Verslag Commissie Sociaal 15 februari 2023

Commissie SOCIAAL Datum: Locatie: Aanwezig: Voorzitter Secretaris: (plv.) Commissieleden:

Collegeleden:

15 februari 2023 Raadzaal

J.J.M. Gersjes drs. E.A.A. Kerkhoff mw. I.E.F.M. van Beers, mw. M. Craste bc, J.J.E.L. van Creij, mw. mr. Y. Doǧan, S.J.A. Elders BA, L.A.J. van Griensven , mw. N.I. Hamerslag, F.J. van Haren, S.C. van Hasselt, mw. R.F. van der Kallen-van der Donk , ing. J.N. Kieft, mw. W.M. van de Leemput, mw. drs. E.W.M. van Opdorp, mw. W.A.M.H. Parijs, mr. S.J.M. Peters, W.J. Plasmeijer, A.P.R.G.M van Rosmalen, mw. E. Samshuijzen, ir. P.K. Schuurmans, A.C. van Silfhout, mw. C.K.J. Visscher, dhr. K.M. Vossen, mw. mr. C.H.A. van den Wildenberg, mw. J.J.M. van den Wildenberg, mw. dr. Y. van Zaalen R.J.J. Geers, M.J.J. van der Geld MSc, P. Slikker, mw. mr. M.A.B. Van der Sloot

Afwezig:

mw. A.M.W. van der Aa, O. Çifçi, F.G.F. van Genugten, A.W.J.A. van Hattem LLB, H.J.M. Mees

Verslaglegging

T. van der Aart, DemiSec

1.

Opening en mededelingen De voorzitter heet allen, fysiek en digitaal, van harte welkom bij de vergadering van de commissie Sociaal. Afwezig is de heer Çifçi, van de PvdA. Zijn plaats wordt ingenomen door de heren Peters en Vossen. De heer Van Hattem van de PVV is afwezig, hij wordt vervangen door de heer Van Griensven. Welkom aan mevrouw Van de Leemput, die vanavond aantreedt als commissielid van Bosch Belang.

2.

Vaststellen van de agenda Agendapunt 7, de uitnodiging tot zienswijze ontwerpcentrumregeling Jeugdhulp Noordoost-Brabant 2024 gaat naar de hamerstukken. Wethouder Geers is speciaal voor de discussienotitie van mevrouw Samshuijzen over de oevers Noorderplas aanwezig. Voorgesteld wordt dit punt te behandelen na de raadsvoorstellen. De commissie gaat daarmee akkoord. De agenda wordt gewijzigd vastgesteld.

3.

Vaststellen van het verslag van de commissie Sociaal van 18 januari 2023 Het verslag wordt ongewijzigd vastgesteld.

4.

Vaststellen van de lijst van toezeggingen en de lijst van openstaande moties De voorzitter constateert dat er geen opmerkingen over zijn. De lijst van openstaande moties en de lijst van bestuurlijke toezeggingen worden vastgesteld.

Raadsvoorstellen 5.

Zienswijze Kadernota 2024 GGD Hart voor Brabant Mevrouw J.J.M. van den Wildenberg (VOOR Den Bosch) leest als titel 'Gewoon gezond GGD', en dan gezondheid vanzelfsprekend maken. Met gezond bedoelt het stuk dat het normaal is om met

1

de gezondheid bezig te zijn en gezonde keuzes moeten de meest logische zijn. Dit zijn de eerste drie zinnen uit het stuk. Wat is normaal? Wat betekent gewoon gezond? Dat betekent voor iedereen iets anders. Publieke gezondheid gaat over het voorkomen van ongezondheid. Prachtige woorden, maar dit plan is nog niet helemaal definitief en papier is geduldig. Maar waar wordt dan 'ja' tegen gezegd. Dat is tegen het dienstenpakket met verplichte taken. Die zijn nodig, maar op dit moment vindt ze dat de GGD te erg is gericht op jeugd. Inderdaad, de jeugd heeft de toekomst, maar de ouderengezondheidszorg wordt in deze kadernota niet of nauwelijks besproken en dat terwijl heel Nederland vergrijst. Ze ziet graag dat de gemeente de ouderen ook opneemt in het preventieprogramma. Hoe staat de wethouder hier tegenover? Een aanvulling op het basispakket met 'Nu niet zwanger' wordt genoemd. Prima, waarom moet hier beleid op worden gemaakt? Ze stelt voor dat de landelijke partijen naar Den Haag gaan om te vragen of de anticonceptiepil weer in het basispakket kan. Dan kan deze aanvulling geschrapt worden en is er wellicht meer geld om in te zetten op de ouderengezondheidszorg. De heer Vossen (PvdA) hoort mevrouw Van den Wildenberg zeggen dat ouderen een beetje een hiaat in dit stuk zijn. Hij leest wel wat over plannen voor ouderen.

Is mevrouw Van Wildenburg van mening dat er te weinig over ouderen wordt gesproken, kijkend naar de diepte van de programma's die worden benoemd? Mevrouw J.J.M. van den Wildenberg (VOOR Den Bosch) vindt dat er zeker te weinig over ouderen wordt gesproken. Er staat expliciet in het stuk geschreven dat het onderwerp ouderen wordt opgeschort omdat er op dit moment even geen budgetruimte is. Ze vraagt de wethouder of er budgetruimte in het stuk kan worden geschreven. Iedereen wordt ouder, de jongeren hebben de toekomst, maar er moet ook een visie komen op mensen die vergrijzen. De heer Van Silfhout (Volt) vindt dat mevrouw vrij laconiek doet over 'Nu niet zwanger'. Vindt zij het programma nu wel belangrijk of niet? Mevrouw J.J.M. van den Wildenberg (VOOR Den Bosch) leest dat het programma op scholen wordt uitgerold, daar krijgen ze voorlichting en dergelijke. Dat hoort erbij. Maar het stukje 'Nu niet zwanger' kan gewoon door de scholen worden opgepakt, dat is altijd al zo gedaan. Het stuk heeft ook te maken met het feit dat mensen in arme- of achterstandswijken de anticonceptiepil niet kunnen betalen. Het is belangrijker om daarop in te zetten. Zorg dat de anticonceptiepil weer in het basispakket komt. Zij kan dat vanuit Den Bosch niet regelen, maar er zitten genoeg landelijke partijen in de raad die dat wel kunnen regelen.

De heer Schuurmans (VVD) spreekt door de actualisatie van het GGD-basispakket over een belangrijkere kadernota dan anders. Want sinds 2015 is het GGD-basispakket niet meer geactualiseerd. Nu is het tijd voor vernieuwing en experimenteren om mensen te bereiken en te helpen bij het maken van gezonde keuzes. Er ligt een sterke nadruk op preventie en het tegengaan van gezondheidsverschillen tussen wijken en onder inwoners. De Bossche VVD hoopt dat de focus van de GGD meer inwoners van de gemeente op het gebied van gezondheid bereikt. Hij hoopt dat de GGD daarmee de inwoners een kans biedt om met ondersteuning in goede gezondheid uit hun leven te kunnen halen wat ze eruit willen halen en daarmee de samenleving te bieden wat ze kunnen bieden. Het risico op dubbelingen in het aanbod van preventie en zorg baart hem zorgen. Dat is ook in de zienswijze vermeld. Zeker ook met de transitie van het lokaal accent naar de diensten binnen de keuze van het algemeen bestuur van de GGD en verschuiving van taken van de basisondersteuning naar het basispakket van de GGD. Hij citeert uit het bestuursakkoord: "Bij nieuw beleid kijken we eerst naar de mogelijkheden van oud voor nieuw." Het verstandige principe van oud voor nieuw bij nieuw beleid mist hij in de Kadernota 2024 voor de GGD Hart voor Brabant.

Met de actualisatie van het basispakket lijken er slechts taken bij te komen, zonder te benoemen of en zo ja welke oude taken worden afgestoten. Dan het financiële plaatje. De gemeentebijdrage stijgt in 2024 naar € 42,00 per inwoner, in 2019 was dat nog € 32,00 per inwoner. Een inwonersbijdrage in 2024 van meer dan € 6,5 miljoen. Het is daarom van belang om kritisch naar de oude taken te kijken en te zorgen dat het basispakket van De Bossche zorg betaalbaar zal blijven. In aanloop naar de definitieve wijziging bij het vaststellen van de begroting van de GGD, een startschot, vraagt hij de GGD en de wethouder om een kritische blik te werpen op het totaalpakket om de dubbelingen aan diensten en uitgaven te voorkomen, oud voor nieuw te omarmen en passende en betaalbare Bossche zorg mogelijk te maken. Vooralsnog is de Bossche VVD tevreden, met de nadruk in de kadernota van de GGD, op preventie en aanpak om gezondheidsverschillen tegen te gaan, maar graag ook wel de kritische

2

blik om dubbelingen te voorkomen. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) noemt de GGD de hoeder van de publieke gezondheid. Corona heeft duidelijk gemaakt dat gezondheid toch altijd op nummer 1 moet staan. Het is goed dat de GGD vol inzet op preventie. Hij mist uitdagingen voor de GGD. Hij gaat terug naar de aangenomen motie Gezond eten waarbij kinderen met een goed gevulde maag naar school gaan. Dat is nog steeds heel belangrijk. Een van de uitdagingen voor de GGD is het feit dat de vette hap goedkoper is dan de dagelijkse kost. Hij ziet daar een uitdaging voor de GGD in om daar aandacht aan te schenken. Onderbelicht is preventie op drugsgebruik en dit goed aan te pakken en duidelijk zichtbaar te maken. Met de brief en deze kanttekeningen kan gewoon ge-DREVEN instemmen. Mevrouw Van Opdorp (De Bossche Groenen) dankt de GGD voor de inzet om alle Bosschenaren gezond te houden en te krijgen. Het verdient aandacht om vanaf 2024 bij de zienswijze meer te werken met prestatie-indicatoren, zowel voor de basis als de aanvullende diensten. Het is van belang om rekening te houden met dubbele vergrijzing en daarmee de noodzaak van een focus op gezond ouder worden. Ze is benieuwd of de wethouder in de aanpak van Gewoon gezond om bestaande gezondheidsverschillen tegen te gaan in ieder geval ook het gegeven dat 2,5 miljoen Nederlanders laaggeletterd zijn wil meenemen richting de GGD.

Dat heeft impact op hun gezondheid. Naast ouderen wil De Bossche Groenen aandacht vragen voor jongeren, jongeren en de jongeren, als speerpunt. Extra aandacht voor de gezondheidsproblemen van jongeren. Want de nasleep van corona vertaalt zich in psychische, fysieke en sociale problemen. Ziet de wethouder een aanknopingspunt richting de GGD om zich extra in te zetten voor de jongeren die vanaf hun achttiende buiten de boot vallen van Jeugdhulp? Vorig jaar is door allerlei partijen nadrukkelijk gesproken over de aanpak van de drugsproblematiek. Kan de wethouder aangeven hoe het daarmee staat en of dit voldoende is geïmplementeerd? De heer Van Hasselt (SP) vindt voorkomen beter dan genezen en vraagt veel aandacht voor de sociaaleconomische gezondheidsverschillen en denkt dat het alleen kan als de marktwerking op nationaal niveau wordt aangepakt. Mevrouw Van der Kallen (Rosmalens Belang) vertelt dat Rosmalens Belang aanwezig bij de visiecafés in het najaar van 2022. Het blijkt dat de GGD goed heeft geluisterd want de belangrijke punten die hier door de raadsleden uit de regio zijn aangedragen staan nu als nieuwe diensten in het basispakket. Vooral de jeugdzondheidszorg krijgt extra aandacht en ze juicht dit van harte toe. Daar valt van alle kanten nog veel te verbeteren. Het is goed als de GGD vaker aanwezig is op scholen om proactief te kunnen werken.

Vroegsignalering is al vaker besproken. Dat is wat je zo kunt bereiken. Signaleren is het begin en samenwerken door de school, de eerstelijnszorg en iedereen die bij de jeugd betrokken is, is net zo belangrijk. Ze hoopt dat de GGD ook hier kansen ziet om de samenwerking tussen alle partijen te bevorderen. Er zijn nogal wat kinderen in kwetsbare situaties, zij verdienen extra aandacht. De GGD vindt zelf dat gezond ouder worden nog niet genoeg aan bod komt en benoemt dit als ontwikkelthema voor 2023 en ze gaat dit nauwlettend volgen. Verder stelt ze dat de gemeentelijke bijdrage in 2024 van € 42,01 per inwoner een fors bedrag is. Elk jaar komt er een paar euro bij. Doet de GGD ook iets aan de kant van de kostenbesparing? Er worden analyses en programma's opgesteld om inzicht te krijgen in de knelpunten. Maar wat gebeurt er met al deze analyses? Wordt er gebruik van gemaakt? Worden de scholen en ouders geholpen om hun weg te vinden in de uitvoering van deze programma's? Er is nog van alles te doen en te verduidelijken, maar als alle goede voornemens uit deze kadernota ten uitvoer worden gebracht is ze tevreden. In de zienswijze staan de prioriteiten van Rosmalens Belang prima verwoord en de fractie kan instemmen met deze zienswijze. Mevrouw Van Zaalen (CDA) meldt dat het CDA achter de zienswijze staat. Echter, met een kritische vraag aan de wethouder.

In het stuk wordt gesproken over gezondheid alsof het een keuze is. De Positieve Gezondheid wordt ook genoemd, dat is iets heel anders dan gezond zijn. Het is een definitiekwestie waar zorg aan moet worden besteed. Dit stuk is gebaseerd op het vermogen van mensen om met fysieke, emotionele en sociale uitdagingen in hun leven om te gaan. Als dat inderdaad de definitie van gezondheid is dan is de fractie erg blij met deze zienswijze. De heer Kieft (Leefbaar 's-Hertogenbosch) ziet naast het basispakket een uitbreiding met extra diensten uit de keuze van het algemeen bestuur. Opgemerkt wordt dat het effect van de dienst goed te onderbouwen is. Hoe gaat de GGD dit aan de gemeente zichtbaar maken? Er wordt

3

immers ook extra voor betaald. In de Kadernota leest hij dat € 450.000,00 wordt bespaard op huisvestingskosten. Echter, daar merkt hij niets van in de bijdrage omdat het voordeel wordt ingezet voor een betere bescherming van persoonsgegevens en onderhoud functieboek. Hoe kritisch wordt daarnaar gekeken? Het is telkens weer het draaien aan de knop voor een hogere bijdrage door gemeenten. Dat ziet hij ook bij andere regionale verbanden zoals de ODBN. Het is goed om scherp in kaart te brengen wat er allemaal wordt betaald aan uitbestede taken en hoe kritisch gekeken wordt naar prijzen, efficiency en doelmatigheid. De heer Elders (D66) vindt de GGD een belangrijk instituut als het gaat over de gezondheid van de inwoners. Een instituut dat ook al een tijdje aan veel veranderingen onderhevig is, zeker ook financieel. Voor D66 is de vraag: wat vinden wij van de inbreng die onze stad op de kaders heeft? Kaders die indirect door deze raad worden vastgesteld. D66 wil meegeven de kaders bijzonder ruim te vinden. Zo worden er weinig tot geen indicatoren genoemd en kan de fractie niet goed beoordelen wat de doelen concreet naar de toekomst betekenen. Wanneer is het beleid een succes? Dat kan een afweging zijn als het gaat om de beleidsvrijheid voor de bestuurders van de GGD.

Maar hij kan zich ook voorstellen dat in een tijd waarin gezondheid een steeds prominenter thema wordt de stad een duidelijkere sturing wil op de uitvoering. Hij vraagt of de wethouder met D66 deelt dat het op deze manier moeilijk sturen is voor de raad. Uit de kadernota 'Gewoon gezond' noemt D66 drie punten die voor hen belangrijk zijn. D66 is benieuwd hoe de wethouder dit ziet. Paraatheid. Er wordt gesproken over bestrijding van infectieziekten en pandemieën. Belangrijk aangezien de wetenschap ervan overtuigd is dat men hier vaker mee te maken zal krijgen. Hij kan niet terugvinden hoe deze extra paraatheid en extra geld vanuit het rijk zal worden ingezet en met welke partners er samengewerkt gaat worden. Mentale gezondheid. D66 vindt het belangrijk dat de stad waarborgt dat jongeren mentaal weerbaar zijn in deze complexe wereld. Want sprekend over pandemieën is de mentale gezondheid van jongeren een belangrijk thema dat op dit moment zwaar onderbelicht is. Er wordt gesproken over een aanpak, maar verder wordt er niet genoemd wat de aanpak dan is of inhoudt. Seksuele gezondheid. Een thema dat veel meer aandacht verdient, ook buiten de scope van de GGD. De visie van de GGD op seksuele gezondheid in 2024 is dat onderzocht moet worden of de door het rijk betaalde inzet genoeg is.

Uiteraard goed om te evalueren, maar waarom dan alleen als het gaat om de rijksinzet en waarom niet integraal kijken naar seksuele gezondheid en de inzet die andere GGD-partners hier ook op plegen. Daar komt bij dat de GGD zich met seksuele gezondheid met name richt op de fysieke gezondheid, bijvoorbeeld als het gaat om SOA-testen of vaccinaties. Wat D66 betreft slechts een gering onderdeel van de totale seksuele gezondheid. Naast deze drie punten richt D66 zich ook op de brief en het voorstel. Reageert het college met deze brief en het voorstel niet erg op de korte lijnen, terwijl preventie en Positieve Gezondheid een inzet is op de langere termijn waarin concreet en doelgericht moet worden gewerkt naar een basislijn voor de inwoners. Daarnaast leest hij dat de plustaken niet worden benoemd en dat er nu over de basis wordt gesproken. Prima, maar kan de wethouder aangeven wanneer in de commissie van gedachten wordt gewisseld over deze plustaken? En neemt de wethouder de input die alle fracties hier vanavond hebben geleverd ook mee in de voorbereiding over de keuze op de inkoop voor een pluspakket? Mevrouw Van de Leemput (Bosch Belang) kan zich vinden in de prioriteit van preventie en de noodzaak om gezondheidsverschillen tegen te gaan. Hierbij is het belangrijk dat het basispakket en de extra's aansluiten bij de behoefte van de inwoners.

Bij de uitbreiding van het basispakket ziet ze dat hierbij is ingezet op diensten die betrekking hebben op de jeugd. 'Nu niet zwanger', keuzeaanbod voor ouders van kinderen in kwetsbare situaties, zowel bij het basispakket, de extra taken binnen het basispakket, als bij de uitbreiding van het basispakket lijkt haar dat er veel wordt ingezet op jeugdzorg. Ze vraagt zich af of ze niet een aantal groepen mist. Zoals de ouderen, waar eerder over is gesproken. Opvallend is de doorwerking van het landelijke Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en het Integraal Zorgakkoord (IZA) in inhoudelijke beleidsontwikkeling voor 's-Hertogenbosch en de regio Hart van Brabant. Het is hierdoor op dit moment niet mogelijk om deze ontwikkelingen mee te nemen in de afweging van het geactualiseerde basispakket. Medio maart a.s., wanneer deze regeling naar verwachting verder uitgewerkt is, wordt mogelijk de inhoudelijke en financiële aansluiting op het actuele basispakket gemaakt. Medio maart a.s. vindt ze aan de late kant omdat er een deadline staat op 30 maart a.s. Ze vraagt zich af of medio maart a.s. genoeg tijd geeft om deze ontwikkelingen mee te nemen in het geactualiseerde basispakket. Bosch Belang vindt dat er sprake is van open einden waarbij het niet duidelijk is waar het heengaat met de gemeentelijke bijdrage per inwoner in 2024. Ze hoopt hier meer duidelijkheid op

4

te krijgen. Naast het onzekere financiële plaatje wil ze ook meer zekerheid over de doorwerking van de landelijke ontwikkeling met betrekking tot GALA en IZA. De heer Van Silfhout (Volt) noemt preventieve zorg een vorm van zorg waar je niet zo goed aan de voorkant op waarde kunt schatten wat aan de achterkant gebeurt met preventieve zorg en welk nut het voor de samenleving heeft. Daarom worstelt hij met de inbreng van een aantal partijen om meer indicatoren te hebben omdat meestal preventieve zorg juist sneuvelt aan indicatoren omdat bij het plakken van de indicatoren deze toch niet helemaal goed gemeten kunnen worden. Hij zegt niet dat er niet meer indicatoren moeten komen, maar indicatoren zijn ook vaak de vijand van preventieve zorg. Hij ziet niet voldoende knoppen om aan te draaien. Een zienswijze, na een jaar in deze raad, betekent vaak: de raad gaat akkoord. Kan de preventieve zorg een keer in een breder debat worden getrokken om te kijken hoe de gemeente in het thema preventieve zorg zit? Hij vraag het college daar eens breder over te nadenken, om dit niet alleen bij een kadernota GGD te bespreken maar ook te kijken wat de waarde van preventieve zorg is en wat er aan de achterkant mee bereikt kan worden. De heer Van Rosmalen (GroenLinks) meldt dat de fractie van GroenLinks instemt met de voorgestelde zienswijze bij deze kadernota.

Fijn dat uit technische vragen bleek dat de GGD na de pandemie weer ruimte heeft zijn reguliere taken op te pakken, zoals daarvoor gebruikelijk was. GroenLinks heeft, samen met andere partijen, jarenlang gepleit voor beleid om gezondheidsverschillen te verkleinen, vooral de sociaaleconomische gezondheidsverschillen en benadrukt graag de opvatting van het college daar prioriteit aan te geven. Mevrouw Hamerslag (PvdD) vertelt dat ook de fractie van Partij voor Dieren positief staat tegenover deze zienswijze en met name voor wat betreft 'voorkomen is beter dan genezen en inzetten op preventie en het verkleinen van gezondheidsverschillen'. De fractie vindt preventie op het gebied van gezondheid belangrijk. Dat is wat raad en gemeente uitspreken. De fractie vindt dat de daad bij het woord moet worden gevoegd. De GGD heeft beperkte middelen en bevoegdheden. Wat de GGD doet is belangrijk en is fantastisch werk, maar er kan nog meer gebeuren. De gemeente kan zelf ook meer doen aan preventieve gezondheid. Ze denkt aan het sturen op minder autogebruik en meer fietsen. Dat is beter voor de luchtkwaliteit en het zorgt dat mensen meer gaan bewegen. Of een manier om ongezond eten uit het straatbeeld te weren, vooral in de buurt van scholen. En meer doen om discriminatie tegen te gaan zodat mensen daardoor geen mentale en fysieke problemen krijgen.

Ze sluit aan bij de oproep van Volt om breder te kijken naar wat de gemeente kan doen voor die preventieve gezondheid. Ze vraagt de wethouder wat er zelf wordt gedaan om de GGD te helpen deze doelen te bereiken vanuit de bevoegdheden van de raad. De heer Van Griensven (PVV) dankt de GGD voor deze kadernota. Er zijn vragen, bijvoorbeeld over de € 200.000 meerkosten door het geactualiseerde basispakket. Het is een kostenstijging zonder dat echt duidelijk is wat waaraan gaat worden besteed. Graag een reactie van de wethouder hierop. De raad wordt geïnformeerd over de voortgang van het IZA. Dat is op dit moment nog ongewis. Het IZA is eigenlijk een wassen neus waarmee de huisartsen onder protest akkoord zijn gegaan. Ook hier wil hij graag een reactie van de wethouder op. Mevrouw Van Zaalen (CDA) hoort dat de PVV het IZA een wassen neus noemt. Ze heeft daar een andere mening over. Hoe komt de PVV tot deze vaststelling? De heer Van Griensven (PVV) heeft begrepen dat een aantal huisartsen onder protest akkoord is gegaan en het niet eens was met die manier van werken. Vandaar dat hij het zo noemde Mevrouw Van Zaalen (CDA) vraagt waarom de huisartsen onder protest hebben getekend. De heer Van Griensven (PVV) weet dit niet, maar heeft het wel zo begrepen.

De PVV wil dat gestopt wordt met de Green Deal Duurzame Zorg en stelt voor het geld dat daaraan wordt besteed te besteden aan de eigen burgers. Aan de achterkant van de GGD-folder staat een meisje, ingepakt in het zwart met een hoofddoek. Wat de PVV betreft moet deze vorm van islamisering, zeker als gemeente en met kinderen, niet genormaliseerd worden. Reactie college Wethouder Van der Sloot stelt dat meer dan ooit bekend is wat een GGD doet en kan doen, met

5

de afgelopen jaren in het achterhoofd. Dat blijkt ook uit onderzoeken die bij de GGD zijn gedaan over de bekendheid van wat de GGD doet en waar de GGD voor staat. De afgelopen jaren heeft dat een grote vlucht genomen. Ze heeft gehoord dat er veel belang wordt gehecht aan preventie. Er is gevraagd hoe het college daarin zit en of daarover in gesprek kan worden gegaan. Het mooie is dat het niet alleen in haar portefeuille van sociale structuur en sport voorkomt, waar ze graag nog over in gesprek gaat, maar ook in de andere portefeuilles als Positieve Gezondheid, wethouder Kâhya gaat ook graag met de raad in gesprek over de zorgportefeuille. Collegebreed gaat men in gesprek met de raad en preventie is heel belangrijk, zeker in deze tijd. Straks spreekt de raad over woonzorg, ze kan zich voorstellen dat dit daar terugkomt, want daar heeft het van alles mee te maken. Ze is blij te horen dat mevrouw Van der Kallen ook bij de visiecafés van de GGD was. Het is een manier waarop dit proces ook is aangevlogen, heel breed, zowel met inwoners van de stad en natuurlijk de hele regio waar de GGD voor werkt, maar ook met raadsleden uit de gemeente die allemaal uitgenodigd waren om te spreken over hoe de toekomst moet worden aangevlogen. De opmerking over ouderen en het belang om daar extra aandacht voor te hebben. Jazeker. Ze ziet wel dat de GGD hierin een corebusiness heeft.

Twee derde van de corebusiness van de GGD is jeugdgezondheidszorg. De consultatiebureaus, alles wat in preventie wordt gedaan voor jeugdigen. Dat blijft ook zo. Ook de GGD heeft gezien dat de samenleving steeds ouder wordt. Steeds meer mensen hebben blijvend zorg nodig. Dat maakt ook dat juist nu is gekozen om gezond ouder worden uit te werken, dat dit ook in het pakket komt en dat de gemeente daarmee aan de slag gaat. De plus met 'Nu niet zwanger' is vooral een programma dat niet in eerste instantie is gericht op medicatie maar het gesprek met kwetsbare, vaak ook jonge mensen over de kinderwens, de inrichting daarvan en eventuele hulp. Het is meer een psychosociaal gesprek dan dat medicatie wordt verschaft. Dat is ook niet de rol van de GGD. De GGD zit vooral op het psychosociale en ook op het signaleren. Dan een terechte vraag die overigens ook in de zienswijze is vermeld, de dubbelingen in het pakket. Hoe voorkom je dat er zaken dubbel worden gedaan? Ook zaken dubbel gaan inkopen? Dat is iets wat het college niet wil. Met de GGD is afgesproken dat daar waar er mogelijk dubbelingen ontstaan er een model komt dat het eerste wordt afgebouwd alvorens het volgende wordt gestart. Er liggen contracten onder, dus er moet voor gezorgd worden dat het een op een goede manier kan worden gestart en het ander op een goede manier kan worden afgebouwd. Ze begrijpt de kritische blik.

Er komt geld bij, hoe zit dat? Ze beaamt dat er geld bij komt, de GGD gaat extra taken doen en dat kost extra geld. Ze wordt blij van het feit dat het in preventie wordt gestopt. Hoe meer geld in preventie, hoe minder geld uiteindelijk in de zorg. De gemeente zit aan de voorkant, de preventiekosten liggen vaak bij de gemeente. Ze hoorde spreken over IZA, GALA en dan heb je nog SPUK, dat is de derde kostenstroom, de financieringsstroom. Daar kunnen ook middelen uit gevonden worden, ze zijn er ook voor bedoeld. Die beweging wil het rijk ook maken. Het college informeert de raad op 6 maart a.s. over de verschillende regelingen zodat de raad er ook meer van op de hoogte is. Het college wil sneller, maar dit is een proces dat met het rijk, de zorgverzekeraars, zorgkantoren, de regio wordt aangegaan. Het college is er meer dan actief mee bezig om die allemaal bij elkaar om tafel te krijgen. Prestatie-indicatoren zijn genoemd. Ze ziet het als een soort Voorjaarsnota, dat zie je bijvoorbeeld ook bij de ODBN. Dit zijn de algemene lijnen van beleid die vervolgens uitgewerkt worden richting het plan waar die prestatie-indicatoren vermeld zullen worden. Het is een gemeenschappelijke regeling die met zijn allen wordt gedaan. Het maakt niet dat je minder scherp moet zijn, de gemeente zal zeker scherp zijn als dit in juni a.s. wordt behandeld.

Dan heeft de raad de mogelijkheid om er met het college over in gesprek te gaan en te kijken naar een mogelijke zienswijze. De jeugdhulp van 18+, het mogelijke gat waarin jongeren vallen, ze vindt het ook belangrijk daar iets voor te doen. Dat valt niet binnen de GGD. Dat wordt binnen jeugdzorg gedaan. Daar gaat ze met de raad over in gesprek maar dan is dat vanuit een andere portefeuille. Kostenbesparing. Hoe gaat de GGD om met kostenbesparing? Die zit in eerste instantie niet op de daadwerkelijke zorg, maar de GGD heeft wel bespaard op stenen. Er zijn panden afgestoten waardoor er minder kosten zijn. Gezondheid versus Positieve Gezondheid. De GGD kent alleen nog maar Positieve Gezondheid. Als hier gelezen wordt over gezondheid gaat het echt om de definitie van hoe de mensen zich voelen in plaats van dat je 100% gezond moet zijn. Dat is ook de definitie die we daarvoor gebruiken. De heer Kieft (Leefbaar 's-Hertogenbosch) heeft een vraag voor de wethouder. De € 450.000 besparing op huisvesting zit in stenen. Hoe kritisch is de wethouder op het gewoon inzetten van de € 450.000 voor andere zaken?

6

Wethouder Van der Sloot stelt van niet. Maar op de vraag of ze liever geld steekt in GGD-stenen of GGD-mensen/zorg, dan steekt ze dat liever in de zorg. Dat is ook de keuze die hier is gemaakt. De heer Kieft (Leefbaar 's-Hertogenbosch) stelt dat het geld volgens de kadernota niet wordt besteed aan mensen maar aan een functieboek. Het wordt ingezet voor een betere bescherming van persoonsgegevens en voor onderhoud functieboek. Dat lijkt hem niet investeren in mensen. Wethouder Van der Sloot wil dit zien in de breedte der dingen. De GGD heeft nu nog meer een verantwoordelijkheid dan eerder om ook te voldoen aan de AVG en alle privacyregelgeving. Het is verstandig dat de GGD daar ook in investeert. Dat moet ook. Vanuit de gemeente gesproken kan ze akkoord gaan met het feit dat de GGD een pand afstoot zodat de kosten worden gedrukt en de gemeente meer kan investeren in preventie, wat uiteindelijk weer helpt in het verminderen van de zorgkosten. Mevrouw Van Zaalen (CDA) vraagt om in de communicatie extra na te denken over hoe het woord gezondheid wordt gebruikt. Zeker met het oog op kinderen en volwassenen die chronisch ziek zijn is zeggen dat gezondheid een keuze is precies dat wat men niet wil. Wethouder Van der Sloot noemt dit een fair point en neemt dit graag mee.

Ze denkt ook aan de zorg voor mensen die laaggeletterd zijn, dat wordt specifiek meegenomen in de preventieprogramma's. De heer Van Silfhout (Volt) vraagt zich af of hij nu een toezegging heeft gehad op een integraal preventiedebat waarbij al die wethouders op het bankje zitten en er echt over preventie als integraal onderwerp wordt gesproken? Wethouder Van der Sloot zegt toe dat er een debat komt over het programma sociale structuur, over de nieuwe sportvisie en het plan voor Positieve Gezondheid. Als deze samengepakt dienen te worden in een preventiedebat dan mag dat, maar dan is het wel vrij breed. Dat is ook iets om in het presidium te bespreken. De heer Van Silfhout (Volt) begrijpt dat de wethouder er niet negatief tegenover staat als het in het presidium wordt samengepakt tot een preventiedebat. Wethouder Van der Sloot stelt dat het aan de raad is. De heer Elders (D66) vraagt wanneer gesproken wordt over de plustaken. Wethouder Van der Sloot antwoordt dat de plustaken worden meegenomen in de overeenkomst die wordt gesloten over de basiszorgverlening. In december 2022 heeft de raad hierover een raadsinformatiebrief gehad. De gesprekken daarover, onder andere met Farent en MEE en de GGD lopen ook al. Daarover wordt de raad geïnformeerd zodra er iets meer bekend is. Ze is er mee bezig, ze hoopt voor de zomer daar meer duidelijkheid over te hebben.

De heer Schuurmans (VVD) heeft veel goeds gehoord. Maar in de richting van oud voor nieuw mist hij iets, kijkend naar wat er in 2015 aan takenpakket is en wat eruit zou kunnen. Er is al gezegd dat veel in de publieke gezondheid is vastgelegd en dat het lastig is. Hij vraagt de wethouder een toezegging of er onderzoek kan worden gedaan naar wat uit de takenlijst van 2015 daadwerkelijk nodig is voor de toekomst. Wethouder Van der Sloot meldt dat dit de afspraken zijn die de negentien gemeenten met de GGD hebben gemaakt. Deze worden lokaal vertaald in afspraken, hoe doe je dat hier in de stad en in de regio. Wat is hier nodig? Wonen er andere mensen in de wijk? Is de zorgverlening anders? Dat wordt heel specifiek en gericht ingezet. Ze kan een lijstje geven, maar daar heeft de raad niet zoveel aan omdat het heel lokaal wordt vertaald. Dat is ook de kracht die er met de GGD is. De heer Schuurmans (VVD) vraagt of de vergelijking al is gedaan. Is het lijstje uit 2015 onder elkaar gezet en is afgevinkt wat er wel en niet in hoort?

7

Wethouder Van der Sloot beaamt dit .Want het hele pakket is tegen het licht gehouden. Mevrouw Van der Kallen was bij dit soort bijeenkomsten. Er werd gekeken of het nodig was. Je ziet dat er steeds meer behoefte is om mensen gezondheidspreventie te bieden. Helaas is er niet veel afgeschaald. Dat is hoe het is. Mevrouw Van Opdorp (De Bossche Groenen) heeft een vraag over de extra aandacht voor gezondheidsproblemen bij jongeren, juist in de nasleep van corona. En hoe staat het met het onderwerp drugsproblematiek dat vorig jaar een hot item was? Wethouder Van der Sloot zet als gemeente vanuit twee vlakken in op de drugsproblematiek. Er wordt veel gedaan met Novadic-Kentron gedaan over drugspreventie. Om mensen die al aan de drugs zijn ook te helpen. Verder zit het ook in de preventieprogramma's. Daar is ze stevig mee bezig. De mentale gezondheid van jongeren is ook een onderdeel van deze preventieprogramma's, maar ook van de inzet die binnen de informele zorg en zorgorganisaties wordt geboden. De mentale gezondheid van jongeren heeft de afgelopen jaren een flinke knauw gekregen. Daar is zeker aandacht voor. Collega Kâhya is daar ook op landelijk niveau mee bezig. De heer Van Griensven (PVV) heeft nog een onbeantwoorde vraag over IZA. Medio maart a.s. wordt het verder uitgewerkt.

Kan de raad hierover via een informatiebrief of iets dergelijks worden geïnformeerd? Wethouder Van der Sloot vertelt dat de raad op 6 maart a.s. de I&O hierover krijgt. Dan heeft de raad alle gelegenheid. De voorzitter vraagt of dit onderwerp als hamerstuk naar de raad kan. Tweede termijn De heer Van Silfhout (Volt) vraagt om een tweede termijn om uit te weiden over het 'Nu niet zwanger'-pakket. De wethouder zei het goed, het is een belangrijk pakket omdat het gaat over keuzes maken en ervoor zorgen dat kinderen niet in kwetsbare situaties geboren worden waarin kinderen misschien niet tot hun recht kunnen komen in de opgroeiende fase. Volt is juist blij dat het er nu in zit omdat het de vorige jaren werd gemist. Volt is heel bij dat het pakket 'Nu niet zwanger' erin zit. De heer Elders (D66) vraagt goed na te denken over de kadernota van de GGD daarom zijn in eerste termijn gedachten en ideeën uitgebreid gedeeld. Iedereen komt in aanraking met de GGD, met name jongeren. 94% van alle jongeren komt langs bij de GGD. Daar kunnen veel signalen uit opgepikt worden. Omdat het nu over het basispakket gaat overweegt D66 geen motie of amendement en steunt het voorstel, maar wil de wethouder wel graag meegeven dat de raad in het vervolg wel meegenomen moet worden, voordat er een zienwijze is, zodat de raad de input daarop kan leveren en niet alleen met een raadsinformatiebrief.

Hij bedankt de wethouder voor de toezegging dat de raad rond de zomer meer informatie krijgt over het pluspakket. Wel vraagt hij de wethouder of er gesproken wordt over de inzet van de raad in gesprek met de partners of dat het eenzijdig wordt gepresenteerd. D66 kiest liever voor een variant. Maar daar moet eerst nog even worden gesproken en de wethouder zou de input van alle fracties moeten meenemen. Dit voorstel wordt als hamerstuk doorgeleid naar de raadsvergadering. 6.

Lokale steun energiecrisis voor maatschappelijke en culturele partners en sportverenigingen De voorzitter geeft aan dat het college voorstelt dit jaar € 2,5 miljoen steun aan maatschappelijke en culturele partners en sportverenigingen in het kader van de energiecrisis te geven. Mevrouw Visscher (SP) vindt dit voorstel een mooi startpunt. Ze noemt dit een startpunt omdat het een prachtige bijdrage is om maximaal 50% van de werkelijk extra energiekosten als gemeente te compenseren. Dat betekent nog steeds dat er een fiks deel overblijft voor de instellingen en de sportclubs zelf, wat gevolgen zal hebben voor de hoogte van de contributie, toegangsprijzen enzovoort. Ze wil blijven kijken en in de gaten houden hoe het met de clubs en instellingen gaat en wat ze nodig hebben om ervoor te zorgen dat niet heel veel mensen straks afhaken bij hun sportclub. Wat is echt nodig om ze te helpen. Daar wil ze in de toekomst over verder praten.

8

De SP stemt met veel plezier voor, maar het is echt een beginpunt. Ze hoort graag of de wethouder dit ook zo ziet. De heer Kieft (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vindt het goed dat de gemeente lokale steun proactief oppakt. Goed dat ook maatwerk mogelijk is. Er moet wel voor gezorgd worden dat deze mogelijkheid goed bekend wordt en niet te bureaucratisch worden gemaakt. Er moet pragmatisch mee omgegaan worden en snel aan de slag gegaan worden. Daarnaast zijn er nog enkele vragen. Op de ambtelijke uitvraag om bij benadering het beeld van de problematiek en de vraag inzichtelijk te krijgen kan geen antwoord worden gegeven. Vandaar de vraag of het college, als deze regeling wordt uitgezet onder de maatschappelijke organisaties, het resultaat van die uitvraag terug wil koppelen. Als de vraag de € 2,5 miljoen overtreft staat men voor een vraagstuk om aanvullend recht te doen aan de uitvraag. Vandaar het verzoek om een voortvarende terugkoppeling na ophalen van het antwoord op de uitvraag. De heer Plasmeijer (50PLUS) noemt het een sympathiek voorstel dat hij graag steunt. Toch zitten er wat merkwaardigheden in. Hij heeft begrepen dat de € 2,5 miljoen van het rijk komt en het college niet bereid is daar iets bij te leggen. Het gevolg is dat als er overtekend wordt, dus als er meer aanvragen komen dan de € 2,5 miljoen, de 50% omlaaggaat. Dat zou hij betreuren.

Hij vraagt het college of er een mogelijkheid is om dat niet te laten gebeuren, want dan worden de kosten voor sportverenigingen en andere instellingen nog hoger. Er is een bijzondere verantwoordelijkheid voor de panden die een EFG-label hebben. Dat snapt hij, want daar rijzen de energieprijzen de pan uit. Vreemd is dat van kantoorpanden wordt geëist dat deze per 1 januari 2023 een C-label hebben, terwijl de gemeente panden in eigendom heeft die daar niet aan voldoen. Hij kan zich voorstellen dat als panden binnenkort worden gesloopt de gemeente daar niet veel aan gaat doen. Maar er worden nogal wat panden verhuurd met een EFG-label. Het lijkt hem van het hoogste belang om daar preventief mee om te gaan en te proberen om als gemeentelijke verhuurder die panden op een beter energielabel te krijgen. Hij heeft het vermoeden dat er wel een plan van aanpak is. Hij wil daar graag meer informatie over hebben. Tot slot, een van de grootste sportverenigingen in de gemeente, OJC Rosmalen, blijkt buiten de boot te vallen voor deze regeling. Deze sportvereniging heeft geen structurele subsidierelatie met de gemeente en de panden zijn eigendom. Spreker vraagt het college met OJC Rosmalen in gesprek te gaan om te kijken of de gemeente Den Bosch toch iets voor OJC Rosmalen kan betekenen want ook OJC Rosmalen heeft last van de energiecrisis.

De heer Vossen (PvdA) heeft het al meerdere malen gehoord, veel mensen staat het water aan de lippen. Mensen hebben het zwaar vandaag de dag. De Bossche PvdA maakt zich zorgen wie er nu precies in deze regeling valt. Heeft het college daar een beeld bij. Als je De Gruyterfabriek huurt als cultuurmaker, val je er dan buiten? Of erin? Hij heeft graag meer informatie. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) sluit zich aan bij de SP, Leefbaar 's-Hertogenbosch, 50PLUS en PvdA. Wat als de kaders te eng blijken te zijn? Of het nu budget of voorwaarde is, het college mag dit niet strikt voor zichzelf houden en moet hier zo snel mogelijk mee terugkomen naar de raad om te kijken of er aanpassing in de regeling moet komen. Hij vindt het raar dat tussen de panden met EFG-label ook eenmanszaken staan. Wat is de overweging geweest om die in deze subsidieregeling erbij te betrekken? Want bij eenmanszaken wordt vaak gedacht aan een eenmansbedrijfje. Een eenmanszaak kan ook gewoon een bedrijf zijn met 50 werknemers. Vanwaar zijn deze opgenomen in de voorwaarden? Wellicht zijn er clubs of verenigingen die het harder nodig hebben dan bedrijven die gewoon op commerciële basis werken. Graag een toelichting hierop. Mevrouw Van der Kallen (Rosmalens Belang) is blij dat er steun komt voor deze doelgroep. Wel heeft ze technische vragen gesteld over hoe het zit met de steun aan onderverhuurders.

De gedachte is dat deze steun bij de onderverhuurders terecht moet komen. Zij ontvangen dan de tegemoetkoming via de hoofdhuurder en als de hoofdhuurder geen subsidierelatie heeft rechtstreeks. Er moet nog worden nagedacht hoe dit praktisch en administratief het beste kan worden uitgevoerd. Rosmalens Belang vraagt de wethouder of hier al enige duidelijkheid over is. Hoe wordt inzichtelijk of de subsidies door beheer, stichtingen et cetera ook daadwerkelijk worden doorgezet aan onderhuurders? Komt er een brief aan alle verenigingen waarin wordt uitgelegd hoe dit wordt geregeld? Dit zodat ze zelf ook aan de bel kunnen trekken als het niet goed wordt geregeld? Hoe zit het met de verenigingen die geen subsidierelatie hebben of geen gemeentelijk pand huren maar wel in zwaar weer komen door deze energiecrisis? En in hoeverre kunnen

9

evenementen met een vaste subsidierelatie ook rekenen op de maximaal 50% tegemoetkoming energiekosten? Hoe een en ander in zijn werk gaat is voor Rosmalens Belang nog onduidelijk. Ze pleit ervoor om de pot niet in een keer leeg te maken maar een behoorlijke buffer achter de hand te houden zodat straks de verenigingen en stichtingen die buiten de boot dreigen te vallen alsnog geholpen kunnen worden. Gezien de complexheid van deze maatregel zullen er zeker nog van deze verrassingen komen. Mevrouw Doǧan (GroenLinks) is ook blij met het voorliggende voorstel om de maatschappelijke en culturele partners en sportverenigingen lokaal steun aan te bieden in verband met de energiecrisis. Ze wil voorkomen dat de partners en verenigingen vanwege stijgende prijzen met hun activiteiten moeten stoppen. Dat is onwenselijk want elkaar ontmoeten en sporten is op veel vlakken effectief en zorgt voor een betere gezondheid, meer zelfvertrouwen en een betere kwaliteit van leven. Afgelopen tijd zijn er gelukkig maatregelen genomen voor particulieren. Maar ook deze partijen hebben te kampen met deze crisis en deze steun is gewoon keihard nodig. Fijn dat het college niet wacht maar in actie komt. Uit het voorstel blijkt dat er ook een prikkel blijft bestaan om juist energie te besparen en/of te verduurzamen, omdat niet alle extra energiekosten zullen worden vergoed.

Deze prikkel is wenselijk omdat daarmee bewustwording wordt gecreëerd. Ze vraagt de wethouder of het een idee is om ook energiefixers in te zetten bij deze partijen. Want de energiefixers zijn al aan de slag gegaan bij particulieren. Ze merkt dat het effect heeft. Mevrouw Parijs (Bosch Belang) is blij met de lokale steun voor de energiecrisis. De kaders gaan uit van de panden met EFG-label, dat is een goede keuze. Misschien zijn er instanties die nog jarenlang een contract hebben met voordelige energie en dus nog geen problemen. De organisaties komen je dan tegemoet door vier maanden geen huur te betalen terwijl er geen problemen zijn. Bosch Belang adviseert te kijken naar het verbruik van energie. Dat is lastiger dan huren niet te laten betalen. Het moet niet zo zijn dat de gemeente voor de makkelijke weg kiest en uiteindelijk degene die echt geholpen moet worden niet voldoende hiermee helpt. Ze leest in de stukken dat het gaat om maatwerk. De heer Schuurmans (VVD) hoort de vraag om te kijken naar het verbruik. Als hij kijkt naar het zelf doorgeven van het verbruik achter de eigen voordeur valt het op dat het traag doorgeven is, vastleggen, nadenken over wat ermee gaat gebeuren. Er zijn behoorlijk veel maatschappelijke en culturele partners en sportverenigingen met allemaal eigen situaties. Is dat niet een grote administratieve klus? Mevrouw Parijs (Bosch Belang) beaamt dat.

Het maatwerk wordt bepaald, maar het is volgens Bosch Belang geen maatwerk. Dit is schieten met hagel in de hoop zoveel mogelijk te raken. Na dit raadsbesluit stuurt de gemeente een brief met de in aanmerking komende subsidie-instellingen en huurders in gemeentelijke panden die als rechtsvorm een stichting, vereniging of eenmanszaak zijn. Graag ziet ze een overzicht van wie dit uiteindelijk zijn. Want in de brief kan ook gevraagd worden of ze kunnen aantonen dat ze meer betalen dan voorheen door hen een overzicht te laten sturen. Dan kan gecompenseerd worden met 50%. Volgens Bosch Belang wordt hiermee een beter bereik van het werkelijke probleem bereikt en is het echt maatwerk. Is de wethouder het hiermee eens en voornemens om dit idee te overwegen? De heer Schuurmans (VVD) moedigt deze steun van harte aan en ziet graag dat deze snel wordt ingevoerd. Er is geen tijd te verliezen voor deze maatschappelijke en culturele partners en sportverenigingen binnen de gemeente die zonder deze steun in financiële problemen kunnen komen. Door nu als gemeente te handelen en steun te bieden kan een significante bijdrage worden geleverd aan de instandhouding van de vitale basisinfrastructuur die de inwoners bijeenbrengt en in beweging brengt.

Zo kan het licht aanblijven waaronder een kunstwerk ontroert en tot nadenken zet maar ook zeker het licht waaronder de vrijwilligers waar wij allen zo trots op zijn een luisterend oor kunnen bieden aan hen die het nodig hebben. Het licht in de kantine waar vrijwilligers dag in, dag uit klaarstaan voor spelers, ouders, het juichende publiek. Het licht waaronder coaches, jeugd, volwassenen en ouderen met elkaar in beweging brengen. In beweging om samen tot een gezamenlijk doel te komen en te winnen tegen andere sporters en teams uit gemeenten om ons heen en de eigen gemeente. Hij begrijpt dat het college niet wil wachten maar nu wil bijspringen waar het echt nodig is. Dat juicht de VVD van harte toe. Deze noodzakelijke, eenmalige steunregeling kijkt gelukkig ook naar of en hoe de organisaties na deze steun op eigen kracht verder kunnen. Waarbij het altijd een grote uitdaging is om met deze partners en sportverenigingen te kijken naar structurele oplossingen op het gebied van deze energievoorziening voor de

10

toekomst. Onder andere daarom is het ook goed om te zien dat organisaties die aantoonbaar sparen voor nog te treffen maatregelen hierin worden gespaard. Met de duidelijke spelregels en het raadsvoorstel heeft de Bossche VVD zeker vertrouwen in de manier waarop ervoor wordt gezorgd dat deze vitale maar soms ook kwetsbare partijen met een eenmalige compensatie niet door stijgende energielasten in financiële problemen komen en zo meer zekerheid kan worden geboden in deze al zo onzekere tijden. Daarom staat de Bossche VVD zeer positief tegenover deze noodmaatregelen. De fractie moedigt deze steun van harte aan en ziet het liefst zo snel mogelijk dat de lokale steun voor de energiecrisis wordt ingevoerd. Mevrouw C.H.A. van den Wildenberg (VOOR Den Bosch) is blij dat het college initiatief neemt om maatschappelijk en culturele partners en sportverenigingen te steunen. Een initiatief voordat het rijk dit doet. Zo kunnen al de grootste klappen worden opgevangen. Ze vindt het belangrijk dat er goed over wordt gecommuniceerd naar deze verenigingen. Wat ze ervoor moeten doen en hoe ze het moeten doen. Verenigingen moeten weten waar ze moeten zijn. Ze hoopt dat het niet al te veel papierwerk kost voor verenigingen. De heer Elders (D66) meldt dat D66 bij de begroting al aan het college heeft gevraagd hoe het gaat met de lokale verenigingen en partners in de culturele en sportsector.

Twee sectoren die een belangrijk fundament vormen voor de algehele gemeente en de inwoners en twee sectoren die op dit moment keihard worden geraakt door de energiecrisis en hier ook al keihard de prijs voor betalen. Blij is dan ook niet het goede woord, maar D66 is positief dat het college lokale steun wil verlenen aan het cultuur- en sportwezen in 's-Hertogenbosch. Wel heeft D66 drie vragen aan de wethouder. Ten eerste: is de wethouder er zeker van dat er geen conflict ontstaat met onder meer Europese wetgeving omtrent staatssteun. Zeker ook omdat het in sommige gevallen commerciëlen betreft en hier landelijk ook heel veel discussie over is. Ten tweede: is het uitgesloten dat organisaties dit geld ook mogen gebruiken voor verduurzamingsmaatregelen? Ten derde: is het genoeg? Heeft de wethouder voldoende in beeld hoeveel er nodig is en wat we als gemeente kunnen dragen. En, als het genoeg mocht zijn, hoe verhoudt dit voorstel zich dan tot maatwerkregelingen? Mevrouw Van Opdorp (De Bossche Groenen) is absoluut blij met het noodfonds en heeft grote waardering voor de gelaagdheid van dit creatieve voorstel. Ze heeft twee vragen. De eerste gaat over steunmaatregel B, de huurders van gemeentelijke panden, die niet vallen onder de structurele subsidierelatie.

Ze begrijpt dat het kwijtschelden van huur voor vier maanden wellicht de nodige administratieve rompslomp scheelt, maar kan de wethouder uitleggen waarom er in dezen niet worden gekozen voor een 'gelijke monniken, gelijke kappen'-constructie. Dus compensatie voor de gesubsidieerde instellingen, gelijkstellen en ook de niet-gesubsidieerde instellingen die dat nodig hebben compenseren tot en met eind 2023. De Bossche Groenen heeft verder heel veel vertrouwen in die maatwerkconstructie bij punt C. Maar wat betreft maatwerk moet duidelijk zijn, om misverstanden te voorkomen, wordt hier nadrukkelijk ook over de niet-gesubsidieerde instellingen gesproken? En kan de wethouder de raad op de hoogte houden van de aanmeldingen, toewijzingen en afwijzingen voor dit maatwerk? Mevrouw Hamerslag (PvdD) sluit zich aan bij wat de meeste collega's al hebben gezegd. 50PLUS sprak uit dat misschien de compensatie van 50% van de energiestijging niet voldoende is. Ze vraagt waar deze 50% precies vandaan komt. Is er overlegd met de betrokken instellingen en partijen of ze geholpen zijn met 50%? Wat gebeurt er met hen op het moment dat dit toch lager uitvalt omdat te veel instellingen een beroep doen op deze regeling? Als ze nog niet uitkomen, wat gebeurt er dan op het moment dat het geld op is? Mevrouw Van Zaalen (CDA) stemt van harte in met dit raadsvoorstel.

Er wordt gesproken over de vaststelling van organisaties die van vitaal belang zijn binnen de basisinfrastructuur. Kan de wethouder een toelichting geven hoe dat gebeurt? De heer Van Griensven (PVV) is ook voor de noodmaatregelen, zeker voor de maatschappelijke sport- en amateurverenigingen, maar niet voor de elitaire cultuurclubjes zoals theaters. Ze kunnen immers ook hun ticketprijs verhogen. De gemeente kan ook preventief werken en panden energiezuiniger maken door te isoleren en te innoveren. Want minder verbruiken zorgt dat er meer geld overblijft. Kan de wethouder aangeven hoe het college hierin staat en of er meer

11

progressie in gemaakt kan worden? Hij deelt de zojuist gestelde vraag wie er wel of niet in het systeem valt. Zoals een sportclub als OJC, valt deze daar ook onder? De heer Van Silfhout (Volt) is kort. Volt vindt het een goed plan en gaat ervan uit dat als voortschrijdend inzicht zegt dat er toch nog meer geld bij moet het college te zijner tijd met een verbetervoorstel komt als het nodig is. Reactie college Wethouder Van der Geld noemt het een belangrijk voorstel want de nood bij sommige clubs is hoog. Energieprijzen zijn fors. Helaas zit niet iedereen in een duurzaam pand. Dat heeft vaak een reden. Als de gemeente verhuurder is en men zit nog niet in een verduurzaamd pand, dan heeft dat vaak te maken met het feit dat het panden zijn in een potentiële gebiedsontwikkeling. De gemeente weet niet wat de toekomst van de panden zal zijn. Het beleid is dat het maatschappelijk vastgoed minimaal label B moet zijn en het liefst nog veel duurzamer. Over het algemeen is het gemeentelijk vastgoed zeer duurzaam en daarmee kunnen ook veel van de huurders erop rekenen dat ze in een duurzaam pand zitten. Het verduurzamen van panden, wanneer je niet zeker weet of ze er in de toekomst nog zullen staan, is ook niet heel erg duurzaam. Want voor je het weet verduurzaam je een pand met allerlei maatregelen en materialen van dien om ze vervolgens weer te slopen.

Dat lijkt financieel ook niet heel verstandig. De heer Plasmeijer (50PLUS) vraagt of alle panden met EFG-label allemaal panden zijn die op termijn afgestoten worden. Wethouder Van der Geld legt uit dat het vaak om panden gaat die afgestoten kunnen worden. Afgestoten, gesloopt, herontwikkeld, of misschien in de toekomst toch blijven staan en dan, zodra er zekerheid over is, wel verduurzaamd worden. Dat is natuurlijk ook een optie. Zolang dat onzeker is, hangt dat in de lucht. Dan de vragen/opmerkingen van 50PLUS. De heer Plasmeijer zei dat het college niet bereid is ook maar een euro zelf bij te leggen. Dat heeft 50PLUS het college nergens horen zeggen of zien schrijven. Het college weet niet wat er op de gemeente afkomt. Wel weet hij dat er geld van het rijk komt en dat het ongeveer € 2,5 miljoen zal zijn. Niet wetende wat er op de gemeente afkomt is reden waarom nu is gezegd alvast voor te sorteren op het geld van het rijk, nog voordat het geld er is. Want als het pas uitgegeven wordt als het er is dan is het, denkt hij, te laat. Ook in het raadsvoorstel staat dat de raad op de hoogte wordt gehouden van de vervolgstappen en hoe het verder met de instellingen zal gaan. Er zijn veel vragen gesteld, daarom primair de regeling op hoofdlijnen. Het gaat om partners met wie de gemeente een structurele subsidierelatie heeft. Zij krijgen een korting op de energierekening.

Een korting omdat ook is vereist dat men kijkt naar de eigen bedrijfsvoering, waaronder het verduurzamen zelf. Dat zit hem ook in gedrag. Als je niet in aanmerking komt volgt de vraag: ben je een huurder van de gemeente en zit je in een EFG-labelpand. Als dat zo is moet je in het kader van goed verhuurderschap een kwijtschelding geven van vier maanden huur. Dat is het verschil tussen de subsidierelatie en huurders vanuit de gemeente in maatschappelijk vastgoed. Hij moet ook verantwoorden waar het onderscheid wordt gemaakt tussen mensen die van de gemeente huren, omdat ze toevallig in een pand van de gemeente zitten en iemand die niet in een pand van de gemeente zit. Hoe leg je dan het verschil uit waarom iemand daar een korting op de energierekening krijgt en iemand die in een pand van een particuliere verhuurder zit, niet zijnde van de gemeente, simpelweg pech heeft. Daarom is geprobeerd die lijn zo zuiver en eerlijk mogelijk te maken. Dan blijft de maatwerkvoorziening over omdat niet te voorzien is wie er allemaal buiten de boot vallen en die de gemeente niet wil laten omvallen. Daarom vraagt het college de ruimte om daarop te kunnen handelen. Als hij weet wie daaronder zou vallen zou hij eruit zijn, maar hij weet het niet en daarom vindt hij het verstandig om de maatwerkvoorziening in ieder geval op te tuigen zodat indien nodig gehandeld kan worden.

De vraag van energiefixers is een goed idee. Sportverenigingen zijn al in de weer met verenigingsadviseurs die kijken naar verduurzaming. In de culturele sector wordt gewerkt met de Club van Duurzaam Doen om te kijken hoe de cultuursector geholpen kan worden met verduurzaming. Zo wordt getracht alle sectoren verder vooruit te helpen als het gaat om het naar beneden krijgen van de energierekening en daadwerkelijk te helpen bij de klimaatdoelstelling die er ligt. De heer Van Silfhout (Volt) hoort dat er maatwerk komt, maar wordt hier proactief beleid op gevoerd of reactief? Wethouder Van der Geld antwoordt dat het in het voorstel is opgenomen bij punt 3, diegene met

12

wie een structurele subsidierelatie is, met een verhuurdersrelatie in een EFG-label-pand en een maatwerkvoorziening omdat het kan zijn dat die maatregelen toch niet genoeg zijn of omdat partijen buiten de boot vallen. Daarbij reikt de financiële polsstok ook maar tot een bepaald hoogte. De gemeente gaat proberen de maatschappelijke partners boven water te houden. Vandaar de maatwerkvoorziening. Hoe doe je dat en wat is dan de vitale structuur? Dat zal een integrale afweging moeten worden van het college omdat nog niet bekend is wat zich gaat aandienen. Het zal wikken en wegen worden, zeker als het schaarste betreft. Als het schaarste betreft in de regeling zelf, ja uiteraard wordt de raad op de hoogte gehouden van hoe de aanvragen vorderen. Mevrouw Van Opdorp (De Bossche Groenen) vraagt wie er gebruik gaat maken van de maatwerkconstructie omdat de wethouder wel de toezegging geeft de raad op de hoogte te houden van de aanmeldingen, toewijzingen en afwijzingen van die maatwerkconstructie. Wethouder Van der Geld heeft ook tijdens corona de raad steeds geïnformeerd over hoe de gemeente de maatschappelijke infrastructuur probeert er bovenop te houden. Zo zal hij nu ook blijven communiceren. Hij zal in die geest handelen en de raad nog veel meer in positie zetten dan in coronatijd.

Ondanks dat deze klap minstens zo hard aankomt bij maatschappelijke partijen als bij corona het geval was, wordt de raad aan de voorkant in positie gezet door uitspraken te kunnen doen over deze regeling. De raad wordt uiteraard op de hoogte gehouden van de vorderingen die daarin worden gemaakt. De heer Van Creij (Gewoon ge-DREVEN?) begrijpt dat de wethouder de raad op de hoogte blijft houden. Als de kaders te strak zijn komt de wethouder dan terug naar de raad? Anders komt er misschien een lijstje met deze zijn gedaan, deze zijn buiten de kaders gevallen. Komt de wethouder terug als de kaders te strak zijn, het geld op is of bepaalde verenigingen niet voldoen aan de eisen? Wethouder Van der Geld houdt de raad op de hoogte. Maar de heer Van Creij is de eerste die hem als wethouder van Financiën de maat nam dat hij geld verspilde. Volgens hem moet er ook op de portemonnee worden gelet. In die integrale afweging beraadt het college zich en de raad informeren over wat verstandig is. Waar het gaat knellen weet hij nog niet, maar hij wil als college die maatschappelijke infrastructuur boven water houden. Zo goed als het kan. Hij wil niet vooruitlopen op de te nemen stappen indien het gaat knellen, want hij weet niet waar het gaat knellen. Hij sluit niet uit, dat hoort hij hier ook zeggen, dat er een stap bij gezet moet worden, ook in financiële zin.

De raad kan zelf initiatief nemen als op basis van communicatie het college niet handelt. Maar de raad kan ervan uitgaan, dat het college er wellicht een stap bijzet. Want ook het college wil de maatschappelijke infrastructuur overeind houden. Het staat nu op € 2,5 miljoen omdat het college nog niet weet wat er op de gemeente afkomt. De heer Elders (D66) begrijpt dat de wethouder niet weet wat er te verwachten is, maar de wethouder van Sport heeft eerder aangegeven dat er een inventarisering is gedaan, onder andere bij sportverenigingen. Wat is hier de uitkomst van en is het mogelijk om dit te delen met de commissie- en raadsleden? Wethouder Van der Geld heeft die lijst nu niet bij de hand. Deze technische vraag gaat hij uitvragen en dan volgt de informatie. De heer Kieft (Leefbaar 's-Hertogenbosch) hoort de wethouder zeggen dat als het knelt hij bereid is verdere stappen te nemen. Maar het voorstel noemt een prijsplafond en dat er dan verlaagd wordt naar 50%. Dat is in tegenspraak met als het knelt te kijken naar verdere stappen. Is het dan van 50% naar 10% naar 5%? Wethouder Van der Geld legt uit dat het primair de dynamiek is waar de regeling dan in terechtkomt. Er moet ergens een plafond ingesteld worden anders is er een open einde en wie weet waar het dan op eindigt.

Anders zou hij de vraag krijgen: wethouder kunnen we die regeling wel betalen, als het geen plafond zou bevatten. Het is op € 2,5 miljoen gezet omdat niet bekend is waar het eindigt. Hij is met een zo deugdelijk mogelijke regeling gekomen. Knelt het? Dan is hij in staat om vanuit eigen middelen er iets bij te doen. Dat is een afweging die met elkaar kan worden gemaakt. Maar primair werkt de regeling zoals die werkt. Er een stap bij zetten is altijd een mogelijkheid.

13

De vraag over staatssteun, dit ligt in lijn met hoe het rijk werkt in het kader van bijvoorbeeld de TEK. Het wijkt niet zo heel veel af van wat rondom corona is gedaan. Het college maakt zich geen zorgen als het gaat om staatssteun. Verduurzaming is al een aantal keer genoemd Mevrouw Van Opdorp (De Bossche Groenen) wil iets zeggen over knelpunten oplossen. Ze vraagt de wethouder of hij blij is met het fenomeen dat er dertig kunstenaars in De Gruyterfabriek gered zijn, mede ook omdat het college de knelpunten mee heeft opgelost. Klopt dat? Wethouder Van der Geld dankt voor het compliment maar het staat los van de problematiek waar vandaag over wordt gesproken. Dit gaat echt over de energiecrisis. Iemand noemde De Gruyterfabriek, die discussies staan los van elkaar. 50%, is dat afgestemd? Nee niet, omdat het alle kleuren van de regenboog vertegenwoordigt. Bij corona moesten alle instellingen dicht, in die zin was het overzichtelijk, hoe cru dat ook is. Nu heeft iedere instelling, maker, vereniging, zijn eigen problematiek, zijn eigen energierekening en eigen mogelijkheden tot besparing. In die zin is daar weinig over te zeggen. De 50% ligt wel in lijn met wat de rijksoverheid doet met de TEK-regeling, Tegemoetkoming Energiekosten. Daar is het ook op gebaseerd. De heer Van Griensven (PVV) begrijpt dat er aanvragen worden gedaan, nu wordt de grens gesteld van 50%.