatie. De PVV overweegt moties over: - een integrale heroverweging van het gebiedspaspoort; - geen nieuwe huisvesting als inzet voor de verkenner; - behoud van het Citadelhofje. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) is blij met de halsstarrige opstelling van de coalitiepartijen, want dat is een goede inzet voor de gemeenteraadsverkiezingen. De opmerking van de PvdA dat de Citadelpoort over enkele jaren de plek wordt waar men carnaval gaat vieren, vindt hij de grootst mogelijke onzin. Mevrouw Hoekstra (PvdA) gaf dat als voorbeeld voor de levendigheid in het gebied. Jonge mensen willen daar ook kunnen genieten van cafés en terrassen. En als het er gezellig is, kan er ook carnaval gevierd worden. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) gaat er verder niet op in. De heer Elders (D66) vraagt de heer Van Creij om de uitspraken van een ander commissielid niet te beoordelen als “de grootst mogelijke onzin”. Verder is het niet zo dat de coalitiepartijen halsstarrig achter de wethouder staan. Ze staan echter achter de ambities die eerder door de raad zijn vastgesteld voor het gebied.

De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) herhaalt dat het fundament onder het gebiedspaspoort is verdwenen en dat de discussie daarom opnieuw gevoerd moet worden. Wellicht komt de raad dan bij dezelfde conclusie uit, maar hij wil niet halsstarrig vasthouden aan iets waarvoor geen draagvlak meer is. De heer Elders (D66) vraagt of de heer Van Creij het halsstarrig vindt dat D66 de woningzoekenden een plek in de stad wil geven. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) reageert dat die 175 woningen die op de Citadelpoort waren gepland, best verdeeld kunnen worden over de 4.800 woningen die elders worden gebouwd.

15

De heer Huibers (Rosmalens Belang) vraagt wat gewoon ge-DREVEN bedoelt met de uitspraak dat er een ambitie is weggevallen. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) bedoelt dat het Design Museum als publiekstrekker is weggevallen. De heer Huibers (Rosmalens Belang) denkt dat de functie “publiekstrekker” niet is vervallen en dat het Design Museum slechts een mogelijke invulling was van de publiekstrekker. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) verwijst naar het coalitieakkoord waarin letterlijk staat dat het Design Museum de publiekstrekker is in het gebied. De heer Huibers (Rosmalens Belang) vraagt of gewoon ge-DREVEN vindt dat er gewoon een publiekstrekker moet komen, ongeacht wat het is. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) antwoordt dat er wat hem betreft niet per se een publiekstrekker hoeft te komen. Als de wijk voldoende aantrekkingskracht heeft voor mensen om er te gaan wonen, is dat voldoende. In plaats van een publiekstrekker kunnen er ook woningen worden gebouwd. Diverse fracties willen dat het een groen gebied is, waar ook levendigheid is. Volgens gewoon ge-DREVEN is er niets levendiger dan de roeivereniging. Mevrouw Korver (GroenLinks) is het met de PvdA eens dat de gemeenteraad aan de lat staat om een langetermijnperspectief te bieden aan de inwoners.

Als de stad op termijn 200.000 inwoners telt, zijn er nog meer woningen, werk- en onderwijsplekken en ontspanningsmogelijkheden nodig. De woningbouw wordt vooral binnen de stadsgrenzen gerealiseerd om de buitengebieden voor andere doelen beschikbaar te houden, zoals waterberging. Tot nu toe mist ze in het debat het langetermijnperspectief. Met de lijn van het college wat betreft de roeivereniging gaat GroenLinks akkoord. De roeivereniging trekt geen mensen van buiten de gemeente en is dus niet de publiekstrekker die op de locatie van de Citadelpoort gewenst is. GroenLinks wil graag de volgende kaders meegeven voor het vervolgtraject: betrek de inwoners bij de planvorming en maak gebruik van de uitkomsten van het burgerberaad over participatie. Betrek niet alleen omwonenden, maar trek het breder. Zorg dat de invulling van de locatie aantrekkelijk wordt voor jongeren, want voor die doelgroep heeft de gemeente iets extra’s te doen. De heer Van Hattem (PVV) vindt het tegenstrijdig dat enerzijds gepleit wordt voor het betrekken van de inwoners bij de planvorming en dat anderzijds het gebiedspaspoort overeind gehouden moet worden met reeds vastgestelde ambities.

Hoeveel ruimte is er dan nog voor de inwoners? Is GroenLinks bereid om echt aan de inwoners te vragen wat zij willen via een referendum? Mevrouw Korver (GroenLinks) wil via een burgerberaad aan de inwoners vragen wat ze willen. Dat lijkt haar veel netter dan een referendum. De heer Van Hattem (PVV) vraagt wat er nog aangepast kan worden op basis van de participatie. Mevrouw Korver (GroenLinks) geeft kaders voor de invulling van de plek die vrijkomt doordat het Design Museum er niet komt. De heer Van Haren (VVD) vraagt welke waarde GroenLinks toedicht aan het reeds gevoerde participatietraject. Mevrouw Korver (GroenLinks) herhaalt dat ze kaders meegeeft voor de invulling van de Citadelpoort. Als er al participatie is geweest, is dat prima, maar er moet goed en breed naar het gebied worden gekeken. De heer Kagie (Leefbaar ’s-Hertogenbosch) vindt het vreemd dat GroenLinks de roeivereniging betitelt als een vereniging voor wat leden en familie.

16

Mevrouw Korver (GroenLinks) legt uit dat ze bedoelt dat de roeivereniging geen publiekstrekker is die mensen van buiten de stad naar de Citadelpoort trekt. Als het mogelijk is om de roeivereniging in de plannen in te passen, vindt GroenLinks dat prima. Maar het is geen alternatief voor het Design Museum. De heer Kagie (Leefbaar ’s-Hertogenbosch) benadrukt dat het niet gaat om één publiekstrekker, maar dat het gaat om het samenspel tussen functies. Mevrouw Korver (GroenLinks) vervolgt haar betoog met de laatste twee kaders: zorg dat het gebied aantrekkelijk wordt voor mensen met een kleine portemonnee, bijvoorbeeld door ontspanningsmogelijkheden zonder te hoeven consumeren. Als er gebouwd moet worden, dan moet dat zo toekomstgericht mogelijk gebeuren: Paris-proof, bio-based en circulair. Tot slot heeft GroenLinks nog een vraag aan de wethouder. In het voorliggende voorstel gaat het om de Citadelpoort. Kan de wethouder aangeven wanneer de raad iets kan verwachten over de huisvesting van het Design Museum. Het huidige pand is immers verkocht aan de provincie. De heer Elders (D66) sluit zich aan bij de vraag van GroenLinks. Voor D66 blijft een robuust en toekomstbestendig perspectief voor het Design Museum belangrijk. De fractie hoopt dat de verkenning snel wordt afgerond, zodat het museum zijn rol kan blijven waarmaken en het Den Bosch op de culturele kaart houdt.

D66 is voor het behoud van de roeivereniging, want sport hoort bij een vitale stad. De vraag is wel hoe het huidige gebouw past bij de ambities voor de Citadelpoort. D66 verwacht dat er wel plek is voor roeien, maar niet voor het huidige gebouw. Een nieuwe accommodatie zou ruimte moeten bieden aan recreatie, evenementen en andere initiatieven. De Citadelpoort moet een gebied worden van en voor iedereen. D66 zou samen met de roeivereniging willen kijken hoe dat bereikt kan worden. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) vraagt hoe D66 in het algemeen tegen de verenigingen en het verenigingsleven aankijkt. De heer Elders (D66) zal zich beperken tot de roeivereniging. Die heeft een vrij besloten karakter. ’s Avonds gebeurt er niets. In de huidige vorm kun je niet zeggen dat het de ambities waarmaakt die in het gebiedspaspoort zijn vastgeklikt. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) vindt dat geen antwoord op haar vraag. Welke waarde hecht D66 aan verenigingen en het verenigingsleven, waarover het college altijd zo hoog van de toren blaast. De heer Elders (D66) vindt verenigingen heel belangrijk voor de stad. Ze vormen een plek waar mensen elkaar ontmoeten, kunnen ontspannen en zichzelf kunnen ontwikkelen. De vraag is echter niet of de roeivereniging bestaansrecht heeft. Het gaat louter om de plek en het gebouw.